Say Dalan ya Onggapo ed Kilalaban — Theophan a Ermitanyo

Say 'An Outline of Christian Morality' so mangipapaliwawa ed saray liknaan tan ugali ya nepeg ed sikatayo, balet aliwan saya labat so amin ya kaukolan pian naseguro so kilalaban tayo. Say manunaan ya kimey tayo et say manbilay na tuan bilay diad espiritu nen Kristo. Balet no say sakey et basta to labat naantaboyan iya, pigara kasi so ompaway ya kalirongan, tan pigara kasi so kaukolan ya panangigiya—tan diad halos kada akayan!

Tua ya say sankatageyan ya gagala na too et impaliwawa—say pakikikayarian ed Dios—tan say dalan paonla diman et adeskribe: saya et say pananisia a pinankasakey ed panagtulok ed saray ganggan, diad tulong na grasya na Dios. Nayarin simplin ibaga: nia so dalan! La ka!

Mainomay ya ibaga: 'Aya so dalan, la ka!' Balet panon ya nagawaan iya? Lapud maslak, anggapoy pilalek ya onla. Say kaluluwa, ya adala na arum a pasyon, et mapursigin ibabaliwala so amin a panamapil tan amin a panawag; iyarawi to ray mata to manlapud Dios tan agto labay a nengnengen Siya. Say Ganggan nen Kristo et agto nagustoan; anggapoy interes to ya anggan ondengel nipaakar ed saya: say kaluluwa, unong ed kuan da, et aliwan walad dugan kipapasen na kanonotan. Say tepet et, panon sirin so pangasabi tayo ed punto ya nianak so pilalek ya onla ed Dios diad panamegley na dalan nen Kristo; panon tayon naseguro ya say ganggan et akatatak ed puso tan say sakey a too, ya onkikimey unong ed sayan ganggan, et onkikimey na bukor to, ya anggapoy pamipilit, pian sayan ganggan et ag makapabelat ed sikato, noag ingen et manlalapud loob to?

Balet no walay sakey a manlingaw ed Dios, tan aroen to so ganggan To; say mismon biahe paonlad Dios, say mismon panakar ed dalan na ganggan nen Kristo, kaukolan la tan seguradon mangabak la basta labat lapud pinabli tayo? Andi. Maliban ed pilalek, kaukolan met na sakey so biskeg tan dunong ya onkiwas: kaukolan so aktibon kakabatan. Siopaman so onggapo ed tuan dalan na panagpaliket ed Dios, odino onggapo, diad maabig a tulong na Dios, a manseet a paonla ed Dios diad dalan na apilin ganggan nen Kristo, et seguradon onarap ed peligro na pakapalingo ed sanga-sanga na dalan, pakapalingo tan pakaperdi, legan a iisipen dan makaliktar ira. Sarayai ya sangang-dalan et ag napaliisan lapud say mantitilak—anggan ed saray akabali—a makasalanan a panagnonot tan say pankaliraw na saray pakayari na too, ya anggan ed onyan a kipapasen, et sarag dan ipanengneng iray bengatla ed baluktot a paraan—a manlilimbok tan manederal ed sakey a too. Niarum ni ed saya so panag-uyaw nen Satanas, ya agto labay ya ibulos iray biktima to; tan no walay siopaman ya nanlapud sakop to ya onarap ed liwawa nen Kristo, susumpalen to ra tan mangikakabil na amin a klase na patit pian nareen to ra lamet—tan mabetbet ya nagagawaan to itan. Kanian, anggan para ed saramay walaan la na pilalek ya tumboken so dalan ya ituturo paonla ed Katawan, kaukolan nin siansia ya ipanengneng so amin ya posiblin panlilingo ed sayan dalan, pian say manlalakbay et napasakbayan, nanengneng to ray peligro ya walad arapan, tan naamtaan to no panon irayan liknaan.

Sarayai ya ag napaliisan, ya karaniwan ed amin ya walad dalan paonlad kaligtasan, so mankaukolan na saray espisipikon giya para ed bilay na Kristiano, ya nepeg ya mangipaliwawa no panon ya nagamoran so makapangiliktar ya pilalek para ed pankakasakey ed Dios tan say sigasig ya mansiansia ed satan, tan no panon so ligtas ya panakar paonlad Dios diad pegley na amin ya sanga-sanga na dalan ya nayarin narumog ed balang lebel na sayan dalan — ed arum ya salita: no panon so onggapo ya manbilay na Kristianon bilay tan, no akapanggapo la, no panon so onmatoor ed satan. Sayan panangigiya et nepeg ton igapo so too manlapud paway na Dios, itungo so linawa to ed Sikato, tan insan itdan ed arapan To; Nepeg ton salien so bilay a Kristiano diad saray panangipatnag to, diad gawa, manlapud gapo anggad sampot, a say kabaliksan to, no panon itan a nabuo, onaligwas, onbaleg tan nasumpal; odino—a pareho met so kabaliksan to—nepeg ton ipresenta so istorya na aktibon bilay na balang sakey a Kristiano, ya ipapanengneng no panon, ed balang situasyon, so nepeg ton gawaen pian mansiansian matibay ed pananawag ed sikato.

Say gapo tan pan-usdong na bilay-Kristiano et baleg so pandumaan to ed natural a bilay. Saya et nanlapud nikaduman naturalesa na bilay-Kristiano tan say relasyon to ed naturalesa na too. Say sakey a too et aliwan inyanak a Kristiano, noag ingen nagmaliw a Kristiano kayari na inkianak to. Say bini nen Kristo et onbagsak ed dalin na puso ya mankikibit la. Balet singa say sakey a toon inyanak ed natural a paraan et walaan na depekto tan onsusumpa ed saray kakaukolanen na Kristianismo—no iner, bilang alimbawa, ed sakey a tanaman say gapo na bilay et walad pan-usbong na bini, say pan-bangon, no nayari ya ibaga, na saray akasiblet a biskeg—ontan met, say gapo na peteg a bilay a Kristiano ed sakey a too et walad sakey a klase na pan-gawa lamet, say pan-iter na balon biskeg tan balon bilay. Niarum ni, isipen tayo pa ya inawat so Kristianismo bilang sakey a ganggan, ya angan, ginawa so desisyon ya manbilay na bilay a Kristiano: sayan bini na bilay (sayan desisyon) et aliwan aliberan na saray elemento ya pabor ed sikato diad loob na sakey a too; tan balet say interon too—laman tan kamarerwa—et agni akaparaan para ed sayan balon bilay, ag onpapasakop ed yugo nen Kristo; sirin, manlapud sayan mismon bekta, onggapo so mairap a kimey na sakey a too—pian imolde so interon inkatoo to tan amin a pakayari to ed Kristianon paraan. Kanian, legan a say panbüyag ed saray tanaman, alimbawa, et kalkalna ya pan-aligwas na biskeg, mainomay tan anggapoy irap, parad sakey a Kristiano et mairap a laban ed sarili—mapekder tan makapasin-asin—tan nepeg ya ituro na sakey so biskeg to ed samay agto natural ya panlabayan: singa sakey a sundalo, kaukolan ton agawen so balang pulgada na dalin—anggan say dili ton kien—manlapud saray kalaban to diad panamegley na bakal, ya uusaren to so kampilan a duaray tarom na panag-disiplina ed sarili tan panagsupak ed sarili. Diad kaunoran, kayari na andukey a panag-irap tan sagpot, say pansagpot na sakey a Kristiano et nagmaliw a mananalo; man-ari ya anggapoy onkontra, onlusot ed interon kabuoan na inkatao, mangipapaway ed saray pankaukolan tan pilalek ya kontra ed sarili, tan mangiyakar ed satan ed estado na kaandian na pasion tan inkalinis, pian makapibiang ed liket na saray malinis so puso—say pakanengneng ed Dios ed loob na sarili diad sankatapatan ya pikakapiulop ed Sikato.

Onia so kipapasen na bilay na Kristiano ed loob tayo. Walay taloran lebel to, ya unong ed naturalesa da, et nayarin tawagen na onia: say una — panagpawil ed Dios; say komadua — panaglinis odino panag-uman ed sarili; say komatlo — panag-asantos. Diad unaan a lebel, say sakey a too et manliliwa manlapud karunongan paonlad liwawa, manlapud sakop nen Satanas paonlad Dios; diad komadua, lilinisan to so templo na puso to manlapud amin a karutakan, pian naawat to so Katawan a Kristo a manasingger ed sikato; diad komatlo, onsabi so Katawan, manayam ed puso tan mika-pangdem na Pangdem na Katawan a kaiba to. Sayan estado na maliket a pakikikayarian ed Dios so kalat na amin a panag-irap tan sagpot!

Say pangipaliwawa ed amin ya saya tan say pangidepini to ed panamegley na saray totontonen et say pangituro na dalan paonlad kaligtasan. Say sakey a kumpleton giya ed sayan bengatla et aalapen to so too ya akaalagey ed simpangan na kasalanan, itonton to ra ed mapetang a dalan na panaglinis, tan itagey to ra ed grado na kaperpektoan ya posible para ed sikara, unong ed sukat na inkakumpleto nen Kristo. Niarum ni, nepeg ton ipanengneng:

1) no panon ya onggapo so bilay na Kristiano ed loob tayo;

2) no panon ya napaperpekto—manbabaleg tan lalon onkakasil, tan

3) no antoy itsura to ed sigpot a perpeksyon to.

Nipaakar ed gapo na bilay a Kristiano diad panamegley na
Bawtismo ya Santo

Kaiba so giya no panon ya isalimbeng iyan grasya legan na panagbaleg

Panon ya onggapo so bilay Kristiano ed loob tayo?

Kailangan tayon talosan para ed sarili tayo no kapigan tan panon ya onggapo so tuan bilay ya Kristiano, pian nanengneng tayo no say gapo na sayan bilay et niyan la ed loob tayo, tan no andi ni, pian naamtaan tayo no panon ya iyarum itan, no anggad sayan manidedepende ed sikatayo. Aliwa ni itan so seguradon tanda na tuan bilay ed Kristo no say sakey a too et ibaga ton Kristiano tan kabiangan na Simbaan nen Kristo. Aliwan amin ya mansasalita ed Siak na, 'Katawan, Katawan,' so makaloob ed Panarian na Tawen… (Mat. 7:21). Ontan met, aliwan amin ya taga-Israel et tuan Israelita (Roma 9:6). Posible ya nibilang ka ed saray Kristiano balet aliwa ka met ya Kristiano. Amta iya na amin.

Wala'y sakey a bekta—tan talagan malinew—ya manlilikas ed bilay tayo, no kapigan say sakey a too et onggapo lan manbilay na bilay Kristiano. Saya so bekta no kapigan say saray nikaduman kalidad na bilay Kristiano et onggapo lan ompaway ed satan a too. Say bilay a Kristiano et manbibilang ed sigasig tan biskeg ya mansiansia ed aktibon pakikikayarian ed Dios, diad panamegley na pananisia ed Katawan tayon Jesu-Cristo, diad grasya na Dios, tan diad panumpal ed sagradon linawa To, parad gloria na sankasagradoan a ngaran To. Say kabaliksan na bilay a Kristiano et say pakikikayarian ed Dios diad panamegley nen Kristo Jesus a Katawan tayo—sakey a pakikikayarian ya, diad gapo, et kaslakan ya akasalimukok aliwa labat ed arum noag ingen pati ed sarili. Say nanenengneng, odino nalilikna ed loob, a paneknek na sayan pankakasakey et say alay abig a panamaseseg, a say saksakey a gagala to et say panliket ed Dios bilang sakey a Kristiano, a kaiba so interon panag-isakripisyo ed sarili tan panamua ed amin a kontra ed saya. Kanian, no onggapo la iyan alay a panamaseseg, onggagalaw la so bilay Kristiano; tan siopaman a naynay a napapakiwas na saya et mambilay na bilay Kristiano.

Nepeg tayon manbayag ya daiset ed sayan nikaduman kalidad.

'Linma ak pian manpasnok na apoy ed dalin,' kuan na Manangiliktar, 'tan panon ko labat ya ompepetang la komon!' (Lucas 12:49). Pansalita To nipaakar ed bilay na Kristiano, tan ibabaga To ya lapud say nanenengneng a testimonya to et say alitong a panagpaliket ed Dios, a pinasyab ed puso na Espiritu na Dios, a singa apoy; ta no panon a uubosen na apoy so materyal a napepelasan to, ontan met a uubosen na alitong a panagbilay ed Kristo so kamarerwa a nanggamur ed satan. Tan singa met, no walay apoy, say dalang et sasakopen to so interon bilding, ontan met so apoy na sigasig, no nansindi la, et sasakopen tan napnoen to so interon inkatoo na sakey a too.

Diad arum a pasen, kuan na Katawan: 'Amin et asinan na apoy…' (Marcos 9:49). Tan saya et pananukoy ed apoy na Espiritu, ya diad panamegley na sigasig, et onloob ed interon inkatoo tayo. Singa say asin, diad panlusot to ed nabubulok a materyal, et poprotektaan to itan manlapud panagbulok, ontan met so espiritu na sigasig, diad panlusot to ed interon inkatoo tayo, et papawayen to so kasalanan—a manpapaseg ed naturalesa tayo diad kamarerwa tan laman—manlapud anggan saray sankamelagan a pasen tan panag-iponan to, tan diad ontan et iliktar to tayo manlapud moral a panagpaseg tan karuksan.

Ingganggan nen Apostol Pablo: 'Ag yo pepetangen so Espiritu' (1 Tes. 5:19), tan 'ag kayo onkapuy ed panggagawa na maong'; ya manpool ed panangaro (Roma 12:11)—ingganggan to ya ed amin a Kristiano, pian natandaan da ya say pool na espiritu, odino agnapapakesawan a panangaro, et sakey ya importantin-importanti ya kalidad na bilay Kristiano. Diad arum a pasen, insalaysay to so nipaakar ed sikato: 'Lilingwanan ko ray bengatlan apalabas tan manpupursigi ak ed saray walad arapan, manpupursigi ak ya onabante paonla ed kalat, pian nagamoran ko so premyo na tawen a tawag na Dios ed si Cristo Jesus' (Fil. 3:13–14); tan pinaseseg to ray arum: 'Manbatik kayo ed paraan a mangabak' (1 Cor. 9:24). Kanian, diad bilay a Kristiano, bilang resulta na alablabas a sigasig, walay sakey a klase na espiritual a liket tan biskeg a pan-usar ed saray gawa a makapaliket ed Dios, a mandidipensa ed sarili tan boluntaryon mangiiter ed Dios na amin a klase na kimey, ya ag man-iingat ed sarili.

Base ed sayan pakatalos, mainomay ya konkludon say mataktakot ya panumpal ed saray ganggan na Simbaan, pati say regularidad ed saray gawa na sakey a too ya indikta na mankokompyut a kanonotan, tan say inkamaseet, disiplina, tan inkamatua ed panagbilay, et aliwa ni ran seguradon paneknek ya say tuan bilay Kristiano et mankikimey ed loob tayo. Maong so amin ya saya, balet no agto ipapanengneng so espiritu na bilay ed si Cristo Jesus, anggapoy balor to ed arapan na Dios. Saray gawa ya onia et singa ra, no antoy, saray dios-diosan ya anggapoy kaluluwa. Say marakep ya relo et maong so takbo to; balet siopa so mangibaga ya walay bilay ed loob to?! Ontan met so nagagawa: mabetbet ya tatawagen iran 'mabilay', balet diad katuaan et inatey ira (Apocalipsis 3:1). Sayan panag-ugali ya maong ed paway et posiblin mangitonton ed sakey a too ed panaglinlang. Say tuan kabaliksan to et man-depende ed saray panagnonot tan linawa na sakey a too, no iner posiblin makagawa na baleg ya ilisi manlapud katuaan anggano manggagawa na saray duga ya gawa. Singa met no say sakey a too et agto gagawaen iray makasalanan ed paway balet walay panangapegpeg to odino panliliketan to iraya ed puso to, ontan met, anggano gagawaen to ed paway iray matunong a gawa, nayarin anggapoy panangaro na puso to ed saraya. Say tuan sigasig labat so manaanap a manggawa na maong ed amin a kasakdalan tan inkalinis to, legan a susumpalen to so kasalanan anggan ed sankamelagan ya anino to. Anapen to so inmunan singa inagew-agew a panagbilay, legan a tratratoen to so komadua bilang makapatey ya kalaban. Say sakey a kalaban et busol to so kalaban to aliwa labat ed sarili to, noagta busol to met iray kakanayon tan kakabat to, anggan iray kayarian to, say paborito ton kolor—diad antikey, amin a bengatlan anggan panon a mamapaimano ed sikato nipaakar ed satan. Ontan met so tuan sigasig ed panagpaliket ed Dios: aaligen to so kasalanan ed anggan saray sankamelagan ya panonot o pahiwatig na satan; ta maseseg itan ed absoluton kalinisan. No aliwa lapud saya, panon karakel ya karutakan so nayarin onsebel ed puso!

Tan antoy tagumpay so iilaloan no anggapoy masimoon a pananabangan parad Kristianon panaglingkor ed Dios? Say ag mankaukolan na sagpot et nagawaan nin siansia; balet no walay antokaman ya mankaukolan na mairap a sagpot odino antokaman a panag-isakripisyo ed sarili, tampol ya ontumbok so panagtanggi, lapud ag naontrol so sarili. Ta no ontan, anggapo lay napan-asa ya mamaseseg ed sarili ya manggawa na maong; say panangasi ed sarili so maneral ed amin ya suporta. Balet, no walay arum ya motibo ya akilaok ed samay abitla, gawaen to ya mauges so anggan maong ya gawa. Saray espiya ya imbaon nen Moises et tinmakot ta inasi da so sarili da. Saray martir et maliket iran inmatendi ed ipapatey da lapud apoolan ira na apoy ed dalem da. Say sakey a tuan maseseg et aliwa labat ya ontutumbok ed ganggan, noag ingen ondengel met ed saray simbawa tan amin a maong ya inspirasyon ya sekreto ya inyan ed kamarerwa; aliwa labat ya onkikimey base ed no antoy onloob ed isip to, noag ingen makapangimbento para ed kamaongan, ya interon inmalay ed saksakey, mansiansia, tuan tan andi-anggaan a kamaongan. "Diad amin a pasen," kuan nen San Juan Crisostomo, "kaukolan tayo so sigasig tan baleg a panamaseseg na kamarerwa, a akaparaan a milaban anggad mismo ed patey; ta no andi, imposible ya naragpat so Panarian" (Homilia 31 nipaakar ed Gawa na saray Apostoles).

Say dalan na katooran tan pakikikayarian ed Dios et makapakesaw tan masakit, lalo la ed saray gapo-gapo. Iner so pangalaan na sakey na biskeg pian gawaen irayan amin a kimey? Diad panamegley na tulong na grasya na Dios—diad masimoon a sigasig. Say sakey a komersyante, sakey a sundalo, sakey a hues, sakey a iskolar et manggagawa iran amin na saray katungkulan a napno na kapagaan tan makapakesaw a kimey. Panon dan nasusuportaan so sarili da ed saray kimey da? — Diad panamegley na sigasig tan aro ed kimey da. Anggapoy arum a paraan pian nasuportaan so sarili ed dalan na katooran. No anggapo iya, naromog tayo ed panaglingkor ed Dios so bannog, makapakesaw a kimey, kaburido, tan kaandian na gana. Tan say mabagal a pinalsa et manakar, balet masakit, legan a para ed maples a chamois o say maples a siglot, say panaggalaw tan panagbiahe et sakey a liket. Say maseseg a panaglingkor ed Dios et sakey a maliket tan makapabiskeg-loob a biahe paonla ed Sikato. No anggapo iya, say interon gawa et nayarin naderal. Nepeg tayon gawaen so amin para ed gloria na Dios, ya onkokontra ed kasalanan ya manaayam ed loob tayo; tan no anggapo iya, gawaen tayo so amin bilang ugali labat, lapud panisip ya duga so gawaen, ta ontan so dati lan gagawaen tan ontan so gagawaen na arum. Kailangan tayon gawaen so amin; no andi, manggawa tayo na arum a bengatla tan napabayaan tayo so arum, tan mas lalo ni, ya anggapoy panbabawi odino anggan pakatalos ed saray agtayo agawa. Kailangan tayon gawaen so amin a walaan na atensyon tan pan-ingat, singa sikato la so sankaimportantian a kimey; no andi, gawaen tayo so saray bengatla a magulo.

Kanian malinew ya no anggapoy sigasig, say sakey a Kristiano et makapoy a Kristiano—matamlay, maletey, anggapoy bilay, aliwan mapetang o ambetel—tan say ontan a bilay et aliwan peteg a bilay. Lapud amta tayo ya, gawaen tayoy anggaay nayarian tayo ya ipanengneng so inkasikatayo ya tuan maseseg ed maong a gawa, pian magmaliw itayon tuan makapaliket ed Dios, ya anggapoy dusing o bisyo, o antokaman ya singa satan.

Kanian, say tuan tanda na bilay na Kristiano et say apoy na aktibon sigasig ya panliket ed Dios. Say tepet natan et: panon ya napapali so sayan apoy? Siopa ray manpapali ed saya?

Say ontan a sigasig et nagagawa lapud kimey na grasya, balet aliwan anggapoy pibibiang na malayang kaburyan tayo . Say bilay na Kristiano et aliwan natural a bilay. Ontan met so nepeg a panangigapo to, odino say unonan panagbangon to. Singa say bilay na tanaman ya nabubulaw ed bukel no say kabasa tan petang et onloob ed usbong ya akasalimukok ed loob to, tan diad panamegley da—say pakayari na bilay ya mamapawil ed amin—ontan met so pambangon na diad-Dios a bilay ed loob tayo no say Espiritu na Dios so onloob ed puso tan mangiyan diman na pundasyon na bilay unong ed Espiritu, mamapalinis tan mantitipon ed saray nabelbel tan abari-bari a kabiangan na imahen na Dios. Napapabangon so pilalek tan say malayang pananap (lapud panlabas ya impluwensya); insan onleksab so grasya (diad panamegley na saray Sakramento) tan, no mikasakey ed kawayangan, mangibabawì na makapanyarin sigasig. Tan ag komon isipen na siopaman ya sarag dan gawaen so ontan a makapangiter-bilay a pakayari ya bukor da: nepeg ya ipikasi itan tan magmaliw a akaparaan ya awaten. Say apoy na masimoon a panangaro a walaan na pakayari et say grasya na Katawan. Say Espiritu na Dios, no onleksab ed puso, et onggapo ya onggagalaw ed loob to aliwa labat a walaan na makapool a masimoon a panangaro, noag ingen na sakey a makapaliber ed amin.

Naiisip na arum: akin ya kaukolan iyan gawa na grasya? Agta kasi makagawa na maong a gawa ya bukor tayo? Nia, akagawa itayo la na onia o ontan a maong a gawa. Mabilay itayo ni tan manggawa lamet na arum. Nayarin daiset so ag-ninmapon ninonot ed sayan tepet. Ibabaga na arum ya anggapoy nagawaan tayon maong ya gawa manlapud sarili tayo. Balet dia, say pibabasaan et aliwan nipaakar ed saray indibidual ya maong a gawa, noag ingen nipaakar ed panag-subli ya inkianak na interon bilay na sakey a too, nipaakar ed balon bilay, nipaakar ed bilay ed interon kabalgan to—sakey a mangitonton ed kaligtasan. No maminsan, aliwan mairap so manggawa na sakey a bengatla, anggan sakey a talagan maong a bengatla, singa ginawa na saray pagano. Balet no walay siopaman a talagan nandesidi a manggawa na maong ya andi-paltos, ipaalagey so kaayusan to unong ed Salita na Dios—aliwan para ed sakey a bulan o taon, noagta para ed interon bilay—tan nandesidi a matibay a manunumpal ed sayan kaayusan; insan, no nansiansia iran matoor ed saya, ipasirayew da so biskeg da; balet no anggapo iya, aliwa kasin mas maong ya ag la ra mansasalita? Piga la kasi so pansubok ya manggawa tan man-organisa na bilay ya Kristiano ed dili ran paraan, tan mantutuloy ya nagagawa? Tan amin da et asumpal, tan mantutuloy ya nasusumpal, ya anggapoy pansumpalan. Say sakey a too et mansiansia ed antikey a panaon ed balon pinili ton panagbilay — insan to itan itunda. Tan panon kasi ya aliwa? Anggapoy dilin biskeg na too. Say andi-anggaan a pakayari labat na Dios so makapansiansia ed sikatayo a matibay ed determinasyon tayo, diad pegley na ag-ontotondan panagbaliw na panaon. Kanian, nepeg a napano itayo ed sayan pakayari, anapen itan tan awaten itan ed dugan paraan—tan itagey to itayo tan iliktar to itayo manlapud sayan gulo na natan a panaon.

Manlingaw lamet ed eksperiensya tan nonoten: kapigan onlelesa irayan kanonotan na panagkontento ed sarili? No say sakey a too et walad kalinewan, no anggapoy manpapaga ed sikato, anggapoy manag-engganyo odino manag-uyat ed sikato paonla ed kasalanan, insan sikatoy akaparaan la para ed sankasantosan tan sankalinisan a paraan na panagbilay. Balet no walay onlesa a pasion odino tukso—iner la so amin ya saraman a sipan?! Aliwa ta kaslakan ya ibabaga na sakey a too ya manbibilay ed makapoy a kabibilay ed sarili to: 'Agko la gawaen iya lamet'? Balet no asumpal la so pilalek, ompaway so balon pilalek, tan naromog da so sarili da ya akapawil lamet ed kasalanan. Maong ya ibaga so panang-ako na panag-insulto no amin et unong ed labay tayo, ya ag onkontra ed inkasikato tayo. Diad ontan ya kipapasen, say liknaan na panagsakit o pasnok ya ipapaway na arum et singa makapakelaw ed sikatayo. Balet no sikatayo met so makalmo ed parehon situasyon, anggan sakey ya titig—aliwa la so salita—et makapangitonton ed sikatayo ed pasnok. Kanian, diad panagmatalek tayo ed sarili, nayarin man-arap itayo ya makapambilay na Kristiano ya bukor tayo, ya anggapoy tulong na Dios, no say espiritu tayo et malinew. Balet no say kaugsan ya anennneng ed dalem na puso et nabuyak a singa tapok ya iyuyegyeg na dagem, ditan na naamtaan na balang sakey, diad dili ran eksperiensya, so panagkondenar ed dili ran kayabangan. No say kanonotan ya sinmublay a kanonotan, say pilalek ya sinmublay a pilalek—ya mas mauges so balang sakey nen say inmona—so onggapo lan manpasakit ed kamarerwa, insan amin et nalingwanan da so sarili da tan agda ninayarian ya onyeyag a kaiba so propeta: '…say danum et sinmabi la ed kamarerwak. Nalner ak ed aralem a pitek' (Salmo 68:2). O Katawan, isalba mo ak! O Katawan, magano ka! (Salmo 117:25).

Aliwa ta kaslakan ya say sakey a too et mankikimey ya mansiansian matibay ed kaabigan, a napno na talek ed sarili? Balet insan onloob ed isip to so itsura na sakey a too odino bengatla, onlanang so sakey a pilalek, onalagey so pasyon; say too et naawit tan naderal. Kayari na saya, say nabibilin la labat et say nengnengen so sarili tan ibaga: 'Kasin makapaermen iya!' Balet insan onsabi so pankanawnawa parad panliliket, tan sikatoy akaparaan lamet ya iperde so sarili to. Niarum ni, no walay manginsulto ed sikara, onsesengeg so kolkolan, panagsisisi, tan pananghusga; no walay aliwan duga balet makaganansya ya transaksyon ya onsabi, aagawen da itan: papabaien da so sakey a too, mikikimeyan ed sananey, papaltogen da so komatlo—tan amin ya saya et kayari na panagpasirayew da ed abilidad dan manbilay na duga ya bukor da, ya anggapoy partikular ya tulong manlapud tagey. Iner, sirin, so biskeg? — 'Say espiritu et malabay, balet say laman et makapoy' (Mateo 26:41). Naynengneng yo so maong balet gagawaen yo so mauges: 'Ta say maong ya labay kon gawaen et agko gagawaen, noag ingen say mauges ya agko labay ya gawaen—atan so itutuloy kon gagawaen' (Roma 7:21). Aka-aripen kami: iliktar kami, O Katawan!

Sakey ed saray unonan panag-insulto na kalaban kontra ed sikatayo et say kanonotan na panagtiwala ed sarili—ya, no aliwan diretsan panagtanggian, et say kakulangan na pikakabat ed pankaukolan na tulong a napno na grasya. Singa ibabaga na kalaban: 'Agka onla diman—diad liwawa, no iner so labay dan iter ed sika so balon biskeg! — Ayos ka la ed kipapasen mo no kaiba mo ak.' Kanian say sakey a too et onabuloy ed inkakontento. Legan na satan, say kalaban—dia et mangibato na bato (irap), diman et itonton to so sakey ed makalnas a dalan (say panamalingo na saray pilalek), tan ed arum a pasen et man-itanem na akamot a patit ya akabalkot bilang rosas (sakey a masnag tan maliket ya kipapasen). Ya ag manlingaw, say sakey a too et manpupursigi ya onarap tan onarap, ya agto amta ya sikatoy onleblebley ya onleksab, anggad diad sampot et onleksab ed sankarukeyan na karuksan — ed , say puerta na impierno. Diad ontan a kipapasen, agta ra nepeg ya iyawagan, singa ginawa tayo ed inmunan Adan: 'Tao, iner ka? Iner ka akalingo?' Sayan mismon tawag so manbubuo ed kimey na grasya, ya mamapakiwas ed makasalanan ya unonan matuan nengnengen so sarili to.

Kanian, no labay yon igapo so panagbilay a Kristiano, anapen so grasya. Say bekta ya onleksab so grasya tan mikasakey ed linawa yo et magmaliw a bekta na inkianak na bilay a Kristiano—a mabiskeg, matibay, tan mabunga.

Iner naromog, tan panon naawat, so grasya ya mangiter na bilay? — Say panangala na grasya tan say panamasantos na naturalesa tayo diad panamegley to et nagagawa diad saray Sakramento. Dia et ipapasakop tayo so sarili tayo ed gawa na Dios, odino iyapay tayo so ag-inkakanaan a naturalesa tayo ed Dios — tan Sikato, diad panamegley na gawa To, et babalewen To iya. Pinablin na Dios, pian napasakop so mapangta ya kanonotan tayo, ya iyamot so pakayari To diad silong na tabing na simplin materyal diad mismon gapo na tuan bilay. Agtayo natatalusan no panon ya nagagawa iya, balet say eksperiensya na interon Kristianismo so mangibabangat ya agnayarin arum ni.

Wala so duaran sakramento ya manunaan ya nipaakar ed gapo na bilay ya Kristiano: say Binyag tan say Kumpisal. Kanian, saray totontonen nipaakar ed gapo na peteg a bilay ya Kristiano et nigrupo, ed sakey a dapag, ed kaliber-liber na Binyag, tan ed kabila, ed kaliber-liber na Kumpisal.

Panon ya onggapo so bilay Kristiano diad panamegley na sakramento na binyag?

Say Bawtismo so unonan sakramento ed Kristianismo, a mamapagawa ed sakey a Kristiano a karapat-dapat a makibiang ed saray regalo na grasya diad panamegley na arum a sakramento. No anggapo iya, ag makaloob so sakey ed mundo na Kristianismo — magmaliw a membro na Simbaan. Say Andi-anggaan a Kakabatan et nampaalagey na abung para ed sarili to diad dalin: say puerta a mangitonton ed sayan abung et say sakramento na bawtismo. Diad panamegley na sayan puerta, aliwa labat ya onloob so sakey ed abung na Dios, noagta nasusulotan met na kawes ya manepeg ed satan; makakaawat na balon ngaran tan sakey a tanda ya impaimprenta ed interon pagkatao na nababinyagan, ya diad panamegley na saya et nabirbir tan nida-dumaen to na saray pinalsa ed tawen tan dalin ed arapen.

…'Siopaman ya walad si Cristo et balon pinalsa,' so bangat na Apostol (2 Cor. 5:17). Diad panamegley na binyag ya say sakey a Kristiano et nagmaliw a sayan balon pinalsa. Say sakey a too et ompaway manlapud pasen na binyagan ya interon naiiba ed samay too ya linmoob diman. No panon ya say liwawa et kontra ed kabilungetan, tan say bilay et kontra ed patey, ontan met so saray binyagan et kontra ed saray ag-binyagan. Nalikna ed inkamalin-on tan inyanak ed kasalanan, antis na binyag et awit na too ed loob to so interon samal na kasalanan, kaiba so amin ya belat na saray resulta to. Sikara et aliwan kaliktan ed pakanengneng na Dios, diad naturalesa da et anak na pasnok; aderal tan magulo ed loob da, diad balanse na saray pakayari tan abilidad da, tan diad panag-uyon da, ya manuna et paonla ed panlalaknab na kasalanan; sakop na impluwensya nen Satanas, ya mabiskeg so pan-gagalaw to ed loob to lapud kasalanan ya manaayam ed sikato. Bilang resulta na saraya ya amin, no ompatey, sikatoy seguradon napunta ed impierno, no iner sikatoy manirap a kaiba so prinsipen to tan saray minyon tan aripen to.

Say binyag so mangiliktar ed sikatayo manlapud amin ya sarayan kaugsan. Ekalen to so sumpa diad pakayari na Krus nen Kristo tan ipawil to so bendisyon: saray binyagan et ananak na Dios, ta say Katawan a Mismo so angiter ed sikara na kanepegan ya tawagen tan magmaliw a ontan. Tan no ananak, et man-anos—man-anos na Dios tan kapara nen Kristo (Roma 8:17). Say Panarian na Tawen et kien na nababinyagan lapud mismon binyag. Naliktar ira ed pananguley nen Satanas, ya natan et naandi so pakayari to ed sikara tan say abilidad ton manggawa na labay to ed loob da. Diad isesebek ed Simbaan—say abung na pasen na takasan—naasaraan iray dalan nen Satanas pian onapit ed kapapabinyagan. Dia et singa ra walad loob na sakey a maligen a kulongan.

Sarayaya amin et espiritual tan paway a benepisyo tan regalo. Antoy nagagawa ed loob? — Say pakaabig na sakit tan inkaderal na kasalanan. Say pakayari na grasya et onloob ed dalem tan ipawil to so banal a kaayusan diman ed amin a karakep to; papagalingen to so gulo ed panag-gawa tan relasyon na saray pakayari tan parte, tan ed manunaan ya panangarap manlapud sarili paonlad Dios—para ed gloria na Dios tan say panlalaknab na maong a gawa. Kanian say binyag et panag-balo odino balon inkianak, ya mangikakabil ed sakey a too ed binagoy estado. Ipapara nen Apostol Pablo so amin ya nabunyagan ed say inmolin Manangiliktar, ya ipapanengneng to ya sikara met et walaan na naturalesa ya singa kasileng ed panag-balo to a singa samay impanengneng na katooan ed Katawan a Jesus diad panamegley na Inkamatey to ed gloria (Roma 6:4). Say direksyon na bilay na sakey a binyagan et nabalio met, ya anengneng ed saray salita na satan met a Apostol, ya inkuan to ed sananey a pasen ya ag la ra manbibilay para ed sarili da, noagta para ed Sikatoy inatey para ed sikara tan inmolin mabilay (2 Cor. 5:15). Ta anggano inatey Sya, sakey labat a pankanawnawa Sya inatey para ed kasalanan; balet anggano mabilay Sya, mabilay Sya para ed Dios (Roma 6:10). Nibilin itayo a kaiba To diad panamegley na binyag ed patey (Roma 6:4), tan: say daan a inkatoo tayo et nipasak a kaiba To, pian say laman na kasalanan et napakaknaan, pian ag itayo la magmaliw ya aripen na kasalanan (Roma 6:6). Kanian, diad pakayari na binyag, amin ya gawa na too et naeelew manlapud sarili tan manlapud kasalanan paonla ed Dios tan katooran.

Makapakelaw iray salita na Apostol: 'pian agtayo la magmaliw ya aripen na kasalanan'… tan sakey ni: 'Ag dapat man-ari so kasalanan ed sikayo' (Roma 6:14). Saya so mangitonton ed sikatayo ya natalosan ya samay, diad aderal tan akasumpa ya naturalesa tayo, so manbubuo ed pakayari ya mangiguyor ed sikatayo ed kasalanan, et aliwan sigpot ya naekal diad binyag, noag ingen et nipaarap labat ed sakey ya kipapasen ya anggapoy pakayari to ed sikatayo, agto sikatayo aari, tan agtayo sikatoy seserbien. Manayan itan ed loob tayo, mabilay tan onkikimey, balet aliwan bilang sakey ya amo. Manlapu natan, say pananguley et kien la na grasya na Dios tan na espiritu ya malay-layon ya isusuko toy inkasikato ed saya. Si San Diadochus, legan ton ipapaliwawa so pakayari na binyag, et inkuan to ya antis na binyag, say kasalanan et manaayam ed puso, legan a say grasya et onkikimey manlapud paway; balet kayari na binyag, say grasya et itatanem ed puso, legan a say kasalanan et man-aagda manlapud paway. Papataynan itan ed puso, singa sakey a kalaban ya pinaekal ed kuta, tan manayam ed paway, diad saray parte na laman, ya ditan et onkikimey ed ag-kompleto a paraan diad panamegley na saray biglaan ya pan-ataki. Kanian mansiansia itan a tuloy-tuloy a managtukso tan managlingo, balet aliwa la a manangibantay: manpapairap tan manpapasakit, balet ag mankokomando.

Onia so inkianak na balon bilay diad panamegley na binyag! Say kaukolan ed sakey a too nipaakar ed saya, odino no panon so pakapan-balo na sakey a too diad panamegley na binyag, et adeskribe ed *An Outline of Christian Morality*, lalo la ed kapitulo ya 'The Standard of the Christian Life'. Ag la iya inulit dia, lapud say sakey ya matatken ya manpapabinyag et kapara na sakey a makasalanan ya nampanaw ed Dios diad panagbabawi; tan say unor a tema et tatalakayen ya maong ed arapen, diad komaduan seksyon. Sirin, say inkamausisa na amin nipaakar ed sayan bengatla et magenap a nasumpal.

Dia, ipapabantag so atensyon ed no panon ya onggapo so bilay ya Kristiano diad panamegley na binyag ed saramay binyagan ya ugaw ni, a maslak ya nagagawa ed sikatayo. Ta dia, say gapo na bilay ya Kristiano et napatnagan ed sakey a nikaduman katangian a manlalapu ed relasyon na grasya tan kawayangan.

Anta yo la ya say grasya et onleksab ed malayang linawa tan sakey a puson manaanap, tan diad panamegley labat na pankakasakey da ya onggapo so balon bilay na grasya, a manepeg ed grasya tan say naturalesa na sakey a malayang pinalsa. Say Katawan et mangiiter na grasya bilang sakey a regalo; balet kakailanganen To ya say sakey a too et anapen itan tan maliket ya awaten itan, ya iyukol so interon sarili da ed Dios. Say panumpal ed sayan kondisyon et malinew ed panagbabawi tan binyag na saray matatken. Balet panon itan ya natutupad ed binyag na saray ugugaw? Say sakey ya ugaw et anggapoy pakausar na rason odino malayang kaburyan; sirin, agto nayarin gawaen so kondisyon para ed gapo na bilay ya Kristiano ed dili ton kabiangan, a sikato may, say pilalek ya iyukol so sarili ed Dios. Balet, sayan kondisyon et seguradon nepeg ya nasumpal. Lapud say paraan no panon ya nasumpal iyan kondisyon, say gapo na bilay diad panamegley na binyag na saray ugugaw et nagagawa a walaan na sakey a nikaduman katangian. A sikato may:

Say grasya et onleksab ed kamarerwa na ugaw tan mankikimey ed loob to ya sigpot a boluntaryo, singa kaiba met so kawayangan ed saya, base labat ed rason ya diad arapen, sayan ugaw—ya natan et agto ni kabat so sarili to tan agni mankikimey a boluntaryo—no sikatoy magmaliw lan makabat, et boluntaryon iyapay toy inkasikato ed Dios, maliket ya awaten toy grasya no nadiskubre to ray epekto to ed loob to, manliket ta walad man, misalamat ta ginawa iya para ed sikato, tan ikumpisal to ya, no sikatoy inikdan na rason tan kawayangan diad panaon na binyag, et ag met sikatoy nanggawa na sananey noag say ginawa to la, tan anggapo lay arum ya labay to. Para ed ontan a libre a dedikasyon ed Dios ed arapen tan say pankakasakey na kawayangan tan grasya, say grasya na Dios et inter ya intero ed ugaw tan, ya ag-interveni, et gagawaen to ed sikato so amin a nepeg a gawaen to, base labat ed kaseguroan ya say kaukolan a pilalek tan panangiter ed Dios et anggapoy panduaruwa, — sakey a kaseguroan ya inter na saray ninong nen nansipan ira ed arapan na Simbaan ed Dios ya sayan ugaw, no magmaliw la ya baleg, et usaren to so kawayangan to unong ed eksakton kaukolan para ed grasya, kanian inako da so responsabilidad ya mangitagar ed ugaw ed satan a kipapasen na panangawat.

Kanian, diad panamegley na binyag, say bini na bilay ed Kristo et intanem ed ugaw tan manaayam ed loob to; balet agni, singa, kien to — onkikimey itan bilang pakayari ya mamoporma ed sikato. Say espiritual a bilay, ya impasnag na grasya na binyag ed loob na ugaw, et magmaliw ya kien na too tan ipatnag to so interon itsura to, unong aliwa labat ed grasya noag ingen pati met ed naturalesa na sakey a rasonable a pinalsa, manlapud panaon ya, sanen sikatoy nagmaliw ya makabat, sikato, diad panamegley na libre a linawa to, et iyalay to so inkasikato ed Dios tan, a maliket maliket tan mapasyan panangawat, aawaten to so pakayarin napno na grasya ya naromog ed loob to. Anggad ed satan a panaon, walay peteg a Kristianon bilay ya onkikimey ed loob to, balet singa agto amta; onkikimey iya ed loob to, balet aliwa ni ya peteg a kien to; balet manlapud panaon na panag-amta ed sarili tan panagpili, magmaliw la yan kien to—aliwa labat ya diad panamegley na grasya, noag ingen pinili to met a malaya.

Lapud sayan panag-arawi—ya mas o mas abayag—ed baetan na binyag tan konsagrasyon ed Dios, say gapo na moral a bilay na Kristiano, diad panamegley na grasya na binyag, et napapalawig ed saray ugugaw, no panon ya ibaga, ed andi-kaseguroan ya karukey na panaon, ya diad satan et ombaleg so ugaw tan say e o et napoorma bilang sakey a Kristiano diad loob na Banal a Simbaan kaiba ray Kristiano, singa met ed impan-poorma na laman to nensaman diad eges na ina to.

Sikatoan mon maong ed puso iyan kanonotan, inad-aron managbasa. Baleg so kaukolan tayo ed saya no mandesisyon no panon ya tratuen na saray atateng, ninong, tan manangasikaso so binyagan ya ugaw ya impanmatalkan na Santo ya Simbaan tan say Katawan ed sikara.

Ag la kaukolan ya ibaga ya, kayari na binyag na ugaw, walay sakey a baleg a kimey ya walad arapan na saray atateng tan ninong: say panangigiya ed binyagan ya ugaw diad paraan ya, no magmaliw la ya adulto, nabidbir to ed loob to so pakayari na grasya, awaten to iraya a walaan na maliket a pananabik, pati saray katungkulan ya mikonekta ed saraya tan say paraan na panagbilay ya kaukolan da. Saya so mangitagar ed sikatayo ed tepet nipaakar ed Kristianon panagpadakep, odino panagpadakep unong ed saray kakaukolanen na grasya na binyag, a say gagala to et napansiansia itan a grasya.

Pian nalinawan no panon so nepeg a panagtrato ed sakey ya inbunyagan ya ugaw para ed saray gagala ya abitla, nepeg tayon nonoten lamet so punto ya abitla nen una: ya say grasya et onleksab ed puso tan manaayam ed loob to no walay panag-arawi ed kasalanan tan ed sarili paonlad Dios. Lapud sayan disposisyon, ya aktibon nipapanengneng, ya say amin ya arum a regalo na grasya tan amin ya bendisyon na saray abendisyonan et itdan ed onsublay: say pabor na Dios, say pagmaliw a kapwa-taga-tawir nen Kristo, say kaligtasan manlapud panarian nen Satanas, tan say kawayangan manlapud peligro na pakondenar ed impierno. Balet no maminsan ya onletlet o naandi iyan disposisyon na kanonotan tan puso, say kasalanan et tampol ya onggapo lamet ya onalmo ed puso; tan diad panamegley na kasalanan, nai-pataw iray gapo nen Satanas, tan naekal so pabor na Dios tan say pankakasakey ya tawir ed Kristo. Say grasya ed ugaw et papataktaken tan sasagpaan to so kasalanan; balet nayarin mabilay lamet tan onbangon no naikdan na sustansya tan kawayangan. Kanian, amin ya atensyon na saramay walay responsabilidad ya man-asikaso ed ugaw a Kristiano, ya inawat manlapud batismo ed integridad to, et nepeg ya itutok ed panseguro ya ag lamet mangabak so kasalanan ed ugaw, ya pepeselen tan pakapuyen itan ed amin ya paraan, legan ya papasesegen tan papabiskegen so pananabir na ugaw paonla ed Dios. Nepeg ya isikaso ya onaligwas so ontan ya ugali ed loob na manbabaleg ya Kristiano—anggano diad panangigiya na arum, balet diad dili ton kaburyan—pian sikatoy lalon nasanay ya manalo ed kasalanan tan daegen itan pian napaliket so Dios, tan diad pangusar ed saray pakayari na espiritu tan laman diad paraan ya aliwan panag-obra para ed kasalanan, noagta serbisyo ed Dios. Ya posible iya et malinew manlapud katuaan ya say nianak tan nabunyagan et, diad interon inkatoo to, sakey a bini na arapen odino dalin a napno na bini. Say balon ugali ya intanem na grasya na bunyag et aliwan imahinasyon labat odino ipapasen, noag ingen tuan-tua; salanti, saya met et sakey a bini na bilay. No balang bini et onaligwas unong ed naturalesa to, sirin say bini na bilay na grasya ed loob na nabunyagan a too et nayari met ya onaligwas. No say bini na panagpawil ed Dios—ya mananaig ed kasalanan—et intanem ed loob da, sirin satan et nayari met ya asikasoen tan paabigen, singa met ed arum a bini. Kaukolan labat ya usaren so epektibon paraan para ed saya odino naamtaan so dugan paraan pian naimpluwensyaan so nabunyagan ya ugaw.

Say gagala ya dapat ya pangipaarap na amin ya saya et pian sayan balon too, no magmaliw la ya adulto, et kabaten to so inkasikato aliwa labat bilang sakey a too, sakey a rasonable tan malayang pinalsa, noag ingen bilang sakey a too ya akaloob ed sakey a tipan ed Katawan, ya say andi-anggaan ya kapalaran to et ag napisian ya akasuldong ed Sikato; aliwa labat ya kabaten to so inkasikato bilang ontan, noag ingen et naromog to met so inkasikato ya makapanggawa unong ed sayan sipan tan nalikna to ed loob to so manunan pananabuy ed saya. Onlalto so tepet: panon ya nagawaan iya? Panon so nepeg ya panagtrato ed saray binyagan pian, no magmaliw la ran matatken, et anggapo lay arum ya pilalek da noag say magmaliw ya tuan Kristiano? O—panon so nepeg ya panagpadakep na ugaw ed pananisia ya Kristiano?

Bilang ebat ed saya, agtayo la suboken ya usisaen ya amin so detalye. Manlimita tayo labat ed pangkabilugan ya pananaw ed interon bengatla na Kristianon panagpadakep, pian nipanengneng no panon, ed balang kaso, ya alwaran tan pabiskegen so maong ed saray ugugaw tan no panon ya pabuyaken tan deralen so mauges.

Dia, unona ed amin, say atensyon tayo et ondadapo ed ugaw ya walad kuna, antis ya abangon so antokaman ya abilidad to. Mabilay so ugaw; sirin, posible ya impluwensyaan so bilay to. Dia so onggagalaw iray Banal a Sakramento, ya tutumboken na interon bilay na simbaan; tan kaiba ra ya, say pananisia tan debosyon na saray atateng.

Amin ya saya, no pitiponen, so mangawa na sakey a makapangisalba ya atmospera ed liber na ugaw. Diad panamegley na amin ya sarayan paraan, say bilay a napno na grasya ya nianak ed loob na ugaw so misteryoson impan-itanem (impan-inspirasyon, impan-iter. Ed.).

Say mabetbet a pan-awat ed Saray Banal a Misteryo nen Kristo (nayarin iyarum: anggad nayari a mabetbet) et malinew tan epektibon mamapankasakey ed sayan balon miyembro na Laman To ed Katawan, diad panamegley na sankasantoan a Laman tan Dala To; papasantoen to so ugaw, mangitdan na kareenan ed kamarerwa to, tan gawaen ton ag natalonaan na saray pwersa na kabilungetan.

Saray onkikimey ed onian paraan et naobserbaan da ya diad agew ya akaawat na Komunyon so ugaw, sikatoy nalelenep ed aralem a kareenan, ya anggapoy maksil ya panangipatnag na amin ya natural ya pankaukolan, anggan saray mas mapatnag ed saray ugugaw . No maminsan et napno na liket tan masayang espiritu, ya akaparaan ya akirep ed amin bilang sarili to. Say Banal a Komunyon et mabetbet ya akatambayan na saray milagro. Si San Andres na Crete et ag-inmebat na abayag nen ugaw ni. Nen saray apasnok ya atateng to et nampikasi tan nampasakop ed saray paraan na grasya, legan na Banal a Komunyon, say Katawan, diad panamegley na grasya To, et inlukasan to so dila to, kayari to et pinano to so Simbaan na saray ilog na karunongan tan kakabatan. Sakey a doktor, base ed saray obserbasyon to, so nansaksi ya diad karaklan na saray sakit na ugugaw, nepeg ya iyakar iray ugugaw pian makaawat na Banal a Komunyon, tan mansasakit labat ya kaukolan to ni so mangusar na medikal a panagtambal kayari to.

Say mabetbet ya panagbisita ed simbaan, say panag-dikit ed Banal ya Krus, say Ebanghelyo tan saray icon, tan say panagwisik na danum a bendito et walay baleg ya epekto to ed saray ugugaw; ontan met ed abung — a mabetbet ya iparap ira ed arap na saray icon, mabetbet ya manggawa na tanda na krus, isabwag na danum a bendito, mansunog na insenso, bendisyonan so kuna, kakanen tan amin a bengatlan mikonekta ed sikara panamegley na tanda na krus, mangawat na bendisyon manlapud pari, mangiyakar na saray icon manlapud simbaan paonlad abung tan manggawa na saray serbisyo na pikakasi; Diad pangkalahatan, amin a bengatlan mikonekta ed Simbaan et milagron mamapapetang tan mamapabulas ed bilay na grasya na ugaw, tan lanang ya manseserbi bilang sankaseguroan tan sankatibkeran a depensa kontra ed saray tukso na agnanengneng a madilim a pwersa, a lanang ya akaparaan a onloob (onlusot, man-ugat. Ed.) ed ombabaleg a kamarerwa pian idunget itan ed panamegley na engas da.

Diad dalem na sayan nanenengneng a proteksyon et walay agnanenengneng a sakey: say Anghel a Manangasikaso, ya inturo na Katawan ed ugaw manlapud mismon oras na binyag to. Babantayan to so ugaw, diad agnanenengneng a pan-impluwensya ed sikato diad panamegley na presensya to, tan, no kaukolan, papasesegen to ray atateng no anto so nepeg a gawaen para ed anak da diad panaon na grabe a pankaukolan.

Balet amin irayan maksil a depensa, sarayan mabiskeg tan epektibon inspirasyon, et nayarin naderal tan say ugaw et naekalan na benepisyo da lapud ag-panisia, kapabayaan, kaandiay debosyon, tan mauges a panagbilay na saray atateng. Sakey a rason et lapud, ed sarayan kaso, sarayan paraan et aliwan uusaren o aliwan duga so panag-usar; balet mas lalo ya lapud sakey ya panloob ya impluwensya. Tua ya maasi so Katawan, lalo la ed saray andi-kasalanan; balet walay koneksyon ed baetan na kamarerwa na atateng tan saray ananak da ya ag natatalosan na sikatayon maong, tan ag tayo nayarin ibaga no anggad iner so panseseg na impluwensya na atateng ed ananak da; ontan met, ed baliktad, no anggad iner, diad arapan na makaderal ya impluwensya na atateng, so panangasi tan panag-anos na Dios so onabut ed ananak da. No maminsan et ontunda iyan impluwensya, insan onbunga la ray sengegan ya inimpun. Kanian, say espiritu na pananisia tan debosyon ed saray atateng et nepeg ya ikonsidera bilang sankamakapanyarin paraan na panangiyopopot, panangiyagel, tan panamabiskeg na bilay na grasya ed saray ananak da.

Say espiritu na sakey ya ugaw, singa, et agni aktibo ed saray unonan agew, bulan, odino anggan taon. Imposible so mangiter na antokaman ed sikato pian naala to ed saray ordinaryon paraan. Balet posible ya impluwensyaan itan ed aliwan direkta.

Wala'y espisyal a paraan no panon ya mankokomunika so saray kamarerwa diad panamegley na puso. Say sakey a espiritu et iimpluwensyaan to so sakey ni diad panamegley na liknaan. Say ontan ya impluwensya ed kamarerwa na ugaw et mas lalon epektibo no mas interon tan mas aralem so panangiparap na puso na saray atateng ed ugaw. Say ama tan ina et nalilingwanan da so sarili da ed anak da tan, unong ed kuan da, et interon-intero so panangidaulo da ed sikato. Tan no say espiritu da et napno na debosyon, imposible ya agto naapektoan so kamarerwa na ugaw ed dili ton paraan. Say sankaabigan ya panangiyalis ed saya et say panag-imano. Anggano diad arum ya panamdam et say kamarerwa et akasalimukok, say mata et ipapatnag to itan ed panag-imano na sananey. Diad saya so punto ya manabet so sakey a kamarerwa tan say sananey. Pabayaren ya say kamarerwa na ina tan ama, a napno na sagradon liknaan, et onlusot ed sayan lukas paonla ed kamarerwa na ugaw. Agda nayarin ag-ilaokan na sayan sagradon larak. Importante ya say panag-imano da et mankirlap aliwa labat ya lapud aro—a natural labat—noagta pati met ed pananisia ya say sasalapen da ed taklay da et aliwa labat ya sakey ya ugaw, tan ed ilalo ya Sikato, Siopa so angitalek ed sayan kayamanan ed panangasikaso da, bilang sakey a sisidero na grasya, so mangiter ed sikara na magenap a biskeg pian napansiansia da itan, tan, diad kaunoran, say ag-ontotondan pikakasi ed Espiritu, a pinakiwas na ilalo a nanlapud pananisia.

No saray atateng et likud da so panag-alima na matuan debosyon ed sayan espiritu, tan no, ed sakey a dapag, say Manangasikason Anghel, tan diad sananey a dapag, say Banal a Misteryo tan say interon Simbaan, et onkikimey ed ugaw manlapud paway tan manlapud dalem, sakey ya espiritual ya atmospera ya katutubo na satan ya ombibitla nin bilay so naporma ed kaliber-liber to, ya mangiter na dili ton karakter ed ugaw, singa met ed dala—say panlalapuan na bilay na ayep—ya baleg so pandedepende to ed saray kalidad to ed dagem ya akapaliber ed sikato. Kuan da, say balon gawan sisidero et itatago to, ed andukey a panaon no ag man ed lawas, so bango na sustansyan inyan ed satan nen saman a panaon. Ontan met so nepeg ya ibaga nipaakar ed areglo ya adeskribe dia nipaakar ed saray ugugaw. Sasakopen to, ed paraan a napno na grasya tan makapangiliktar, iray ombabangon a porma na bilay na ugaw tan itatak to so dili ton tatak ed sikara. Dia met, walay agnalusotan a salot kontra ed impluwensya na saray mauges ya espiritu.

No ginapoan so ontan a gawa manlapud kuna, nepeg ya ituloy itan kayari to diad interon panaon na panagpadakep: diad inkaugaw, diad inka-adolesente, tan diad inka-binata. Say Simbaan, say relihyoson bilay tan saray Banal a Misteryo et singa tabernakulo para ed saray ugugaw, ya diad silong to et nepeg dan mantil ya naynay. Saray alimbawa so mangipapanengneng no panon ya makapangiliktar tan mabunga iya—si Samuel (say propeta; Agosto 20—Ed.), si Theodore na Sikeon (Abril 22) tan arum ni. Saya labat so makasalat, tan diad tua et masesepet ya makasalat, ed amin ya arum nin paraan na panagpadakep. Say daan a paraan na edukasyon et maslak ya akabase ed saya.

No onggapo lan onbangon so saray pakayari na ugaw, sakey-sakey, nepeg ya dobleen na atateng tan saray managbangat so atensyon da. Ta legan a diad impluensya na saray paraan ya adeskribe, say pananabir na ugaw ed Dios et ombaleg tan onbiskeg, ya mangititilak ed saray pakayari to, diad parehon panaon say kasalanan ya manaayam ed loob da et ag onugip, noag ingen mankikimey ya sakopen iratan met lanlamang a pakayari. Say ag napaliisan ya resulta na saya et sakey ya panlalaban ed loob. Lapud ag sarag na saray ugugaw ya dili ran milaban ed sayan laban, saray atateng da et marunong ya onsalat ed lugar da. Balet lapud sayan laban et nepeg ya ilaban nin siansia na dili ran pakayari na saray ugugaw, saray atateng et nepeg dan bantayan ya maung so unonan galaw na panagbangon na saray pakayari na anak da, pian iteran ira, manlapud unonan momento, na panag-uyon unong ed manunan gagala ya nepeg ya pan-direksyonan da.

Dia so onggapo so laban na saray atateng kontra ed kasalanan ya manaayam ed loob na ugaw. Anggano sayan kasalanan et anggapoy panalaran to, aktibo nin siansia tan, pian makapangala na masimken a panalaran ed sakey a bengatla, aanapen ton sakopen so pakayari na laman tan kamarerwa. Ag nepeg ya abuloyan ya nagawa iya, noag ingen, singa, agawen irayan pakayari manlapud saray sakop na kasalanan tan iyawat iratan ed Dios. Balet, pian say gawa et aliwan anggapoy basiyan, noag ingen walay malinew ya pakatalos ed inkapeteg na pinilin paraan, nepeg ya malinew ya natalosan no anto so aanapen na nakekeran kasalanan, no anto so mamapabaleg ed satan, tan diad antoy mismon paraan ya pangepetan to tayo. Saray manunan panamaseseg ya mangitonton ed kasalanan et say panag-unor ed sarili (odino inkamausisa) ed kanonotan, say panag-unor ed sarili ed kaburyan, tan say panag-unor ed sarili ed saray liknaan. Kanian, nepeg ya igiya tan idirekta so ombabaleg a pakayari na kamarerwa tan laman diad paraan ya ag-ira isuko ed inkaduka na laman, kuryosidad, panag-sikato, tan panag-lingkor ed sarili—ta saya et magmaliw ya makasalanan ya inkaduka, — noag ingen, say panag-asan ya itaynan iratan tan taloen iratan, tan sirin, anggad posible, ya gawaen iran andi-pakayari tan andi-kapeligro. Aya so manunan prinsipyo. Amin ya edukasyon et nepeg ya itugma ed saya. Usisaen tayo, ya walad isip tayo iyan gagala, so manunan kimey na laman, kaluluwa, tan espiritu.

Unona ed amin, nabubulaw so saray pankaukolan na laman, tan insan mansiansia irayan aktibo ya onkikiwas anggad ipatey. Kanian, mas lalon kaukolan ya ikdan na dugan limitasyon tan pabiskegen iya panamegley na ugali, pian mas daiset so istorbo ya iter da ed arapen. Dia, say kimey ya sankaimportantean ed bilay na laman et say sustansya. No diad moral a pananaw, saya so pasen na pasion para ed makasalanan a panliliket na laman, odino say arena para ed panaligwas tan panagpasal to. Kanian, say ugaw et nepeg ya pakanen ed paraan ya, legan ya papasaligen to so bilay na laman tan iteteran to na biskeg tan maong a laman, agto papalabien so pilalek para ed laman a panliliket diad kamarerwa. Ag nepeg ya isipen ya masyado nin ugaw so anak — manlapud saray sankaunaan ya taon, nepeg ya igapo so pan-kontrol ed laman, ya mansasagyat ed saray marutak ya bengatla, tan sanayen so anak ya mangontrol ed sarili to, pian diad inka-binatilyo, inka-kalangweran, tan kayari to, sayan pankaukolan et magmaliw ya mainomay tan malaya ya kontrolen. Say gapo ya pundasyon et baleg so importansya to. Dakerakel so man-depende ed kakanen na ugaw diad arapen ya bilay to. Say panangaro ed masamit a bengatla tan ag-pankokontrol ed panagkan—duaran klase na panag-apiger, sarayan ugali ya makaderal ed laman tan kamarerwa—et nayarin onaligwas ya ag-napapansin diad panamegley na kakanen.

Lapud saya, anggan saray doktor tan managbangat et manpapayo: 1) ya mamili na masustansia tan manepeg a kakanen, ya ikokonsidera so edad na uuyugen ya ugaw: ta say sakey a klase na kakanen et manepeg ed sanggol, say sakey et para ed ugaw ya manbabaklay, sakey para ed pre-teen tan sakey para ed kalangweran; 2) ya isailalim so panangan na ontan a kakanen ed saray niletneg a totontonen (lamet, ya in-adaptar ed edad na ugaw), ya nepeg ya ibaga so oras, karakel, tan paraan na panangan; tan 3) kayari to, ag onalis ed ontan a rutina ya niletneg no anggapoy maong a rason. Diad onian paraan, naaralan na ugaw ya ag onkerew na kakanen no kapigan labat so labay ton mangan, noag ingen manalagar na niletneg ya oras; Dia met so unonan panag-eksperimento ed panagkontrol ed sarili diad arapan na saray pilalek to. No say ugaw et pakanen kada iyak to, tan insan kada onkerew na naakan, sikatoy magmaliw ya maarte ya diad kaunoran et agla ononor na naakan no ag labat mansasakit. Diad parehon panaon, nasasanay so ugaw ya magmaliw ya masebeg, lapud nagagawaan ton man-elek odino onyakis pian naala to so amin ya labay to. Say parehon prinsipyo et nepeg ya iyaplika ed pan-ugip, ed petang tan betel, tan ed arum niran kaginawan ya natural ya kaukolan para ed sustansya, legan ya pirmin itatken ed isip so pankaukolan ya ag palabiren so pilalek ed laman tan sanayen so ugaw ya agto ituloy so pilalek to. Saya so nepeg ya istrikton unoren diad interon panaon na panagpadakep—ya i-adjust, siyempre, iray totontonen diad panangiyaplika ed saraya imbes ya diad kabaliksan da—angga ed say ugaw, ya akasimpit la ed saraya, et sikato la so mankontrol ed sarili to.

Say komaduan gawa na laman et say panaggalaw; say instrumento to et saray masel, ya ditan so kawalaan na biskeg tan sigla na laman—saray kagawaan ed panag-trabaho. No nipaakar ed kamarerwa, saya so panayaman na linawa, tan baleg so pakayari ton mamapabaleg na pansarilin linawa. Say susukaten tan maingat ya panag-usdong na sayan gawa, diad pangiter na biskeg tan sigla ed laman, et mamapasanay ed sakey a too ed panag-trabaho tan mamapabaleg na panag-kontento. Diad baliktad, say aliwan duga ya panag-usdong, no abuloyan labat ed dili ton dalan, et mamapabaleg ed arum na sobran sigla tan panag-aliwa-liwa, tan ed arum balet — katamaran, kaandian na gana tan kaugawan. Say una et papabiskegen tan gagawaen ya institusyonal so panaglabas ed dalan tan agpanunot, a kaiba na biglan panaggalaw, mainomay ya panagpasnok, tan saray agnapigil a pilalek. Say komadua balet et itatapon to so sakey ed karniyalan tan iyawat to ed saray senswal a liket. Kanian importante ya tandaan ya, legan ya papabiskegen so biskeg na laman, ag nepeg ya palaknaben so inkamatalastas, odino deralen so espiritu para ed laman. Para ed saya, say susi et say moderasyon, disiplina, tan panangasikaso. Pablien so ugaw ya man-galaw, balet diad dugan oras, lugar, tan paraan ya ingganggan ed sikato. Say linawa na atateng so nepeg ya mangigiya ed balang galaw da, natural, diad loob na makatunongan ya anggaan. No anggapo iya, say ugali na ugaw et mainomay ya onbaluktot. Kayari ton nanggagalaw ya anggapoy pundo, say ugaw et lanang ya ompawil ya ag labay ya ontulok, anggan ed saray sankamelagan ya bengatla. Tan saya et kayari na saksakey ya beses labat; anto ni kasi so nibaga no sayan aspekto et interon ag naasikaso? Panon ya irap ya ekalen so inkamatalker na ulo no akapamula la ed laman, singa walad sakey ya kuta. Ag onkokorong so beklew, ag onkikimot iray taklay tan sali, tan agda ni ingen labay so onnengneng no iner so ingganggan ed sikara. Diad baliktad, say sakey ya ugaw et magmaliw ya masunor ed antokaman ya ganggan no ag napabayaan so galaw to manlapud gapo ni labat. Niarum ni, anggapoy mas maong ya paraan pian naaralan so mankontrol na laman no ag-iya piliten ya usaren unong ed saray ganggan.

Say komatlon gawa na laman et nipaakar ed saray ugat. Saray sensory nerve so instrumento na pan-obserba tan say panggugunaan na kuryosidad. Balet, ituloy tayo ni itan diad arapen. Natan, konsideraen tayo so sananey nin pangkabilugan a gawa na saray ugat: bilang sentro na sensitibidad na laman, odino say abilidad ya mangawat na saray impresyon manlapud paway ya makapaliket odino makapasinagem ed sikato. Nipaakar ed saya, nepeg ya gawaen ya totontonen so pama-asan ed laman ya ag manpasakit ya awiten so amin a klase na panangimpluwensya manlapud paway: manlapud dagem, danum, pananguman na temperatura, kabasa, petang, betel, sugat, sakit tan arum niran kapara da. Siopaman so akaala na ontan a kakabatan et sikatoy sankaliketan ed saray totoo, makapanggawa na saray sankairapan a gawaen, ed antokaman ya oras tan ed antokaman a lugar. Diad ontan a too, say kaluluwa so absoluton amo na laman; ag-iya man-atras, manduaruwa, odino taynanan iray gawaen to lapud takot ed pisikal ya irap; noag ingen, maliket ya aarapen to so antokaman ya nayarin mangiter na irap ed laman. Tan saya et importante a maong. Say manunan kaugsan nipaakar ed laman et say panangaro ed petang tan say ugali ya ag-pairapan so laman. Eekalen to so amin a pakayari na kamarerwa ed laman tan gawaen ton aripen so inmunan abitla ed say komadua; balet, say sakey ya agto papanabangan so laman to et ag napigil ed saray gagawaen to lapud takot ya manlalapu ed makulimlim a panangisalba ed sarili. Mapalar a maong so too ya sanay la ed saya manlapud inkaugaw to! Kaiba ed saya so medikal ya simbawa nipaakar ed panames, say oras tan lugar na panakar-akar, tan say kawes; say manunaan a punto et aliwan say panangasikaso ed laman ed paraan ya makalikna labat na makapaliket a sensasyon, noag ingen say ipailarum ed saray makapagonigon a sensasyon. Say una et papalambingen to so laman, legan a say komadua et papabiskegen to; diad una, natatakot so sakey ya ugaw ed amin a bengatla, legan a diad komadua, akaparaan ira ed antokaman tan makapansungdo iran maanos ed saray ginapoan da.

Sayan klase na panangasikaso ed laman so ingganggan na pedagogiya. Dia, ipapanengneng tayo labat no panon ya sayan simbawa et anggan met para ed panag-usdong na bilay a Kristiano, lalo la ta say maseseg a panagtulok ed saya et sasaraan to so iseselep ed kamarerwa na makaderal a samal na saray makapaliket a pansasalita, panagpasirayew ed sarili, senswalidad o panangasi ed sarili; papasesegen to ray ugali ya kontra ed saraya tan, diad pangkabilugan, ibabangat to so too ya sakopen so laman bilang instrumento imbes ya magmaliw ya sakop to. Tan saya so sankaimportantian ed bilay-Kristiano, ya diad mismon naturalesa to et akapiger ed sensualidad tan amin ya panang-pasal na laman. Kanian, say pisikal ya panag-aligwas na ugaw et ag nepeg ya ipa-asa labat, noag ingen nepeg ya pansiansiaen ed silong na istrikton disiplina manlapud mismon gapo, pian say ugaw et diad arapen et naititiwala la ed panangasikaso na samay manpapabaleg ed sikato, ya akapasal la ed bilay-Kristiano imbes ya kalaban to iya. Saray Kristianon atateng ya tuan mangaaro ed ananak da et agda dapat ipagkait so antokaman—anggan say dili ran puso na atateng—pian iter ed sikara iyan bendisyon. Ta no andi, amin ya onsublay ya gawa ra na panangaro tan panangasikaso et magmaliw ya daiset so bunga to odino anggapo ni ingen. Say laman so panayaman na saray pasyon, tan maslak et saray sankagrabian ed saraya, singa say kahaletan tan sanok. Sikato met so organo ya pangilulubanan na saray demonyo ed kamarerwa odino panayaman da ed loob to. Ag la kaukolan ya ibaga ya, diad panggagawa na saya, ag nepeg ya nalingwanan so Simbaan, odino antokaman ya walad loob to ya nayarin nausar ed laman; ta diad ontan, say laman et nasantosan tan say maoges ya naturalesa to bilang ayep et napasakop.

Aliwan amin so insulat dia; say pangkabilugan a paraan labat ed panagtrato ed laman so impanengneng. Saray detalye et magmaliw a malinew ed panag-gawa para ed saramay mankaukolan. Manlapud sayan balangkas, malinew met no panon so nepeg a panagtrato ed laman ed amin ya arum a panaon ed bilay: ta pareho labat so paraan tayo ed satan.

Kaiba na paway na saray pankaukolan na laman, saray mababan abilidad ed kamarerwa et maples ya ompaway ed natural ya panunurayan da. Nengneng yo, say ugaw et onggapo ya itutok so panag-nengneng to ed sakey ya bengatla odino ed arum, ya mas abayag ed sakey tan mas antikey ed arum, singa mas nagustoan to so sakey tan mas daiset so ed arum. Sikara ya so unonan galaw na panag-usar na saray panamdam, a tampol ya tinumbokan na panagbangon na imahinasyon tan nonot. Sarayayan abilidad so akatindeg ed pegley na pisikal tan mental ya aktibidad tan say , kanian no antoy gawaen na sakey et tampol ya naipasa ed sakey. No nengnengen so importansya ra ed bilay tayo natan, agaylay maong tan makapaliket ya santifikuen so unonan galaw da panamegley na saray bengatla ya nanlapud mundo na pananisia. Saray unonan impresyon et mansiansian aralem ya akatatak ed nonot. Nepeg ya tandaan ya say kaluluwa et onloob ed mundo bilang sakey ya puron pwersa; kayari to la labat ya onbaleg, onbungal so karga to ed dalem, tan on-iba-iba so aktibidad to. Say unonan materyal, say unonan sustansya para ed pamaalagey to, et naawat to manlapud paway, manlapud saray panamdam, diad panamegley na imahinasyon. Ag la kaukolan ya ibaga no antoy klase na naturalesa so nepeg ya wala ed saray unonan bengatla na saray panamdam tan imahinasyon, pian aliwa labat ya agda babalawen, noag ingen et itulak da ni so manbubukel a bilay Kristiano. Ta kabat a singa met ed say unonan sustansya ya walay baleg ya epekto to ed laman, ontan met ed saray unonan bengatla ya aarapen na kamarerwa et walay mabiskeg ya epekto to ed ugali na kamarerwa odino say tono na bilay to.

Saray onleleksab a panamdam so mangiiter na materyal para ed imahinasyon; say imahinasyon a bengatla so naiipon ed nonot tan, no ibaga, say laman na kamarerwa. Paburen ya say unonan impresyon ya naawat na saray panamdam et manlapud saray sagradon bengatla: sakey ya icon tan say liwawa na lampara para ed mata, saray sagradon himno para ed layag, tan arum ni. Agni natatalosan na ugaw so antokaman nipaakar ed saray walad arapan na mata to, balet say mata tan layag to et nasasanay ed sarayan bengatla, tan legan ya sikara so mankokontrol ed puso, itutulak da ray arum ya bengatla paonlad beneg. Kanian, saray panamdam tan saray unonan ehersisyo na imahinasyon et magmaliw a sagrado; mas mainomay ed ugaw ya i-imahinasyon irayan bengatla nen say arum: saraya so unonan pananabangan to. Kayari to, diad arapen, say deen—ya diad sakey a paraan et talagan akasuldong ed saray porma na panamdam tan imahinasyon—et mangawit labat ed ugaw diad saray sagradon porma.

Kanian, salimbengan da so ugaw ed amin a klase na sagradon bengatla; balet ekalen da so antokaman a nayarin makaderal ed ugaw diad panamegley na saray alimbawa, imahe, odino bengatla. Balet insan, tan ed amin a panaon kayari to, nepeg ya ituloy so parehon ganggan. Kabkabat ya maong no panon so makapansisir a epekto na saray imahe ed kamarerwa, anggan antoy porma so pangidalan da ed saya! Makapaermen so ugaw ya, sanen akapikit la o pinabayaan ya bukor tan abalang ed sarili ton kanonotan, et napno na amayamay ya aliwan marakep ya imahe—mapangta, makapang-agda, tan napno na pasion. Saya ed kamarerwa et singa met so asewek ed ulo.

Ag met nepeg ya nalingwanan so naturalesa na aktibidad na sarayan pwersa. Say kimey na saray panamdam et say manengneng, mandengel, man-dikit, tan diad pangkalahatan et makapan-eksperiensya tan man-usisa. Kanian, sikara so manunaan ya man-udyok na kuryosidad, ya insan, para ed pankaabigan da, onla ed imahinasyon tan nonot tan, no akapamula la diman, magmaliw ya ag napipigil a tirano ed kamarerwa. Ag nayarin anggapoy panamegley na saray panamdam: ta diad panamegley da labat ya naamtaan tayo iray bengatlan nepeg tayon naamtaan, parad gloria na Dios tan para ed pankaabigan tayo. Balet, diad panggagawa na saya, ag napaliisan so kuryosidad—sakey ya ag napokpokan ya pananabik ya makanengneng tan makarengel, ya anggapoy gagala, no antoy nagagawa, iner, tan no panon ya nagagawa iray bengatla. Panon sirin so nepeg ya gawaen? Say mismon gawa na pan-eksperimento et, diad sarili to, sakey a klase na kuryosidad. Say kuryosidad et manlalapu ed panagpursigi ya naamtaan so amin a bengatla ya andi-plano tan andi-direksyon, ya ag isisiyan no kasin kaukolan itan o andi. Kanian, nepeg ya usaren labat so saray panamdam ed suston sukat tan ayos, ya ituro iratan ed saksakey ya kaukolan a gagala tan unong ed malaynan pakalikna na pankaukolan—insan say kuryosidad et ag makalmo na pakan; Kanian, nepeg ya sanayen so ugaw ya nararanasan to labat so ipapasen ya kaukolan para ed sikato; tan agto gawaen tan iyarawi so sarili to ed amin ya arum ni. Insan, diad mismon panag-eksperiensya, nepeg ya unoren so kalkalnan panag-asingger—aliwan biglan manlukso manlapud sakey ya bengatla paonlad sananey, odino manlapud sakey ya parte paonlad sananey, noag ingen, say sakey-sakey ya pan-usisa ed saratan, ya maingat ya manggawa na duga ya mental ya imahen na satan ya bengatla kayari to. Sayan klase na ehersisyo so mangiliktar ed ugaw manlapud ugali ya maaliwas anggan diad pegley na saray apayagan, tan mangibangat ed sikato ya kontrolen so saray panamdam to, tan diad panamegley na saraya, say imahinasyon to. Tan ag ira manlukso-lukso manlapud sakey a bengatla paonlad sananey ya anggapoy pankaukolan; sirin, ag ira man-daydream o maaliwas na saray imahen, ya mangigulo ed kamarerwa tan mangibabalang ed satan na isabi tan isabi na saray aliwan dugan pakanengneng da. Say ugaw ya agto nakokontrol so emosyon tan imahinasyon to et seguradon maaliwas tan mapanguman-uman, a babalawen na ag-inkapainawa ya mangitonton ed sikato manlapud sakey a bengatla paonlad sananey anggad naekal so biskeg to, tan amin et anggapoy pansumpalan to.

Kaiba na sarayan abilidad, onlelesa so saray pasyon ed ugaw tan onggapo lan manproblema ed sikato manlapud maugaw ya edad. Agni makapansalita o makakar so ugaw; kabat to ni labat so onyurong tan mangala na saray galaw-galaw, balet mansasalab la, naiimotan la, aagawen to ray bengatla para ed sarili to, mankukurungot tan arum ni—diad antikey, ipapanengneng to ray epekto na saray pasyon to. Sayan kaugsan, ya akamula ed natural ya ugali na ayayep, et makaderal; sirin, nepeg ya kontran-gaten manlapud saray unonan panagparungtal to. Mairap ya amtaen no panon ya gawaen iya. Say interon bengatla et akasalalay ed karunongan na saray atateng. Balet, nayarin resolbien ed onia: 1) ya pugeran so ilalaway na sarayan pasyon (Ed.) ed amin ya posible ya paraan; 2) insan, no walay antokaman a pasyon so ompaway, nepeg a tampol ya apaten itan panamegley na saray subok tan napaneknekan a paraan. Saya so mangaliw ya ag-ira onrasak, odino say tendensya ya unla ed saratan. Say pasyon ya mas mabetbet ya ompapaway so nepeg a lalo nin asikasoen, ta nayarin magmaliw itan ya manuna ya mankokontrol ed bilay na sakey a too. Say sankamatalekan a paraan na panag-tambal ed saray pasion et say panag-usar na saray banal a paraan. Dapat irayan tawagan a walaan na pananisia. Say pasion et sakey a nagagawa ed kamarerwa, balet saray atateng et anggapo ni'y paraan da ed gapo pian naimpluwensyaan so kamarerwa… Kanian, unona ed amin, nepeg a manpikasi ed Katawan pian nagawaan To so Kimey To. Say eksperiensia et magmaliw a giya para ed maseseg ya ama, ina, odino yaya. No say ugaw et wala lay pakatalos to, saray pangkabilugan a tambal kontra ed saray pasion et nayari lan usaren. Nepeg ya ikawes so sarili ed saraya ed amin a paraan manlapud gapo tan ituloy ya usaren iraya legan na panagpadakep na ugaw, pian say ugaw et makaaral tan nasanay ya mangontrol ed saraya, ta saray makabalang ya panerel na sarayan pasion et ag ontunda anggad sampot na bilay.

No say ingganggan a gawa nipaakar ed laman tan saray mababan abilidad et istrikton unoren, say kamarerwa et makaawat na sankaabigan a preparasyon para ed peteg a marakep a disposisyon; balet saya et preparasyon labat; say disposisyon mismo so nepeg a paunlaen diad panamegley na positibon gawa ed amin ya abilidad to: say isip, say linawa, tan say puso.

Nipaakar ed kanonotan. Magano lan ipanengneng na saray ugugaw so katalinoan. Saya et ombabaleg a kaiba na panagsalita tan ombabaleg legan a onproprogreso so panagsalita. Kanian, say edukasyon na kanonotan et nepeg ya onggapo a kaiba na panag-usdong na panagsalita. Say manunaan ya nepeg ya tandaan et saray matunong ya konsepto tan panaghusga, ya nibase ed saray prinsipyo na Kristianismo, nipaakar ed amin ya nasasagmak na ugaw odino say iilaloan ya ikana to so atensyon to: no anto so maong tan mauges, no anto so duga tan aliwa. Saya et mainomay ya nagawaan diad panamegley na saray ordinaryon tongtongan tan tepet. Saray atateng et mantotongtong ed balang sakey: ondengel iray ugugaw tan halos lanang ya nasisipsip da aliwa labat so kanonotan da, noag ingen pati saray panagsalita tan ugali da. Kanian, saray atateng, no mansalita ra, nepeg ya lanang dan tawagen iray bengatla ed dugan ngaran da. Alimbawa: no antoy kabaliksan na tuan bilay, no panon itan ya manampot, no iner nanlapu so amin a bengatla, no antoy saray liket, no antoy kakanaan na arum a kaugalian, tan arum ni. Patalosan da ray ananak da tan ipaliwawa ed sikara so saray bengatla, direkta man o, mas maong ni, diad panamegley na saray istorya: duga kasi, singa bilang, so man-disguise; panlalapuan kasi na liket so makaawat na papuri, tan arum ni. O itepet da ed ananak da no antoy isip da nipaakar ed saya o samay, tan itama so saray lingo da. Diad antikey a panaon, sayan simplin paraan et makapitanem na saray maong a prinsipyo parad panhusga ed saray bengatla, ya mansiansia ya akapirmi ed isip da ed andukey a panaon, no ag man ed interon bilay da. Diad onian paraan, say spekulasyon ed mundo tan satan a mauges tan ag napenek a kuryosidad et naputot ni ed gapo. Say katuaan et babalagen to so isip diad panameknek ed saya. Balet, say panag-isip ed mundo et ag makapnek tan sirin et mamapabaleg ed kuryosidad. Diad pangiliktar ed sikara manlapud saya, baleg a benepisyo so niiter ed saray ugugaw. Tan saya et antis ni ran mangusar na libro. Niarum ni, kaukolan labat ya ag mangiter na libro ed saray ugugaw ya walaan na makapalingo iran ideya, tan say isip da et mansiansian malinis, diad masanto tan makapanyarin katibayan. Anggapo'y kakanaan na ag pan-ensayo ed ugaw ed onian paraan, lapud panagnonot ya masyado ni ya ugaw. Say katuaan et naala na amin. Pinanengneng na eksperiensya ya say sakey ya ugaw ya Kristiano et mas makabat nen saray pilosopo. Onia ni met so nagagawa natan, balet dati et satan so normal ed amin a pasen. Alimbawa, legan na panaon na pamamartir, saray ugugaw et nansalita nipaakar ed Katawan a Manangiliktar, nipaakar ed kabalawan na panagdayew ed dios-diosan, nipaakar ed bilay ed arapen tan arum ni; saya et lapud impaliwawa na ina odino ama da ed sikara diad simplin pantotongtong. Sarayai a katuaan et akatanem ed saray puso da, kanian inaro da iraya anggad akaparaan iran ompatey para ed saraya.

Nipaakar ed pilalek. Say sakey ya ugaw et napno na saray pilalek: amin a bengatla et makakaguyod na atensyon to, amin a bengatla et mangigagapo na saray pilalek. Lapud agto ni nibibigbig so maong manlapud mauges, pipilaleken to so amin a bengatla tan akaparaan ya gawaen so amin a pilalek to. Say sakey ya ugaw ya paburen ed sarili ton linawa et agla napokpokan so inkamasirap to. Kanian, nepeg ya istrikton bantayan na saray atateng iyan aspekto na kaisipan na ugaw. Say sankasimplian a paraan pian napansiansia ya walad dugan anggaan et say panseguro ya ag manggawa so ananak na antokaman no anggapoy permiso. Pabayaan iran onarap ed atateng da kada no walay pilalek da tan mantepet: 'Nayari ko kasin gawaen iya o iman?' Kumbinsien ira, diad panamegley na sarili dan eksperiensia tan saray eksperiensia na arum, ya delikado para ed sikara so onkiwas unong ed saray pilalek da no ag ira ontepet; itanem ed sikara so panagnonot ya anggan say sarili dan linawa et natatakot da. Sayan ugali so sankagustoan, balet mas mainomay met ya itanem, ta saray ugugaw et kaslakan ya onasingger ed saray matatken ya walaan na tepet, lapud amta da so sarili dan ag-inkabidbir tan kakapuyan; Kaukolan labat ya itagey iyan bengatla tan ipresenta ed sikara bilang sakey ya ag napalabas a ganggan. Say natural a resulta na ontan a panagnonot et say sigpot a panagtulok tan panagsumpal ed amin a bengatla ed linawa na atateng da, ya kontra ed sarili dan linawa; sakey a disposisyon ya itepel so sarili da ed dakel a paraan tan sakey a ugali—odino abilidad—ed panggawa ed satan; tan, say sankaimportantian, sakey a pinankimeyan a kombiksyon ya ag nepeg ya lawas ya ondengel ed sarili dan pilalek. Mas malinew ya natatalosan iya na saray ugugaw manlapud sarili ran eksperiensya: dakel so pirawat da, balet say pirawat da et makapairap ed laman tan kamarerwa ra. Legan tayon ibabaliwala so sarili ran kaburyan, nepeg tayon sanayen so ugaw ed panggagawa na maong. Para ed saya, saray atateng mismo so nepeg ya mangiter na tuan alimbawa na maong a panagbilay tan ipakabat da ray ananak da ed saramay say manunaan ya interes da et aliwan saray liket tan kagalangan, noag ingen say kaligtasan na kamarerwa. Maples iran man-alig iray ugugaw. Magano ran man-aral ya aligen so ina odino ama da! Say nagagawa dia et singa say nagagawa ed sake saray instrumento ya kapareho so tono. Kabayatan met, nepeg ya papasesegen iray ugugaw ya manggawa na maong a gawa; diad gapo, nepeg ya ibaga ed sikara ya gawaen da, insan itonton pian sikara lan mismo so manggawa. Saray sankakaraniwan ed sarayan gawa et: panangasi, panangmalasakit, panangdusa, panag-anos tan pasensya. Aliwan mairap ya ipasana ed sikara so amin ya saya. Lawas ya walay pankanawnawa; kailangan labat ya samantalaen iratan. Manlapud saya et onbabaleg so ugali ya akapansiansia ed nanduruman maong ya gawa tan, diad pangkabilugan, sakey ya natural ya panag-uyon ed kamaongan. Tan say panggawa na maong et nepeg ya ibangat, singa met ed arum ya bengatla.

Nipaakar ed puso. Diad silong na impluensya na kanonotan, linawa, tan saray mabeban abilidad, say puso et natural ya onabante ed panag-alima na marakep tan tuan liknaan, pian nagawaan so ugali ya manliket ed no antoy talagan makapaliket, tan pian ag balot mangasi ed no antoy, diad panag-paliwawa na inkalemlem, et mangibubuga na samal ed kamarerwa tan laman. Say puso et say pakayari ya mananam tan makalikna na katunongan.

Nen say too et akapikasakey ed Dios, sikatoy aliketan ed saray bengatlan makadios tan apasantoan na grasya na Dios. Kayari na Panag-alog, abalang ed sikato iyan liket tan pipirawaten to la so makasarili. Say grasya na binyag so angiliktar ed sikato manlapud saya, balet say makasarilin pilalek et akaparaan lamet ya onloob ed puso. Ag nepeg ya abuloyan ya nagawa iya; say puso et nepeg ya protektaan. Say sankamaongan a paraan na panag-alima na tuan panlasa ed puso et say bilay ed simbaan, ya saray ugugaw ya babangatan et nepeg ya naynay ya ilelemew. Say liknaan na panrespeto ed amin ya sagrado, say inkalemew na panayam ed pegley na saraya para ed kareenan tan petang na puso, tan say pan-arawi ed saray makislap tan makapangayayat ya panagsilib na panagpasirayew ed mundo—saraya et ag la nayarin mas lalon naiukit ed puso. Say Simbaan, say sagradon kanta, tan saray icon so sankamaungan ya obheto na karakep no nipaakar ed laman tan pakayari. Nepeg ya tandaan ya say arapen ya andi-anggaan ya panayaman na sakey a too et nadesidi unong ed panlasa na puso to, tan say panlasa na puso diman et singa met ed samay aporma dia. Malinew ya saray teatro, palabas ed perya, tan saray kapara da et aliwan manepeg ed saray Kristiano.

Say kaluluwan ya inyarap ed kareenan tan inurnos ed onian paraan et ag, lapud say natural ya kaguluan to, makasbel ed panag-usdong na espiritu. Say espiritu et mas maples ya onusdong nen say kaluluwan, tan ipapanengneng to so pakayari tan aktibidad to antis ni nen say kaluluwan. Kaiba ed saraya so: say takot ed Dios (ya katumbas na rason), konsensya (ya katumbas na linawa) tan pikakasi (ya katumbas na liknaan). Say takot ed Dios so mangiiter na pikakasi tan mangiiter na liwawa ed konsensya. Ag kaukolan ya amin ya saya et ituro ed sananey ya mundo ya agnanengneng. Saray ugugaw et walay natural ya inkagusto da ed saya, tan maples dan nasasalat irayan liknaan. Say pikakasi, lalo la, et mainomay ya itanem tan ag onggagana panamegley na dila noag ingen panamegley na puso. Kanyan maliket tan agnapapakesawan iran mibibiang ed saray pikakasi na pamilya tan serbisyo ed simbaan, tan naliliketan ira ed saraya. Sirin, ag ira nepeg ya ekalen ed sayan aspeto na panagpadakep da, noag ingen nepeg ya kalkalnan ipasabi ed sayan santuaryo na pagkatao tayo. No mas maples ya itanem so takot ed Dios tan napasibkel so pikakasi, mas onseet so panagkabulos ed amin ya panaon ya onsabi. Diad arum ya ugugaw, sayan espiritu et unong ya linmaway ed dili ton panag-gusto, anggano walad pegley na saray singa makasbel ed impan-parungtal to. Natural labat itan. Say espiritu na grasya ya naawat ed binyag, no ag-itan napatey na aliwan panag-usdong na laman tan kamarerwa, et seguradon mamabilay ed espiritu tayo; tan diad pan-gawad satan—antoy makasbel ed sikaton manparungtal ed interon biskeg to? Balet, say konsensya et mankaukolan na sankaasinggeran ya panangigiya. Saray maong a prinsipyo, a kaiba so maong ya alimbawa na saray atateng tan arum nin paraan na panangibangat na maong a ugali, pati say pikakasi, so mangiter na liwawa ed konsensya tan mangitanem ed satan na magenap a pundasyon para ed saray onsublay a maong ya gawa. Balet, mas importante ed amin, say disposisyon para ed konsensyoso tan kabat ed sarili so nepeg ya paaligwasen ed sikara. Say konsensya et sanka-importantian a bengatla ed bilay; balet no panon ya mainomay ya naporma, ontan met ya mainomay ya napelag ed saray ugugaw. Parad saray ugugaw, say linawa na atateng da so ganggan na konsensya tan ganggan na Dios. No anggad iner so inkamatalino na saray atateng, gawaen da ray ganggan da ed paraan ya agda piliten iray ananak da ya mansupak ed sikara; tan no agawa la itan, gawaen da so anggaay nayarian da ya itulak ira ed panagbabawi. Singa say yelo ed sampaga, ontan met so agpanunor ed linawa na ateng ed anak; ag makpel so anak ya onarap ed sikara, agto labay ya awaten so panangaro, labay ton ombatik tan man-solo, legan a say kamarerwa to et nagmaliw ya magasal tan say anak et onggapo lan man-gulo. Agaylay kamaongan ya isagana so anak parad panagbabawi antis ni, pian naseguro ya, ya anggapoy takot, wala so talek tan lua, sikara et onla tan mangibaga na: 'Nanggawa ak na onia tan ontan a lingo.' Siempre, amin ya saya et nipaakar labat ed saray ordinaryon bengatla; balet maong met ta dia et napatikey so pundasyon para ed arapen, matibay, tan tuan relihyoson ugali—say abilidad ya makabangon tampol kayari na inkabagsak, say pan-usdong na abilidad para ed maples a panagbabawi tan panlinis na sarili, odino panag-balo diad panamegley na lua.

Onia so kaayusan: paaligaren so ugaw ed saya, tan lalon ombaleg so espiritu na debosyon to. Nepeg ya bantayan na atateng so balang galaw na ombabangon a biskeg tan ituro so amin ed saksakey a gagala. Onia so totontonen: igapo manlapud unonan inengas na ugaw, igapo so amin a bengatla a mansasabay, imbes ya sakey labat, ituloy-tuloy, pantay-pantay, tan kalkalna, ya anggapoy biglan panag-aligwas, a walaan na pasensya tan pananatalaran, legan a babantayan so marunong a panag-inaynat, , babantayan iray unonan sinyales tan uusaren iratan, ya anggapoy ipapasen a bengatlan anggapoy kakanaan ed sakey a bengatlan ontan so importansya. Saray detalye et ag-impaliwawa; ta say gagala labat et pian ituro so manunan direksyon na panagpadakep.

Imposible ya amtaen no kapigan na-realize na sakey a too ya sikatoy Kristiano tan manggawa na sarili ton desisyon ya manbilay bilang sakey a Kristiano. Diad praktika, nagagawa iya ed nanduruman panaon: diad edad ya 7, 10, 15, tan diad arapen ni. Nayarin say panaon na panagbangat et onsabi antis ni na saya, unong ed kaslakan. Nipaakar ed saya, say ag napalitan a totontonen et say pangimantini ed interon datin ayos ya ag binaliw diad interon panaon na panagbangat: lapud saya et manlalapu ed mismon naturalesa na saray pakayari tayo tan saray kakaukolanen na bilay a Kristiano. Say ayos na panagbangat et ag nepeg ya onkontra ed espiritun adeskribe ed tagey, ta no andi, amin ya impaalagey diman et naderal; a say labay ton ibaga, saray ugugaw ya manaaral, a singa saray ugaw ni, et nepeg ya protektaan na debosyon na amin ya walad kaliber-liber da tan diad debosyon da ed Simbaan. Diad panamegley na saray sakramento, tan nepeg met ya gawaen so para ed laman, kamarerwa, tan espiritu da. Nipaakar ed saya, diad pananimbawa ed edukasyon, say kaukolan labat ya iyarum et: say kurikulum et nepeg ya isalaysay ed paraan ya malinew no anto so manunaan tan no anto so manunod. Sayan ideya et sankaabigan ya nipanengneng diad panangipartey na saray asignatura tan oras. Komon ta say panagaral na pananisia so unan-unaen; komon ta say mas baleg a parte na oras so itarya para ed saray gawa na debosyon tan, no walay kolkolan, komon ta say unor so unan-unaen nen say akademikon panagaral; komon ta say aprobasyon et nagamoran aliwa labat diad akademikon inkamabunga, noag ingen pati diad pananisia tan maong a ugali. Diad pangkalahatan, nepeg tayon itanem ed isip na saray estudyante so kombiksyon ya say manunaan ya gagala tayo et say panliket ed Dios, legan a say scholarship et sekundaryon kalidad, sakey labat ya insidente, ya makagunggona labat diad loob na sayan bilay natan. Kanian, ag nepeg ya ipasen ya atagey so panga-estima odino ipanengneng ed makasilaw a liwawa pian monopolyaen to so amin ya atensyon tan kanaan to so amin ya pampipikasi. Anggapoy mas makasamal tan makaderal ed espiritu na bilay Kristiano nen say sayan siyentipikon paraan tan say eksklusibon panag-asikaso ed saya. Diretso itan ya mangitonton ed espiritual ya indiferensiya tan nayarin mansiansia so sakey ed satan ya estado ya anggad angga; diad katuaan, nayari ni ingen ya mangitonton ed moral ya korapsyon no paborable so sirkumstansya ed saya.

Sakey nin punto ya nepeg ya ikdan na atensyon et say espiritu na panagbangat odino say pananaw ed saray subject ya ibabangat. Nepeg ya itanduro bilang sakey ya ag napapaliisan a ganggan ya balang sanga na kakabatan ya ibabangat ed sakey a Kristiano et nepeg ya napno na Kristianon prinsipyo, tan lalo la, saray Ortodokso. Balang sanga na kakabatan et sarag to ya, tan diad katuaan, magmaliw labat ya tuan siensia ed dili ton kanepegan no nasumpal to iyan kondisyon. Saray prinsipyo na Kristianismo et andi-duaruwan ya tua. Kanian, ya anggapoy panduaruwa, awaten iratan bilang unibersal ya estandarte na katuaan. Say sankapeligrosoan ya lingo tayo et say panagbangat na saray siensia ya anggapoy konsiderasyon ed tuan pananisia, ya mangiiter na lisensia ed sarili tan anggan ed kabalawan, lapud panag-isip ya say pananisia tan siensia et duaran sakop ya talagan nansian. Sakey labat so Espiritu tayo. Sayan parehon Espiritu so mangaawat ed saray siensia tan napapabulas na saray prinsipyo da, singa met ed pangawat to ed pananisia tan napapano na saya. Kanian, panon ya ag ira manabet—balanglan paborable o aliwa—dia? Niarum ni, sakey labat so sakop na katuaan. Akin sirin, nepeg tayon napno so kanonotan tayo na saray bengatlan aliwan kabiangan na sayan sakop, o saramay ag tayo nayarin iparap ed masileng a korte to?

No say edukasyon et gawaen ed paraan ya say pananisia tan say bilay ed espiritu na pananisia so manunaan ed amin ed isip na saray estudyante—pareho ed klase na saray leksyon tan ed espiritu na panagbangat—sirin, anggapoy duwa-duwa ya saray pundasyon ya impaalagey nen ugaw ni ra et aliwa labat ya napansiansia, noag ingen et nipaatagey, napabiskeg, tan naitonton ed manepeg a kakabatan. Tan antoy kaabig na saya!

No say panag-alaga ed sakey a too et gawaen ed onian paraan manlapud saray unaan ya taon, sirin, dagdaiset ya dagdaiset, say naturalesa na bilay ya nepeg dan panbilayan et nipanengneng ed sikara; mas lalon nasanay ira ed kanonotan ya walay katungkulan da, para ed Dios tan say Manangiliktar tayo, ya manbilay tan manggawa unong ed saray bilin To; ya amin ya arum ya bengatla tan gawa et mas abeba nen say saraya tan manepeg labat bilang ituloy na sayan natan a bilay; tan walay sananey a panayaman, sananey a bansa, a nepeg a pag-akar na amin a kanonotan tan amin a pilalek na sakey a too. Diad natural a panag-usdong na saray pakayari na sakey a too, natural a natalosan na balang sakey a sikara et totoo. Balet no say balon, napno na grasya a Kristianon prinsipyo et isalimpek ed naturalesa da diad mismon unonan bekta na panag-bangon na saray pakayari da tan say aktibidad da (diad binyag), tan no, kayari to, ed balang lebel na panag-usdong na sarayan abilidad, sayan balon prinsipyo et aliwa labat ya ag-inmabeba ed primasyon noag ingen, diad baliktad, so lanang ya nanalona, ya singa mangiiter na porma ed amin a bengatla, sirin, diad isabi to ed kabat ed sarili to, say sakey a too et diad parehon panaon ya naromog to so sarili ton onkikimey unong ed saray Kristianon prinsipyo; naromog to so sarili ton sakey a Kristiano. Tan saya so mismon manunan gagala na Kristyanon panagpadakep: pian, bilang resulta, ibaga na sakey a too ed sarili to ya sikatoy sakey a Kristyano. No balet, sano sinmabi la ed sigpot a pakakabat ed sarili, ibaga da: 'Siak so sakey a Kristyano, a akabigkis ed Manangiliktar tan Dios pian manbilay ed onia tan ontan a paraan, pian nibilang ak a manepeg ed bendisyonan a pakikikomunyon ed Sikato tan saray apili To diad bilay a onsabi,' — insan, sanen nagamoran to la so inkasikato, odino akapangiletneg na sarili ton pinili tan makatunongan a panagbilay, gawaen ton manunaan a gawaen so sarili ton panangiyopopot ed tan say panangpasnok lamet na espiritu na debosyon ya datin tinumbok to, diad silong na panangigiya na arum.

Naimano la nensaman ya nepeg ya walay espisipikon momento no kapigan nepeg ya sadyan i-renew ed kanonotan na sakey a too so amin ya obligasyon na Kristianismo tan awiten ed sarili to so yoke da bilang agnanguman a ganggan. Diad binyag, saraya et ag-inmalikna ya inawat; kayari to, mas sinuportaan iraya na kanonotan na arum, unong ed disposisyon na arum tan diad kinasimple. Natan et nepeg ya sikan mismo, ed dilin panagdesisyon mo, so mangako ed maong a pasen na Kristo, pilien so Kristianon panagbilay; iyukol so inkasika ed Dios labat, pian naserbi mo Siya na masimoon ed amin ya agew na bilay mo. Dya labat so pangigapo na sakey a too ed tuan Kristianon panagbilay ed dilin panagdesisyon to. Wala la ed loob to nensaman, balet, nayarin ibaga, ya ag nanlapud dilin inisyatiba to, singa ag nanlapud mismon inkasikato. Natan sikato la mismo, diad dilin kanepegan to, so mangigapo ya onkiwas diad espiritu na sakey a Kristiano. Nensaman, say liwawa nen Kristo et walad dalem to a singa say liwawa na unonan agew: aliwan akasentro, akakayat. Balet no panon ya say liwawa et kaukolan ya isentro diad pangitarok ed saray agew tan sentro na saray planeta, ontan met iyan liwawa, singa, et kaukolan ya mantitipon diad gapoan na bilay tayo, say kamalayan tayo. Say sakey a too et magmaliw a peteg a too no naala to la so pikakabat ed sarili tan rasonableng inkaindependiente, no sikatoy magmaliw a peteg a pangulo tan man-desisyon ed sarili ton kanonotan tan gawa, a mangipitir ed pigaran kanonotan aliwan lapud impasa na arum ed sikato, noagta lapud mismon aromog da ya katuaan iraya. Anggan diad loob na Kristianismo, say sakey a too et mansiansian too. Kanian nepeg dan magmaliw a rasyonal dia met; balet nepeg dan ituro iyan rasyonalidad para ed pankaabigan na sagradon pananisia. Kumbinsien da komon so sarili da ed rasyonal a paraan ya say sagradon pananisian iproproklama ra et sikatoy saksakey a tuan dalan paonlad kaligtasan, tan amin ya arum a dalan, ya mikontra ed saya, et mangitonton ed kadederalan. Sakey ya dayew para ed sakey a too so aliwan magmaliw ya bulag a ontutumbok, noag ingen say pakakabat to ya, diad panggagawa to na onia, gagawaen to so duga. Gawaen to ya amin no boluntaryo ton awiten so maong a yoke nen Kristo.

Ditan labat magmaliw ya mabiskeg tan agnaayegyeg so personal a pananisia to—odino say bilay na kamaongan unong ed satan a pananisia. Agsiya nalingo na saray aliwan maong ya alimbawa, odino napasabog na saray andi-kakanaan a kanonotan, ta malinew ya amta to so katungkulan ton mannonot tan onkiwas ed matibay a paraan. Balet no agto ni anengneng iya, sirin, no panon ya say maong ya alimbawa so datin angitonton ed sikato ya onkiwas a singa gagawaen to, ontan met natan, say mauges ya alimbawa so nayarin mangitonton ed sikato ed kaugsan tan mangitagar ed sikato ed kasalanan; tan no panon ya say maong iran kanonotan na arum so datin mainomay tan anggapoy isusumpa ya akapangibabaw ed isip to, ontan met natan, saray mauges iran kanonotan so mangalmo ed sikato. Tan ipapanengneng na eksperiensya no panon so inkakalkalda na panangipahayag na pananisia tan say kamaungan na bilay na sakey a too ya agto nin unona akabat so inkasikato bilang Kristiano. Say sakey a makasabat na daiset a tukso et mantultuloy a ondakep ed inkalinew na puso ed mas andukey a panaon. Balet say agto ra nayarin paliisan et akaarap ed baleg a peligro. Naynengneng tayo ed bilay na amin ya angimantini ed grasya na binyag ya walay sakey a bekta ya mapekder so impangidedika da ed sarili da ed Dios. Saya et deskribido na saray salita: 'say espiritu to et apasnok', 'sinilew na diwata a pilalek'.

Nen abidbir to so inkasikato bilang sakey a Kristiano, odino nen nandesidi na malet a manbilay na bilay Kristiano, natan et nepeg ton ingatan a maong so kaperpektoan tan kalinis na bilay ya inawat to manlapud inkaugaw to, singa ed impangiyingat na arum antis to. Agla nakaukolan ya iteran na antokaman a espesyal a totontonen bilang giya. Diad sayan aspeto, sikatoy kapara na sakey a managbabawi ya, kayari ton tinmalikdang ed kasalanan, et angakop na masimoon a determinasyon ya manbilay na bilay a Kristiano. Kanian, manlapud natan, sikatoy nepeg ya igiya na parehon totontonen a singa say managbabawi, ya tatalakayen ed komatlon seksyon.

Say pandumaan to tan say manbabawi ed pananap da na kaperpektoan et magmaliw ya malinew ya bukor to.

Natan, say niter la labat et pigaran—anggaman importante a maong—a panag-alwar ya espisipikon manukoy ed saray taon na inkatin-edyer. Panon kabaleg so kaabigan tan kaligtasan ya aliwa labat ya pinalaki ed Kristianon espiritu, noag ingen et kabat met so sarili bilang ontan tan manresolbe ya magmaliw a Kristiano antis ya onseet. Importante iya, lapud saray baleg a peligro ya seguradon napasaran na sakey a kalangweran: 1) lapud mismon naturalesa na edad to, tan 2) lapud saray baleg a tukso ya aarapen to ed interon sayan panaon.

1. Say ilog na bilay tayo et nalalampasan na alon-alon a dalan na inkaugaw. Saya so panaon no kapigan say pisikal tan espiritual a bilay et onbukal. Say ugaw tan say tinedyer et mareen so panagbilay da; say laki et daiset so biglan panagnonot to; saray marangal a uban et manpapasirayew ed kareenan; say inkaugaw labat so napno na bilay. Kailangan so mabiskeg a panindegan pian nasungdoan so panag-ataki na saray daluyon ed sayan panaon. Say mismon kaguluan tan biglan panag-galaw et delikado. Man-umpisa la ray unonan bukor a panag-galaw—say unonan panag-galaw na saray manbabangon a pakayari—tan saya so man-aawit na amin a gayaga para ed sakey: diad biskeg na impluwensya ra, papalagpasan da so amin a datin walad isip tan puso. Say datin walad man et magmaliw ya tagtaginep, sakey ya panagsusumlang. Saray liknaan natan labat so katuaan; sikara labat so walaan na realidad tan kabaliksan. Balet no, antis ya onbangon irayan pwersa, sikatoy nankompromiso ed pananisia tan kabibilay a Kristiano, sirin amin ya arum a pilalek, lapud sikara so komadua, et mas makapoy tan mas mainomay ya onabobon ed saray kerew na inmunan pinili—lapu labat ta saraya et mas daan la, asubok tan apili la na puso, tan, say sankaimportantian, et sinelyoan na sakey a sipan. Say kalangweran a laki et determinado ya lanang ya ituloy so salita to. Antoy nibaga ed sakey a too ya aliwa labat ya agto inaro so Kristianon bilay tan katuaan, noag ingen agto ni ingen nadngel iraya?

Diad onyan a kaso, sikatoy sakey a abung ya anggapoy padir, ya abuloyan ya manakawan, odino amagan sanga na kiew, ya abuloyan ya napoolan. No say inkamawaw na kanonotan na sakey a kalangweran et mangiter na anino na panduaruwa ed amin a bengatla, no sikatoy baleg so kairapan to lapud saray panamaseseg na saray pilalek to, no say interon kamarerwa to et napno na saray makapang-agda a kanonotan tan panamaseseg—say kalangweran et walad dalem na apoy. Siopa so mangiter ed sikato na sakey a tedter na rosas pian napapetang so laman to, odino ontulong ed sikato, no anggapoy boses para ed katuaan, kamaungan, tan inkalinis ya ompaway manlapud puso to? Tan ag-iya ompaway no agni inmula so panangaro ed sarayan bengatla ed loob to. Anggan say simbawa et anggapoy silbi to ed ontan a kipapasen. Anggapoy kakanaan na pansubok ya itanem itan ed sikato ed ontan. Say simbawa tan panamaseseg et mabiskeg no, diad isesebat ed layag paonlad puso, papabangonen da ray liknaan ya wala la diman tan mabli ed sikatayo, balet asakbongan labat ed satan a bekta na arum a bengatla, legan a sikatayon dili et ag makalmo na paraan pian palubasan iratan tan iteran na dugan biskeg. Diad onyan a kaso, say simbawa et mablin regalo manlapud managsimbawa paonlad kalangweran. Balet no anggapoy bini na malinis a bilay ed puso, anggapoy silbi to.

Say kalangweran a laki et manbibilay ed dilin panagbilay to, tan siopa so makatalos ed amin ya galaw tan pilalek na puso to? Singa itan pan-anap na dalan na manok ed dagem odino say dalanan na barko ed danum!! Say puso na sakey a kalangweran a laki et singa say panag-alsa na maalsim a likido, odino say galaw na saray elemento no nalaok ira ed aliwan suston proporsyon. Amin a pankaukolan na tatawagen a naturalesa, ed mabilay a kaguluan da, balang sakey et mangibabalikas, a manaanap na kinaliknaan. No panon a say gulo et man-uley ed naturalesa tayo, ontan met, say kabuuan na sarayan boses et singa say magulon eyag na maingal a karaklan. Anto sirin so nagawa ed kalangweran no ag-itan imbangat manlapud gapo ya mangi-urnos ed saray gawa to, tan ag-to inkomiter so inkasikato ya mansiansia ed istrikton panagtulok ed saray atagey ya kakaukolanen? No sarayan prinsipyo et maong ya akatanem ed puso legan na inkaugaw tan tinumbok ya maong bilang totontonen, sirin amin ya agitaton et singa nagawa labat ed tapew, ya maganggano, ya ag-iyegyeg so pundasyon odino ag-ikakabalang so kamarerwa.

Say klase na toon nagmaliw ed sikatayo manlapud kalangweran et baleg so pandepende to ed klase na toon sikatayo legan ya onloob tayo ed satan. Say danum ya onkakapet manlapud bangin et onbukal tan onkikirlap ed leksab, insan onagus ya mareen ed nanduruman daluyan. Saya et metapora para ed kalangweran, ya kawalaan na amin a totoo, singa say danum ya napaplag ed sakey a waterfall. Duaran klase na totoo so ombabatik ed satan: arum et manliliwawa ed kaabigan tan inkamalinon, say arum balet et asakbongan na kaugsan tan inkabastos; tan say komatlon grupo—say pegleyan—sakey a laok na maong tan mauges, a singa sakey a baging ya nanlapud apoy, a no maminsan et mankikiling ed maong, no maminsan ed mauges, a singa met ed sakey a aderal a relo a no maminsan et duga, no maminsan et maples tan no maminsan et mabagal.

Say sakey a too ya nansipan la ed unaan et singa akalugan ed sakey a mabiskeg a melag a baloto ya ag napepesanan na danum, odino nanggawa na kalmado a dalan ed pegley na makurong a danum. No anggapo iya, anggan maong so impangibangat ed sikato et ag to naynay a makasalba ed sikato. Anggano say sakey a too et ag onkapot ed saray graben bisyo, balet no ag sikatoy akasentro ed loob to, say puso to—ya ag akapiger ed amin a bengatla panamegley na sipan—et nabuyak na saray pilalek to, tan seguradon ompaway ed inkaugaw to ya apagal tan anggapoy direksyon.

Kanian, importante ya antis ni na saray taon na inkaugaw, aliwa labat ya paluboen so maong a ugali, noag ingen et pabiskegen met so sarili panamegley na sakey a sipan—ya magmaliw a tuan Kristiano. Say determinado a too et nepeg ton takutan so mismon inkaugaw a singa say apoy, kanian liknaan to so amin ya pankanawnawa ya mainomay a panlalapuan na kaguluan na inkaugaw tan magmaliw ya ag la nakontrol.

2. Delikado la so inkaugaw; balet niyanad ni ed saya so duaran arum nin ugali, ya katangian na sayan edad, ya mamapabiskeg nin mas maong ed saray pammabalang na ugaw tan mamapawala na mas baleg a biskeg tan peligro. Saraya so: (a) say panag-usar na pananabik tan (b) say tendensiya ya makilimog. Kanian, bilang paraan pian naiwasan iray peligro na inkaugaw, nayarin irekomenda ya sarayan panag-udyok et kontrolen, pian ag mangiter na mauges imbes ya maong.

Saray positibon ugali ya apapaway nen unaan et mansiansia ed interon biskeg da no ag-ira napelag o napigil.

A. Say panag-usar ed saray balon eksperiensya so mangiiter na sakey a klase na biglaan a panaggagalaw, tuloy-tuloy, tan nanduruman eksperiensya ed saray gawa na sakey a kalangweran. Labay ton personal ya naeksperiensya so amin, nanengneng so amin, nadngel so amin, tan laen so amin a pasen. Anapen mo sikato ed pasen ya wala so karakep ya nengnengen, katunongan ya dengelen, tan kalawakan ya pan-galawan. Labay ton lawas walad silong na ag-ontotondan agos na saray impresyon, ya lawas balo tan sirin nanduruma. Ag makapanyurong ed abung, ag makapansiansia ed sakey a lugar, tan ag makapokus ed saksakey ya bengatla. Say kaliber-liber to et say panagligliwa. Balet ag-iya magenap ed sikato; ag-sikato kontento ed mismon personal ya eksperiensya, noagta labay ton sipsipen tan, singa, alaen iray impresyon na arum, pian naamtaan to no antoy alikna na arum tan no panon so ginawa ra ed sarili da odino ed saray sirkumstansya ya kapara na kien to. Insan to itan itatalaga ed saray libro tan onggapo lan manbasa; sasalat-salat so libro ya babasaen to, mabetbet ya agto talagan aaralen so karga na saraya; say manunaan ya gagala to et say pananap na tinawag ya 'epekto', antoy man so tema tan antoy man so koneksyon to. Say pagka-balo, say pagka-mabilay, tan say pagka-matdem so sankaabigan ya rekomendasyon ya niiter na sakey a libro ed sikato. Dia met, ompaway tan man-forma so hilig ed saray magaang a babasaen—say parehon panag-usar na saray impresyon, balet diad sananey a porma. Balet aliwa labat itan. Say kalangweran a laki et mabetbet a napapakesawan ed realidad, ed no antoy singa ipipilit ed sikato manlapud paway: saya so mangipipigil tan mangikokondena ed sikato na masyadon istrikto diad loob na pigaran angganan, legan a manaanap na sakey a klase na kawayangan. Insan mabetbet ya onarawi ed katuaan, onsebel ed mundon sarili ton ginawa, tan diman et onggagalaw unong ed labay na puso to. Say imahinasyon to so mangagawa na interon istorya para ed sikato, ya diad maslak et sikatoy bida. Say kalangweran et kasisempet to ni labat ed bilay. Walay makapanganyaya tan makapangawit a arapen ya akalada ed arapan to. Diad ilabas na panaon, kaukolan to met ya onla diman: anto so magmaliw ya sikato? Anggapoy paraan ya ekalen iyan belat tan silipen? Say imahinasyon, ya mas aktibo ed sayan edad, et maples ya mangiter na liket. Dya so napapabantag tan napapabaleg so ugali ya singa mantatagey diad panamegley na sarayan aktibidad.

Saray kugip, magaang a babasaen, panagligliwa—amin ya saraya et halos pare-pareho so espiritu ra: saray ugugaw et manpipirawat na saray impresyon, manpipirawat na bago tan nanduruma. Tan say perwisyo ya itatarya ra et pareho met. Anggapoy mas maong a makapatey ed saray maong a bini ya datin intanem ed puso na sakey a kalangweran nen sarayan bengatla. Say sakey a kalangweran a punla ya intanem ed lugar ya apektado na dagem manlapud amin a direksyon et manirap ed antikey a panaon insan omkalang; say dika ya mabetbet ya tatapakan et ag ombaleg; say parte na laman ya mabetbet ya kikiskisan et onmanhid. Ontan met so nagawa ed puso tan ed saray maong a disposisyon ed loob to no say sakey a too et man-daydream, manbasa na andi-kakanaan, odino manggawa na saray andi-kakanaan a bengatla. Siopaman ya abayag ya akaarap ed dagem, lalo la no mabasey, et no onloob ed sakey a pasen ya protektado, singa nababalang so amin ya walad dalem to; ontan met so nagagawa ed kamarerwa ya adistrak ed antokaman a paraan. No ompawil manlapud panag-aliwa ed sarili to, naromog na kalangweran ya lalaki ya amin a bengatla ed kamarerwa to et aliwa la ed dugan ayos; tan, say sankaimportantian, amin a maong et akalukoban na sakey a lukob na panaglingwanan, legan a say liket ya tinilak na impresyon so manunaan labat; sirin, aliwa la iya ed dati tan no anto so nepeg ya lawas ya inkagawa to: nansalatay lugar na importansya iray disposisyon. Akin sirin, so kamarerwa et onggapo ya man-anap no ompawil ed inkasikato kayari na sakey a panag-aliwa? Lapud narerena ton tinakewan. Say toon aliwan-atension so ginawa ton baleg a dalan so kamarerwa to, a ditan, diad panamegley na imahinasyon, saray makapangayayat ya bengatla et ondalaw a singa anino tan aayagaan da so kamarerwa ya tumboken ira. Balet, legan a say kamarerwa et onia, singa ibabali ed inkasikato, say demonyo et liliket ya onasingger, aagawen to so maong a bini tan itatanem to so mauges. Onia so ibabangat na Manangiliktar legan ton ipapaliwawa no siopa so managtakew ed itatanem ed gilig na dalan, tan siopa so mantatanem na saray sagka. Pareho ran gawa na kalaban na katooan.

Kanian, kalangweran! Labay mo kasin napansiansia so inkalinis tan inka-inosente na inkaugaw, odino say sipan na bilay a Kristiano, ya anggapoy pakapuyan? Diad anggaay nayarian na biskeg tan kakabatan mo, agka manlibang, agka basta-bastan manbasa na saray makapanganyaya a libro, tan—agka man-daydream! Pian, diad onyan a kaso, maong ya unukol ed istrikto tan mairap a disiplina tan mansiansian walad panangigiya diad interon inkaugaw to. Saray kalangweran a lalaki ya ag napapaburen ya man-asikaso ed sarili dan ugali anggad ag ira baleg la et nayarin tawagen a maswerte. Tan balang kalangweran a laki et nepeg ya manliket no sikatoy naromog to so sarili to ed ontan a kipapasen. Say kalangweran a laki, siyempre, et mairap ton nagawaan iya ya bukor to; balet mangipatnag na baleg a kakabatan no unoren to so simbawa ya mas manbayag ed abung ya mangasikaso ed saray kimey to, imbes ya man-daydream o manbasa na saray andi-kakanaan a babasaen. Salatan to so katamaran na inkamaseet, tan say pangarap-arap na seryoson gawa ed silong na panangasikaso—panangasikason no iner so panagbasa, lalo la, et nepeg ya sakop, pareho ed panagpili na libro tan ed paraan na panagbasa. Balet, siopaman so manggawa ed saya, gawaen to la. Saray pasyon, panduaruwa, tan pananabangan et onliliyab diad mismon saya, no ibaga, a magulon panagbukal na kanonotan na sakey a kalangweran.

B. Say komaduan, kaparehon delikado ya ugali na sakey ya kalangweran et say panlabay ton makilimog. Napatnagan iya ed pankaukolan to na kaiba, panagkaaro, tan aro. Amin iraya et maong ed dugan panag-urnos da, balet aliwan para ed kalangweran a mismo so man-urnos ed sikara ed ontan ya panag-urnos.

Say kabataan et panaon na saray mabibiskeg ya emosyon. On-agos iraya ed loob na puso to a singa say pan-apay tan pan-aplag na dayat ed gilig na baybay. Amin a bengatla so mamapabli ed sikato; amin a bengatla so mamapabigla ed sikato. Say kalikasan tan sosyedad so angilukas na saray kayamanan da ed arapan to. Balet ag labay na saray emosyon so man-amot ed loob, tan say kalangweran a laki et manpipirawat a mangibelyaw ed saraya. Kanian kaukolan to so sakey a too ya paka-istoryaan to na liknaan to—sakey a kaiba tan kaaro. Sakey iyan marangal a pankaukolan, balet nayari met ya magmaliw a delikado! Say too ya pibagaan mo na liknaan mo, et singa mo iiteran na pakayari ed sarili mo. Kanian, nepeg a maingat a maong so sakey a too ed panpili na sankaasinggeran a kaaro! Nayarin makabat ka na sakey a too ya mangitonton ed sika ed arawin-arawi ya panagkamali manlapud duga a dalan. Ag la kaukolan ya ibaga ya say maong a too et natural ya onapit ed kamaongan tan onarawi ed kaugsan. Say puso et walay partikular ya instinkto to para ed saya. Balet, lamet, panon kasansan ya say inosente a puso et naloloko na katusuan! Kanyan balang kalangweran et duga ya napapasesegan ya man-ingat ed panagpili na kaaro. Marunong ya ag mankaaro anggad agmo ni asubok so kaaro. Mas maong ni ingen ya say unonan kaaro mo et say ama mo, odino sakey ya diad dakel a paraan et singa la ama, odino kabyangan—sakey ya eksperyensyado tan maong. Para ed sakey a nandesidi a manbilay a Kristiano , say unonan kaaro a inter na Dios et say espiritual ya ama; mitongtong ka ed sikato, ipanmatalek mo ed sikato iray sekreto mo, timbangen mo iray bengatla tan manaral ka ed sikato. Diad panangigiya to, diad panamegley na pikakasi, mangibaki so Dios, no kaukolan, na sananey nin kaaro. Balet, mas daiset so peligro ed panagkaaro nen say diad simplin panag-iba. Mabirbirat tayon makanengneng na tuan kakaaro, noag ingen saray kabat tan saray basta-bastan kaiba. Tan dia, panon karakel so mauges so nayarin nagawa tan panon kasansan ya nagagawa! Wala ray grupo na saray basta-bastan kaiba ya walaan na saray aliwan maong a totontonen. No onabobon ka ed sikara, agmo ni ingen naimano no panon kan mikakasakey ed sikara ed espiritu, singa ka met ya agmo nanenengneng ya napnoy amoy na mauges a pasen. Sikara mismo so mabetbet ya agda la natantiya so ka-indecente na ugali da tan ituloy da so kabastosan da ya anggapoy komaduan pan-isip. Anggano sayan pakatalos et ombangon ed sakey a too, kulang so biskeg da ya onarawi. Amin et natatakot ya mansalita, ta natatakot iran sutsutan ed amin a pasen na saray masakit a salita, tan ibaga da: 'Onia la; nayarin naandi met la.' Say mauges a kaiba et makaderal na maong a ugali (1 Cor. 15:33). Ikaligtas mo, Katawan, so amin a totoo manlapud sarayan kaaraleman nen Satanas. Para ed saramay nandesidi lan manlingkor ed Katawan, nepeg dan makilimog labat ed saray matunong a manaanap ed Katawan; man-arawi ira ed arum tan ag ira makilimog a matoor ed sikara, ya ontutumbok ed alimbawa na saray santo na Dios.

Say sankabaleg ya peligro para ed sakey ya kalangweran a laki et walad pakikilimog to ed saray kalangweran a bibii. Legan ya diad saray unaan ya tukso to et basta labat ya linmawi ed matunong a dalan, dia et nababalang to met so inkasikato. Diad saray unaan ya parte na panagbangon na kanonotan to, sayan bengatla et mikakawil ed pananabik ed karakep, ya manlapud mismon oras na panagbangon to, et mamapakiwas ed kalangweran a laki ya mananap na pakakontento. Legan na satan, say deen et kalkalnan manpoporma ed kamarerwa to, tan kaslakan et porma na too, ta anggapo so mas an-deen nen satan… Say imahen ginawa to so manpapaniraw ed isip na kalangweran. Manlapu la natan, anapen to, singa, say marakep—say ideal, say aliwan-mortal—balet diad parehon panaon et akabat to so sakey a biin mortal tan asugatan na saya. Sayan mismon sugat so nepeg ya iliktar na kalangweran ed amin a bengatla, ta saya et sakey a sakit a mas makapeligro ni lapud say manpapasakit et labay to nin onkasakit anggad magmaliw a buang.

Panon ya naiwasan iyan sakit? Agka ontumbok ed dalan ya mangitonton ed ontan a sugat.

Sayan dalan et impanengneng ed onia ed sakey a psychological a treatise. Wala'y taloran liko to.

Unona, walay sakey a malungkot a liknaan a mankukurong ed loob na kalangweran—agto amta no nipaakar ed anto o no iner nanlapu—balet lalon nanmarkaan na liknaan ya sikatoy, singa, bukbukor. Aya so liknaan na inkibukor. Manlapud sayan liknaan, tampol a nianak so sakey ni—sakey a panangasi ed sarili, kalemew tan panangasikaso ed sarili. Nen una, mabilay ya singa agto balot natatalosan so sarili to. Natan et ituturo to so atensyon to ed sarili to, susurién to so sarili to, tan naynay ton nadidiskubre ya aliwa met ya aliwa so itsura to, aliwan sakey ed saray sankautian ed saray kapara to, noagta sakey a too ya wala met so kakanaan to: onggapo ton nalikna so dilin inkagayak to, say makapaliket ya korte na laman to, odino—say panangabobon to ed sarili to. Saya so mangimarka ed kasumpalan na unonan parte na panag-engganyo ed sarili. Manlapud saya, say kalangweran et ituturo to so atensyon to ed mundo ed paway.

Sayan isesebeng ed paway a mundo et pinabiskeg na kompiyansa ya sikatoy nepeg a makapaliket ed arum. Lapud sayan kompiyansa, sikatoy onarap a makpel tan, singa, matalona ed entablado na bilay tan, nayarin diad unonan pankanawnawa, ginawa ton totontonen para ed sarili to so inkasimpit, inkalinis, tan inkagayak—a ngalngali la pagmaliw a dandy; onggapo ya manliber-liber, odino mananap na saray kakabat, singa anggapoy seguradon gagala, ya itutulak na sekreto balet malinew a pananabik na sakey a puson manaanap, legan a pansasagpotan ton mankirlap diad panamegley na kakabatan to, maabig a panag-ugali, maingat a panagnonot, tan diad katuaan, amin a bengatlan iilaloan ton makapaliket. Diad parehon panaon, ibibigay to so libre ya panag-usar ed manunaan ya organo na emosyonal ya komunikasyon—say mata.

Diad onyan a panagnonot, sikatoy singa pulbora ya akasagid ed pitik, tan agnabayag et nagmaliw a biktima na dilin sakit na puso to. Singa tinamaan odino binaril na pana lapud sakey a makapaliket a panag-imay odino boses, sikatoy unonan man-istambay ed kipapasen na panagkaliktan tan panagkalimlim; nen abawi to la so kanonotan to tan akabawi la, naamtaan to ya say atensyon tan puso to et akatutok ed saksakey a bengatla tan nabibitla ed satan na ag napokpokan a biskeg. Manlapud saman ya bekta, say puso to et ginmapo ya naderal na pananabik; say kalangweran et adismaya, akasara ed sarili to, akapokus ed sakey ya importantin bengatla, manaanap a singa walay abating to, tan antokaman so gawaen to, gagawaen to para ed saman ya sakey a too tan singa walad arapan to. Talagan abalang so kanonotan to; agto la iisipen so pan-ugip tan pan-kan; saray dati ton gagawaen et alingwanan to la tan nagulo la; anggapo lay bengatlan importante ed sikato. Sikatoy apektado na maksil a sakit ya mangeketket ed puso to, mangipit ed pan-ingas to, tan mamapaga ed mismon panlalapuan na bilay. Ontan so kalkalna ya isabi na sayan kairapan! Tan agla kaukolan ya ibaga no anto so nepeg ya iwasan na sakey ya kalangweran pian ag napepelag ed sayan kairapan. Agka onlad sayan dalan! Papatabuen mo ray manpapasempet—say ag malinew ya ermen tan say liknaan na inkibibiig. Kontraen mo ra: no nalulunasan ka, agka man-daydream, noag ingen manggawa ka na seryoson bengatla ya akapokus so isip mo—tan ompanla met la. No say panangasi ed sarili odino say panagnonot ya mas maong ka et onggapo ya onmula—apura kan manpabalik ed katunongan tan paandien iyan kalokuan diad panamegley na istrikto tan mairap a panagtrato ed sarili, lalo la diad panangipalinew na duga a pakatalos nipaakar ed kaandian na kakanaan na antokaman ya onloloob ed isip mo. Say ag-ginagala o ginagalan panag-insulto ed sarili ed sayan pankanawnawa et singa danum ed apoy… Kailangan mon maingat ya idusa tan itaboy iyan liknaan, lalo la ta dia so pangigapuan na galaw. Ontunda ka la dia—anggapoy arum ni ya pansumpalan mo: ag la onlesa so pilalek ya manpabli, say pananap na marakep tan makisig a porma, o say pilalek ya makilimog. No onloob iraya—labanan mo ra. Say sanka-maasikaso ya panagsalak ed onyan a kaso et say istrikton disiplina ed amin a bengatla, say pisikal ya trabaho tan, lalo la, say panag-isip ya maseet! Pabiskegen moy panagaral mo, mansiansia ka ed abung, agka mananap na panaglibang. No kaukolan mon ompaway—kontrolen moy emosyon mo, paliisan moy kasumlang a kasarian, tan manuna ed amin—manpikasi ka.

Maliban ed sarayan peligro, ya nanlapud naturalesa na inkaugaw, walay duara ni: unona, sakey ya estado na kanonotan ya say rasyonal ya kakabatan, odino pakatalos ya unong ed sarili, et onkakayat ya anggad tawen. Para ed kalangweran, bentahe so pangiyan na anino na panduaruwa ed amin a bengatla, tan ibabaliwala to so antokaman ya ag makasabi ed estandarte na pakatalos to. Lapud saya labat, puteren to ed puso to so interon espiritu na pananisia tan say Simbaan; sirin, sikatoy onarawi ed satan tan sikatoy nabibiig. Diad pananap to na kasalat na inyanakan to, itatalag to so inkasikato ed saray teorya ya ginawa ya anggapoy pakanodnonot ed impasirip ya katuaan (impasirip na Dios — Ed.), napepelag so inkasikato ed saratan, tan ipapaarawi to so amin ya katuaan na pananisia manlapud kanonotan to. Mas onlalo ni so problema no say panagbangat na saray siensia ed saray eskwelaan et magmaliw ya rason para ed saya, tan no onaligwas diman so ontan ya espiritu. Iisipen da ya wala ed sikara so katuaan, balet diad kabaliktaran et mantitipon ira na saray malabir, andi-kakanaan, tan imahinasyon labat ya ideya—ya maslak et kontra ni ed common sense—ya, anggano ontan, et makapangayayat ed saray andi-eksperiensia tan magmaliw ya diyos-diyosan para ed say mausisa ya kalangweran. Koman-duwa—say pagkamundo. Anggano wala met iray mapropitun aspekto to, say panag-domina to ed sakey a kalangweran et makaderal. Nipasen iya ed sakey a bilay ya igigiya na saray impresyon na panamdam, sakey a kipapasen ya say sakey a too et mansasakit ya makapankasakey ed sarili to, balet halos interon abalani ed paway a mundo—balanglan diad gawa o diad saray pangarap-arap. Lapud ontan a panagnonot, napoeyan da so panagbilay ed loob tan saramay mansasalita tan mambibilay unong ed saya. Parad sikara, saray tuan Kristiano et mistiko ya akalibot ed saray abstraktun konsepto, odino hipokrito, tan arum ni ran kapara da. Say pakatalos da ed katuaan et napepegpegan na espiritu na mundo ya manuuley ed saray sekular a sirkulo, ya anggapoy pigel ya papayagan—tan anggan itutulak ni—ed saray kalangweran ya makapitongtong. Diad sayan pakikiduma, say mundo, a kaiba so amin ya mauges ya ideya tan ugali to, et onselek ed maliket ya kamarerwa na kalangweran—ya agni akaparaan, agni onkokontra ed saya, noag ingen et sasalapen to ni labat so atmospera to—tan naiimprenta ed sikato a singa ed pabilo; tan agto amta et nagmaliw ya anak to. Tan say onian klase na 'kaugawan' et kasumlang na 'kaugawan' na Dios diad si Cristo Jesus.

Onia so saray peligro ya aarapen na saray kalangweran manlapud inkaugaw da! Tan panon ya mairap so manalindeg ya matibay! Balet para ed samay maong so impanbalang tan nandesidi ya iyukol so inkasikato ed Dios antis ni na saray taon na inkaugaw to, aliwan ontan ka-peligroso; daiset ya pasensya, insan onsabi so sankapurean tan sankaliketan ya kareenan. Ituloy yo labat so sipan yo na malinis a bilay a Kristiano ed sayan panaon; tan kayari to, manbilay kayo a walaan na sakey a sagradon katibayan. Siopaman a makalabas a maligen ed saray taon na inkaugaw et singa akabaliw ed magulon ilog tan, no ontanaw ed beneg, idedesdes to so Dios. Saray arum balet, ontan-tanaw ira ed apalabas a walaan na lua ed mata ra, napno na panbabawi, tan sumpaen da so sarili da. Say abalang ed inkaugaw et ag balot naala lamet. Saray akasabid et naala da ni kasi so wala ed saray ag akasabid?

Base ed saray an-ibaga la, mainomay ya natalusan no akin ya daiset labat so mangiingetan ed grasya na binyag. Say panagpadakep so sengegan na amin, maong man o mauges.

Say grasya na binyag et ag napreserba lapud ag-iingetan so ayos, totontonen, tan ganggan na panagpadakep ya inaplika ed satan. Saray manunan rason et: a) Pan-arawi ed Simbaan tan saray paraan to na grasya. Saya et mamapatey ed usbong na bilay ya Kristiano, ya mangisusumpal ed satan manlapud saray nanlapuan to, tan ompuputot itan, singa say rosas ya inyan ed maongin lugar ya ompuputot; b) Pangipabaya ed saray kimey na laman. Iisipen na totoo ya say laman et nayarin onaligwas ed amin a paraan ya anggapoy perwisyo ed kamarerwa; balet diad loob na saray kimey to et narumog so panayaman na saray pasyon, ya no onaligwas so laman, ombaleg met iraya, onrasak, tan sakopen da so kamarerwa. Diad pangiyalat ed saray gawa na laman, saray pasyon et mangipapatikey na salian da ed loob da, odino mangipapatikey manlapud saraya na sakey a klase na kuta ya agnalukasan, kanian pinapabiskeg da so pakayari da para ed amin a panaon ya onsabi. c) Say ag-pinili a panag-usdong na saray pakayari na kamarerwa, ya ag-inmapon ed saksakey a gagala. No ag nanenengneng na sakey so kalat ed arapan, agto met nanenengneng so dalan paonla diman. Kanian, anggano an-an-apay so pibabalang ed sankamodernuan ya edukasyon, anggapoy arum ya nagagawaan noag say pampapaletneg na inkamapangusisa, inkamangasikaso, tan say pananabong na liket. d) Say sigpot ya panag-ipabaya ed espiritu. Say pikakasi, takot ed Dios tan konsensya et mansasakit ya ikokonsidera. Say maong ya ugali ed paway so aanapen, legan a saray sankasulokan ya estado na loob et lanang ya babaliwalaen tan sirin et lanang ya ibabali ed sarili da. e) Legan na edukasyon — say pangalumbasan na sankaimportantian ya kimey lapud saray sekundaryan bengatla, say pangitabon ed saksakey ya gagala to lapud karakel na arum, f) Diad unor, say pan-loob ed inkabalo ya anggapo ni nin unonan impaalagey so matibay ya prinsipyo tan determinasyon ya manbilay na Kristianon bilay, tan lalo la, say ag-inkapansiansia ed dugan ayos na saray biglan panagnonot na inkabalo, say interon pan-isuko na sarili ed panag-usar na paka-irap ed panamegley na panag-aliwa, saray mainomay ya babasaen, panag-uyog na imahinasyon ed panamegley na saray kugip, ag-pili-pilin pakikikadua ed saray kapara tan lalo la ed kasumlang a sex, sobran panag-focus ed panagaral tan debosyon ed espiritu na mundo, saray manunaan ya ideya, totontonen tan ugali, ya ag balot makatulong ed bilay na grasya, noagta lanang ya onlalaban ed saya tan aanapen dan deralen.

Anggan dinan ed sarayan rason et magenap la ed dili to pian pateyen so bilay na grasya ed loob na sakey a too. Balet kaslakan et mankakasakey iran onkiwas, tan say sakey et ag napokpokan ya mangiguyor ed samay sakey; balet, no nantitipon ira, papateyen da so espiritual a bilay anggad ed punto ya no maminsan et anggan say sankamelagan ya bakat to et ag la nanenengneng, singa say sakey a too et anggapoy espiritu to, ag pinalsia para ed pakikayarian ed Dios, anggapoy pakayari ya para ed satan a gagala, tan ag akaawat na grasya ya mamapabilay ed sikato.

Say rason no akin ya ag natutumbok so makabat a paraan na panagpadakep et lapud ag-inkabidbir odino ag-pangasikaso ed satan. Say panagpadakep, no ipaulyan labat, et seguradon onla ed aliwan dalan, a makapalingo tan makaderal, unona ed bilay na pamilya insan legan na panag-aral. Balet anggan iner, diad pakanengneng, ya say panagpadakep et ag napapabayaan tan walad silong na saray kabat a totontonen, mabetbet ya magmaliw ya anggapoy bunga tan onlilingo manlapud gagala to, lapud saray palson ideya tan prinsipyo ya pinangipaalageyan na sistema to. Say gagalaen et aliwan say nepeg ya nagawa, tan aliwan say nepeg ya unan i-isipen bilang sankaimportantian; saya et aliwan say panliket ed Dios, o say kaligtasan na kamarerwa, noag ingen sakey a bengatlan talagan naiiba: say perpeksyon na natural a kakayahan labat, o say pan-adapta ed saray propesyonal a betang, o say inkakayari ed bilay ed atagey a sosyedad, tan arum ni. Balet no say prinsipyo et maringot tan tila, say bengatlan seguradon niletneg ed satan et ag makapangitonton ed kamaongan.

Saray manunan panag-aliwa ya naimano et: 1) Say panagtanggi ed saray paraan na grasya. Saya so natural a resulta na panaglingwanan ya say toon man-aaral et sakey a Kristiano tan walaan aliwa labat na natural noag ingen pati saray pakayari ya inter na grasya. Tan no anggapo irayan paraan, say sakey a Kristiano et singa sakey a hardin ya apaliberan na alar ya tinatapakan na saray manliliber a demonyo, dineral na bagyo na kasalanan tan say mundo, ya anggapoy siopaman tan anggapo met so makasbel odino makapaarawi ed sikara. 2) Say manunan panag-pokus ed panparaan para ed kaliketan ed sayan bilay natan, legan ya isisikil so kanonotan ed say andi-anggaan. Saya so sasalitaen ed abung, saya so pipipitewan ed kuarto-aralan, tan saya so iiter na importansya ed inagew-agew ya pantotongtong. 3) Say panag-una na itsura ed paway ed amin a bengatla, pati say ministeryo.

Lapud ag-akaparato ed abung, tan akaawat na ontan ya panagpadakep, say kanonotan na sakey a too et seguradon nablur; nanenengneng to so amin ed aliwan mata; natatalosan to so amin ed baluktot a paraan, singa ed panamegley na abari o palson antipara. Kanian agto labay ya ondengel ed sankatageyan a tuan gagala to o ed saray paraan pian nagamoran itan. Amin ya saya et singa labat ikaduan importansya ed sikara, singa met la sakey a tula.

Kanian, aliwan mairap ya naamtaan no antoy eksakton kaukolan pian itama so ontan ya makapabaing ya kipapasen. Say kaukolan et:

Pian natalosan tan naitakder ed kanonotan iray prinsipyo na tuan Kristianon panagpadakep, tan onkiwas unong ed saraya, unona ed amin et diad abung. Say panagpadakep ed abung so lamot tan pundasyon na amin ya ontumbok. Say ugaw ya maong so impanpadakep tan duga so impangigiya ed sikato ed abung et ag mainomay ya nalilingo manlapud duga ya dalan lapud aliwan dugan edukasyon ed eskwelaan.

Insan, say edukasyon ed eskwelaan et nepeg ya istrukturado lamet unong ed saray balo tan tuan prinsipyo, nepeg ya ilakop iray Kristianon elemento, tan nepeg ya itama so wala ray depekto; say sankaimportantian, diad interon proseso na edukasyon, say estudyante et nepeg ya mansiansia ed silong na sankamasabong ya impluwensya na Imbanal a Simbaan, ya diad mismon istruktura to, et walaan na epekton makapangiliktar ed pama-porma na espiritu. Saya so mangalwar ed pan-alab na makasalanan iran impluwensya, mangitaguyod na espiritu na kareenan, tan mangitaynan ed espiritu na kalaleman. Kabayatan met, nepeg tayon iturong so amin manlapud temporal anggad andi-anggaan, manlapud paway anggad dalem, tan pabalegen iray ananak na Simbaan, saray membro na Panarian na Tawen.

Manuna ed amin: 3) so panagsanay ed saray managbangat diad panangigiya na saramay amta day tuan edukasyon aliwan diad teorya noag ingen diad panamegley na eksperiensya. Lapud asanay ira ed silong na panangimaton na saray sankasibletan a managbangat, sikara met so mangipasa na kakabatan da ed arum, ed saramay ontumbok, tan ontan lan tuloy. Say sakey ya managbangat et nepeg ya dalanen to so amin ya lebel na Kristianon kaperpektoan pian diad onsublay ya kimey to, naamtaan to no panon so panagbilay to, natantiya to so pilalek na saramay babangatan to, tan insan impluwensyaan to ra ya walaan na pasensya, matalona, mabiskeg tan mabunga. Nepeg ya saya et sakey a klase na saray sankalinisan, pinili na Dios, tan masanto a totoo. Say edukasyon so sankasantosan ed amin ya masanto a gawa.

Say bunga na maong ya panagpadakep et say panagsungdo ed grasya na Bawtismo ya Santo. Say naudi et masimoon ya babayaran to so amin ya sagpot na una. Ta say pigaran atagey ya bintaha et para ed saramay anagsungdo ed grasya na Bawtismo tan inyalay da so sarili da ed Dios manlapud saray unaan ya taon da.

1. Say unonan bentahe, singa say pundasyon na amin ya arum nin bentahe, et say integridad na natural ya inkagawa na too ya napno na grasya. Say too et aturo parad magmaliw ya sisidnon para ed saray nikadkadakel ya pakayari, ya akaparaan ya ibulos ed sikato manlapud nanlapuan na amin ya maong a bengatla, basta labat agto siran guloen so sarili to. Tan say manbabawi et talagan nayarin magmaliw ya ya sigpot ya abalikwas; balet singa ag-itan iter ed sikato so pikakabat tan liknaan na saya ed parehon karakel a singa say sakey ya ag-akadederal, odino agto nayarin panliketan itan a kaperpektoan odino nagamuran itan a kasibeg ya resulta na saya.

2. Manlapud sayan subol, diad dili ran linawa, ompaway so sigla, inkaliknaan, tan natural a panagbilay na marakep a kagagawa. Manakar ed inkagayaga a singa walad mundo ya sikatoy bukor so akankayarian. Say manbabawi et nepeg ton pansagpotan na andukey a panaon pian nasanay ed sayan inkagayaga, pian nagawaan to itan ya anggapoy irap; balet anggano naala to la iya, nepeg ton lawas ya itilak so inkasikato ed kipapasen na inkansiansia tan takot. Diad balikas, say sakey et mabilay a walaan na inkalinew na puso, diad sakey a kompiyansa na kaligtasan a mangiter ed sikato na ligliwa—sakey a kompiyansa a ag manlilimbok.

3. Insan, walay sakey a klase na katibayan tan tuloy-tuloy a nagagawa ed bilay to. Anggapoy biglan pan-usbo o pan-leksab ed sikato; tan singa say pan-anges tayo ya kaslakan et tuloy-tuloy, ontan met so panakar to ed kaabigan. Ontan met ed sakey a toon manbabawi, balet ag itan mainomay ya nagamoran tan ag onpapanengneng ed ontan a ka-perpekto. Say sakey a nirepariyan gulong et mabetbet ya ipapanengneng to so depekto to; tan say sakey a nirepariyan relo et ag la ontan ka-eksakto a singa say ag nirepari o balo.

4. Say agni akadapa et lawas ya ugaw. Saray kalidad na moral a ugali to et ipapanengneng to ray liknaan na sakey ya ugaw antis ya nagmaliw ya makasalanan ed arapan na ama to. Aya so unonan pakalikna na inosente, say inkaugaw ed Kristo, singa ibaga, say ag-inkabidbir ed mauges. Panon to kasi ya aekalen ed sikato iray mauges a kanonotan tan say makapagonigon a panagkibot na puso! Insan walay nikadkaduman petang na liknaan, matuan kaabigan, tan maanos a ugali. Diad sikato, saray bunga na Espiritu ya abitla na Apostol et nipanengneng ed amin a pakayari ra: aro, liket, kareenan, pasensya, kaabigan, kamaungan, katapatan, kaamo tan panagtepel (Gal. 5:22–23). Singa sikatoy akasulot na panangasi, kaabigan, kababaingan, kalinewan tan pasensya (Col. 3:12). Niarum ni, ipapanatili to so tuan liket, odino espiritual a liket; ta diad loob to et walay Panarian na Dios, a sikatoy kareenan tan liket diad Espiritu Santo. Niarum ni, sikatoy nabibigbig ed sakey a panag-usisa tan kakabatan, a nanenengneng to so amin a walad loob tan kaliber-liber to, tan amta to no panon so man-asikaso ed sarili to tan saray gawaen to. Say puso to et onseet ed ontan a kipapasen na kanonotan kanian tampol ton ibaga ed sikato no antoy kaukolan a gawaen tan no panon.

Diad unor, nayarin ibaga ya sikatoy napaneknekan na inkakpel ed arapan na pakapaltot, sakey a liknaan na seguridad ed Dios. 'Siopa so mangisiyan ed sikatayo ed panangaro na Dios?' (Roma 8:35). Amin ya saya, no pitiponen, so manggagawan sikatoy manepeg a respetoen tan makapangaro. Aagagen to ray totoo ed sikato anggano agto ni pansisikapan. Say kiwawala na sarayan totoo ed mundo et baleg a grasya manlapud Dios. Sikara so mangasikaso ed ministeryo na saray apostoles. Singa say karaklan na saray file et mantitipon ed liber na sakey a mabiskeg a magnet, odino singa say mabiskeg a karakter et mangagagayat ed saray makapoy, ontan met, say pakayari na Espiritu a manaayam ed loob da et mangagagayat ed amin a too ed sarili to, lalo la ed saramay walaan na bini na Espiritu.

Say sankapanguloan a moral a birtud, balet, ya akayari ed sakey a nansiansian malinis legan na saray taon na inkaugaw, et sakey a klase na inkamatalindeg na birtud diad interon bilay to. Si Samuel et nansiansian matibay ed pegley na amin a tukso ed abung nen Elijah tan ed pegley na gulo na saray totoo ed sosyedad. Si Jose, ed pegley na saray mauges a agagi to, diad abung nen Potipar, diad prisoan tan diad gloria a parehas, et inggetan ton andi-kasalanan so kamarerwa to. Tua, maong ed too so man-awit na yoke ed inkaugaw to (Lamentations 3:27). Anak ko! Manlapud inkaugaw mo, itarya moy sarilim ed pan-aaral, tan naromog moy kakabatan anggan no omputi lay buek mo. Asinggeran mo ya singa sakey a man-aararo tan man-itanem, tan alagaren mo ray maong a bunga to (Sirach 6:18–20). Say matunong a panag-ugali et magmaliw a singa komon komaduan naturalesa, tan no maminsan et medyo naderal, tampol met ya ompawil ed dati a kipapasen to. Kanian, diad Chet-Mineyot, maslak ed saray santo et saramay an-ingetan da so moral a kalinisan tan say grasya na binyag nen kalangweran da.

Niarum ni, siopaman a nansiansian malinis tan inyukol toy inkasikato ed Dios manlapud kalangweran:

1. Gagawaen to so gawa ya sankapangabiglan ed Dios, ya mangiiter ed Sikato na sankatanggap-tanggap a sakripisyo — a) lapud, unong ed ganggan na panangitunong, maslak ya nalilikna na Dios so sankapangabiglan ed saray unonan bengatla: say unonan bunga, say panganay ed totoo tan ayayep, tan, sirin, saray unonan taon na inkaugaw; b) lapud say iiter et sakey a malinis a sakripisyo—sakey a malinis a kalangweran, ya sikato so manunaan ya kaukolan ed antokaman a sakripisyo; c) lapud nagagawa iya diad panagtalona ed saray baleg ya isbel, diad loob tan paway, tan diad panag-iburi ed saray liket ya talagan nagugustoan ed sayan panaon.

2. Gagawen to so sankamatalin. Nepeg ya iyukol so inkasikato ed Dios, ta diad saya labat so kawalaan na kaligtasan. Maliban labat no say sakey et inmeyag ed kadesperasyon. Balet anggapoy mas maong o mas napanmatalkan ed natan nen say unonan naamtaan tayo ed loob tayo — ta siopa so makaamta no antoy iter na nabuas? Anggano ontan, no walay siopaman a manilalo a mas onbayag so bilay to ya agto itarya so amin a panaon to ed Dios, lalon palirawen to labat so bilay to diad paka-asanay to ed bilay a kontra ed saya, tan say Dios labat so makaamta no kasin natalonaan da so sarili da kayari na satan. Anggano nalampasan da ni: antoy klase na sakripisyo ed Dios itan—sakey ya mansasakit, an-kakayat, apilag ed saray galang-galang to, tan aliwan kompleto? Balet, anggano nagagawa so amin ya saya, mansasansan labat! Mansasansan labat ya say sakey ya akapérdi na inosensya to et nabawi to ni! No panon kairap para ed sakey ya ag-akaamta na matoor a panagbilay manlapud inkaugaw so ompawil, et malinew ya impaliwawa nen Blessed Augustine manlapud mismon eksperiensya to diad *Confessions* to. 'Saray taon na inkaugaw ko,' kuan to, 'et inusar ko ed kagalaw-galaw tan karuksaan, anggan saray bengatlan aliwan marakep, diad ag-panunor tan ag-panrespeto ed saray atateng ko. Nen ginmapo so inkaugaw to, ginmapo met so karuksan to, tan diad loob na taloy taon et nagmaliw ya masiadon maruksa kanian diad onsublay ya labinduan taon, lanang ton ipupuso so man-reporma—balet anggapoy biskeg ton gawaen itan. Anggano kayari kon nanggawa na desidido ya panagdesisyon, nanduaruwa ak ni na duaran taon, ya iyayurong ko so panagbaliw ko manlapud sakey ya agew anggad sananey. Ontan so inkakapoy na linawa ko lapud saraman ya inmunan pasyon ko! Balet, kayari na desidido kon panagbaliw tan say impangawat ko na grasya diad panamegley na sagradon binyag, kaukolan kon nilabanan so pasyon ko, ya mabiskeg ya angibalik ed siak ed datin panagbilay ko!'

Kanyan, ag la makapakelaw ya daiset labat so naliliktar ed saramay angusar ed inkaugaw da ed paraan ya aliwan duga?! Sayan alimbawa so sankalinewan ya mangipapanengneng ed baleg a peligro ya aarapen na siopaman ya ag akaawat na duga ya panangigiya nen ugaw ni tan ag inyalay so inkasikato ed Dios manlapud unaan. Kanian, baleg a bendisyon so makaawat na marakep tan tuan Kristianon panagpadakep, so onloob ed saray taon na inkaugaw a wala itan, tan insan, ed parehon espiritu, so onloob ed saray taon na inkamatatken.

Nipaakar ed gapo na bilay a Kristiano diad panamegley na panagbabawi

o nipaakar ed panagbabawi tan say panpawil na makasalanan ed Dios

Panon ya onggapo so bilay na Kristiano diad sakramento na panagbabawi?

Say gapo na bilay na grasya bilang sakey a Kristiano et walad binyag. Balet daiset so mangiinget ed sayan grasya; say karaklan ed saray Kristiano et nababalang da itan. Naynengneng tayo ya say arum et, diad mismon bilay da, mas o menos et aderal so ugali da, a walaan na mauges iran panagnonot ya pinayagan dan onaligwas tan man-ugat ed loob da. Diad arum, nayarin, maong so gapoan ya impanengneng da, balet diad saray unaan ya taon na inkaugaw da, lapud dili ran pilalek odino lapud tukso na arum, nalingwanan da iraya, ginmapo iran nansanay ed kaugsan, tan nagmaliw lan sanay ed satan. Anggapo la ed sarayan totoo so walaan na tuan-tuan bilay ya Kristiyano ed loob da; kaukolan dan igapo lamet itan. Say sagradon pananisia tayo so mangiiter na Sakramento na Kumpisal para ed sayan gagala. 'No walay makasalanan, wala tayoy Managsalita ed Arap na Ama, si Jesu-Cristo ya Matunong' (1 Juan 2:1). No nankasalanan ka, amtaen moy kasalanan mo tan manbabawi ka. Pirdonaen na Dios so kasalanan mo tan iter to lamet ed sika so 'balo a puso tan balo a espiritu' (Ezek. 36:26). Anggapoy arum a paraan: ag mankasalanan, odino manbabawi. Diad katuaan, no nengnengen so karakel na saray natumba kayari binyag, nepeg ya ibaga ya say panbabawi so nagmaliw a saksakey a panlalapuan na peteg a Kristyanon bilay para ed sikatayo.

Nepeg ya natalosan ya, diad Sakramento na Kumpisal, parad arum et say regalo na bilay na grasya—ya naawat la tan aktibo la ed loob da—et basta labat pinabangon tan pinasyan lamet; parad arum balet, say mismon gapo na sayan bilay so inyan, odino sayan bilay et iter lamet tan naawat. Nengnengen tayo iya manlapud sayan unor a perspektiba.

Diad sayan unor a kabaliksan, saya et sakey a desidido a pananguman para ed kamaongan, sakey a panagbaliw na linawa, sakey a panag-arawi ed kasalanan tan sakey a panag-arap ed Dios, odino say panagpaliwawa na apoy na sigasig para ed eksklusibon liket na Dios, a kaiba so panangibaliwala ed sarili tan amin a bengatla. Say sankamanunaan a mangibabalikas ed saya et sayan masakit a panagbaliw na linawa. Say sakey a too et naasan la ed kaugsan; natan, singa to la, nepeg ton gisi-gisen so sarili to. Apinsalaan to so Dios; natan et nepeg ya ompetang ed apoy na andi-pipili a panangukom. Say manbabawi et nararanasan to so sakit a singa pan-anak tan, diad liknaan na puso to, et nasasagid to ed arum a paraan so irap na impierno. Diad man-aakis a si Jeremias, ingganggan na Katawan ya deralen tan ipaalagey lamet, tan itanem (Jer. 1:10). Tan say masakit a espiritu na panagbabawi et imbaon na Katawan ed dalin pian, diad panlusot to ed saramay mangaawat ed sikato 'angga ed panagsian na kamarerwa tan espiritu, na saray pukel tan utek' (Heb. 4:12), et deralen to so daan a too tan iyarum to ray pundasyon para ed panagpaalagey na balo. Diad manbabawi a kamarerwa—natan takot, natan makapoy a ilalo, natan kairapan, natan daiset a ligliwa, natan saray takot na asingger a paka-desperar, natan sakey a simngit na ligliwa na panangasi—saraya et mansusublayan tan mangikakabil odino mangititilak ed sikato diad kipapasen na panag-eral, odino panag-arawi ed bilay, legan a manaalagar, anggano ontan, na panangawat na balo.

Masakit iya, balet makapangisalba, tan ag napaliisan kanian siopaman ya agto ni naeksperiensya so ontan a masakit a panagbaliw et agto ni ginapoan so mabilay ed panamegley na panagbabawi. Tan anggapoy ilalo ya say sakey a too et makapalinis ed inkasikato ed amin a paraan no agto ni nilabasan iyan pandanawan. Say matibay tan mabiskeg ya isusumpa ed kasalanan et manlalapu labat ed panagbusol ed satan; say panagbusol ed satan et manlalapu ed pakalikna ed kaugsan ya itdan to; tan sayan pakalikna ed kaugsan ya itdan to et nalilikna ed amin ya inkasil na panagpasakit to legan na sayan masakit ya punto na panagbaliw ed panagbabawi. Dya labat so pakalikna na sakey a too ed interon puso to no panon kabaleg so kaugsan na kasalanan; dya labat so panagbatik da ed satan a singa panagbatik ed apoy na Gehenna. Balet, no anggapoy sayan masakit a subok, anggano say sakey a too et onggapo ya linisan so inkasikato, gawaen to labat iya ed paway, mas ed paway nen say ed dalem, mas ed saray gawa to nen say ed ugali to; kanian say puso to et mansiansian maringot, singa say balitok ya agni nitalo.

Say ontan a pananguman et gagawaen ed puso na too diad panamegley na grasya na Dios. Saya labat so makapainspirasyon ed sakey a too ya itagey toy lima to kontra ed sarili to, ya pateyen toy sarili to tan iyopresi to so sarili to bilang sakripisyo ed Dios. "Anggapo so makasabi ed siak no ag to guyoden na Ama ya angibaki ed siak" (Juan 6:44). Say 'balo a puso tan balo a espiritu' et inter na Dios a Mismo (Ezek. 36:26). Say too et aasi to so sarili to. Lapud impankasakey to ed laman tan kasalanan, sikatoy nagmaliw a kapara da. Sakey labat a panlabas, mas atagey a pakayari so makapangisiyan ed sikato tan mangitonton ed sikato kontra ed sarili to.

Kanian, say pananguman na makasalanan et resulta na grasya, balet aliwan anggapoy libre ya kaburyan. Diad binyag, say grasya et itatalaga ed sikatayo diad mismon panaon ya iiter so sayan Sakramento; legan a say libre ya kaburyan et onsusublay tan aakuen to ed puso so inter la. Diad panagbabawi, balet, say libre ya kaburyan et nepeg ya mibiang ed mismon gawa na pananguman.

Say pananguman para ed kamaongan, say panagpawil ed Dios, et singa nepeg ya magmaliw ya tampol o diad loob na pigaran bekta labat, a singa met talaga so kaslakan ya nagagawa. Balet, diad panagprepara, dadalanen to so pigaran proseso, a mankabaliksan na pankakasakey na kawayangan tan grasya, no iner a say grasya et aalapen to so kawayangan, tan say kawayangan et onpasakop ed grasya—saray proseso ya kaukolan para ed amin. Wala ray maples ya makalabas ed saraya, legan a para ed arum et say proseso et manbayag na pigaran taon. Siopa so makatalos ed amin a nagagawa dia, lalo la ta saray paraan na pan-gagalaw na grasya ed sikatayo et nanduruma tan saray kipapasen na saray totoon gapuan ton galawaan et ag nabibilang? Balet, nepeg ya ilaloan a, anggano wala iyan amin a pandurumaan, wala so saksakey ya pankabilugan ya ayos na pananguman dia, ya anggapoy makaliktar. Balang sakey a manbabawi et sakey a mambibilay ed kasalanan—tan babalewen na grasya so balang ontan a too. Kanian, base ed konsepto na kipapasen na makasalanan ed pangkalahatan tan say relasyon na kawayangan tan grasya, posible la natan ya deskribien iyan ayos tan idepina iya panamegley na saray totontonen.

Say Kabilian na Makasalanan

Say Salita na Dios et kaslakan ya ilaladawan to so makasalanan, ya mankaukolan na panagpabalo diad panamegley na panagbabawi, bilang akalelem ed aralem ya ugip. Say manangibangat ya kalidad na sarayan indibidual et aliwan lawas so malinlinew ya kaugsan, noag ingen say mismon kaandi na satan ya inspiradon, makapangisakripisyon sigasig ya panliket ed Dios, a kaiba so matibay ya panangiburi ed amin ya makasalanan, — say katuaan ya say kabanalan et aliwan manunaan ya pokus na saray kapagaan tan kimey da; ya, anggano manasikaso ira ed dakel ya arum a bengatla, et anggapoy pibabaleg da ed sarili dan kaligtasan, agda natatalosan so peligro ya kawalaan da, ag-ira mankikimey para ed marakep a bilay, tan mabilay ira na mataktak ed pananisia, anggano no maminsan et diad paway et matunong tan andiay depekto.

Sayan sakey a pangkabilugan a kalidad. Diad espisipikon pananalita, onia so itsura na sakey a too ya anggapoy grasya.

Lapud impan-arap to ed Dios, say sakey a too et manpopokus ed sarili to tan gagawaen ton manunaan a kalat na interon bilay tan aktibidad to. Sakey a rason na saya et lapud, maliban ed Dios, anggapoy mas atagey para ed sikara nen say sarili da; balet lalo la ta, lapud datin inawat da so amin a kapekpengan manlapud Dios, tan natan et napapakesawan ira manlapud Sikato, mansasagyat ira tan manpupursigi a mananap na paraan pian napano so sarili da. Say kaandian a niletneg ed loob to, lapud impan-arawi to ed Dios, so ag-ontotondan mamapateb ed sikato na sayan panag-irap ya anggapoy makapenek—sayan ag-napatnagan balet ag-ontotondan panag-irap. Say too et nagmaliw a petang ya anggapoy dalem; pipiliten to ed amin a pakayari to ya napano iyan petang, balet agto nanenengneng odino nalilikna so antokaman a kapenekan. Kanian, say interon bilay to et uusaren to ed panag-sagpot, panag-irap tan baleg a kimey: akapokus ed nanduruman bengatla ya iilaloan ton pakainawaan manlapud say pirmin panag-irap ya manlelepes ed sikato. Sarayayan bengatla so mangaala na amin ya atensyon to, amin ya oras to tan amin ya aktibidad to. Sikara so manunan kamaongan ya pibibilayan na puso to. Kanian malinew no akin ya say sakey a too, ya ginawa toy sarili to ya saksakey ya puntirya na panag-anap to, et ag balot makapan-inawa ed loob na sarili to, noagta sikatoy interon walad paway na sarili to, ed saray bengatlan pinalsa odino imbento na kayangaan. Sikatoy aderal so relasyon to ed Dios, ya Sikato so kakanaan na amin a bengatla; sikatoy mismo et anggapoy karga to; sikatoy singa atilak ya onagus ed ag-nabilang a nanduruman bengatla tan manbilay ed loob da. Kanian say makasalanan et manpipirawat, manpapasirayew, tan manpapabali ed saray bengatla ya walad paway na sarili to tan say Dios, ed dakel tan nanduruman bengatla. Saya so rason no akin ya sakey a kabat a kalidad na makasalanan a bilay et, diad pegley na ag-pampapansin ed kilalaban, say pampapansin ed dakel a bengatla tan sobran kapaga (ikonpará ed Lucas 10:41).

Saray detalye tan pandumaan na sayan sobran panag-alwar et mandedepende ed klase na saray kawalaan ya aporma ed loob na kamarerwa. Say kawalaan na kanonotan ya akalingo ed Saman ya Sikatoy Amin et mangiiter na pilalek ed malaknab ya kakabatan, ed panagsukimat, ed panag-eksperimento, tan ed inkamausisa. Say kaandian na laman na linawa, lapud inkapérdi na Panag-ari na Sakey a Sikatoy Amin, so mangipapaway na amayamay a pilalek, sakey a panagsagpot parad panag-ari na dakel a bengatla odino parad panag-ari ed amin a bengatla, pian amin a bengatla et magmaliw a sakop na linawa tayo, diad lima tayo—atan so panangaro ed sarili. Say kaandian na laman na puso, lapud inmalis so liket ed Sakey a Sikatoy Amin, so mangiiter na panag-irap ed dakel tan nanduruman liket, odino say pananap ed saramay ag-nabibilang ya bengatla ya iilaloan tayon makaligliwa ed saray panamdam tayo, diad dalem tan diad paway. Kanian, say makasalanan, ya naynay ya akapokus ed pananap na kakabatan, kayarian, tan liket, et manliliket ed saratan, aagawen to, tan susuboken to. Sikato ya so sakey a siklo ya pangigigirayan to ed interon bilay to. Mangayayat so kuryosidad; say puso et manpipirawat a mananam na samit tan sasakopen to so linawa. Naynayen na siopaman ya mismo ya saya so katuaan diad pan-obserba ed saray galaw na sarili dan kamarerwa anggan sakey labat ya agew.

Nansiansia so makasalanan ed sayan siklo no sikatoy paburen ed sarili ton gawaen: ontan so naturalesa tayo no sikatayo et aripen na kasalanan. Balet sayan siklo et dinmakel na sanlibon beses tan nagmaliw ya mas komplikado lapud say katuaan ya say makasalanan et aliwan bukor. Wala so interon mundo na saray totoo ya ontan so gagawaen da—saray manpapairap, saray manpapasasa, saray mantitipon na kayamanan—ya, ed amin ya sarayan aspeto, in-systematize da irayan gawa, in-subject da ed saray ganggan, tan ginawa dan kaukulan para ed amin ya kabiangan na sakop da; ya, diad panamegley na pantitipon-tipon, ya ag napokpokan so pantatagpoan da, manpipisig-pisigan, tan diad sayan pisig-pisigan et lalon onleletneg na nilibon beses so inkamausisa, inkamapaliket ed sarili, tan inkagamor ed sarili da, ya ipapasen da so amin a liket, kaliketan, tan bilay diad panagkaderal da. Sikato ya so sakey a maangin a mundo, a saray gagawaen, ugali, totontonen, koneksyon, lenguahe, panagligliwa, pasen na panagligliwa tan saray konsepto to—amin, manlapud sankamelagan anggad sankabaleg—et napno na espiritu na saramay taloran ananak na sobran panangasikaso ya abitla ed tagey, tan sikato so manpapawala na anggapoy ilalo a kadederal na espiritu na saray maaro ed kareenan. Lapud pambilay ed sayan interon mundo, balang makasalanan et napepelag ed libo-libon saput to, akabalor ed satan na maong ya anggapo lay nanenengneng to. Walay ambelat a pasen ya akakarga ed interon pagkatao na makasarilin makasalanan tan ed balang parte to, kanian anggapo lay biskeg to anggan pan-galaw na daiset ya kontra ed saray dalan na mundo, ta no gawaen to et singa to la i-aangat so kabegat na sanlibon pondo. Kanian anggapoy mangagawa na ontan a mairap a gawaen, tan anggapo met so man-isip ya suboken itan; imbes, balang sakey et mabilay, ya ontutumbok ed dalan ya pinanbabaan da.

Pian lalon onirap so situasyon, sayan mundo et walay dili ton prinsipi, say sankagalingan ed kataktakot, kaugsan tan eksperiensya ed panaglinlang. Diad panamegley na laman tan materyalismo ya akilaok ed kaluluwa kayari na Panag-alog, malaya so isesepet to ed saya; tan, no onasingger la, papagyagen to ed loob to, diad nanduruman paraan, so kuryosidad, panagpasasa ed sarili, tan panagparaya ed sarili; Diad panamegley na nanduruman panaglimbok to et itatapok to ra ya anggapoy pakalagasan; diad nanduruman tukso et igigiya to ra ya manggawa na plano pian nasumpal irayan pilalek da, insan tulongan to ra ya gawaen iraya, odino deralen to ra diad panamegley na panagsuhestiyon na arum ya mas mabiskeg ni ran plano—amin et para labat ed saksakey ya gagala: pian palawigen tan palalemen so panayaman da ed sarayan kipapasen. Saya so manbubuo ed sunsuson na saray kairapan tan tagumpay ed mundo, ya ag binindisyonan na Dios. Sayan prinsipi et walaan na sankakumpulan a kairapan, saray espiritu na kaugsan ya sakop to. Kada bekta et maples iran onleletaw ed interon mundo, manpupulok na sakey a bengatla dia tan sakey a bengatla diman, babalaten iramay asaklang ed saput na kasalanan, papabiskegen iramay nabuyak odino apoter a saput — tan, mas importante ed amin, siseguroen da ya anggapo ni ingen so man-isip ya iliktar so sarili da manlapud saray saput da tan onla ed kawayangan. No diad unor a kaso, maples iran mantitipon ed liber na ag-ontutumbok a kamarerwa, unona et saksakey, insan diad saray grupo tan legion, tan diad kaunoran et bilang sakey a baleg a grupo—tan saya et diad nanduruman itsura tan diad nanduruman paraan—pian isaraan so amin ya dalan na takas, pian pasibayen so saray sinulid tan lambat, tan, pian usaren so sananey a panangibaga, pian itulak lamet ed abismo iramay ginmapo lan onkalab ya ompaway ed saya diad saray matarik ya gilig to. Sayan agnanengneng a panarian na saray espiritu et walaan na saray espisyal a lugar—saray trono—no iner so panggagawaan na saray plano, pangipapawayaan na saray ganggan, tan pangawat-an na saray report, a kaiba so aprobasyon o panagsaway ed saramay kabiangan. Sikara ya so 'karaleman nen Satanas', unong ed salita nen San Juan a Teologo. Diad dalin, diad sakop na saray totoon ontutumbok ed sikara, sarayan lugar et saray pankakasakey na saray managgawa na mauges tan saray aderal so ugali, lalo la ray ag mananisia tan saray managtamor, ya diad panamegley na saray gawa, salita, tan insulat da, iyayayat da so kabilungetan na kasalanan ed amin a pasen tan takloban da so liwawa na Dios. Say instrumento ya uusaren da pian ipatnag so linawa tan pakayari da dia et say kabuuan na saray ugali na mundo, ya apalnaan na saray makasalanan ya elemento, ya naynay ya manlilansi tan manpapaliis manlapud Dios.

Ontan so naturalesa na sakop na kasalanan! Balang makasalanan et interon walad dalem to, balet say manunan bengatlan liliknaen to et saksakey a partikular. Tan sayan saksakey a bengatla et, diad paway, no maminsan et singa nayarin awaten, tan anggan makapangidayew ni. Sakey labat so pakabahala nen Satanas: ya antokaman so man-okupa na interon too—no iner so kawalaan na kanonotan, atensyon, tan puso to—et ag komon si Dios labat tan eksklusibo, noag ingen sakey a bengatlan walad paway To; pian, lapud impankapit da ed saya na kanonotan, linawa, tan puso da, naala da itan bilang kasalat na Dios tan sikatoy labat so pag-asikasoen da, anapen da, panliketan da, tan pag-arian da. Dia, aliwa labat ya saray , ya laman tan emosyonal a pilalek, noag ingen pati saray bengatlan singa marangal—singa say panag-aral, sining, tan saray pamaakaran ed mundo—so nayarin magmaliw a balor ya pangigapos nen Satanas ed saray bulag a makasalanan diad sakop to, ya mamapaliisan ed sikaran makabawi.

No nengnengen so makasalanan, say panag-isip tan kipapasen to ed loob, magmaliw ya malinew ya, anggano no maminsan et walaan na baleg a kakabatan, sikatoy bulag ed saray bengatlan nipaakar ed Dios tan ed bengatlan nipaakar ed dilin kaligtasan to; ya, anggano naynay ya napepelig na saray problema tan kapagaan, sikatoy ag-onkiwas tan ag-maingat no nipaakar ed panigurado na kaligtasan to; ya anggano naynay ya nararanasan to so kapaga odino liket ed puso to, sikatoy talagan anggapoy liknaan ed amin a bengatlan espiritual. Nipaakar ed saya, amin a pakayari na inkatao to et apektado na kasalanan, tan say makasalanan et nabibigbig ed inkabulag, katamaran, tan anggapoy liknaan. Agto nanenengneng so kipapasen to, kanian agto natatalosan so peligro na situasyon to; agto natatalosan so peligro ed sikato, kanian agto labay ya ekalen itan. Agto ni ingen naiisip ya kaukolan ton manuman tan nasalba. Kompleto tan agnagagalaw so pananisia to ya walad dugan pasen to, ya anggapoy kaukolan ton pilalek, tan amin a bengatla et nepeg ya mansiansia ed kipapasen da. Kanian, amin ya pakanodnonotan nipaakar ed sananey a paraan na panagbilay et ipapasen ton agto kaukolan; agto itan iikana, agto ni ingen natalusan so gagala to—iilagan to tan itataynan to.

Say Gawa na Grasya na Dios

Imbaga tayo la ya say sakey a makasalanan et singa sakey a too ya akalelem a maong. Singa met ed sakey a maong a maturog, anggano antoy peligro so onasingger, ag sikato makabangun ed dili ton linawa odino ombangon no ag walay sakey a taga-ruar so onasingger tan mamabangon ed sikato—ontan met, say sakey a nalner ed ugip na kasalanan et ag makabangun ed kanonotan to odino ombangon no ag ondateng so Grasya na Dios a ontulong ed sikato. Lapud andi-anggaan a panangasi na Dios, akaparaan iya para ed amin, onla ed balang sakey, tan malinew a mantawag ed balang sakey: 'Bangon ka, O man-uugip, tan manbangon ka manlapud inaatey, tan si Cristo so man-silew ed sika' (Efe. 5:14).

Sayan panangikumpara ed saray makasalanan bilang manag-ugip so mangiiter na balangkas para ed malaknab ya pan-usisa ed panagpawil da ed Dios. Partikularmente: say manag-ugip et nabangon, ontalindeg, tan manparaan ya gawaen so gawaen to. Tan say makasalanan ya ompawil ed Dios tan manbabawi et nabangon manlapud makasalanan ya ugip to, makagawa na desisyon ya manbaliw (omabangon) tan, diad kaunoran, nabalkotan na biskeg para ed balon bilay diad panamegley na Saray Sakramento na Kumpisal tan Komunyon (akaparato la para ed gawa). Diad parabola na Anak a Malseset, sarayan momento et deskribido unong ed onggendan: 'akabatan to'—naimano to so lingo to; 'omabangon ak tan onla ak'—nan-desisyon ya taynanan so datin bilay to; tan 'sinmabong tan linma'; tan inkuanto ed ama to: 'Akagawa ak na kasalanan'—panbabawi; tan say ama et inbisitan to na mararakep a kawes (panangipetek tan panamerdona na saray kasalanan) tan nanggawa na ponsia para ed sikato (Komunyon a Santo) (Lucas 15:11–32).

Kanian, walay taloran lebel ed panagbaliw na saray makasalanan paonla ed Dios: 1) panagbangon manlapud ugip na kasalanan; 2) panag-usdong ed determinasyon ya taynanan so kasalanan tan iyukol so sarili ed panaglingkor ed Dios; 3) panagkawes na pakayari manlapud tagey para ed sayan kimey diad panamegley na Saray Sakramento na Kumpisal tan Komunyon a Santo.

Say panbangon na makasalanan manlapud ugip na kasalanan

Say panagbangon na makasalanan et sakey ya gawa na grasya na Dios ed puso to, ya lapud satan, sikato, bilang sakey ya abangon ed ugip, nanenengneng to so kasalanan to, nalilikna to so peligro na situasyon to, onggapo ya ontakot para ed sarili to, tan manpapaga no panon ton ekalen so malas to tan makaliktar. Nensaman, sikatoy bulag, andi-liknaan tan andi-paga nipaakar ed kaligtasan; natan et makanengneng la, makalikna tan manpaga la. Balet saya et aliwa ni talagan pananguman, noag ingen say posibilidad na pananguman tan sakey a panawagan para ed saya. Dia, say grasya et ibabaga to labat ed makasalanan: 'Nengneng mo no iner ka akalingo; natan, onkiwas ka paonla ed kaligtasan.' Babaluan to labat so akasaput ed saray ugali to, iyan to tan itilak to ed paway na saraya, kanian iteran to na pankanawnawa ya mamili na sanka-balon bilay tan iyawat toy inkasikato ed saya. No aprobechan to iya, mas maong para ed sikato; no andi, sikatoy itabi lamet, tan onselek lamet ed parehon ugip tan parehon kalaleman na kadederalan.

Nagagawaan iya na grasya na Dios diad pangipatnag ed kanonotan tan puso na sakey a too na kaandian na kakanaan tan kababaingan na samay dedikasyon to tan samay sankabaloran to. Singa say Salita na Dios ya 'onsesepsep anggad panagbanga na kamarerwa tan espiritu, na saray pukel tan utek' (Heb. 4:12), ontan met so grasya ya onsesepsep ed panagbanga na puso tan kasalanan, tan deralen to so say aliwan-legal ya pankakasakey tan pankakabukel da. Anengneng tayo ya say makasalanan, ed interon inkatoo to, et onleksab ed sakey a sakop no iner saray prinsipyo, konsepto, panangukom, totontonen, ugali, liket, tan ganggan—tan amin ya arum ni—et talagan kontra ed tuan espiritual a bilay ya impangidaulo ed too. Balet, sanen akabagsak la ed sayan mundo, ag-iya manayam diman ya bukor odino akasiyan, noagta, lapud onlelepes ed amin a bengatla, mikakasakey ed amin a bengatla: sikatoy interon walad amin a bengatla. Kanian, natural labat ed sikato ya agto amtaen odino isipen ni ingen so antokaman ya kontra ed sayan ayos, tan anggapoy simpatiya to ed saya. Say espiritual a mundo et interon akasara ed sikato. Kanian, malinew ya say puerta na panagbaliw et nabukasan labat no say ayos na espiritual a bilay et nipalinew ed amin a kalinewan to ed arapan na kanonotan na makasalanan—tan aliwa labat ya nipalinew, noag ingen et nasagid met so puso; legan a say ayos na makasalanan a bilay et napapabaing, tinanggian, tan deralen—ed arapan met na kanonotan tan liknaan to. Ditan labat ompaway so pilalek ya taynanan so datin panagbilay tan onloob ed samay balo. Amin ya saya et nagagawa ed saksakey ya gawa na grasya na Dios ya manpupukaw ed makasalanan.

Diad paraan na pan-aksyon to, say panamagyaw a grasya na Dios et lawas ya ikokonsidera aliwa labat so saray gapoan ya akapanserbi ed makasalanan, noagta pati say partikular a kipapasen to. Nipaakar ed sayan unor a punto, mas lalo, nepeg ya ikonsidera so pandumaan ed pan-obra na grasya ya ipapanengneng to no onkikiwas ed saramay agnin balot abagyo so liknaan da, tan ed saramay akadanas la na sayan panagbago. Parad samay agnin balot abagyo so liknaan to, iteter iya, singa bilang, bilang sakey a regalo, bilang unibersal, pan-umpisa o panawag a grasya. Anggapoy nayarin kerewen ed sikato antis ni, ta say interon pagkatao to et akaturo ed aliwan dalan. Balet ed samay akapukaw la, ya amta tan alikna to la no anto so bilay ed Kristo, tan samay nampasakop lamet ed kasalanan, sayan panagpukaw et aliwan iter bilang libre a regalo. Walan kaukolan ya gawaen to antis ni. Kailangan to ni, singa, ya pag-irapan tan ipikasi itan; aliwa labat ya pirawaten to, noag ingen et piliten to met so sarili to ya akayen iyan panamaseseg ya napno na grasya—say ontan a too, no nonoten to so datin maong ya kipapasen to bilang Kristiano, et mabetbet ya pirawaten ton lamet, balet agto napipigil so sarili to; labay to komon ya umanen iray gawa to, balet agto napipigil so sarili to odino natalonaan so sarili to. Sikato et walad kipapasen na anggapoy ilalo tan pakayari, pinabayaan ed sarili ton gawa lapud sikatoy mismo so datin tinaynan to may regalo, 'lapud impasakit na linawa na Espiritu na grasya tan agto inmatol so dala na Anak na Dios' (Heb. 10:29). Natan et napapaimanoan to no panon kabaleg iyan pakayari ya napno na grasya, lalo la ta ag-iya mainomay ya iiter. Man-anap ka tan manseet ka, tan diad irap na pakaala ed satan, naaralan mon bilbilen itan. Say ontan a too et naromog toy sarili to ed medyo makapagonigon a kipapasen: napapapetang balet ag napapapeget, narasan balet ag napapabiskeg, manaanap balet ag makaromog, manpupursigi balet ag makaawat. Saray arum et itilak ed sayan kipapasen ed andukey, andukey a panaon, anggad singa ra nalilikna so panagtanggì na Dios, singa ra alingwanan tan imbantak na Dios, ya iyawat to ra ed sumpa, a singa dalin ya aminpiga lan abasa na uran balet mansiansian ag-mabunga (nengnengen so Heb. 6:7–8). Balet sayan pan-atraso na grasya ya onapekto ed puso na manaanap et sakey labat ya subok. No linmabas la so panaon na subok, say Manamaseseg ya Espiritu et onleksab lamet ed sikato, bilang panangibiig ed impansagpot tan masimoon ya pananap to, singa met ed arum ya onleksab ya libre (bilang sakey a regalo – Ed.). Sayan paraan na pan-obra na makapangiliktar a grasya et ituturo to ed sikatayo so: a) say nikadkaduma a pan-obra na grasya na Dios ed panagpabangon ed makasalanan, tan b) say ordinaryon paraan na pakaala ed regalo na makapapabangon a grasya.

Say nikadkaduman panagkimey na grasya na Dios ed panagpabangon ed saray makasalanan manlapud makasalanan ya ugep da

Para ed saramay mambilay ed bilay na grasya, importante ya maong para ed kaligtasan na kamarerwa da ya naamtaan da irayan gawa, pian, diad pakanengneng da ed baleg a panangasikaso na Dios ed saray makasalanan, dayewen da so ag napagsalitan a grasya To tan napaseseg ira ed ilalo na tulong a manlapud tagey para ed balang maong a gawa. Nipaakar ed saramay manaanap na kaabigan na Dios, lalon importante ya naamtaan da irayan gawa, ta diad saraya et mas malinew ya naipapanengneng iray kalidad na inspirasyon ya napno na grasya nen say diad arum a pasen; nepeg tayon sigpot a naamtaan tan natalosan irayan kalidad pian naamtaan no say nararanasan tayo et inspirasyon ya napno na grasya, — tan no walay sakey ya onkikimey la, no say gagawaen to et manlalapu ed panamaseseg ya napno na grasya o manlalapu ed mismon panamaseseg to. Say tuan bilay ya Kristiano et sakey a bilay ya mabilay ed panamegley na grasya. Say bilay ya nanlapud sarili, anggano panon kalinggas so itsura to tan anggano panon so inkapit to ed saray porma na bilay ya Kristiano, et ag balot magmaliw ya Kristiano. Say gapo to et walad sakey a panamaseseg a napno na grasya; siopaman so ondengel ed saya et ag balot naekalan na panangigiya a napno na grasya tan pankakasakey ed amin a panaon, basta mansiansia iran matoor ed saray panamaseseg to. Kanian, nepeg tayon lalon seguraduen para ed sarili tayo no wala, odino walay nansumpalan, a panamaseseg a napno na grasya diad loob tayo. Pian nasumpal iyan kakailanganen, nayarin ibaga: usisaen moy sarilim unong ed saray kalidad na panamaseseg a napno na grasya ya ompapaway ed saray aliwan-kalkalnan sirkumstansya, ta pareho labat iraya ed saray aliwan-kalkalnan sirkumstansya tan ed ordinaryon dalan na bilay—diad unaan labat et mas mabilay, mas malinew, tan mas malinew a maong so impanparungtal da.

Unong ya abitla la, legan na sakey a panamaseseg a napno na grasya, say interon niletneg ya ayos na sakey a makasarilin, makasalanan a bilay diad loob na kanonotan na sakey a too et tampol a nabuyak, tan sakey a naiiba, mas maong a Divinon ayos—say saksakey a tuan tan maliket ya ayos—et nipanengneng ed arapan na sakey a too. Diad antikey, sayan ayos et nayarin iladawan a singa onia: Say Dios, a sasamperen ed Santisima Trinidad, a nanggawa ed mundo tan man-aasikaso ed saya, so mangiliktar ed sikatayo, saray akasumlang, diad Katawan a Jesu-Cristo, diad panamegley na grasya na Espiritu Santo, diad silong na panangigiya tan proteksyon na Santo ya Simbaan, diad panamegley na bilay a napno na subok tan irap dia ed dalin, a mangitonton ed andi-anggaan tan agnampot a liket ed bilay a onsabi. Titiponen to so saray totoo, agawa, institusyon, tan saray mismon prinsipyo ya pangigigiya ed amin a bengatla. Sayan interon ayos et malinew ya impaimprenta ed espiritu na makasalanan a too diad panamegley na kimey na grasya; tan, diad makapakelaw a panangipatnag ed pandumaan to tan say too mismo—kaiba iray ugali to—tan amin a bengatlan datin panbilayan tan panliliketan to, legan a nepeg komon a sikatoy wala ed perpekton pankakasakey tan kaparehon kanonotan ed saya, malet so epekto to ed sikato. Balang aspeto to et manseserbi bilang panagsaway tan panagbabalaw ed too para ed datin katangawan tan inkadua-duwa to, ya lalon makapakelaw lapud, diad parehon panaon, narerengel na espiritu so makapabanday ya inkainimportantian na datin makasalanan ya ayos. Diad sayan impluwensya, say puso et nalibre manlapud datin saray gapoan to tan manalindeg ya malaya, tan sirin et malaya ya manpili na balon paraan na panagbilay. Saya so anggaan na epekto na say panamaseseg a napno na grasya. Dederalen to ed isip tan puso so amin a datin wala—say sankakolkolan—tan malinew a ipapanengneng to labat so balo—say sankamaungan, ya ititilak to so too ed sayan kipapasen, a pinatdaan na satan, a malaya a mamili na balo odino ompawil ed daan. Makapakelaw a say panamaseseg a napno na grasya et lanang ya akibansag na liknaan na inkatalo tan sakey a klase na takot; kasin lapud bigla, singa ag-iilaloan, ya aalapen to so makasalanan ed sanga-sanga na bilay, singa sakey a kriminal, tan iparap to ed ag-nabaliktaran a panangukom na Dios; odino kasin lapud say balon ayos ya impaamtad kanonotan et talagan balo ed sikato tan makapakelaw ya kasumlang na daan, — tan aliwa labat ya balo, noag ingen perpekto ed amin a paraan tan sakey a panlalapuan na liket, legan a diad datin, say anggapoy kakanaan, et anggapo so arum noag say sakit na linawa tan aderal a espiritu.

Anggaman ontan, say gapuanan na amin a maong a gawa a manlalapu ed sakey a panamaseseg a napno na grasya et sayan mabilay a pakatalos ed balon Diosnong ayos. Manlapud sayan konsepto, nonoten tayo so amin a linmabas ya eksperiensya na sayan gawa a napno na grasya. Say pakatalos ed sayan balon ayos na pagkatao tan bilay et nagagawa ed duaran paraan: (a) no maminsan et say mismon ayos, intero o sakey a parte, et malinew tan natebek a nipapanengneng ed manbabawi a makasalanan diad mismon agawa; (b) ed arum a panaon, say espiritu na too et nabibihag ed satan tan natatalosan to ed loob.

A. Say Mabait a Katawan et ipapatnag To so Diwinin mundo To—no iner so destinon panayaman na espiritu tayo—diad kanonotan na samay manbabaliw ed nanduruman paraan. 1) Mabetbet, parad saya, sikatoy personal a manpapakita, a nanenengneng ed sakey a porma, legan a say sakey a too et akabangon o mankakatulog. Onia so impanpakita To ed Apostol Pablo legan na biahe to paonlad Damascus, ed si Constantine the Great (21 Mayo), ed si Eustathius Plakides (20 Setyembre), ed si Neanias, ya paonla pian usilan iray Kristiano (sikato ya si Procopius the Great Martyr; 8 Hulyo), ed si Patermufius ed sakey a kugip (9 Hulyo) tan ed dakel niran arum. 2) No maminsan et manpapababa Siya ya mangibaki na nanduruman itsura manlapud san-aney a mundo, personal man o diad kugip, diad mismon itsura To o diad arum a porma. Kanian, say Ina na Dios et amayamay lay pankanawnawan pinmaway, ya bukor, odino kaiba so Andi-anggaan ya Ugaw, odino kaiba iray santo—sakey, duwa odino dakel: say Baleg ya Martir ya si Santa Catalina (Nobyembre 24), alimbawa, et abinyag ed panamegley na impakapanengneng ed sikato ed kugip na Ina na Dios ya kaiba so Andi-anggaan ya Ugaw, ya angikasal ed sikato bilang nobya To.

Saray anghel so nampanengneng ed dakel a pankanawnawa, saksakey tan diad interon pulok: singa bilang, si San Andres a Tanga para ed Kristo (2 Oktubre) so impanengneng ed sakey a kugip so interon pulok na saray sagradon anghel bilang kontrad saray pulok na saray pwersa na karunongan; saray santo so nampanengneng met ed dakel a pankanawnawa: singa bilang, si San Mitrophan so nampanengneng ed sakey a doktor a Lutheran, ed sakey a mansasakit a dalaga, tan ed dakel niran arum. 3) No maminsan, say mismon mundo—tan lalo la so kaayosan to tan, singa, saray manunaan ya prinsipyo to—so nipapanengneng ed arapan na ag-iilaloan ya isip diad panamegley na makapakelaw ya imahen, unong ya malinew ed samay insulat la nipaakar ed si San Andres ya Tanga-para-ed-Kristo tan diad dakel nin arum ya alimbawa ya saramay akabaliw so impanengneng ed sikara so maliket ya panayaman na saray matunong, singa ed ari na India tan say agi to, kayari ya impan-parte nen San Tomas ya Apostol (Oktubre 6) ed saray mairap so kuartan inter ed sikato para ed panagpaalagey na abung; odino saray makapataktakot ya dusa na saray makasalanan, singa say kaso nen Isichius ya Chorivite (Oktubre 3, Prologo); odino saray nagagawa ed Unor ya Panangukom, singa say kaso nen Pedro ya panadero, ya nambato na tinapay ed lupa na sakey ya pulubi; odino sakey a malarem a panagnonot nipaakar ed patey tan say kapaldua ya ontumbok ed satan so impa-imprenta ed sikara, singa say kaso nen Prinsipe Joasaph (19 Nobyembre), San Clemente (25 Nobyembre) tan sakey a binatilyon malandi, ya impamana na manpapatey ya ama to so bilin ya bisitaen kada labi so kuarto no iner so manpapatey. 4) No maminsan, napapayagan so sakey a too a talagan nalikna to so sakey ya agnanengneng a pakayari, a mankikimey ed pegley na saray nanengneng a pwersa tan agawa, balet makapakelaw a nikaduma ed saraya tan nanlapud sananey a mundo. Kaiba dia so amin a milagro ed pangkabilugan, a say bilang da et imposible ya bilangon. Tan inkuan na Manangiliktar a saray agmananisia et ag manisia no agda nanengneng so saray tanda. Karaklan ed saraya et nipanengneng kayari nen Kristo ya Manangiliktar, diad saray inmunan agew na Kristianismo diad panamegley na saray Apostol, tan kayari da et diad panamegley na saray masanto ya martir. Say makapakelaw ya presensya dia na agnanengneng a pakayari na Dios so mabetbet ya sengegan na panagbaliw na interon baryo tan baley, balet ag balot nansiansian anggapoy bunga. Say dala na saray martir so talagan walad pundasyon na Simbaan… Wala met iray pankanawnawa ya say pakayari na Dios et direkta ya anengneng, ya anggapoy panamegley na too, singa say panagbaliw nen Maria na Ehipto (1 Abril), odino diad panamegley na saray sagradon bengatla, icon, relikya tan arum niran kapara da. Kanian, say panagbaliw na saray Hudyo ed Virite et agawa lapud saray milagron anengneng ed icon na Panagpaka-krus na Katawan. Diad amin a sarayan panangipatnag, say kanonotan—a akalibot ed nanduruman bengatla tan saray panaglinlang na mundo, tan anggapoy ilaloan ya akakulong ed nanenengneng, narerengel tan paway a kaayusan— — et tampol ya nabuyak manlapud saray gapoan to lapud sakey a makapakelaw, ag-iilaloan tan biglan pakanengneng ed saray mas atagey ya pinalsa tan pakayari manlapud sakey ya agnanengneng a mundo, tan itulak ed sananey ya ayos na pagkatao tan bilay, no iner, lapud panamkelaw, et mansiansia. Say nagagawa dia et pareho na no panon ya say kuryente et nai-induce ed sakey a laman lapud kuryente na sananey a laman. Say naudi so mangibakbak ed unaan manlapud saray gapo na materya tan, kayari ton inyatagey ed tapew, et itatampok to ed arapan to.

B. Say espiritu tayo, unong ya anengneng tayo, et akalukoban tan apepelag na dakel a panakop. Balet diad mismon naturalesa to et sikatoy managnengneng na Diosnon Orden. Say kapasidad to parad saya et akaparaan lan tampol ya ipanengneng so sarili to tan talagan ipapanengneng to so pakayari to no agawa lan naekal iray makasbel ed sikato. Kanian, pian nabangon so espiritu ya man-iirap ed loob na too tan itonton so sikato ed panagnonot-nonot ed Diosnon Ayos, say grasya na Dios et odino a) direkta ya onkikimey ed sikato tan, diad panpunno ed sikato na biskeg, itutulot to ya puteren iray galut ya mankakapet ed sikato, odino b) aliwan direkta ya onkikimey, ya iyuyegyeg to iray belat tan patit manlapud sikato tan diad ontan et itutulot to ed sikato so kawayangan ya wala ed dugan kipapasen to.

1. Say Banal, walad amin a pasen tan manlalaknab a grasya et direktan onkikimey ed espiritu na too, ya mangi-iimpat ed satan na saray kanonotan tan liknaan ya mangibubulag ed sikato manlapud amin a mansasumpal a bengatla tan mangituturo ed sikato paonla ed sananey a mas maong a mundo, anggano ag-itan nanenengneng tan ag-abat. Say karaniwan ya kalidad na sarayan panagkibit et say agpakakontento ed sarili tan say interon inkatoo, tan say pananabik ed sakey a bengatla. Say sakey a too et nagmaliw ya agkontento ed antokaman ya walad kaliber-liber to—aliwan saray dilin maong a kalidad to o saray kayarian to, anggano saraya et agnabibilang a kayamanan—tan manakar a singa pinatey na ermen. Lapud agda naromog so ligliwa ed antokaman ya nanenengneng, onarap ira ed agnanenengneng tan maliket dan aakseptaren, ya masimoon dan gagawaen ya kien da tan gagawaen dan kabiangan na sarili da. Dakel, ya man-iisip no panon so pansumpalan na saya ya amin tan no iner so pangitonton to, so tinaynan da so amin tan binaliw da aliwa labat so liknaan tan ugali da, noag ingen pati say mismon paraan na panagbilay da. Wala ray pankanawnawa ya say ontan a kakapoy na liknaan et nipatnag a maslak ed intelektwal a lawak, singa si Justin a Pilosopo (1 Hunyo), ya anapen to ed tapew na amin so liwawa na pakanengneng ed Dios; no maminsan ed emosyonal a lawak, singa si Augustine (say Apalaran; 15 Hunyo — Ed.), ya anapen to ed amin so kareenan para ed mansasakit a puso to; tan no maminsan—anggaman maslak—diad aktibon lawak, diad konsensya, singa say kaso na saray matatakew a si Moises (Murin; 28 Agosto — Ed.) tan si David (na Hermopolis; 6 Setyembre — Ed.). Dakerakel so pankanawnawa ya say sankasagradoan ya pasen na espiritu et biglan naliwawan, sakey a pananabik so nitanem, tan say espiritu et naawit ed sananey a pasen (ed sananey a lugar — Ed.). 'Agyo amta no iner so nanlapuan to odino iner so laen to,' kuan na Katawan nipaakar ed saya (Juan 3:8). Mabetbet ya nababangon so espiritu lapud panonot ed saray apalabas. Kanian akabaliw si Maria, say apoko nen Abraham a Mankikibung (29 Oktubre), tan si Teofilo, say katiwala na simbaan tan disipulo nen San Juan a Teologo, ya akabuyog ed bilay na panagtakew. Manlapud iner man ed loob, walay boses ya malinew ya mansasalita ed konsensya: 'Tandaan mo no iner ka nanlapu ya natepel!' (Pahayag 2:5) — tan mapekpek so makalingo a too na maksil. Kaiba dia so amin ya panagbawi kayari na saray lingo ed inkaugaw. Anggapoy duwa-duwa ya sarayan pananguman et inparaan manlapud arawi na probidensya na Dios diad panamegley na nanduruman sirkumstansya ya mangipaparaan ed sakey a too ya mangawat ed impluwensyan napno na grasya; sirin, anggan dia, say pagmaliw ya tampol et relatibo labat. Balet, diad sananey a dapag, nepeg met ya natalosan na sakey a too ya balang panamaseseg a napno na grasya et ompapaway ed sarayan panamaseseg tan panagbangon na espiritu tayo. Say grasya, anggano onkikimey panamegley na saray nanenengneng a paraan, et lanang ya ondadampot ed espiritu ya agnanenengneng tan direkta, ya ibubulagtob manlapud saray gapo a manpapairap ed sikato paonlad liwawa na Dios, diad sakop na bilay a diosnon.

Amin ya paraan ya abitla dia et para ed pangitekep ed saray gapo na espiritu. Palayaren so espiritu, iteran na kawayangan, tan bukor ton onagus ya ompawil ed nanlapuan to — ed Dios. Saray gapo na espiritu, unong ya anengneng tayo, et talo so klase, a bibilangen na: a) panagpasal ed sarili, b) say mundo, c) say demonyo. Kontra ed saraya so pangipapairap na grasya, a mangigagalaw ed espiritu.

Saray gapo ya sankasinggeran ed espiritu et saramay gapo na malaknab ya panagpasal ed sarili, ya ompapaway ed natural ya ugali na kamarerua-ayep tayo. Sikara so panlalapuan na koneksion para ed arum niran gapo met—saraman ya nanlapud mundo tan say demonyo. Kanian, say panagputer ed saraya et sankaimportantian, anggaman mairap tan komplikado ya maong. Ta, lapud say toon agni akabaliw et manbibilay ya intero unong ed naturalesa na kamarerwa ton singa-ayep, saray gapo ed sayan dapag et ondarakel tan manlalaok ed nanduruman paraan ed espasyon ya singa kalaknab na nasasakupan na satan a bilay na kamarerwan singa-ayep. Pian natalosan no panon ya naputot irayan balor, nepeg ya tandaan ya antokaman ya ipepeket na sayan bilay, antokaman ya mamapabaleg ed sikato, tan antokaman ya manunaan ya pansasalita to, et manbubuo na sakey ya mabiskeg ya pundasyon para ed sikato; diad pan-asikaso ed sayan pundasyon, manatalindeg ya mabiskeg tan ag natatakot ed pakaalo, ag to iisipen, nitan ag to iilaloan. No bilang say sakey a too et akapikepkep ed sining, odino ed ordinaryon bengatla, odino anggan ed panag-aral, tan manbibilay ya intero ed loob na sakey ed sarayan sakop, sikatoy manmamatalek tan manpapainawa ed satan ya amin so biskeg to, kanonotan, tan ilalo to. Lapud manlapud saya so nanlapuan na interon bilay ya panag-pasal, ya manbabansag ed espiritu, sayan suporta na panag-pasal et natural ya nagmaliw ya pundasyon na inkamatalindeg tan biskeg na saray gapo ya impasak ed espiritu, singa bilang say punto ya pangikabitan na sarayan gapo. Kanian, diad baliktad, pian napaliktar so espiritu manlapud saray gapo na panaglingo ed sarili, say Grasya na Dios, a mamapagalaw ed kamarerwa, et kaslakan a babagsaken to ray suporta a pan-asikasoan na managlingo ed sarili. Diad panag-uyog ed sarayan suporta diad mismon pundasyon da, papakapeken to ray gapo tan itutulot to ed nasusubok tan napapagal ya espiritu a mangibangon na ulo to.

Dakerakel so haligi na panag-inurey tayo ed sarili; naromog iraya diad loob na mismon pagkatao tayo—say labay ton ibaga, diad laman tan kamarerwa—tan diad paway a bilay tayo, tan diad katuaan, diad interon ayos na panagbilay tayo. Ontan so panag-inurey ed laman diad nanduruman porma to: singa say, senswalidad, karangyaan, pilalek, katamaran, panangaro ed panagligliwa, kairapan ed mundo, ambisyon, say panangaro ed pakayari, say itsuran tagumpay ed saray gagawaen, kayamanan, say makapangayayat ya panagbilay ed paway, say importansya na saray koneksyon, mareen ya relasyon ed paway, tan say panangaro ed sining, panag-aral tan negosyo. Amin ya saya, diad nanduruman porma, so manbubuo na sakey a malet a pundasyon para ed panagnonot tayo ed sarili tayo, ya, lapud kompiyansa ed inkamatalek tan inkamatibay to, et maliket ya akasandig ed saya tan, diad pangala na sustansya manlapud saya ed andukey a panaon, et ombaleg ya agew-agew—diad sakey a too et mas manuna ed sakey ya aspeto, diad sananey et diad sananey.

Saya so gagawaen na makapangisalba a Banal a grasya pian nabangon so makasalanan manlapud ugip: ituturo to so pakayari to ed paneral na satan a pundasyon ya pangipapatalindeg tan pangipapainawa na sakey a too ed inkasikato.

Siopaman so akabidbir ed panag-abuso ed laman et napepelag ed sakit; diad panamekmek na laman, say Espiritu et naiiteran na kawayangan tan biskeg pian makabawi tan onalwar. Siopaman so nalinlang ed sarili ton deen tan biskeg et naekalan na satan a deen tan napapansiansia ed lawas a bannog. Siopaman so man-iirap ed sarili ton pakayari tan biskeg et nai-pasakop ed panag-aripen tan panagpababa. Saray manmamatalek a maong ed kayamanan et naagaw iya ed sikara. Saray mapangta so gawa ra et napabaingan bilang ignorante. Saray manmamatalek ed biskeg na saray panagsinga ra et nanenengneng dan naderal iraya. Saray manmamatalek ed ag-anggaan na kaayusan ya impaalagey ed kaliber-liber da et nanenengneng dan nabuyak iya lapud ipatey na inad-aro ed bilay odino say kaandi na saray kaukulan a kayarian. Anto ni so arum a makapapabiskeg na kanonotan ed saramay akagapos ed kapabayaan lapud panliliketan ed paway, no aliwa so ermen tan kairapan? Tan aliwa ta lapud saya met a rason ya say interon bilay tayo et napno na kalamidad, pian lalon natulongan so gagala na Dios a mamapabiskeg na kanonotan tayo?

Amin ya ontan iran baleg a pananguman ya maneral ed saray pundasyon na andi-pakialaman a panagpasal ed sarili et kabiangan na saray liko-liko na bilay, ya lapud ag-ira naynay ya iilaloan, et walay makapakelaw tan makapangisalba ya epekto da. Say sankabiskegan ya impluwensya ed saya et say liknaan na peligro ed bilay na sakey a too. Sayan liknaan et mamapalukay ed amin ya balor tan tatamaan to so mismon lamot na sarili; ag-amta na too no iner so laen to. Saray kipapasen na kairapan odino say liknaan na pambabayaan na interon mundo et pareho met so epekto da. Pareho dan itilak so sakey a too ya bukor to, tan manlapud sarili to—say sankainimportantian ed amin a pinalsa—sikatoy tampol ya iyakar ed Dios, odino itungo ed Sikato.

Say komaduan panangigapos na espiritu et ipapataw na mundo tan mas walad tapew labat nen say inmuna. Say mundo, kaiba iray konsepto, prinsipyo, tan totontonen to—on, pati say interon ayos to ya inyalagey ya ag-nabalbaliwan ley—et mangipapataw na ambelat tan mapang-ariy panangigapo ed amin ya ananak to; lapud saya, anggapo ed sikara so makpel ya anggan man-isip labat ya manrebelde ed satan odino iburi so autoridad to. Amin et rerespetoen da; unoren da ray totontonen to a walaan na sakey a klase na takot tan ituring da so antokaman a panaglabas ed saraya bilang, singa, sakey a krimen. Say mundo et anggapoy pisikal a porma, balet say espiritu to et mantitilak ed liwawa, aapektoan to tayo tan babalagen to tayo a singa walay saray balor. Malinew ya say pakayari to et mental, imahinaryo, tan aliwan tuan o pisikal. Kanian, kaukolan labat ya ekalen iyan imahinaryon pakayari na mundo—tan say pankanawnawa ya makabawi manlapud samay engkanto to et magmaliw ya posible para ed sikatayo. Onia so mismon paraan na pan-obra na makapangiliktar a probidensya na Dios para ed sikatayo. Para ed saya, sikatoy:

Lawas ya ipapanengneng ed arapan na mundo tan ed arapan tayo so duaran arum nin mundo—masanto tan makadios—tan, diad sikara tan panamegley da, ipapresenta ed atensyon tayo tan anggan papayagan to itayon nararanasan so sankaabigan, lawas ya ipipilit to so kaandian na kabaliksan na bilay ed mundo tan saray ilalo ed mundo. Sarayayan mundo na Dios et: say nanenengneng a kalikasan tan say Simbaan na Dios. Ipapanengneng na eksperiensya no panon kasansan ya say kanonotan, ya alimokaan na asewek na mundo, et onkalma diad panagnonot ed saray pinalsa na Dios odino diad isesebek ed Simbaan. Sakey a laki, nen panaon na ambetel, et tinmingin ed sakey a kiew ya akaalagey ed arapan na bintana to tan akalikas; say sakey, kayari na maingal a pantotongtong, nen alikna to so inkalemek na espiritual a kareenan diad simbaan, tinaynan to ray datin kagagawa to tan inyalay to so inkasikato ed panaglingkor ed Dios. Say nanenengneng a kalikasan tan say abung na Dios et aliwa labat ya mabetbet ya mamapabalik-loob tan mamapasinger ed saray Kristiano ya mapabayaan tan makasalanan, noagta anggan saray pagano et tinurong to ra ed tuan kakabatan nipaakar ed Dios tan panaglingkor ed Sikato. Say salitan 'Hosanna' so tinmak ed puso na sakey a bii tan ginawa ton Kristiyano. Say panag-Kristiyano na saray apu tayo et diad kaunoran et napatibker lapud impluensya na simbaan ed sikara. Si Santa Barbara, say Baleg a Martir (Disyembre 6), et inmalis manlapud panagdayew ed saray dios-diosan paonlad Dios diad panamegley na panagnonot-nonot ed karakep na saray nanengneng a pinalsa na Dios. Say pakayari tan impluwensya da et walad katuaan ya malinew tan mapatnag ya ipapanengneng da ed espiritu—ya napapagal, napelag, napakapuy tan napapairap na inkamapangta na mundo—so mas maong, sankaliketan ya klase na panagbilay; tan, diad tampol ya panag-ibong na liket na sayan bilay ed satan ya espiritu, papanunoten da so too ya, diad panangiter na inkasikato ed pananguley na mundo, say sakey et saksakey labat so papairapen tan papasyanen to so inkasikato; ya say kaliktan et intero ya akasalimukok ed sananey a mundo; tan no say pankakasakey ed mundo et ontan lay sakit to natan, anto ni kasi so iilaloan ed arapen? Saya so mangiiter na panawagan ed panarian na Dios tan panag-arawi ed maatiw a mundo, ya—no maminsan et diad porma na makapanyarin panamaseseg, tan no maminsan et kalkalna—diad unor et sigurado tan interon mangibakbak ed espiritu na too manlapud saray gapo na mundo. Kanian, say kalikasan tan say Simbaan so saray manitutulak paarawi, saray manangekal, saray manangibura ed saray alindawa na sayan maati-ati tan makapangayayat a mundo. Lapud saya met a rason, inyan ira na Katawan ed ontan a relasyon ed sikatayo, pian mas mabetbet tan tuloy-tuloy iran onkiwas ed sikatayo, ya ipapanengneng da so pandumaan na sakey a panagbilay tan say sakey ni ed sankasibletan a paraan.

Say komaduan paraan na sakey a panangiliktar a napno na grasya manlapud saray gapo na mundo et diad katuaan ya, diad panamegley na grasya na Dios a Manangasikaso ed Amin, sakey a bilay a talagan kasumlang na bilay na sakey a too et talagan ipapanengneng ed arapan na saray mata to. Saya et lalon onapekta ed amin a panagbaliw na puso a nagawa lapud martiryo, tan wala ray ag-nabibilang ya alimbawa na saya. No maminsan, say martiryo na saksakey a too et akapangibaliw na interon baryo tan baley. Dia, malinew so kiwawala na sakey a moral a pwersa manlapud sananey a mundo—aliwan say kien tayo. No maminsan, singa agla napaliisan so inkatalo, balet ag-itan nagagawa; say manpapasakit et mansiansian ag-atalo tan kalmado, ya agto amta no akin o panon. Say biglan pakatalos ed saya et onataki ed kanonotan tan paandien to so alindawa na datin panagbilay na sakey a too. Onia met so agawa ed panagbaliw na samay matatakew ya ginawa nen Ari Mauritius, ya imbes ya pinatey to, et inasi to, bilang sakey ya mankanepegan na ontan; say panagbaliw na sakey a patut, ya pinakikasi na sakey ya ina ya manpikasi tan paolien so saksakey ya inatey ya anak ton laki, tan say sakey nin patut ya nambawi lapud impanengneng to labat ed saray monghe, ya mapakumbaba ya akapikasi tan mannononot, legan a sikatoy manlilibang ed karangyaan tan karuksaan diad satan met lanlamang ya abung. Tan amin a sarayan pananawagan panamegley na saray alimbawa na bilay et kabiangan met dia. Say pakayari na epekto da et walad katuaan ya nanenengneng na too, ya arapan, so saray maliket tan mareen ya lupa, ya anggapoy saray liket tan kaginawan ya, anggano dakel so wala ed sakey, et agto naromog so liket odino kareenan. Kanian onsabi so panag-ames tan pananguman na panagbilay.

Say komatlon paraan na pangiyarawi na kanonotan ed mundo et say pangipabaing ed sikato panamegley na saray dili ton ananak. Si Julian (say Apostata – Ed.) et inyalagey toy inkasikato ed tapew na amin, nampasnok a maong kontra ed saray Kristiano tan aminsan ton deralen ira ed pakayari to, balet ag-iilaloan ya akabagsak. Saya et aliwa labat ya amabiskeg ed pananisia na saray mananisia, noagta angitonton met ed dakel a aliwan mananisia paonla ed tuan Dios. Kontra ed si San Macario (na Ehipto – Ed.), base ed palson testimonya, sinmubok so interon baryo, tinumbuk, tinortor, tan pinansitan da: analo so mundo; balet insan apanengneng so katuaan, ya ampaibaan ed amin tan ampawil ed sikaran amin ed panaggalang tan takot ed Dios. Kaiba dia so amin ya leksion ya ibabangat na saray paka-bagsak tan ag-apan-oras ya ipatey na saray makapanyari tan baleg ed mundo. Say kababaingan na mundo dia et ibababa to so kipapasen to ed pakanengneng na saray ontutumbok ed sikato, ipapatnag to so inkakapoy to tan, ed sakey a dapag, ipapaarawi to ray totoo manlapud sikato, legan a diad sananey a dapag, itdan to ra na kasil na linawa ya onkontra ed sikato.

Diad kaunoran, aliwan makapakelaw ya say mundo mismo so man-opres tan mangitapayay to ray totoo, singa gagawaen to ed dilin kabubuoan to, lalo la ta agto nasusumpal odino napapabaing to ni ingen so iilaloan da. Mananap itayo na kaliketan; balet diad mundo et wala labat so gloria, dayew, pakayari, kayamanan tan saray ligliwa – balet anggapo ed sarayan bengatla so makapnek ed manaanap. Say sakey a matalinon too et magano ton narealisar so panaglimbok tan ompikon ya isip to. Nanenengneng tayo ed saray santo na Dios ya dakel ed sikara, nen anengneng da so kaangasan tan panagsupak na mundo, et inmekal ira ed saya tan determinado iran inyalay so inkasikara ed Dios. Say anak a maligoy, ed parabola, et inkuan to: 'Naderal ak la ed eras' (Lucas 15:17).

Say komatlon klase na saray espiritual a gapo et nanlapud si Satanas tan saray espiritu to. Sikara et agnanengneng tan, diad maslak a parte, et mikasabay ed saray gapo na panagpasal ed sarili tan panag-mundo, a papabiskegen nen Satanas diad panamegley na impluensya to tan diad panamegley na saraya et itatago to so kanonotan ed kabilungetan. Balet wala met so direktan manlalapu ed si Satanas. Manlapud sikato so sakey a klase na malabir a kataktakot tan takot, a lanang a manpapairap ed kamarerwa na makasalanan, lalo la no sikatoy manplaplanon manggawa na maong. Saya et halos pareho ed sakey , sakey a datin manbabantay a manbabantang ed aripen to no say aripen et onggapo lan manggawa na kontra ed linawa tan plano to. Manlapud sikato so nanduruman klase na espiritual a panag-uyok, singa bilang: ed arum, say sobran tan anggapoy basiyan a pananilalo ed panangasi na Dios, ya agto ira ipapabalik-loob noag ingen et lalon mangibababa ed sikara ed panangaro ed kasalanan; ed arum balet, diad baliktad, et say kaandian na ilalo; diad sayan sakey — panduarua tan agpanisia; diad samay sakey — kompiyansa ed sarili tan panangidepensa ed sarili, ya papatenegen so antokaman ya liknaan na panbabawi. On, dakel, sobran dakel, so direktan manidedepende ed si Satanas, anggaman mairap ya ituro ya. Balet amin ya makasalanan et nepeg ya ikarga ed sikato bilang nanlapuan, ta sikato so prinsipi na sayan makasalanan a mundo. Sakey ed saray makalakal ya gawa to et say pan-amot to—say kabaliksan to, et say pan-itanem ed saray makasalanan na kombiksyon ya sikatoy anggapoy bilay—kanian sikatoy man-gulo ya maoges ed loob na makasalanan ya kamarerwa, ya babalaten to ray makasalanan ya pilalek ya itatanem to ed sikara, ed kalikasan, tan itutulak to ra ya onungol kontra ed Dios, ya unong ed sikara et ipapawal to so natural tan iga-ga to so anggapoy biskeg dan gawaen. Say grasya na Dios, a mangipapabalik ed kanonotan na totoo, et mabetbet ya angisalba ed saray makasalanan manlapud sangi na impierno diad impangipabaing ed si Satanas. Impabidbir to so inkababaing to tan ginawa ton pan-elekan, impabantak to so inkakulang na pakayari tan inkabengat to tan impanengneng to so saray panloloko to. Kanian sikatoy apabaing diad persona nen Simon a Magus, diad persona nen Cyprian na Antioch, tan diad dakel niran arum. Amin irayan agawa et akilaan na panagbaliw tan liwawa na dakel a bilang na saramay abulag. Diad panaon na Katawan ed dalin, saray demonyo—say nanlapuan na agpanisia tan panduaruwa—et nagmaliw a managsermon na pananisia. Tan saray masanto a martir, diad pakayari na makapanyarin-amin a Dios, et mabetbet dan pinilit so ama tan saray ananak na kabalawan a mansalita na katuaan diad panamegley na saray dios-diosan ed saray templo. Say ontan a panangibuyagyag ed saray panag-eng-eng na Maruksa so mangitonton ed makasalanan ed kombiksyon ya sikatoy walad saray maruksa tan kalaban a lima, ya sikatoy nalilimbuan para ed dilin kapahamakan to, ya sikatoy ititonton na panaglimbo ed sakey a madilim a dalan paonla ed kaderalan, tan ya labay dan manliket ed kaderalan to. Saya et seguradon mangiter na liknaan na takot para ed sarili ya pankaabigan, pan-alwar, panduda, tan pan-irap—diad managlinlang, saray imbento to—saray bisyo tan pilalek—tan diad interon datin bilay na sakey a too. Manlapud dia, say pan-alis paonla ed nanlapuan na katuaan, kamaongan tan liket—say Dios—et ag la arawi.

Sarayaya so saray paraan tan dalan ya pan-gagalaw na grasya na Dios ed espiritu na too, ya mangibubulag ed sikato manlapud saray gapo na sakey a bilay ya ag manepeg ed sikato tan mangipapanengneng ya arapan so sananey, mas maong a bilay—sakey a bilay ya naromog so liket tan kareenan. Balet malinew ya amin iraya, diad sarili da, et ag kompleto, singa agda ipapasalaysay na intero so interon katuaan. Alimbawa, linma so pilalek ed mas maong a bengatla: balet iner so sayan 'mas maong' a bengatla, tan panon ya nagamoran? O say takot ed patey tan panangukom so nankontrol—anto sirin so gawaen pian naekal so sarili ed sayan kalamidad? Ontan met ed amin ya arum a kaso. Manseset iraya: ed amin na saraya et nepeg ya iyarum so sakey nin panumpal a paraan. Saya so Salita, o say sermon. Say Salita na Dios, diad nanduruman porma to, et talagan kaiba to so amin ya paraan ya impanengneng, ya ipapaliwawa to iraya tan ituturo to so sanka-ultimon gagala ra. No anggapo iya, saraya et mangitilak ni ed too diad kipapasen na ag-kaseguroan tan, lapud satan, agda nagawaan so amin ya kaukolan. Kanian, si Apostol Pablo et inabangan na sakey ya bisyon manlapud tawen. Balet ag in-gawa na Katawan so amin a bengatla ed sikato diman tan insan, noag ingen inkuan to: 'Onla ka ed si Ananias, tan ibaga to ed sika so gawaen mo' (Gawa 9:6). Si Justin a Pilosopo, si Barbara a Baleg a Martir, tan si Prinsipe Joasaph et anengneng da so kabalawan, balet pian naamtaan da so katuaan, kinaukolan da so saray espesyal a giya tan manag-interpreta. Kanian say Katawan, say Manangitarya, so angiletneg ed satan bilang sakey a ganggan: ya say maong a balita et nepeg ya ipasabi ed amin a totoo ed amin a pasen, pian sikara et manbabawi (Gawa 17:30). Say pananisia et manlalapu ed panagdengel, tan say panagdengel et manlalapu ed salita na Dios (Roma 10:17). Tan sayan salita, manlapud saray Apostoles diad panamegley na saray alili da, et ipapasabi natan ed amin a sampot na mundo. Tan dia so manunan kaukulan na panangiyabawag—say panangiyabawag na unibersal tan makapangiliktar ya plano na Dios—tan say kaukulan ya magmaliw ya amta na amin no siopa ray totoo tan pasen ya nepeg ya laen na man-uusisa ya kamarerwa para ed interpretasyon, pian ag-ira naperdi so gana da ed anggapoy kakanaan odino manliber-liber ed saray aliwan dalan, ya man-aaksaya na biskeg tan oras da ya anggapoy bunga. Say katekisal a panagbangat et nepeg ya narengel ya ag-ontotondá (tan, diad katuaan, et narerengel) diad loob na Simbaan. Saray matoor—saray akatalindeg a maong—et lalon napabiskeg; legan a saray akabagsak tan saray naseseg et tampol a nawalaan na napanmatalkan a giya. Agaylay kabaleg na responsabilidad na saray pari a mangibelyaw na saray makapangiliktar a dalan na Dios diad dugan panaon tan aliwan dugan panaon, ya ag manmamatalek ed karunongan na karaklan, a maslak et ipapalagay labat!

Balet say Salita na Dios et aliwa labat ya mangkokompleto ed amin ya abitlan paraan, noag ingen sasalatan to met iraya. Pukawen to so kamarerwa na mas intero tan mas malinew. Lapud say pika-kamag-anak to ed espiritu tayo, ya nanlapu met ed Dios, onloob ya aralem, anggad mismon panag-es-es na kamarerwa tan espiritu, papabilayen to lamet so naudi tan itatanem to pian makapamunga na bunga na espiritual a bilay (kanian say Salita et tatawagen a bini).

Say makapapaseseg a pakayari to et lalon importante lapud mankikimey ya manabay ed interon too, ed interon inkatoo to—laman, kamarerwa, tan espiritu. Say tanol, odino say panangibelyaw na salita, et ondadampot ed layag; say kanonotan et aakapen to so kamarerwa; tan say agnanengneng, akasalimukok a biskeg ed loob to et tatampoten to so espiritu, ya no matalek, no akalabas la so salita ya maligen ed laman tan kamarerwa—sarayan makapal a balatbat—et onggalaw tan, lapud panagkigtel, et puteren to ray galut ya akapansiansia ed sikato.

Say Salita na Dios, diad saray paraan ya adeskribe, et mamapagalaw met ed espiritu; diad panamegley na: odino diad sankalinew a presentasyon na Banal a kaayusan ed kanonotan, odino diad pangiyakar ed espiritu tayo ed satan, diad panamegley na pangirumog ed saray balir ya mangipepelag ed satan. Alimbawa, sakey ya maedad a aripen so inkuan to ed simplin paraan ed mansasakit a amo to: 'Anggano panon ka ni manlaban, sir, et kaukolan mon ompatey,' — tan diad ontan et apakiwas to so akankien to ed panagbabawi. Say sakey, legan ton titingtingen so litrato na akapako ed krus a Katawan, et abasa to: 'Onia so ginawak para ed sika; anto met balet so gawaen mo para ed Siak?' tan abangon ed ugip to. Si Santa Pelagia, nen nadngel to so nipaakar ed patey, panangukom, tan say mairap a kapalaran na saray makasalanan, et tinaynan to so makasalanan a bilay. Si Prinsipe Vladimir, Kapara na saray Apostoles, et naantig so liknaan to ed deskripsyon na interon banal ya ayos, manlapud panamalsa na mundo anggad kasumpalan na amin a bengatla, say Unor a Panangukom, tan say andi-anggaan a kapalaran na saray maong tan saray mauges. Diad katuaan, say panangibangat na saray Banal ya Apostoles—tan, ya ontutumbok ed saray bakat da, na amin a managbangat na Ebanghelyo—et nipaakar ed simpli tan andi-arte ya presentasyon na katuaan. Imbaga nen San Pablo ya Apostol nipaakar ed sikato ya say salita tan panangaral to et aliwan diad makakombinse iran salita na kakabatan na too, noag ingen diad simplin panangipahayag na gawa na kilalaban diad panamegley na Katawan tayon Jesu-Cristo, ya pinasakay ed krus (1 Cor. 2:24). Tan saya, nayarin ibaga, so sankaynaturalan a paraan na panag-usar ed salita—ya ipanengneng so katuaan no antoy inkagawa to, ya ag-itan sakopen na saray panagnonot na kakabatan tan, lalo la, na saray panag-isip nipaakar ed saray posibilidad. Say katuaan et kapara na espiritu. No ipaliwawa itan na simpli tan matua, naromog to so espiritu; balet no adornoan na saray imahen, pinabong-bong tan pinabong-bong, mansiansia labat itan ed imahinasyon; no napno na saray argumento tan paneknek, manbayag labat itan ed kanonotan odino kamarerwa, ya ag makasabi ed espiritu tan mamapaulyan ed satan ya anggapoy karga. Nibaga ya amin ya kaandian na bunga na panangibangat et nanlapud saray spekulasyon ya pinankarga ed satan. Balet no ipaliwawa so katuaan ed simplin paraan, tan ipanengneng no antoy karga to—say espiritu et napasimpat. Sakey a Judio so nambasa na Ebanghelyo—tan sikatoy nampanisia, lapud anengneng to so katuaan ed simplin salaysay na Ebanghelyo. Diad katuaan, dakel a saray malayang manag-isip so nampanisia panamegley na mabilay a pakatalos ed saray bengatlan manlapud Dios, a giniya na Salita na Dios—balang no itan et nibalikas o nisulat. Say katuaan so manpaandi ed kabilungetan na saray andi-kakanaan ya kanonotan, mamapresko ed kamarerwa, tan manlalo ed kanonotan. Baleg so nagawaan no naynay ya ilaktip ed inagew-agew ya pantotongtong so antikey ya panrepaso no panon ya ginmapo so amin, no panon ya manampot, tan no akin.

Diad sananey a dapag, say pakayari na salita so mabetbet a maneral ed saray balir na espiritu tan mangiter ed satan na kawayangan. Kanian, si San Antonio a Baleg et nadngel to so salita nipaakar ed kaandian na kakanaan na saray kayamanan ed mundo — tan tinaynan to so amin. Sakey a kalangweran a laki so nadngel na sermon nipaakar ed Anak a Malingo — tan nanbabawi. Diad impangipapanengneng ed kaandian na kakanaan na bilay ed mundo, dakel a santo, anggan legan dan akasawa, so amaseseg ed saray asawa da ya manbilay na andi-kapintasan tan malinis. Diad pangkalahatan, say presentasyon na Diosnong ayos—diad sakey a dapag—tan say rebelasyon na nanduruman kagalangan—diad sananey a dapag—so mamapano ed kamarerwa na kaganapan na makapangiliktar a kakabatan, odino na malinew tan makakombinse a pakatalos ed dalan na kaligtasan, a mairap a labanan na katangken na puso. Dakerakel a totoo, no agda gawaen so nepeg dan gawaen a maseet, balet mansiansia ed ugip tan kapabayaan, et lapud agda kabat iray katuaan a makapangiliktar, odino kabat da labat iraya a kulang. Mananalo so sigpot a pikakabat, ta diad satan et anggapo lay pasen a pan-amot na mapanlinlang a puso.

Lapud sayan kalaknab ya pangakop ed amin a para ed panagpabangon na saray makasalanan, say Salita na Dios et manbiabiahe ed interon mundo tan onsasabi ed saray layag tayo ed nanduruman porma. Narerengel ya ag-ontotondá ed saray simbaan, ed balang sagradon serbisyo, tan diad paway na simbaan, ed balang ritwal na simbaan; naromog iya ed saray kanta na simbaan tan himno; naromog iya ed saray sermon na saray Ama na Simbaan tan ed balang libro ya makagunggona ed kamarerwa; naromog iya ed saray tongtongan ya makasalba na kamarerwa tan saray makapabulaslas ya salita ya impasa-pasa ed saray apalabas a panaon; naromog iya ed saray eskwelaan, ed saray pinta, tan ed balang nanenengneng ya bengatla ya mangirerepresenta ed saray espiritual a katuaan. Base ed saya, aliberan itayo na Salita na Dios; ipapangibelyaw ed sikatayo manlapud amin a direksyon. Manlapud amin a pasen, onsasabi ed sikatayo iray boses a singa trumpeta a manatawag parad pangaderal na saray kuta na kasalanan, a singa saray padir na Jerico. Diad amin ya sarayan porma, impanengneng la na Salita na Dios, tan itutuloy ton ipanengneng, so makapanyarin pakayari to ed puso na too. Nepeg labat tayon seguraduen ya saray dalan ya pangikalat na Salita na Dios et napreserba tan anggapoy makasbel—ya say matuan panangibangat et ag onkalim, ya saray sagradon serbisyo et gagawaen unong ed ritwal tan para ed panagpaalagey, ya say panagpinta na icon et duga tan sagrado, tan say panagkansion et matalina, simpli, tan marespeto. Say panumpal na saya et walad saray ministro na altar. Sikara sirin, diad lima na Panangasikaso na Dios, so sankaimportantian tan sankamakapanyarin instrumento para ed panagbaliw na saray makasalanan. Nepeg dan natalusan iya tan ag man-erel, aliwa labat ed saray simbaan noag ingen pati ed saray abung da, ya aagapen so balang pankanawnawa—balanglan pian ilarawan so mundo na Dios ed salita, odino pian ipabantag so panag-limbok na ispiritu tayo diad panamegley na saray anino na kamarerwa tan laman (saray sankasantingan ya alimbawa na onyan klase et naromog ed si San Tikhon. Sikato, singa, et mas aralem so pakatalos to nen say arum a too ya say sankaabigan ya panggamit ed regalo na panagsulat tan panagsalita et say pangigiya ed saya parad panagbangat tan panangibangon ed saray makasalanan manlapud pan-ugip da. Aya so gagala na ngalngali amin ya insulat to. Ontan met so nepeg ya magmaliw ed balang sermon ed simbaan tan balang tongtongan).

Say kaslakan a paraan no panon ya iteter so regalo na grasya a manpapaseseg

Naobserbaan la ya, ed saray nanduruman gawa na panamaseseg na grasya, say paraan na pan-aksyon na grasya ed sakey a makasalanan ya akaeksperiensya la ed sarayan panamaseseg balet akabagsak lamet ed kasalanan—sakey a desidido a panagpawil ed saray dati ton mortal a kasalanan—et partikular a manepeg a pansin. No mas mabetbet ya nagagawa irayan panagpawil, mas onkapuy so panagkibit, lapud say puso, singa, et onkasanay la ed saya, tan onla la itan ed sakop na saray ordinaryon nagagawa ed espiritual a bilay. Kaiba na sayan panag-inot, onalis iya manlapud liknaan na biskeg ya mangibabalang ed porma to natan, ya lalon onasingger ed sakey labat ya kanonotan tan diad kaunoran et magmaliw ya simplin kanonotan tan panag-nonot. Diad pigaran panaon, sayan kanonotan et maliket ya aawaten; kayari to, itan et basta la labat itolerar—anggano aliwan makapaburido, balet mataltalna tan anggapoy partikular ya atensyon; insan magmaliw ya makapaburido, ya maples ya paekalen na sakey ed inkasikato, tan diad kaunoran, mangiter na liknaan na ag-inkakomportable tan panagkasibaan; ag la itan aaroen, noagta busolen, perseguen tan paandien. Kanian, onkapuy so pananisia ed kaukulan na mas maong a espiritual a bilay; diad gapo, sayan kaukulan et singa labat posible; insan, nalumaan na panduaruwa, diad porma na saray tepet nipaakar ed nanduruman aspeto to; lalo ni, say aliwan kaukulan tan sobra-sobra ton naturalesa et nagmaliw ya masulok ni ed posibilidad; diad unor, walay desisyon ya nagawa ed loob: 'Manbilay labat no panon so bilay, ta nayarin manbilay a singa ontan; amin ya arum et ag-kaukolan a problema.' Dia, say sakey a too et onselek ed kaaraleman na kaugsan tan ag-pangasikaso—sakey a kipapasen a singa samay agnin balot apakiwas a manggawa.

Malinew ya say kaligtasan na unor et walad baleg a peligro. Baleg so panangasi na Dios, balet anggan satan et nayarin anggapo lay nagawaan to para ed sikato, singa met ed dalin ya aminpigan inminom na uran ya tinmubang ed sikato balet nansiansian ag-mabunga, ya nagmaliw ya 'ag-usto tan asingger lan sumpaan' (Heb. 6:8). Tan saya mismo so resulta na ag-impansiansia ed dalan na bilay ya kaukolan na saray panamaseseg na grasya, ya nepeg ya maong ya ukiren ed isip na saramay mankaukolan ed satan. Tua ya say grasya na Dios et ag napipigil ed saray gawa to na sarayan sukat tan depinisyon, balet no maminsan et mitutunos met ed saraya. Kanian, anggano ag nepeg ya onkasiraw so sakey ed posibilidad na panagbaliw tan kaligtasan, anggano antoy inkakapoy na panawagan ya ompawil ed maong a bilay, nepeg nin siansia ya lawas ya nonoten na sakey a walaan na kapaabebaan tan takot so dilin kipapasen to diad arapan na ontan a kakapoy. Agta kasin ababa so inkababa tayo ya agtayo la anengneng so unor ya pankanawnawa ya awaten irayan panamaseseg ya napno na grasya? Agta kasin sinaraan tayo so amin ya dalan ya ditan so Banal a Grasya, ya maseset so pilalek to ed kilalaban tayo, et makapangawa ed sikatayo? Agta kasin saraya so unor ya panag-subok to ya onapit ed sikatayo, ya say gagala to et pian nabaliktar so kanonotan tayo tan pansumpalen so kaguluan na bilay tayo? Kanian, no onkapoy la irayan panawagan, nepeg tayon manapura ya usaren iratan a walaan na sankasiketan a determinasyon—anggaman mas rasonable—tan pabiskegen iratan anggad no iner so abuloy na kawayangan na too. Malinew, say ontan ya sagpot et aliwan arum noag ingen say panglukas ed sarili ed grasya ya tatawagan tan aanapen—sakey a panglukas, ta diad saray datin inkabagsak tayo et lalon inmirap itayo tan sinara tayo so sarili tayo ed grasya diad antokaman a paraan. Nagawaan iya panamegley na pan-isuko na sarili ed grasya diad dalan ya impanengneng natan pian onatagey ed enerhiya na samay inmunan apasnok a kamarerwa; ta nepeg ya isipen ya ontubo itan legan ya aaligen so sakey a bengatla odino arum pian pasnoken iray akaselsel a espiritual a galaw. Kanian, legan a diad kaso na 'unonan-ginalaw' et nagagawa so amin a walaay sigasig, kaples, tan panamaseseg, diad kaso na komadua et say proseso et manproprogreso a matalina, aliwan maples, tan walaay baleg a kairapan. Singa to met a say grasya et ibabati to ed sarili ton gawa, pian nalikna to no panon kabalor so ag-onkurong a panagtulok ed Dios a manatawag, tan pian say disposisyon a mangapresya ed saray tulong na Dios et onsebel. Iingetan na Katawan iyan pilalek, balet agto tampol itdan na pakakawala, noagta itatago to so too ed pegley, ed kipapasen na pananabik, singa ag onkikiwas ed sayan dapag odino ed satan a dapag, pian suboken so sigasig da tan pian patuboen so pilalek tan sipan na inkamatalindeg. Insan, kayari ton suboken ira, itdan to na pakakawala.

Diad sarayan pigaran punto, sinubok min ibaan so duaran paraan na panag-gawa na grasya na Dios, ya say sakey et imbaga na Katawan: 'Nia, akaalagey ak ed puerta tan mankotkot ak' (Apocalipsis 3:20), tan say sakey balet: '…mananap kayo, et makalmo kayo; mankotkot kayo, et nalukasan ed sikayo' (Lucas 11:9). Adeskribe tayo la so unonan paraan; nipaakar ed komadua, onlalto so tepet: panon tayon mananap, tan iner tayo mankatok?

Diad saray aliwan-kalkalnan kaso, say grasya na Dios et mabilis tan desidido so pan-aksyon to, singa nanenengneng tayo, alimbawa, diad kaso nen Apostol Pablo, Maria na Ehipto tan arum ni; balet diad ordinaryon proseso na panagbaliw na bilay, kaslakan et say sakey a too et basta labat atuksoan na kanonotan ya umanen so bilay to tan magmaliw ya mas maong ed saray gawa tan panagnonot to. Onlelesa so kanonotan—balet panon karakel so sagpot ya nepeg ya igana pian on , onkapot ed kamarerwa! Diad maslak, sarayan maong ya intensyon et ag manbunga, aliwan lapud kasalanan da, balet lapud aliwan dugan pananaw ed saraya manlapud saramay aabuten na kamarerwa ra.

Say sankaunaan tan sankaimportantian ya lingo ed panagtrato ed sikara et say ag-inkagawa ed sikara, ya ipapa-onla-onla ed inagew-agew. Say panag-atraso et karaniwan ya sakit tan say manunan sengegan na ag-napaparaan. Amin ya totoo et mangibabaga, 'Gawaen ko met la,' tan mansiansia ran akapirmi ed daan ya ugali na sanay ya aliwan maong ya bilay da. Kanian, no walay maong ya kanonotan ya manpasimbalo ya onsabi ed sika—sikmaten mo, gawaen mo la so kimey ya impan-ibaki ed sika, tan para ed saya, mas lalo ed amin, paandien mo so pan-atras-atras.

1) Ekaten so pan-atras-atras. Agmo abuloyan so sarilim ya mangibaga, 'Gawaen ko ya nabuas o kapiganman'; imbes, manggawa ka la tampol. Gawaen mon armas so matunong ya panagnonot, tan diad tulong to:

a) Tampol ya ilarawan ed isip mo so kaanggaan, karuksan, tan kapeligroan na panag-atras. Ibagam, 'kayari,' balet kayari et mas mairap la ya gawaen iya, lapud sika met lanlamang et mas nasanay ka la ed kasalanan, tan saray makasalanan ya sirkumstansya tan pakakabalang mo et mas nagmaliw ya komplikado. Balet antoy punto na sakey a too ya akasabit ed kasalanan ya lalon manpasabit ni ed sarili to, legan ton ibabaga ed sarili to ya singa met lanlamang kaliket na pangekal ed sarili to ed arapen a singa kaliket natan? No natalosan mo ya agka nayarin mansiansia ed kipapasen mo natan, akin ya manpapalabas ka? Ta diad kaunoran, nayarin ibaga na Dios: 'Asasawa ak la ed sikayo' (cf. Isa. 1:14), tan nayari met ya lampasan mo so linya ya no iner et anggapo lay panpawil. Tan saya so klase na kalamidad ya, pian naiwasan itan, anggapoy sagpot ya sobra ya gawaen. No say sakey a matunong a kanonotan et maingat ya ipresenta so amin ya saya a malinew tan malinlinew, sirin amin ya manunan pwersa na kamarerwa et onarawi ed panag-atraso; diad dalem, anggapoy man-awit ed saya. Nengneng mo ya kalaban ka to, tan sika met a mismo et kalabanen mo la.

b) Man-atraso tayo lapud say maong a kanonotan ya sinmabi ed sikatayo et mansiansia labat ed loob tayo bilang sakey a kanonotan; agto ni apapakiwas so simpatya, odino anggan anton pilalek. Diad pegley na arum ya interes tayo, linma itan bilang sakey a dayo, ya man-aawag manlapud arawi, balet agto akapangiter na mabayag ya epekto. Nasa sika la no panon mon idalem ed kaaraleman na kamarerwa mo tan ipanengneng so balor tan gayaga to. Kanian, ipaway mo ed arapan; isipen mo so katuaan to; ipanengneng mo so liket tan inkamagalang ya isisipan to; kombinsien mo so sarilim nipaakar ed kalikna na panggawa ed satan. Say maong ya kanonotan et daiset so epekto to tan agto napasagyat so puso lapud wala ni ray arum ya plano ed isip, wala ni ray mas makapainteres ya tema, unong ed saray pilalek ya datin mankokontrol ed sika. Kanian, iyarap mo ran amin ed linawa tan ikumpara mo ran anggapoy papan-partian. No ikumpara ed ipapanengneng na maong a kanonotan, anggapo so makapansabay; amin et onatras ed arawin-arawin likuran. Say ituturo na maong a kanonotan et mansiansian bukor tan, bilang saksakey a bengatlan walaan na balor tan karakep, et mangawit ed sika.

c) Manirap tayo ed panag-atraso na gawaen, manunaan lapud, ed sarayan panaon, papayagan tayon onkapuy so biskeg tayo; ipapaloob tayo so katamaran, kaandian na gana, katulogan tan ag-pakadesidi, diad kanonotan tan diad aktibon pakayari tayo; kanian nayari met ya usisaen na sakey so sarili to manlapud sayan pananaw, diad malinew ya pangisip no panon ka-mapabain so pangabuloy ya nagawa ya diad saray ordinaryon bengatla, lalo la diad sankaimportantian a bengatla na kilalaban — ya diad amin a bengatla et nepeg ya ipanengneng na sakey so inkasikato ya mabilay tan maples ya onkiwas; makapabaing so pangabuloy ed kasumlang to, tan makapabaing so iyatras anggad nabuas so nayari tan nepeg ya gawaen natan.

Paliisan so pan-atras-atras panamegley na sarayan paraan tan saray kapara to. Panon ka man makagawa, gawaen mo la. No walay maong ya isip ya onloob ed kanunotan mo, kumbinsien moy sarilim ya agmo la ipa-atras so panggawa ed satan; iparaan moy sarilim tan piliten moy sarilim ya onggapo lan manggawa ed satan natan met. Para ed saramay angipai-atras na kimey da anggad nabuas, anggapo lay arum ya abiso ya niiter natan ya agew.

Balet manisia kami ya sayan marangal ya ideya et inawat tan atagikop to so atensyon mi. Natan et nepeg tayon apuraen ya iyangat iya ed ontan a lebel na panag-alagey pian magmaliw ya mabiskeg a palakol, ya mainomay tan mabiskeg ya mamakiwas ed interon panagkatao tayo ed dalem. Para ed saya, nepeg tayon abuloyan ya libre so panlusot to ed dalem, tan para ed saya et nepeg tayon, no ibaga, gawaen so pigaran operasyon ed sarili tayo, bilang say pinaka-kaukolan tan epektibon preparasyon para ed sayan panag-alagey.

Sarayayan 'operasyon' et nepeg ya kasumlang na saramay anlemew ya patit, odino samay padron na ugali, ya panamegley na satan et napipriso so sakey a too ed kasalanan. Lilikmetan na kasalanan so kamarerwa na dakel a patit odino itatabon to so sarili to manlapud satan ed silong na dakel a belas, ta diad dili to et makapasubo tan nayarin makapangisal ed sakey diad unonan nengneng. Say sankaralem ya belo, tan say sankasingger ed puso, et ginawa ed panaglimlim ed sarili, kakulangan na liknaan tan kapabayaan; diad tagey to, mas asingger ed tapew, et narumog so panag-aliw na isip tan panag-isip ed arum a bengatla — saray manunan rason ya man-eeleng tan manpapasibeg ed kasalanan, pati saray makasalanan ya ugali tan gawa; say sankatageyan a belo et say pan-ari na laman, sakey a belo ya mas anengneng nen say arum, balet ag met mas makapanyari o importante nen sikara.

Say unonan belo so manunan belo. Saya so sengegan no akin ya ag naimano na too so peligro na situasyon to tan ag to labay ya umanen itan. Saray duaran onsusublay et instrumento labat; ipapatnag tan susuportaan da labat itan a makasalanan a kipapasen. No onsabi so Banal a grasya, onloob ya anggad mismon panagbanga na kamarerwa tan espiritu, ya direktan tatamaan to so unonan takop tan liser-liseren to. Diad impluwensya to, say makasalanan a too et tampol ya nabulgar tan manalagey ed arapan na dili ton kanonotan diad amin a karuksa to. Balet no say sakey a too et aanapen to ni iyan panamaseseg a napno na grasya a nanlapud dili ton linawa, nepeg ton igapo ed pan-aksyon manlapud paway paonlad dalem.

Kanian, no labay mon duga ya arapen so kanonotan ya angunor ed sika—say kanonotan ya umanen so mauges a bilay mo—umpisa ka ed pangekal ed saray makasalanan a belas mo, singa say pangekal na saray patong-patong a dalin pian nipanengneng so akaamot ed dalem.

a) Unona ed amin, asikasoen so laman. Ipasinag mo ed sikato so saray kaliktan tan liket; limitan so panagkontento anggan ed saray pinaka-natural ya pankaukolan; palawigen so oras na panagpuyat; bawasan so kaslakan ya kanen mo; mangarum na balon kimey ed saray kimey mo. Mas importante ed amin, ed anggaay nayarian mo tan labay mo, pagaanen so laman tan bawasan so kabegat to. Diad onian paraan, say kaluluwa et napaliktar manlapud panag-aripen to ed materyal a mundo, a magmaliw a mas masiglat, mas maga-an tan mas mainomay a mangawat na saray maong ya impresyon. Say materyal a laman, diad panag-domina to ed kaluluwa, et ipapasa to so dili ton inkamapeget tan inkamapetang. Say pisikal ya panag-irap so mamapakapoy ed sarayan balor tan mangiekal ed saray epekto da. Tua ya aliwan amin ya makasalanan so manbibilay ya anggapoy kontrol tan mamapaliket ed laman, balet ngalngali anggapoy too ed saray manbibilay na ordinaryon bilay ya ag kaukolan ya mangibawal ed laman na sakey a bengatla no say pilalek parad kaligtasan so onloob ed puso. Tan baleg so importansya na gagala: kompletamente ton babalewen so gagawaen na sakey a too. Say datin gagawaen mo lapud ugali o para ed saray gagala mo, gawaen mo natan—kaibay pigaran pananguman, siyempre, tan mas istrikton panagbilay, para ed kaligtasan—tan seguradon naliknam so pandumaan.

b) Say laman et bugbugen to so kamarerwa ya intero; saray kapagaan tan say panag-alibang na kanonotan et papakesaten da itan manlapud dalem. Isipen tayo pa ya say laman et abalsan la—ayan so unonan kundang; balet walay duaran makasbel ya manpapasian ed kamarerwa manlapud inkasikato.

Saray kapagaan et ag mangiiwan na oras ya asikasuen so sarili. No wadia ra, walay sakey a gawaen ed lima, balet dakel so walad isip. Kanian itutulak da so sakey a too ya tuloy-tuloy, ya ag da iiteran na pankanawnawa ya ontunda tan suriem so sarili to. Kanian, itabi mo pa ray kapagaan mo ed magano, amin da ya anggapoy nalikdan; itabi mo labat ed magano; kayari to et gawaen mo lamet iray dati mon gagawaen, balet ed natan et itabi mo la, ibulos mo la, tan ipaway mo la met ed kanunotan mo.

Balet anggano ontan, no asumpal la irayan manpapasirayew a gawaen, say kalirongan et manbayag ed isip: say sakey a kanonotan et tutumboken na sananey, no maminsan et mankakasakey, no maminsan et mansusumlangan; say kamarerwa et nabubuyak, say isip et manbabaliw-baliw ed amin a direksyon tan sirin et agto papayagan so antokaman a tuloy-tuloy tan malet a man-ugat ed loob. Kanian, tiponen mo ray nabubuyak a ananak mo, singa say manag-asik a mantitipon ed saray karnero to odino singa say lente a mantitipon ed saray nabubuyak a sinag, tan ituro mo ra ed sarilim.

Say pilalek ya mas onaralem so pan-usisa ed sarili tan asikasoen so dalem na sarili, ya itunda so pankakayat-kayat na kanonotan tan magmaliw ya alerto, et, siyempre, mankaukolan—bilang ag napaliisan a paraan—diad sakey a dapag, say inkibibiig, tan diad sananey a dapag, say itunda na saray dati lan gagawaen, diad abung man o diad trabaho; legan a say abitlan panag-okupa ed laman et mankaukolan na pananguman ed paraan na panangiter na pankaukolan na laman. Base ed saya, say pinaka-akma ya panaon pian manggawa na pananguman ed bilay et nepeg ya ikonsidera bilang panaon na panag-ayuno, lalo la ed Kuarap a Kuaresma. Amin a bengatla et akatutok ed saya—diad abung, diad simbaan, tan anggan diad sosyedad. Amin a totoo et ituring da iyan panaon bilang preparasyon para ed panagbabawi. Balet, agto labay ya ibaga ya no walay maong ya kanonotan ya manguman ed bilay, nepeg ya ipa-atras so panggawa ed saya anggad onsabi so Kuaresma. Amin ya kaukolan para ed saya et nayarin gawaen ed anggan anton panaon maliban ed Kuaresma. Balet, siyempre, no onsabi la so sagradon panaon na Kuaresma, kasalanan ya paulyan labat ya ompasa ya ag inasikaso so kaligtasan na kamarerwa, singa met ed pangipapasa ed arum ya panaon. Para ed siopaman ya apigeran na makapangisalba ya kanonotan ya umanen so bilay to ed paway na Kuaresma, tan makalmo na anggan anton makasbel ed inagew-agew ya bilay to ya mamapigil ed sikato ya gawaen itan, sankaabigan so onsebel ya pansamantala ed sakey a monasteryo. Diman, mas mainomay so mankontrol ed sarili.

c) Natan et akaalagey ka la ed arapan na dilin pusom. Ed arap mo et akakera so dalem mon inkatoo, ya akalner ed aralem ya ugip na inkamapabayaan, inkawalay-pibabali tan inkabulag. Igapo mon pasnuken. Say maong ya kanonotan ya sinmabi et apasnuk to la na daiset. Ituloy mo sirin, a walaan na mas baleg a kompiyansa tan sankatageyan a konsentrasyon na kanonotan; tiponen so amin a atensyon mo, igapo mon iluar so nanduruman klase na mental ya imahe—mas o mas makapanyari tan makapatenyeg—balet, legan mon i-aplika iratan ed loob mon kipapasen.

Unona ed amin, ekalen ed saray mata na kanunotan mo so saray belas ya mamapansiansia ed satan ed kipapasen na inkabuek. No say sakey a too et ag onarawi ed kasalanan tan ag onbatik manlapud satan, say manunaan a rason et lapud agda kabat so sarili da odino say peligro ya kawalaan da lapud kasalanan. No nilukasan so mata to, ombatik ed kasalanan a singa ombabatik ed abung ya apupoolan. Sayan klase na kabulag et manlalapu met ed kakulangan na panagnonot ed sarili: ag kabat na too so sarili to lapud agto ni balot tinmingin ed loob to odino nanonot nipaakar ed sarili to tan say moral ya kipapasen to; balet maslak, sayan kabulag et itatandoro na pigaran espisipikon ideya nipaakar ed sarili to. Say sakey a too, diad dili ton inkatoo , et manggagawa na sakey a saput na kanonotan ya sistematikon manproprotekta ed sikato manlapud dili ton inkasikato. Anggano sarayan kanonotan et singa marapis a saput, simplin makapoy a posibilidad labat—balet anggapoy panaon so isip ya amtaen iraya a malinew; tan anggano ontan, say puso et makmaknol a mansasalita nipaakar ed inkatuwa tan katuaan da. Sarayaya, diad katuaan, so moral ya panaglimlimod tayo odino panagsusupak, ya manlalapu ed panag-intervenir na puso diad saray gawaen na kanonotan. Kanian, manlapu natan, nepeg tayon pag-ibaen so aralem ya atensyon tan sakey a grado na kalinisan na kanonotan, ya man-iwas ed amin ya panagpapasirayew manlapud mapanlinlang a puso. Manlapud natan, no kaukolan na puso so manlikna na antokaman, paigana ya diad panamegley na saray ideya na isip, tan aliwan diad sarili ton kabibilay, a singa biglan onabante; ta no andi, piliten to lamet so isip ya nengnengen iray bengatla diad paraan to, sakopen to lamet so isip para ed sarili to, mangiter lamet na gulo ed saray konsepto tayo tan, imbes ya liwawa, itulak to itayo ed mas baleg nin karuksan.

Natan ya inyan mo lay sarilim ed sayan kipapasen, igapo mo lan ipaway iray nanduruman kanonotan ya mamapansiansia ed sika ed kabilungetan, tan pasakopen mo ra ed istrikto tan andi-pipipiliyan a panangukom.

a) 'Kristiano ak,' kuan mo, tan manpapasimbalo ka ed satan. Dia so unonan porma na panag-limbok ed sarili: say pangala ed saray pribilehyo tan sipan na Kristiano para ed sarili, ya anggapoy pibabalang ed panamitan na tuan Kristianismo ed loob na sarili, odino say pangako ed ngaran ya makapansalimbeng tan makapansalagey labat ed biskeg tan kagalangan na loob. Ipaliwawa mo sirin ed sarilim, ya say ilalo labat ed ngaran et manlilimbok; ya say Dios et makapangiter na ananak ed si Abraham anggan manlapud saray bato, tan bawien to so saray sipan to anggan kapigan no ag nasumpal iray kondisyon pian makibiang ed saratan. Niarum ed amin, linawen mo ed sarilim no antoy kabaliksan na pagmaliw a Kristiano; sukaten moy sarilim ed sayan ideal — tan nanengneng mo no panon ya makapatenyeg iyan haligi na karimla mo.

b) "Balet ag kami kabilang ed saray sankabebaan; walay amta mi met, tan no itoon mi so isip mi ed pandiskusyon na sakey a bengatla, kaya min gawaen itan, tan say panangasikaso mi ed saray bengatla et aliwan basta-basta tan aliwan anggapoy diskarte, singa gagawaen na arum." Kanian, say arum et nalilingo ed saray espiritual a birtud da. Say arum balet, diad kabaliktaran, et nabibilindor ed saray pisikal a kalidad—bisig, deen, lahi. Say duaran grupo et lalon nabibilindor no mas atagey so posisyon tayo nen say amin a walad kaliber-liber tayo. Kanian, paneknekan mo ed sarilim:

1) Ya saray natural a regalo et anggapoy moral a balor da, lapud aliwan resulta na sarili tayon sagpot noagta inter na Dios ed sikatayo; lalo la ed Kristianismo, no iner amin a natural et anggapoy balor lapud inkaderal na kalikasan a resulta na Panag-alog. Santipikaen iray regalo mo diad panamegley na pananisia ed si Kristo a Manangiliktar tan diad panagbilay unong ed satan a pananisia; diad ontan labat et nepeg mo iran ituring a bendisyon.

2) Lamet—agawaan mo la so amin a nayarian tan nepeg mon gawaen unong ed saray regalo mo? Mas baleg so pananagutan mo, lapud mas dakel so inter ed sika. Aliwan nipaakar ed saray abilidad, noag ingen ed panangusar ed saratan. Ipalesa mo no antoy agamuran mo panamegley na saratan. Kasin say agamuran et mitunosan ed sagpot a ginawa mo?

3) Ag la kaukolan ya isalita so nipaakar ed pisikal odino arum nin ag-importantin bintaha. Diad sakey a pasahes, indeskribe nen San Chrysostom so sakey a laki ya manpupuri ed sananey lapud inkaguwapo to, inkamarangal, inkabaknang, panag-ari na marakep a abung, panlulugan ed saray marakep ya inasikaso a kabayo tan arum ni, insan to tininguan na sarayan salita: 'Akin et anggapoy imbaga mo ed siak nipaakar ed mismon laki? Amin ya imbaga mo et aliwan sikato.'

4) Nipaakar ed arum, anggapoy kakanaan ya bantayan ira; paulyan mo ran manbilay ed sarili da. Balang sakey et man-usap ed Dios para ed sarili to. Nengneng mo so sarilim tan, isian mo so sarilim ed arum, husgaan mo so sarilim a bukor ya agmo ikukumpara so sarilim ed arum. O, no talagan labay mon ikumpara so sarilim ed siopaman, et ikumpara mo so sarilim ed saray masanto a santo. Sikara so mabilay a ganggan na Kristiano, o say mabilay ya alimbawa na saramay nasasalba. No husgaan mo so sarilim base ed sikara, agka makapaliis.

c) "Aliwa kami ni ya ontan kauges: singa ag kami manggagawa na makapabaing, tan ag kami ituturing na arum ya mauges a totoo; ag da kami kakawalan na respeto tan atensyon da — tan nilikud ed satan, aliwa labat iran ordinaryon totoo, noagta importantin personalidad." Anian a belas na sankapalpalek a kabilungetan, sayan bulag a resulta na pakanengneng ed paway a gawa tan relasyon ed paway! Lalon palinewen mo ed sarilim ya say walad paway et anggapoy kakanaan to no anggapoy walad dalem. Say dugan panag-ugali ed paway et singa saray bulong; say maong a linawa ed dalem et sikatoy bunga. Say kiew na igos et nansipan na bunga anggano wala ni ray bulong to, balet say Manangiliktar, nen anengneng To ya anggapoy bunga to, et tinawaan To. Ontan met, diad pakanengneng To, et siopaman ya diad paway et andi-kasalanan balet anggapoy sinseron maong tan matatakot-ed-Dios a puso. 'Anak ko, iter mo ed siak so pusom,' kuan na Katawan diad panamegley na Makabat (Uliran 23:26). Manlapud puso so nanlapuan na amin a maong tan amin a mauges. No anto ka ed puso mo, ontan ka met ed arapan na Katawan. No mapangta ka ed puso, anggano panon ka ka-mapakumbaba ed paway, nanenengneng ka na Katawan a mapangta. Ontan met ed amin ya arum a bengatla. Tan say pananghusga na arum et mapanlinlang a panangdayew. Agda itayo kabat na maong, balet maong so panagtrato da ed sikatayo, lapud iisipen da ya maong itayo, odino lapud say dugan panagtrato. Aliwa ta kasi ya saray walad kaliber-liber tayo, legan dan nanenengneng so aliwa ed sikatayo, et agda ibabaga ed sikatayo lapud sarili dan rason? Wala met kasi iray pankanawnawa ya saray arum, no nanenengneng da so aliwa ed arum, et idadayew da ra ni parad satan tan diad ontan et papasesegen da so sakey a espiritu na ag-pampipirawat ed panggagawa na mauges; tan say ag-maingat ya ontutumbok et lalon linmener ed karuksan tan kaugsan ya anggapoy patunda; ta no say sakey a too et makanengneng na sakey a ngirit na panliliket ed lupa na saray walad kaliber-liber to nipaakar ed saray ginawa to, mansiansia ra ed karuksan a walaan na panliliket ed sarili. Sikatayo met et ag nepeg ya abuloyan so sarili tayon nabuyak ed anggan antoy singa satan, no sikatayo et ondengel a maong labat ed saray pananghusga na arum nipaakar ed sikatayo!

d) "Balet anggano walay karuksan ed siak—siak labat kasi so ontan? Ontan met iman si-tan-tan, tan si-tan-tan, tan anggan iman a too diman. Seguradon dakel so arum a maruksa, mas grabe ni nen siak…" Papatikey tayo so sarili tayo ed kalaknab na kasalanan ed kaliber-liber tayo. Nanonotan yo sirin, ya say karakel na saray makasalanan et agto babalewen so ganggan na inkatunong tan agto met papagaanen so siopaman ed responsibilidad to. Ag manbibilang so Dios. Anggano amin so akasalanan, dusaen to ran amin. Pigaran totoo so inyanak antis na Delap, balet inatey iran amin maliban ed waloran kamarerwa; tan diad Sodom tan Gomorra, limaran syudad so aderal na apoy ya nanlapud tawen, tan anggapoy asalba maliban ed si Lot tan saray anak ton bibii. Tan say irap ed impierno et ag met onabeba so inkagrabe to lapud labat ed karakel na saray nararakal diman; diad baliktad, ag ta lalo nin ongrabe so irap na balang sakey lapud say pansasakey da? Diad panamegley na sarayan argumento tan arum ni ya kapara to, apuraen mon paandien so kabilungetan na saray isip ya walaan na pananghusga, ya mamapansiansia ed sika ed kipapasen na inkabuek tan mamapaliis ed sika ya nanengneng so inkasika unong ed nepeg. Gawaen yon gagala na sayan unonan ehersisyo na panagpasimbalo ed sarili so kimey ya panduaruwa ed sarili yo tan mamapalingo ed sikayo nipaakar ed kasiguradoan na kipapasen yo. Natural ya nasabi mo ya no, saksakey, igapo mon ekalen iray haligi ya palson pangipapatibkeran na karuksan mo; no, dagdaiset, igapo mon deralen iray andi-kanaan ya ilalo ed sarilim tan ed antokaman ya kien mo; no, dagdaiset, igapo mon paspasagen iray imbento ya rason para ed saray kasalanan, (Salmo 140:4) a say labay ton ibaga, say ugali ya lawas tan ed amin a bengatla et ipetek so sarilim. Kumbinsien mo so sarilim ya anggapoy kana na Kristiyanismo mo no mauges ka; ya saray tinatawag mon kaperpektoan mo et mas mankondena ed sika nen say panangitaros da ed sika; ya say panag-ugali mon matunong ed paway et sakey a panagkunwari ya manbusol ed Dios, legan a say pusom et mansiasian a nadederal; ya anggan say papuri na arum odino say malawak a panagnonot na pankakasakey ed kaugsan et agka iliktar manlapud panangukom tan pasnok na Dios. Diad in-inot, naisulag ka ed saray kanunotan mo tan man-solo ka—sika labat ed arapan na panag-nengneng na kanunotan tan konsensyam, ya mangibangat na maksil a boses ya onkontra ed sika, lalo la no ikompara moy inkasika ed no anto so nepeg mon pagmaliw ed Kristo tan naamtaan mon arawi so inkakulang mo ed ideal mo. Kanian, no agka tatakawan na konsensyam, natural labat ya nataktakot ka para ed sarilim. Singa akaputot ka ed amin a too tan anggapoy suportam, napasabian ka na pakalikna na kaandian na ilalo tan takot para ed sarilim. Diad amin a paraan, nepeg mon ituloy iyan trabaho ed inkabulag mo anggad mismo ed sayan punto. Say pan-bangon lamet na sayan liknaan so naynay ya panangigapo ed pan-batik manlapud kasalanan, singa met ed guerra ya say pan-galaw-galaw na saray sundalo na kalaban so tanda na asingger lan inkaderal da.

1. No maminsan ya onbangon anggan say sankamelagan ya liknaan na kasalanan mo tan say peligro na pansiansia ed satan, onloob ka nin mas aralem ed sarilim tan, diad mas baleg ya intensidad na kanonotan, pasakitan moy sarilim na arum ya makapataktakot tan makapamabalkot ya bision; yegyegen tan palemewen moy matgas ya pusom diad panamegley da, singa say ambelat ya martilyo ya mamapalemew ed matgas ya bato.

(a) Tandaan so inkamortal mo. Ibagam ed sarilim: 'Ay, asingger lay patey.' Sakey a too kayari na sakey so ompapatey ed kaliber-liber mo; say oras mo et magano lan onsabi. Ya agmo ipapaatras so oras na ipatey mo, kumbinsien mo so sarilim ya say Anghel na Patey et nibaki la, paonla la, tan manasingger la. Odino isipen mo so sarilim bilang sakey a laki a walay espada ya akabitin ed tapew na ulo to, ya akaparaan ya itumba ed sikato. Insan, malinew mon ilarawan ed isip mo no antoy nagawa ed sika legan na patey tan kayari na patey. Say Panangukom so manatalaran ed saray puerta. Saray sekreto mo so nipalinew ed arapan na saray Anghel tan amin a santo. Diman, ed arapan na amin a too, sika so manalagey a bukor a kaiba iray ginawam. Lapud saraya, sika so nondenmgaan odino naparaan. Tan anto so tawen, tan anto so impierno? Diad tawen et walay liket ya ag nayarin deskribien; diad impierno et walay pasakit ya anggapoy ligliwa o anggaan; diad satan et walay selyo na pinal ya panagtanggi na Dios. Ipasen mo ed pusom so amin ya saya tan piliten moy sarilim ya nonoten ya maong anggad napno ka na takot tan pitik.

b) Insan, onlikud ka ed Dios tan iyarap moy sarilim, ya nadudutakan tan nabebegat na dakel a kasalanan, ed arapan na Panag-maliw To—Sikato ya walad amin a pasen, amin-amta, mapangasi, tan mabayag so pasensya To! Ituloy mo ni kasi so panagkasumlang ed pakanengneng na Dios lapud makapasuklam tan makasalanan ya itsuram? Ituloy mo ni kasi so panag-atalikud ed Sikataynan ya anggapoy pisasalamat, a mangipapanengneng na panangasi ed sika ed amin a paraan? Kasin isara mo ni nin siansia so layag mo ed boses na Ama, a manatawag ed sika na walaan na panangasi? Kasin ilisian mo ni nin siansia so lima ya akayunat pian awaten ka? Ipasen mo ed pusom iyan ag-inkapantay tan magano kan manpupulak tan pabiskegen ed loob mo so panangasi tan panermen para ed Dios.

c) Tandaan mo met, ya sika et sakey a Kristiano, a tinubos na Dala nen Kristo, a nilinisan ed danum na binyag, a akaawat na Espiritu Santo, a mikikalamor ed Panag-apunan na Katawan tan papasesegen na Laman tan Dala To. Tan amin ya saya et tinapakan mo labat lapud kasalanan, a manederal ed sika! Onkalab ka ed isip mo paonla ed Golgota tan amtaen mo no antoy balor na saray kasalanan mo… Kasin sugatan mo ni so ulo na Katawan ed saray tinik na kasalanan mo? Kasin ipapako mo ni Siya ed krus, tusoken so gilig To tan alimwanan so andukey ya panag-anos To? O agyo amta ya, diad panagkasalanan yo, mibibiang kayo ed irap na Manangiliktar tan sirin et mibibiang kayo ed kapalaran na saray angirap ed Sikato; balet no itakwil yo so kasalanan tan manbabawi kayo, mibibiang kayo ed pakayari na ipatey To? Manpili kayo na sakey ed duaran bengatla: odino ipapaku yo Siya ed krus tan naperdi kayo ya anggad angga, odino napaku kayo a kaiba To tan tawir yo so bilay ya andi-anggaan a kaiba To.

d) Isipen nin maong no anto ya kasalanan so sankaapit-apitan mo. Mauges iya, say sankaugesan ed amin ya kaugsan; iyayarawi to tayo ed Dios, siriren to so kamarerwa tan laman, ipapailarum to tayo ed saray panag-irap na konsensya, ipapabantak to tayo ed saray dusa na Dios ed bilay, ed ipatey tan kayari na ipatey, tan ibantak to tayo ed impierno, ya iseserra to so paraiso ed sikatayo ya anggad angga. Anto kasin halimaw so aaroen tayo! Itanem ed puso so amin a kaugsan a manlalapu ed kasalanan, tan piliten ya busolen itan tan onarawi ed satan.

(d) Diad unor, nengneng mo so kasalanan manlapud pananaw na demonyo, say unonan angigapo tan angikalat ed saya, tan isipen mo no para siopa so pansasagpotan mo diad panamegley na kasalanan. Ginawa la na Dios so amin tan itutuloy ton gawaen so amin para ed sika, balet agmo labay so paliketen Sya; say demonyo et anggapoy gagawaen to para ed sika tan mamapairap labat ed sika diad panamegley na kasalanan, balet boluntaryo tan ag-napapakesawan kan mansasagpot para ed sikato. Sikayo so kakaaro to diad panamegley na kasalanan, legan a sikatoy mangititago na mauges a linawa ed sikayo diad panamegley na saya. Aagagen to kayo ed kasalanan diad panamegley na sipan na saray liket to; balet sikatoy manpapairap tan manpapasakit ed saramay naeelag ed kasalanan. Dia et ipapaseseg to ya saray kasalanan et anggapoy bili, balet diman et iyangat to iraya bilang ebidensya kontra ed sikatayo, bilang saray mabebelat a akusasyon. Onkalkalgal so mauges a liket to no walay naderal ed saray patit na kasalanan tan mansiansia diman. Isipen mon maong so amin ya saya tan manggaway ka ed loob mo na panagbusol ed sayan managbusol na katooan tan saray gawa to.

No itan so iseserem ed pusom, a sasalat-salat, iray liknaan a parehon maneral tan mankalma — natan et takot tan pitik, natan et ermen tan panangasi, natan et kasuklam tan busol — kalkalna yan onpetang tan onbilay, tan kaiba to, say akaparayem a linawa mo et onggapo lan ongalaw tan ontegteg. No panon ya saray kuryente et mangiiter na sakey a tensyon tan pananabik ed laman, odino singa say malinis tan ambetel a dagem na kabuasan a mangiiter na kabalowan tan biskeg, ontan met irayan liknaan, no napno so kamarerwa, et pagmaliwen to so akatengga a biskeg to tan pasnuken to lamet so pilalek tan inkamaparaan ya onkiwas pian makatakas ed makapeligro a kipapasen to. Saraya so magmaliw ya unonan panagkibot na aktibon panangasikaso para ed dilin kaligtasan. Kanian, manlapud sayan mismon bekta, gawaen so amin a wala ni mas baleg a determinasyon.

2) Paliisan so ugip na inkamapabayaan. Say linawa mon manggawa na maong et apakapuy lapud abayag ya panayam ed kasalanan—natan et tiponen ed kaliber-liber to iray kanonotan ya kaslakan ya mamapaseseg: ed dapag na kamaongan, isipen so kaligtasan, inkakagalang, pankakakabukel, say inkalimgas na panumpal tan say pangekal na saray balatbat, say liket ya akaparaan la, tan diad amin—say kaukulan; balet diad dapag na kasalanan, narumog so amin a kontra ed saya; ipaliwawa yan maong ed sarilim tan diad amin a katapatan, anggad nabangon mo so sarilim tan iyakar mo ed kipapasen na alerto tan tensyonado, ya akaparaan lan onggapo ed gawaen tampol. Ibagam ed kamarerwam:

a) Ta diad kaunoran, duara labat so nayarin nagawa: odino naderal ka ya anggad angga no mansiansia ka ed kipapasen mo, odino, no agmo labay iya, manbabawi ka tan ompawil ka ed Katawan tan ed saray ganggan To. Akin et manbayag ka ni? No mas manbayag so panalagar mo, mas onirap ni. Man-alwar ka, ta say patey et walad puerta la.

b) Kasin ontan ya irap? Igapo mo labat; pansagpot ka labat. Asingger so Katawan, tan amin a tulong manlapud Sikato et akaparaan la para ed sika.

c) Tan antoy bendisyon to! Ekalen mo iyan pabigat tan sarayan gapo, tan onloob ka ed kawayangan na saray ananak na Dios.

d) Akin et papairapen mo so sarilim a singa ka kalaban? Anggapoy kareenan mo, agew man o labi. Kasan-kasan et walay kaliruan tan kapaga. Manggawa ka labat na saksakey a pananguman ed loob mo, tan naandi so amin ya aya; nanengneng mo so liket na bilay.

e) Nengneng mo, amin la so linma ed Katawan… say sakey et tinmalimukor, tan say sakey, tan say komatlo. Akin et akaalagey ka diman? La ka la! Mas grabe ka ni kasi nen saray arum?

f) Amin a bengatla ed kaliber-liber mo et mabilay tan amin et manatawag ed sika pian mabilay ka. Say Dios et aliwan Dios na saray inaatey, noag ingen Dios na saray mabilay. Mila ka ed saramay mabilay ed bilay To. Onla ka, oninum ka manlapud saray subol na mabilay a danum.

Say biskeg na makapoy a linawa et lanang ya onggagalaw no say sakey a too et ikarga toy sarili to ed pegley na duaran anggan — man-irap o umanen so bilay to. Say instinkto ya iliktar so sarili et tampol ya mangitutulak ed sikara ya onkiwas. Insan ituro no panon kabaleg so bendisyon ya nailaloan manlapud pananguman na bilay para ed pankaabigan, no panon ya mainomay itan a gawaen, tan no panon kan sarag tan atawag ka ed saya, tan walad sika so amin a paraan; no panon ya amin a maong, diad dalin tan diad tawen, so manliket, mikadua ed sika, akbayan ka, tan say liket so onagos diad pankakasakey a bilay a kaiba so amin a manbibilay ed si Cristo Jesus a Katawan tayo — ituro mo so amin ya saya, tan say apakapoy a linawa mo so onbilay lamet, tan say akapoy a pueg mo so onbiskeg.

Diad panag-obra ed sarilim ed onian paraan, lalon naekal mo so karuksan mo, say agmo panamdam, tan say kapabayaan mo. Balet man-obra ka, tan man-obra ka ya agka onkapuy. Wala'y katusuan ed makasalanan a kamarerwa, ya ed amin a paraan et iiwasan to so kimey ya kaukolan para ed kilalaban. Umay, egnaen mo tan awiten; ag-iya onlaban—agto labat labay so man-trabaho. Diad dalem na inkasika, anggapoy arum a magmaliw a Katawan noag say inkasika. Onloob ka ed inkasika tan pirdien, sampien tan pasunoren moy inkasika; ipresenta moy kasom ed arapan na Dios; kumbinsien tan pasakbaten moy inkasika. Kanyan, ed gawa na panagbaliw, say panagnonot ed sarili, nayarin ibaga, so saksakey ya puerta paonla ed satan. No agka mannonot ed sarilim tan isipen no antoy gawaen, siopa ni so manggawa ed satan para ed sika? Kanyan ibabaga ed sika: 'Nonoten mo ya, isipen mo ya, usisaen mo ya tan ya.'

Manlapud saya, napagdesisyonan na sakey no panon kabaleg a bendisyon ed sakey a makasalanan no say inkaderal to et agni abalang ya intero so liwawa na kakabatan na katuaan ed loob to. Deralen komon so ugali to, magmaliw komon ya maringot so liknaan to; balet no wala ni saray duga a kanonotan ya akatagan ed kamarerwa to, wala ni nin siansia so napan-akabatan na sakey a nampisa lan man-isip nipaakar ed kilalaban. Balet no anggapo la met iraya, no say kanonotan et aderal met la—balang no onduwa-duwa, naandi so pananisia to, odino awaten to so interon balangis a bangat—ditan et anggapo lay nagawaan na too para ed sarili to; ditan et nepeg ya aminon na sakey a too ya anggapo so integridad to manlapud ulo anggad sali. Balet, daiset labat so makasabi ed ontan a kipapasen. Tan saramay makasabi ed satan, no walay posibilidad na panagbaliw da, et nabaliw ira diad panamegley na saray nikadkaduma tan makapakelaw ya gawa na grasya na Dios. Balet, say karaklan ed saray makasalanan et agda nababalang so pananisia da, odino, unong ed salita na Apostol, say 'matunong a bangat', noag ingen et nagmaliw labat iran aderal so moralidad da. Parad sarayan totoo, magenap la so pamabangon lamet ed saray kanonotan ya anlemew lapud ag-inasinggeran tan pabiskegen so kinmapoy ya kombiksion da—ya nanlapud ag-pangimano tan ag-pankikibang ed amin a maong. Yurong ka tan usisaen mo para ed sarilim no anto so nepeg mon panisiaan, no panon so panagbilay, tan no anto so ilaloan, unong ed Kredo tan saray ganggan na Katawan. No naririgatan ka, onkonsulta ka ed katekismo; no agmo itan anggan nagawaan, mitongtong ka ed sakey a too—tan mas lalo la ed espiritual mon ama. No agawa mo la iya, say maringal a katuaan et man-alagey a mananalo ed loob mo—tan onggapo, a walaan na autoridad, a mangipaway ed palson kinen saray gawa, ugali, tan liknaan ya akasakop ed sika. Natan et magmaliw a mainomay para ed rason mo ya ipabantak so dilin ka-bulag mo, deralen so ka-manhid mo, tan paandien so ka-kampantay mo.

No dakel so saray topic ya nepeg ya nonoten na sakey a too ed loob to, ag nepeg ya isipen ya saya et para labat ed saray marunong. Anggan siopa et nayarin man-isip nipaakar ed kaligtasan to, anggan say sakey ya ugaw. Aliwa yan pareho ed panagrason na saray marunong. Balang katuaan ya onloob ed isip et tampol ya mangiiter na inspirasyon para ed no anto so kaukolan to. Kailangan mo labat so magmaliw a masimpit tan pasibayuen so matuan pilalek para ed pankaabigan mo, a walaan na inkamaparaan a tumboken so panangigiya na katuaan. (Anggano ontan, aliwan sobra so paka-awit na saray libro nipaakar ed kilalaban na kamarerwa, a ditan et malinew tan mabiskeg ya impaliwawa so amin a bengatlan nepeg ya ikonsidera ed loob na sakey a too. Nipaakar ed saya, saray artikulo ed saray insulat nen San Tikhon nipaakar ed kasalanan, ed espiritual a paka-agag, ed panamerdona ed saray ag manbabawi, tan saray sulat to bilang sakey a monghe et ag napresyohan. Bilang tulong ed sayan mismon panagnonot ed sarili, sakey a koleksyon na saray insulat na Saray Banal ya Ama so ipapalapag ed silong na titulo ya: 'Bangun, O man-uugip...').

Balet ed amin a paraan, nepeg ya gawaen so pan-isip ed sarili ed paraan ya akapara ed gagala—pian naimpluwensyaan so kamarerwa tan pasikaren ya onkiwas. Parad saya:

a) No mannononot ka, agka man-isip-isip labat ya mangiiter na nanduruman tepet, noag ingen, no alinawan mo la so subject para ed sarilim, itepet mo ed pusom manlapud anggulo ya iilaloan mon sankasagyat, tan nonoten mon maong ed ontan a paraan.

b) Agka maples ya onlaktip manlapud sakey ya kanonotan paonlad sananey—mas nayarin makapansibeg iya na kanonotan imbes ya tiponen to, tan anggapoy epekto to ed kamarerwa. Anggan say agew et ag makapapetang na anggan sakey a pinalsa ed dalin no ombasyat labat ed tapew to diad sakey a bekta. Say panangasi so nepeg a basiyan na panagnonot mo ed anggan anton paksa. Ipa-onla so balang kanonotan ed lebel na liknaan, tan agmo itan ibulos anggad ag-itan linmoob ed pusom.

c) No posible, agmo ibabali so kanonotan ya akalbo, diad puron rasonal a porma, no antoy nibaga, noag ingen isulod mo na sakey ya imahen insan awiten mo itan ya imahen ed isip mo bilang permanentin panag-udyok. Sankamaungan, no posible, so pan-tipon na pigaran makapatenyeg ya imahe diad saksakey ya imahe. Kanian, si San Tikhon, pian nipa-imano ed isip na makasalanan so peligro na situasyon to, et inkuan to so onggendan: "Diad tagey mo et say espada na hustisya; diad dalem mo et say impierno, ya akaparaan ya manakmon ed sika; diad arapan mo et say patey; diad beneg mo et dakel a kasalanan; diad kawanan tan kawigi mo et saray karaklan na mauges ya kalaban: nayari ta ya magmaliw kan kampanti?" Mas mainomay ya nonoten tan itilak ed isip so sakey ya imahen; mas mabiskeg tan mas makapanyari so epekto to.

d) Manpili na antikey balet mabiskeg a salita ya akapara ed situasyon mo, insan paulit-ulit mon ibaga ed sarilim, diad isip o diad boses. Alimbawa: 'Anta na baka so akankayari ed sikato, tan say asno so pasen na pakan na amo to' (Isaias 1:3), balet panon ka? O babaliwalaen mo kasi so kayamanan na kaabigan, kaamoan, tan pasensya na Dios? Balet lapud kasungit tan ag manbabawi a puso yo, mantitipon kayo na pasnok para ed sikayo diad agew na pasnok tan panangipatnag na duga a panangukom na Dios (Roma 2:5–6). Kanian, manbantay kayo, ta agyo amta no anton oras so isabi na Katawan yo (Mateo 24:42). Nia so panikewan ko; dia ak manalagar na patey ko. Iner so laen ko manlapud Espiritu Mo, tan iner so takasan ko manlapud arap Mo? (Salmo 138:7). Say kasalanan, no aluto la, et mangiiter na patey (Santiago 1:15). Say kalaban mo, si Satanas, et manbabantay-bantay a singa makmaknol a leon (1 Pedro 5:8). 'Ipasalaysay mo so panangasikaso mo' (Lucas 16:2). 'Siopaman so naikdan na dakel, dakel met so kerewen ed sikato' (Lucas 12:48). 'Balet samay aripen a nakaamta ed linawa na amo to, tan ag-akaparato, tan ag-to ginawa so linawa to, et mabugbog na dakel a palo' (Lucas 12:47). Tandaan mo no iner ka akabagsak (Apocalipsis 2:5), ' ' tan arum ni. Tiponen tan tandaan irayan salita, tan itatak ed pusom. Ompan sakey ed saraya so magmaliw a mapetang a pana ya onabet tan manpool ed sika.

Balet, agka man-focus labat ed saksakey a panagnonot, noag ingen salitan mo na pikakasi. Ta say gagawaen tayo natan et singa met ed ginawa tayo nensaman, no labay tayon ukiren so kiew ya aralem so lamot to ed dalin. Onasingger tayo tan yegyegen tayo, ya uusaren so amin a pakayari tayo ed panagnonot, ed panang-persuade ed sarili, tan ed panang-kumbinse ed sarili. Yayegyegen tayo, balet agtayo nayarin ekalen—saray lamot to et aralem so panakakotkot to. Kanian anggapo so biskeg tayo; anggapo so biskeg tayo anggan pian puteren irayan lamot. Sirin, mananap kayoy tulong!

a) No, legan kan manrereason, walay sakey a liknaan ya onkapet ed pusom o walay liknaan na kaasi ya onbangon ed loob mo—bangon ka tan manpikasi. Manpikasi ka ya santificayen na Dios so panag-obra to ed apalpalem a pusom, ya iteran to na pakayari so arum ed saray kanonotan mo ya parehon makaderal tan makapabangon, odino sikatoy mismo so onsabi tan palemenen, pasnuken, tan tupoken itan.

b) Diad sayan pikakasi, manpikasi ka ed sarili mon salita; ibaga mo so walad pusom, tan ipatnag mo so sankarakepan ya pankaukolan mo ya walaan na kompiyansa, panamegley na simpli, singa-ugaw, tan antikey a salita—odino mas maong ni, ya anggapoy salita—pian onkapet ka ed Dios diad sakey a pikakasi ya manlapud puso.

c) Agmo masyadon iisipen, agka manggagawa na saray dasal. Onarap ka ed Sikato ed inkasimple, a wala labat so saksakey a pankaukolan mo, singa say mansasakit ya onlad doktor, singa say akagapos ya onlad managliwa, singa say paralitiko ya onlad managpaabig, a wala so sinseron panangako ed inkakapoy mo tan say agmo pakayari ya taloen so sarilim, tan diad panangiyawat ed sarilim ed makapanyarin gawa na Dios.

d) Man-akar ka, mandukol ka—aminpiga, aminpiga—tan itapik moy pagew mo. Tan agka ontunda ed pikakasi legan a managos ni so pikakasim. No onkapoy so pikakasim, ompawil ka ed meditasyon, tan manlapud ditan et ompawil ka lamet ed pikakasi.

e) Tan para ed pikakasi, singa met ed meditasyon, manparaan na antikey iran panawagan ed Dios tan paulit-ulit irayan ibaga: 'Kaasian mo pa so pinalsa mo, O Katawan!' — 'O Dios, kaasian mo ak, a makasalanan!' — 'O Katawan, iliktar mo ak!' — 'O Katawan, iteran mo ak na tagumpay!' Nonoten iray makapabigla ya imno na Simbaan tan kansionen iratan: 'Nia, say Nobyo et onsasabi…' 'Lapud panonot ed saray dakel a mauges a ginawak, siak, say makapasin, et mankikigtel ed makapataktakot ya Agew na Panangukom. Espiritu ko, espiritu ko, bangon ka, akin et naeerel ka?' — tan arum niran singa satan…

Kanian, diad panag-irap ya onia, tuloy-tuloy kayon mankatok ed puerta na panangasi na Dios.

Anto so aanapen tayo ed sayan panagkimey? Say makapabiskeg a grasya na Dios. Say grasya na Dios et sanay ya mamili na pigaran paraan pian onkiwas ed sikatayo, unong ya nisulat ed deskripsyon na saray nikaduman gawa na grasya. Kanian, iyaplika irayan paraan ed sarilim tan manakar ka ed silong na proteksyon tan impluensya ra. Agta nayarin walay sinag na grasya ya onterter met ed sika, singa met ed saray arum a makasalanan a singa sika?

a) Say grasya na Dios so anili ed saray simbaan na Dios tan say ayos na panagdayew bilang paraan na panag-obra to. Onla ka ed simbaan, tan mansiansia ka ed saray sagradon seremonya ya walaay pasensya, atension, tan respeto. Say pakanengneng ed simbaan tan say ayos to, say proseso na serbisyo, tan say kanta tan basa—amin na saraya et walay epekto to. Tan ag makapakelaw ya, no linmoob ka ed simbaan ya anggapoy pibabali ed puso mo, nayarin ompaway ka la ya awit mo la so espiritu na kilalaban.

b) Nanggawa so grasya diad panamegley na Salita na Dios. Alaen mo tan basaen mo. Ompan walay nabasam a pasage ya onapekto ed sika, singa samay pasage ya anengneng nen Augustine ya anapekto ed sikato nen inlukas to so Balon Tipan.

c) Saray puso na arum a makasalanan et alemew diad panamegley na pibitla ed saray matoor a totoo. Onla ka tan makilimog ka. Salita ed salita ed pantotongtong—anggapoy sakey ya makasabog ed sika ya anggad pakapangibanga na kamarerwa tan espiritu, ya manhusga ed saray kanonotan tan intensyon na puso? Ompan say mabilay a salita, ya pinapapetang na panangaro, so makasabog ed kaaraleman na pusom tan yegyegen to ray kampo na kasalanan ya angan-ugat diman.

d) Mabiskeg so pikakasi na saray mairap. Onla ka tan parakelen moy panagkasi mo; punasan moy lua na saray mairap-palad; tan, no nayarian mo, tulongan mo ray aderal so bilay da. Say mapikakasin eyag na sakey a pulubi et ondateng ed tawen tan onlabas ed saray tawen na tawen. Agta mangibaki na Anghel a Manangasikaso ed sika, a singa ginawa to ed si Cornelio a senturyon?

Legan mon gagawaen irayan gawa tan saray kapara ra, makapitongtong ka ed saray sisera tan manag-awit na grasya. Nayarin say kabaliksan ton makapabilay et onterter ed sika manlapud iner tan pabilayen to lamet iray apiger ya usbong na espiritual a bilay ed loob mo.

Kanian, natan ya sinmabi ed sika so kanonotan ya umanen so bilay tan ugali mo—kayari mon inikkat so pan-atras-atras, pasakopen tan pabembenan so laman mo diad panamegley na pisikal ya panag-ehersisyo; ikkat mo ray kapagaan tan makasibeg ed sika diad temporaryon pan-itunda ed saray dati lan gagawaen mo tan pananap na kalinewan; tan insan, kayari mon intutok so atensyon mo ed loob mo, ansagpot ka, diad panamegley na nanduruman makapangisalba ya kanonotan, pian paandien so karuksan, kakulang na liknaan tan kapabayaan diad pan-rason ed sarilim odino pakitongtong ed kamarerwam, ya isasalat-salat iya na pikakasi tan iyarum so sarilim ed silong na impluwensya na saray sirkumstansya ya pinili la na Banal a Grasya bilang paraan na pan-impluwensya to ed saray kamarerw a saray makasalanan.

Man-trabaho ka, man-sagpot ka, man-anap ka—tan makalmo ka; man-tuktok ka—tan nalukasan para ed sika. Agka napakesaw odino nabalang so linawa mo. Balet ed amin ya satan, tandaan mo ya sarayan sagpot et pan-subok labat tayo pian naala so grasya, tan aliwan sikatoy mismon bengatlan aanapen tayo ni. Say pinaka-importante et anggapo—say panamaseseg ya napno na grasya. Malinew a maong ya, no manrereason tayo, manpipikasi, odino manggagawa na arum ni, singa itayo ipipilit so bengatlan aliwa ed puso tayo, manlapud paway. No maminsan, depende ed inkasil na sagpot tayo, walay epekto na sarayan gawa ya onselek ed kaaraleman na puso, balet naitaboy lamet manlapud man lapud inkamaleseg na puso ya ag onkukurong tan ag akasanay ed saya, singa say sakey a bislak ya inyarelem ya patindeg ed danum et naitaboy manlapud danum. Insan tampol, ompawil so betel tan belat ed kamarerwa—sakey a malinew a tandaan ya anggapoy impluensyan napno na grasya dia, noag ingen say sarili tayon sagpot tan pansagpot. Kanian, agka kontento ed sarayan gawa labat, tan agmo iratan i-asa a singa sikato la so mismon bengatlan nepeg mon anapen. Mapan-peligron panaglimlim! Kapareho met so ka-peligro na pan-isip ya sarayan gawa et sakey a merito ya nepeg ya itdan na grasya. Andi balot! Saya et panparaan labat parad panangawat ed satan; say regalo mismo et interon akasandagey ed linawa na Manangiter. Kanian, legan ya maseseg ya uusaren so amin ya paraan ya abitla ed tagey, say manaanap et nepeg ya ituloy so panagpursigi, ya aalagaren so bisita na Dios, ya balet, et ag onsasabi no kapigan labay to, tan anggapoy makaamta no iner nanlapu.

No onsabi la labat iyan makapainspirasyon a grasya, ditan la onggapo so tuan panag-obra ed loob a pananguman ed bilay tan ugali na sakey a too. No anggapo iya, ag napapanilaloan so tagumpay—anggapoy arum no ag say saray nabibigo a pansubok. Si Bendisyonan Augustine so makapaneknek ed saya: sikatoy abayag a nilabanan toy sarili to, balet tinalo to labat so sarili to nen sinmabi ed sikato so grasya. Man-gawa ka legan kan manaalagar, a walaan na matibay a ilalo. Dateng met so panaon—tan itama to so amin a bengatla.

Say natural ya tepet ya ontumbok et: anto, sirin, iyan panagkibit na grasya? Diad anton estado to iyakar so makasalanan a too? Tan panon ya nandiduma iyan estado ed arum ya kaparehas ya estado? Kailangan ya amtaen so saray kabatbatian ya kalidad na sayan panag-uyog pian ag napalabas ya anggapoy silbi, tan pian ag napagkamalian so arum ya natural ya estado bilang saya. Say estado na kamarerwa ya inuyog na grasya et nidepini na pandumaan to ed estado na kamarerwa ya pinatikey na kasalanan:

Say kasalanan so manisisian ed Dios tan too. Say sakey a too, no ontikyab ed Dios tan onarap ed kasalanan, et agto nalilikna so pandedepende to ed Sikato; manbibilay ira a singa aliwa ran kayarian na Dios tan say Dios et aliwa met a kayarian da, a singa sakey a pasaway ya aripen ya tinmakas ed amo to. Natan, sayan salot et aderal.

Ompawil so liknaan na panag-asikaso ed Dios. Malinew ya nalilikna na too so interon panagtulok to ed Dios tan say interon responsabilidad to ed arapan To. Nen saman, say tawen et singa ambelat ya ambalani ed sikato, ya akalatir singa makapal ya belat ed tapew na ulo to; balet natan, sakey ya sinag na liwawa so linmusot ed sayan mairap a belat tan tinuro to so too paonla ed Dios, say Katawan tan, diad parehon bekta, say Hukom. Sakey a mabiskeg a liknaan na Kainawaan, kaiba so amin a kaperpektoan To, so onlelesa ed loob to, tan manalindeg ed kamarerwa ya ag napigil, ya sanka-sankakanaan to. Dia so pakakakitaan na pundasyon tan say posibilidad na sakey a bilay ed arapen a napno na espiritual a grasya.

Say kasalanan et datin babalobaan toy too na paka-bulag, kakulang na liknaan, tan kapabayaan. Diad oras ya onggagana so grasya, sayan taloran-patong, apetang a kabal a saya et nababalang manlapud kamarerwa ya adiket to. Natan et malinew ya nanenengneng na too so amin ya karuksan ed loob to, tan aliwa labat ya nanenengneng to, noag ingen nalilikna to met. Diad parehon bekta, naimano da so peligro na situasyon da, ginmapo iran ontakot para ed sarili da tan manpaga nipaakar ed kapalaran da. Tan aliwa labat ya say kataktakot so onloob ed kamarerwa da, noag ingen, lapud pakalikna ed responsibilidad da ed arapan na Dios, say takot, ermen, kapaga tan bain so ginmapo ya onataki ed puso da na aralem. Kikileten ira na konsensya da.

Balet diad satan met lanlamang a bekta, niteran na sakey a pakalikna na samit na bilay a unong ed Dios. Leleg a nalilikna to so kabalang ya anggapoy kakanaan na bilay a makasalanan tan walay panameg-meg to ed saya, singa dayat na kaugsan, diad parehon bekta et nanenengneng to ya say liket tan ligliwa et akaamot ed sakop na kamaongan ya natan et nipanengneng ed panakabirbir na linawa to. Nengnengen to iya bilang say Insipan a Dalin, bilang say sankaliketan tan sankaseguroan a pasen, ya anggapoy gulo. Sayan mismon pananam-taram so, masulok ed amin, sakey a nagagawa ed makasalanan a kamarerwa ya ag nayarin gawaen na too ed dili ton sagpot. Sikara ya so saray bendisyon na Dios, tan walad pakayari To. Say pan-isip ed saratan et aliwan pareho na pan-eksperiensya ed saratan. Say Dios a Mismo so mangitonton ed espiritu na too diad kayamanan To tan papayagan To ya nanamen to ray bendisyon to.

Nengnengen no panon ka-importante iyan gawa na kaabigan na Dios ed dalan na kalayaan na kamarerwa manlapud sakop na kasalanan. Say gagala na sayan panamaseseg a napno na grasya tan say pakayari to et walad katuaan ya ibabangat to so sakey a too manlapud saray galut na kasalanan tan ipepuesto to ra ed punto na ag-pampili ed baetan na maong tan mauges. Say timbangan na linawa tayo, ya datin onkikiling ed sakey a dapag insan ed sananey, et nepeg ya manbalansi la natan. Balet agya nagawa no ag napayagan so makasalanan ya nanamen, anggan diad pananatalaran ni labat, so samit na kamaongan. No agya iter, sirin say samit na kasalanan, lapud pamilyar la, so mas makapangawit ed sikato nen say kamaungan, tan say pilien to et naynay ya onlad dapag na kasalanan, singa say nagagawa ed saray resolusyon ya umanen so bilay ya anggapoy panamaseseg ya napno na grasya. Ta saya et unibersal ya ganggan: *ignoti nulla cupido*—say labay ton ibaga, say agmo amta, agmo pirawat. Balet no, diad estado na inspirasyon a napno na grasya, sikatoy naikdan na pananam na samit na kamaongan, insan saya met so onggapo lan mangawit ed sikato paonla ed sarili to, bilang sakey a bengatlan apanarasan la, amta tan alikna. Nansabayan la so timbangan. Say too et walaan na sigpot a kawayangan a manggawa.

Kanian, singa say kislap na kidlat, amin a walad loob tan kaliber-liber na too et naliwawan na sayan inspirasyon a nanlapud Dios. Diad sakey a bekta, say puso da et naisubli ed satan ya ayos a pinanlapuan to lapud kasalanan; isingil ira lamet ed kadena na panamalsa, ed satan a balor a boluntaryon pinutot da lapud kasalanan. Kanian, sayan gawa na grasya et halos lanang ya akamarka na panagkigtel tan biglan panagkibaltog, singa say sakey a too ya mansasaloy ya manakar ya aralem so kanonotan to et nabigla na biglan eyag na 'Tunda!'. No nonoten na sakey a too iyan kipapasen manlapud pananaw na sikolohiya, aliwa yan arum noag say panagbangon na espiritu. Diad katuaan, naturalesa na espiritu tayo so makalikna ed Banal tan sakey a mas atagey a mundo odino ayos na saray bengatla, pian itagey so too ed tapew na amin a sensory tan iyakar to ed sakey a puron espiritual a lugar. Balet diad estado na kasalanan, say espiritu tayo et nababalang so pakayari to tan mikakasakey ed kaluluwa, tan diad panamegley to et ed saray panamdam, anggad singa la nababalang ed saratan. Natan, lapud grasya, naeg-eg itan manlapud diman, nipasen, singa walad candelabro, diad loob na sankasantuan a pasen tayo, tan manliliwawa ed amin a walad diman tan nanenengneng manlapud diman.

Say kipapasen ya ipapasen ed kaluluwa legan na panagbangon ya napno na grasya et kapara na dakel ya natural a kipapasen, balet ag nepeg ya nalibew.

Diad estado na grasya, narerengel na sakey a too so sarili to ed sakey a makapagonigon tan masakit a estado na ag-inkakontento ed sarili to tan ed kipapasen to; balet ag-iya pareho ed panag-bored. Diad panag-bored, anggapoy espisipikon bengatla: dia et napepeselen tan nalulun-an so sakey a too, ya agto amta no akin o nipaakar ed anto; balet diad kabaliktaran, diad estado na grasya et walay espisipikon rason na ermen, a sikato so: say kasalanan kontra ed Dios tan say inkamarutak na sarili. Say una et emosyonal, legan a say komadua et espiritual; say una et makapairap, makapaermen tan makapakesaw na linawa, kanian ibabaga na totoo, 'Say kalungkutan et makapateyep,' legan a say komadua et mamapabilay tan mamapakiwas ed kamarerwa. Diad ordinaryon inagew-agew a panagbilay tayo, dakel so ontan a malabir a pananabik, balang sakey et walaan na dili ton nuanse. Diad saraya, say pananabik ed tawen a taga-baley tayo, say liknaan na ag-akapnek ed amin a pinalsa, tan say liknaan na espiritual a eras so lalon manepeg a pansin. Tan saya so sakey ed saray natural a galaw na espiritu tayo. No kalkalna ya onepeg iray pasyon, say espiritu et mangiiter na sarili ton eyag—ya malinew ya ondadngel ed puso—kontra ed mapang-api tan makapabaing ya kipapasen ya kawalaan to, ya itetepet to no akin ya ag-itan papakanen unong ed nepeg, noag ingen et papairapen na eras. Saya et pananabik ed taga-baley, sakey a pan-eepes ya nadngel na Apostol anggan ed amin a pinalsa (Roma 8:22). Balet anggan saya et aliwan pareho ed sakey a panag-galaw a napno na grasya. Saya et sakey ed saray natural a panag-galaw odino kimey na espiritu tayo, tan diad dili to et makapoy tan anggapoy bungto. Say panag-galaw na grasya et onleksab ed sikato tan mangiiter ed sikato na liwawa tan biskeg na bilay.

Diad panamegley na panamaseseg na grasya, walay panagbeter na espiritu, panagbangon na saray sakit na konsensya; balet saya et duma ya maong ed ordinaryon panagbabalaw ed sarili lapud saray lingo ed inagew-agew a panagbilay tayo, melag man o baleg. Papanirapen tayo so sarili tayo no makapansalita tayo na aliwa o manggawa na aliwa, tan kaslakan ed amin a pankanawnawa no iner, unong ed kuan da, et akapangiter tayo na kababaingan ed sarili tayo; anggan ontan et ibaga tayo: 'Ay, makapabaing ak!' Balet saya et duma ya maong ed boses na konsensya ed loob na espiritu, ya natan et narerengel. Diman, say iisipen na sakey a too et sikato labat tan say temporaryon kipapasen to; balet dia, diad baliktad, nalilingwanan dan maong so sarili da tan amin ya temporaryo, tan say nanenengneng da labat et say Dios, ya asungdoan, tan say dili dan andi-anggaan a relasyon ed Sikato et aderal. Diman, ipepetang so sarili tan saray totontonen na too; dia balet, para ed linawa na Dios tan say gloria To. Diman, manermen so sakey lapud impangibain to ed sarili to ed arapan na totoo; dia balet, lapud impangibain to ed sarili to ed arapan na Dios, legan a saray totoo—tan say interon mundo—et anggapoy pibabalik to ed sikara. Niarum ni, diman say ermen et anggapoy ilalo to, balet dia et napapainawaan na sakey a ligliwa. Ta diman, say interon suporta to et akasandagep ed sikato met lanlamang tan ed arum, tan no naderal iyan pundasyon, anggapo lay laen ton pasimbaloan; balet dia, amin et manlalapu ed Dios, ya agto iilaloan ya sikatoy iburi, noag ingen ed Sikato so impanilaloan to. Tan say ordinaryon sakit na konsensya tayo et aaligen to ray gawa na tuan konsensya: nayarin ibaga ya sikara met et gawa na konsensya, anggaman baluktot, ya inibaba manlapud dugan pasen to. Kaiba na espiritu, sikatoy naderal met manlapud dugan katagey to, manlapud espiritual a mundo, tan akabuyak ed saray lima tan pakayari na kamarerwa tan laman; nagmaliw lan manserbi labat ed saray pankaukolan na mundo, nagmaliw, no ibaga, a sakey a makalamar a konsensya, a mas masakit a nalilikna to ray kasalanan ed too nen say saray kontra ed Dios.

No napakiwas na grasya, say puso et naiiteran na pakalikna na sananey, mas maong, mas perpekto tan mas maliket a bilay; balet saya et aliwan singa say nagagawa ed saramay makakalikna na panagbangon na masinag ya impulsyon na tan saray sankamaungan ya ambisyon (nayarin tawagen itan a panag-galaw na saray ideya). Sarayayan nagagawa et mankapara lapud ipapaangat da so sakey a too manlapud ordinaryon kipapasen na bengatla tan manisisikap ya nagawa so nainspirasyon; balet baleg so pandumaan da ed direksyon tan gagala ra. Say komadua et mangitonton ed ag-malinew a pasen, legan a say una et mangituturo ed too paonla ed Dios, mangituturo ed kareenan ed Sikato, tan mangiiter na panamegmeg na satan. Say gagala na inmunan klase et say bilay ed Dios a kaiba so andi-anggaan a liket, legan a say komadua et walay nononoten da so sakey a bengatla ya, siyempre, lawas a baleg tan espesyal, balet anggapo lay arum a nibaga nipaakar ed satan noag say 'sakey a bengatla'. Balet, say sankabaleglan a pandumaan da et walad katuaan ya say komadua et mansalat-salat tan man-iisoli: say espiritu et napapagalaw dia ed sakey a too ed sakey ya aspekto, ed sananey et ed sananey; say unaan balet, ed sananey a dapag, et akapulongan to so interon espiritu tan, diad pangituro ed satan ed kalat to, et papenekan to o mangiiter na panamdam na interon kakapenekan ed sayan ayos. Saray alon na sankatageyan ya ambisyon na espiritu et saray natebaan na imahen na Dios ed too—sakey ya imahen ya aderal—kanian ompapaway iraya a singa saray sinag ya aderal tan nikalat. Sarayan sinag et nepeg ya tiponen ya amin, a singa, ipokus, tan insan sakey ya manliliwawa ya sinag so nabuo ed sentro. Sayan, no ibaga, konsentrasyon na saray sinag na espiritu—ya saksakey ed inkasikato balet aderal-deral ed loob na nanduruman-aspeto a kamarerwa—so mamapawala na grasya ya mamapakiwas ed satan tan mamapaling ed apoy na espiritual a bilay, ya mangitonton ed too aliwan ed matampey a panagnonot noag ingen ed sakey a klase na makapangiter-bilay a panamaseseg. Say ontan a panagtipon na espiritu et mantitipon ed liknaan na Dios: dia so kawalaan na bukel na bilay. Ontan met ed kalikasan: ag ompaway so bilay anggad agni mankikilos iray pwersa to ed apankakabalkot a paraan, balet no tinipon la na sankatageyan a pwersa iratan, sakey a mabilay a pinalsa—singa bilang, sakey a tanaman—et tampol a nagmaliw. Ontan met ed espiritu. Anggad saray pananabangan to et ompapaway ya akawar-wara—sakey ya bengatla dia, sakey diman, sakey ed sakey a direksyon tan sakey ed sananey—anggapoy bilay ed loob to. Balet no say sankatageyan, a Dios a pakayari na grasya, legan ton papabilayen so espiritu, et tiponen to so amin a pananabangan to tan seneren to ra ed sayan pankakasakey—diman la naromog so apoy na espiritual a bilay.

Diad sarayan tanda, mainomay ya nibiig so estado na panag-asenso ya napno na grasya manlapud saray ordinaryon nagagawa ed espiritual a bilay na sakey a too, pian ag napa-kalito irayan dua tan, mas lalo la, pian ag napalampas ya usaren itan para ed dilin kaligtasan. Lalo ya importante iya para ed saramay a-gaganaan na grasya na Dios ya anggapoy inmunan sagpot manlapud sikara tan aliwan masiadon mabiskeg. Ag nepeg ya ibaliwala so sayan kipapasen na espiritual a panagkibit, balet posible ya ag itan iteran na manepeg ya atensyon tan, kayari na naeksperiensya, et makapawil lamet ed dati lan siklo na saray galaw na kamarerwa tan laman. Sayan panagkibit et ag to tataposen so kimey na panagbawi na sakey a makasalanan, noag ingen igapo to ni labat; kayari to, walad man so kimey ya gawaen ed sarili—sakey a kimey ya mairap a maong. Balet, amin a nipaakar ed saya et nagagawa ed duaran panag-usar na kawayangan: unona, ed panag-galaw paonla ed sarili, tan insan manlapud sarili paonla ed Dios. Diad unona, naala lamet na too so autoridad to ed sarili to ya abalang; diad komadua, iyapay to so sarili to bilang sakripisyo ed Dios—sakey a sinunog a sakripisyo na kawayangan. Diad unaan, naabot to so determinasyon ya taynanan so kasalanan; diad komadua, legan ya onasingger ed Dios, sikatoy mansipan ya sikatoy para labat ed Sikato diad interon bilay to.

Say isasaka paonla ed determinasyon ya itaynan so kasalanan tan iyukol so sarili ed panagpaliket ed Dios

Say Pan-asenso ed Panagdesisyon ya Itaynan so Kasalanan

Balanglan say grasya et onla ed sakey a too ya bukor to odino balanglan anapen tan naromog na sakey a too—say kipapasen ya ipapasen to ed sakey a too diad unonan epekto to ed sikara et pareho labat ed duaran kaso. Say toon apakiwas so inyan na grasya ed sakey a kipapasen a walad pegley na kasalanan tan kamaungan. Iliktar to ya manlapud saray gapo na kasalanan, ya ekalen to so pakayari na saraya a piliten so too a manggawa, singa kontra ed linawa to; balet agto met iyalis ed dapag na kamaungan, noag ingen itdan to labat na pakayari a nengnengen so inkamasanting tan liket to, a kaiba so liknaan na obligasyon a manalagey ed dapag to. Say too et natan et talagan akaalagey ed pegley na duaran dalan, tan walay sakey a desisibon pilien ya walad arapan to. Imbaga nen San Macario na Ehipto ya anggan say grasya ya onsasabi ed sikato (too) et ag to 'pipiliten so linawa to, nitan ag to met gagawaen ya ag nabalbalin ed kaabigan, labay to man o andi. Diad baliktad, say pakayari na Dios ya akakarga ed too et mangiiwan na lugar para ed kawayangan, pian say linawa na too et nipanengneng, kasundoy o andi ed grasya' (Homily 1. On the Guarding of the Heart, ch. 12). Manlapud sayan bekta, onggapo so pankakasakey na kawayangan tan grasya. Say grasya et nanggawa ya unong ed dilin kaburyan to—tan ituloy ton gawaen ya unong ed dilin kaburyan to. Onloob iya ed loob tan onggapon sakopen iray pakayari na espiritu sano say sakey a too, diad panamegley na dilin pilalek to, lukasan to so dalan para ed sikato diad loob to, odino lukasan to so sangi to pian awaten iya. No labay na sakey a too—akaparato la itan diad tulong na grasya. Ag nayarian na sakey a too so mangiter o mangipaalagey na kamaongan ed loob to, balet labay to itan tan pansasagpotan to; tan lapud sayan sagpot, papabiskegen na grasya ed loob na too so kamaongan a labay to. Mantultuloy so amin ed onyan paraan anggad diad sampot et nagmaliw a makapangontrol so too ed sarili to para ed kamaongan tan pian napaliket so Dios.

Say amin a nepeg a gawaen na sakey a too ed sayan panag-pasimbalo na sarili, odino pian makagawa na desisyon, et pareho met ed kaslakan a nagagawa no mandesisyon itayo a manggawa na antokaman a gawaen odino sagpot. Kaslakan, no sinmabi la ed isip so ideya a manggawa na sakey a bengatla, onapit itayo ed satan a kanonotan panamegley na pilalek, ekalen iray makasbel, tan mandesisyon itayo la. Ontan met so nipaakar ed determinasyon ya manbilay na Kristianon bilay: nepeg ya: a) naagyat na pilalek, b) ekalen so antokaman ya internal ya makasbel ed pamaalagey na satan ya determinasyon, tan c) manggawa na desisyon. Anggano say gawa na grasya et mamapalesay espiritu ed estado na panag-alagey, say panagyat to ya umanen so bilay et sakey nin siansia ya kanonotan labat, anggano mas malinew o mas mabli: 'Agko ta nepeg ya itunda so kasalanan?' odino: 'Nepeg kon itunda.' Say sakey ya abangon manlapud ugip et nanenengneng to ya oras la tan nepeg ton ombangon, balet pian makabangon, nepeg ya manggawa na espisyal ya sagpot tan manggawa na espisipikon galaw ed nanduruman parte na laman. Ite-tense to ray masel to, ibantak to so antokaman ya akakumot ed sikato, tan ombangon.

Kanian, no aliknam la iyan panamaseseg a napno na grasya ed loob mo, apuraen mon itulok so linawa mo ed saray kerew to; itulok ka ed panamaseseg to ya sika, a man-usar ed arapan na Dios tan maringot, et nepeg mon talagan umanen so saray kagagawa mo tan igapoan mo la itan a gawaen natan met lanlamang.

Para ed sakey a nananap na tulong a napno na grasya tan natan et nalilikna to la so presensya to, say ontan a pilalek et nepeg a walad sikato la — giniya to la sikato ed amin ya abitlan kimey; balet dia met, walay niyarum ed komposisyon to, odino ed kaperpektoan to. Walay pilalek na isip: say isip et mankikimey, tan say too et pipiliten toy sarili to; say ontan a pilalek so mankokontrol ed saray preparasyon a kimey.

Wala met so makisirap a pilalek; onlalapu iya ed pan-impluwensya na sakey a panamaseseg a napno na grasya. Diad unor, wala so aktibon pilalek—say pan-abobon na linawa a gawaen so kimey a pan-bangon manlapud saray pakadapa ed sayan mismon bekta; saya et nepeg lan magmaliw a konkret, kasumpal na panamaseseg a napno na grasya. Tan saya so unonan kimey na sakey a naseseg na sayan panamaseseg.

Kabkabat na amin ya aliwan amin ya nainspira et onggapo lan umanen so bilay da para ed pankaabigan, singa met ed aliwan amin ya ombangon et tampol ya ontalindeg, noag ingen et nayarin onugip lamet na aminpiga.

Sayan panamaseseg ya napno na grasya, diad sakey a dapag, et ipepetek to so too ed kipapasen na inkaligen tan biskeg, legan a diad sananey a dapag, et mangiiter met na saray medyo mairap a kakaukolanen. Siopaman natan ya mas onabobon ed inmunan abitla et nayarin abuloyan to so kanonotan to ya manlayas tan masakbay ya manliket ed saray kaliktan na bilay, singa la walad sikara so amin a nepeg dan nagamoran. Sayan panagpapasirayew ed sarili so manamper ed sakey a too ya mangiter na dugan atensyon ed no antoy agawa, tan say panag-isip ya aliwan malinew ya kaiba to et tampol ya mamapabetel ed bengatla—tan say paborablen pankanawnawa tan say estado na kanonotan et ag naasikaso. Lamet, onsabi so dati ya katamaran, ya ditan et agto la napokpokan so sarili to. Balet, say siopaman ya mas onkikiling ed komaduan aspeto et nayarin abuloyan toy sarili ton makaliktar na daiset manlapud sayan panagpigil, singa say sakey ya ugaw ya mangikakkat na bendahe manlapud sugat ya walay pampapiger ya plaster lapu labat ta masikip. Diad panggagawa to, say sakey a too, pian naandi so singa makapaermen ya isip to, et onla ed saray singa inosente ya pampalipas-oras—pantotongtong, panagbasa—legan a say sakey balet et susurién to may makapabigat ya liknaan ya linma, pian naamtaan no akin tan panon ya linma. Diman, saray impresyon ya nanlapud paway, tan dia, say makaderal ya epekto na masimsimon ya pan-usisa, so mangibabalang ed makapalikna ya pananguman ya agawa ed loob. Kanian, sayan too met et diad kaunoran et ompawil lamet ed dati tan ag-onuman ya katamaran to.

Singa ag nepeg ya ontan so nagawa, balet nagagawa, lapud anggan saray bendisyonan a panamaseseg et wala ed nanduruman grado, tan saray sirkumstansya ya panlalapuan da et nayarin makalabir ed importansya tan balor na panangipatnag da ed loob. Say grasya a napno na kakabatan et aabuloyan to ya, a susuboken to so malayang linawa na too. Kanian ibabaga mi: no abalang mo la so grasya na sayan panagkibit, tan narealisar mo ya saya la—tan anggapo lay arum—apura kan iyawat so linawam ed saray panag-udyok to. Tan pian nagawa ya:

a) Manisia ka ed malinew a puso ya saya et nanlapud Dios, ya say Dios a Mismo so manatawag ed sika ed Sarili To, ya Siya a Mismo so inmasingger ed sika pian mangiter na makapangiliktar a pananguman ed loob mo.

b) No akapanisia ka la, agmo abuloyan ya sayan gawa na grasya na Dios et ompasa labat ya anggapoy nagawaan to ed sika. Sayan panag-uyog labat so mangiter ed sika na biskeg ya talonaen so sarilim. No linmabas la, agmo la sarilim natalonaan ya bukor mo. Tan no kasin ompawil ni, agmo nibaga. Nayarin sayan gawa na panangasi et ompapaway la ed sika parad unor a pankanawnawa. Kayari to, napasak ka ed kipapasen na katetegan na puso, tan manlapud satan—ed kairapan tan kaandian na ilalo.

c) Manggawa ka na amin a sagpot tan pansagpot ya nayarian mo pian nansiansia ka ed satan a makapangiliktar a kipapasen ya pinan-yan ka. Singa say sakey a bengatlan mainomay a napoolan, no isingger ed apoy ed andukey a panaon, aliwa labat ya onpetang, noag ingen nayari met ya onpool, ontan met so pilalek para ed bilay a napno na grasya et natural ya onpool no mansiansia ka ed silong na impluwensya na grasya ed mas andukey nin panaon.

d) Kanian, ekalen so amin a nayarin mamatey ed sayan manumpal a kirmat, tan paliberan so inkasika na amin a makapabulas ed satan tan mamagmaliw a dalang. Man-isolasyon ka, manpikasi, tan mannonot ka ed loob mo no panon so ituloy. Saman ya ayos na bilay, saray gagawaen tan trabaho ya angan-anay impaliwawa la—tan pinilit moy sarilim ya unoren ed pananap mo na grasya—so sankaabigan ya paraan pian nansiansia ed loob mo so grasya ya angan-anay nampepekto la. Say sankaabigan ed saraya, ed sayan pamaakaran, et say panag-isolasyon, pikakasi, tan panag-isip. Diad panag-isolasyon, mas magmaliw ya akapokus so kanunotan mo; diad pikakasi, mas onarum so debosyon mo; tan diad panag-isip, mas magmaliw ya epektibo so kanunotan mo. Man-isip ka ed sarilim; balikan mo so amin ya kanonotan ya atipon mo legan mon pansasagpotan ya ekalen so karuksan, inkamawalay-pakiramay, tan katamaran. Nepeg ya naandi la natan irayan talo, balet nepeg mon pasnuken so pilalek ya igapo la so kimey tampol. Ituro mo so amin ya sagpot mo ed saya. Natan, say panagnonot mo ed sarilim et aliwa la ya singa dati. No anggapoy panamaseseg, kaslakan et onla labat ed saray pangkalahatan; natan, diad baliktad, ya aaligen so grasya tan diad panangigiya to, isalaysay to so amin ya direkta ed sika, ya anggapoy rason o panag-aliwa; ipresenta to ray bengatla ed sika manlapud saray anggulo ya pinakamainomay ya makaapekto ed sika. Kanian, diad sayan pankanawnawa, aliwa ka lan maong ya manrereplek noagta onggagalaw ka manlapud sakey ya liknaan paonlad sananey.

Diad sayan mismon kimey na panagpasimbalo ed sarili, diad tulong na grasya, say salita, ya narengel na saksakey a Dios tan sika, et diad kaunoran et nibalikas ed pusom: 'Oni la so dugan panaon; sirin, mangigapo ak la natan.' Malinew ya saya et sakey a konklusyon; balet no antoy ley tan nanlapud antoy saray premisa ya nanlapuan to, anggapoy siansya so makapangibaga. Saray amin a tema na saray apalabas a argumento et nayarin malinew a natalosan, balet say konklusyon mismo et ag nasabi. Naganap ni ingen ya say sakey a too et ipaliwawa to irayan amin a tema a mabiskeg a maong ed panagsalita, kanian diad panamegley na impluwensya to, dakel a totoo so makasabi ed satan a konklusyon, balet para ed sikatoy mismo et ag-itan nibalikas ed puso to. Anggapo met so makapansabi no anton man so mankikimey dia—grasia o kawayangan—ta nagagawa ya say gawa na grasia et ag napapansin, legan a say amin ya sagpot na kawayangan et anggapoy bungo to. Pareho iran akapansakey ed paraan ya ag natatalosan na sikatayo, balet say balang sakey et mantitilak ed dili ton naturalesa. Nayarin ibaga ya onia: say kawayangan et iyawat to so sarili to, legan a say grasya et mangaawat tan lulukoban to itan. Kanian makapanyari so pilalek: 'Natan sirin, man-gawa tayo la.'

Diad kaunoran, say too et nampili la ed kaabigan, akaparaan lan onggapo ed sayan sagradon dalan, akaparaan lan manakar ed maong a gawa a makapaliket ed Dios; balet diad satan met lanlamang a bekta, say interon kalaleman na kaugsan a man-aamot ed puso et abuyog a singa dabok tan mansasagpot lamet a takloban so interon kamarerwa. Diad bekta na panliliket tan pananablik, say kasalanan et man-iirap labat, singa ag to papansinen so nagagawa ed too; balet natan, no piliten dan takpan ed sikan-sikan, sikato—say libo-ulo, unong ed panawag nen San Juan Climacus—et mangibabalikas na libo-libon eyag kontra ed samay too ya manplaplano ed saya. Singa met no say sakey a too ya abangon la et iisipen to ni labat so ombangon, kalmado ni so amin a parte na laman to. Balet no ginmapo la ya talagan ombangon tan anggan daiset labat so inyusar to ed biskeg na laman to, amin a sakit tan panerel ed laman to—ya agto ni alikna antis na satan—et natan et nalilikna to la tan ipapabatikas da so reklamo da. Ontan met ed samay nansunor ed maaron panawagan, saray sakit na kasalanan et man-iimpetang anggad agawa la so panag-unor to; balet no nandesidi la ya igapo so gawaen, amin ya sarayan makapoy et mangibaki na alarama—sakey ya maksil tan makapagonigon. Kada isip tan isip, kada galaw tan galaw, aalabasen da so mairap-irap a laki tan guyuren da ya paonla, a man-aatak ya anggapoy ayos, liliberan da so kamarerwa to manlapud amin a dapag tan itatapon da ed kariribok da. Amin a kamaongan ed sakey a too et singa akabitin ed sakey a sinulid, tan sikatoy mismo et ed kada momento ya akaparaan ya onsebel ed samay mangibabalang ed sikato tan onlusob lamet ed mismon kaliberliber ya labay ton takasan. Sakey a bengatla so angisalba ed sikato—say samay samit, samay inawa tan samay liket ya atamisan to ed saman ya bekta na inspirasyon, tan samay biskeg ya alikna to nen inkuan to ed puso to: 'Kanian, natan ak la manggapo.' Siopaman ya akanengneng na melanting ya dalang ya onleletaw-letaw ed asewek, balet singa makapansiansia nin siansia, odino melanting ya piraso na kiew ya ibabatbat na onbubulos ya agus—natan et patagey, natan et paabeba, natan et pa-kawanan, natan et pa-kawigi—et nabidbir to ed saya so kapara na nagagawa ed sayan mismon bekta ed maong ya pilalek na sakey a too. Aliwa labat so kamarerwa so nababalang, noag ingen ontutulo ni ingen so mismon dala; wala ni ingen say pan-ringing na layag tan say kalabir ed arapan na mata. Aliwan mairap a natalosan ya say ontan a panag-gulo et manlalapu aliwa labat ed kasalanan a manaayam ed puso, noag ingen manlapud ama na amin a kasalanan—say demonyo—a ag makapan-inawa no walay ontan a managgulo a ompaway ed panarian to. Kuan nen San Tikhon: "No say sakey a makasalanan, ya pinaseseg na grasya na Dios, et onggapo lan manbabawi, sikatoy nasasabatan na nanduruman tukso. Legan ya onasingger so too ed si Kristo, aaligen nen Satanas (tutumboken, babantaan — Ed.) tan ililiwas to ed si Kristo, papakapaen to tan mankakayat na nanduruman patit." Nadngel tayo ray istorya na saray multo—makapataktakot tan makapangayayat—ya nasasagmak na saramay manaanap na sakey a rosas diad ilalon makalmo na akikutkot a kayamanan; sayan mitolohiya na isip so sankaabigan ya mangipapanengneng ed amin ya gagawaen na demonyo pian ilibew so sakey a too manlapud maong ya intensyon ya manaliw na mablin rosaryo o mangikalot na kayamanan ya akaamot ed kaumaan.

Dia so man-arap so sakey a too ed maksil a laban ed sarili to, singa bilang, sakey a desisibon bakal kontra ed kasalanan. Dia et nepeg dan determinadon pasakiten tan taloen so kalaban da, takloben iyan uleg, galuten tan ubusen so amin a biskeg to. Say ilalo tan katuaan na amin a sinmublay a pananalo da ed saray indibidual a laban da kontra ed kasalanan et akasandagep ed mataletalek a panagtalo ed kasalanan dia. Imposible ya iladawan so amin ya nagagawa dia, lapud nanduruma na saray karakter ya kabiangan. Saray manunan punto, odino parte, na sayan laban et aliwan mairap ya amtaen, anggaman saya et mas para ed pankaabigan na saramay akilaban nen say para ed pakaamta labat.

Malinew ya say kamarerwa et anggapoy seguradon panalaran to: man-aalangan (man-aalangan, man-aalbor — Ed.), anggaman mansiansian intero, ag-abuyak ed maong ya intension to, ya susuportaan na grasya na Dios. Tan siopa ni so ontulong ed sikato, siopa so mamapasanting ed sikato? Kanian natan et mas kaukolan nen kapiganman ya iyagaw to ed Dios ed amin a biskeg to, singa say toon nalulumog ya onyeyag. Sinakop na kalaban so kamarerwa tan labay ton lameten—man-eyag ka, singa ginawa nen Jonas ed eges na balyena odino singa ginawa nen Pedro legan ya nalelen. Naynengneng na Katawan so pankaukolan mo tan say pibabakal mo—tan Itan et mangiyawat na tulong, suportaan ka tan patibayen ka unong ed sakey a sundalon onlaban.

Ditan so kawalaan na suportam! Sankapeligrosoan no isipen na kamarerwa ya naromog to iyan suporta ed sarili to; insan to la nabalang so amin. Say karuksan et lamet ton daegen, salimukan to may liwawa ya makapoy ni ed loob to, tan erelen to may apoy ya kapapalesa ni labat ya onsindi. Amta na kamarerwa no panon so inkakapos to no bukor to; sirin, ya anggapoy iilaloan to ed sarili to, paabebaan toy linawa to ed arapan na Dios, gawen toy sarili ton anggapo ed puso to. Insan, say makapanyarin-amin a grasya et manggawa na amin a bengatla ed loob to manlapud sayan inkanggapo to. Siopaman, diad peteg a pan-paabeba ed sarili, ya mangiyan ed sarili to ed lima na Dios, et aagagen to Siya—say Maparungtal—ed sarili to tan onseet panamegley na biskeg To.

Anggaman ontan, diad proseso na pan-paabeba ed sarili, ag nepeg ya onaburido so espiritual a panagbilay, odino, kayari ya impanmatalek so sarili ed Dios, diad parehon panaon et onleksab ed ag-pan-kiwas. Andi; legan a man-aasahan so amin manlapud Dios tan anggapo manlapud sarili, nepeg met ya manseet parad pan-kiwas tan onkiwas unong ed sankaabigan na abilidad, pian walay bengatlan pag-datangan na Tawen a tulong, bengatlan sakopen na Tawen a pakayari. Wala la so grasya, balet onkiwas iya bilang ebat ed sarilin sagpot na sakey a too, ya kokompensayen to so inkakapoy da ed dilin biskeg to. Kanian, kayari yon nansiansian matibay ed mapaabeban panangisuko tan mapikasi ed linawa na Dios, sika met so onkiwas ya ag-onkekesaw.

Labanan so kasalanan ed pangkalahatan, balet lalo la ed saray lamot na satan. No say amin a bengatla et magulo ed loob na kamarerwa, tan saray kanonotan, a singa saray anino, et manalagey tan babalobaan da itan, a mangibabalang na pana manlapud amin a dapag a diretso ed puso—aliwan mairap a naamtaan no siopa so manunan manpapasempet na kaugsan, no ibaga. Diad beneg na karaklan na saray angkekelag ya kalaban, diman, diad mismon beneg, akaalagey iray manunan kumander, ya mangiiter na saray ganggan, manbabantay ed amin ya areglo tan say interon dalan na guerra. Sikara so, diad kabaliksan, saray mismon lamot na kasalanan. Diad sikara nepeg ya itutok so amin ya atensyon; kontra ed sikara nepeg ya direktan manarmas so sakey, taloen ira tan deralen ira. No asakbayan la ra, saray mas abeban mandirigma et manwaras la ra a bukor da.

Impanengneng na Manangiliktar no siopa iray manunan manangigapo na kasalanan tan saray manunan mananindigan ed saya nen tinawag To ray totoo ya ontumbok ed Sikato (Marcos 8:34–38). 'Siopaman so malabay a ontumbok ed Siak,' kuan To, 'nepeg ton ikalina so inkasikato'—onlihis manlapud inkasikato, nengnengen so inkasikato bilang dayo ed inkasikato, ag mankanepegan na atensyon o panangasi, ag mankanepegan ya iprotekta. Ipapanengneng na saya ya diad puson mangaaro ed kasalanan et naynay a manaayam tan mangibabawi so ugali ya kasumlang na saya—panangasi ed inkasikato, ya sikato met talaga. Say makasalanan a too et tratratoen to so sarili to a singa tratratoen na ina so inad-aron anak to: mairap para ed sikara so agda ituloy so labay na sarili da odino onkontra ed saray dilin pilalek da; agda nayarian so magmaliw a istrikto ed sarili da ed antokaman a paraan. Niarum ni, ingganggan itayo na Manangiliktar ya itaynan so amin a walad mundo para ed kaligtasan na kamarerwa: 'Ta antoy nagawaan na too no naala to so interon mundo, balet nabalang to so kamarerwa to?' (Marcos 8:36). Say mundo et say kabilugan na saray bengatla ed paway na sarili tayo: say nanenengneng, say natebek, say narerengel na laman. Kanian, sayan obligasyon et ipapanengneng to so tendensiya na puso na too para ed materyal, say panangaro ed saray natebek, tan say sakey a pasyon ya manparakel na sarili tan mananap na liket diad saray nanenengneng tan narerengel na laman labat. Tan talagan, say sensualidad et sakey a kalidad na manag-aro ed kasalanan: anggapoy interes to ed agnanengneng tan espiritual, legan a say amin a sensual et kabisado to la tan amin-amin lan sinubok tan tinesting to. Kanian, ipapaseseg itayo na Katawan ya ag itayo manbe-blien ed Sikato diad sayan mundo ya manliloko tan makasalanan. Ipapanengneng na saya ya diad puso na manag-aro ed kasalanan et walay takot ed no antoy iisipen na totoo, a makaderal ed kamaongan tan katuaan. Tan ontan so kipapasen. Say sakey a too et kaslakan a mabilay ed sayan ag napaparaan a kaunoran na saray niletneg ya areglo odino relasyon ed kaliber-liber da; lapud saya, natatakot iran galawen iraya tan, pian napansiansia iraya, mas labay da nin ikompromiso so konsensya da nen say onlaban ed pilalek na siopaman, manpakit na ag-respeto, odino makapansumpung ed problema. Saya so pilalek ya paliketen so arum: 'Antoy ibaga na totoo, tan antoy gawaen ko no kaukolan kon puteren so relasyon?' Saya so seguradon sankasensitibuan ya balor na kasalanan, no, pian naputot iya, say sakey et napepeligroan na kababaingan ed unibersal ya panangukom: 'Ta siopaman a makapabaing ed siak tan ed saray salitak diad sayan makankikamal tan makasalanan a henerasyon, sikatoy pabaingan met na Anak na Too no onsabi ed gloria na Ama to a kaiba iray sagradon anghel' (Marcos 8:38). Sayan unor a pananawagan ed onsabin panaon so mangipapanengneng na kaandiay anggan anton pakalikna ed bilay ya onsabi diad puson mangaaro ed kasalanan; mangitonton iya ed sakey a man-isip ya, parad satan a too, anggapoy ontan a bilay, tan sikara et interon akalner ed bilay natan. Tan ontan so katuaan. Saray totoo et kaslakan ya manbibilay ed dalin a singa ra manayam ya anggad angga, legan dan nalilingwanan so arapen; kabat da labat so liket ed dalin, tan amin ya gagala ra et manlilimog ed saksakey a kalat—no panon so maong a panagbilay dia—legan ya agda ninonot no antoy onsabi kayari to. Kanian, say panangasi ed sarili, say laman-laman a pilalek, say pilalek a mangaligwas ed arum, tan say panag-mundo (say pananisia ya say bilay et nipaakar labat ed saray bengatla ed dalin) so saray kabatbatian na sakey a puson mangaaro ed kasalanan—tan sirin, saraya so lamot na kasalanan tan saray manunan kampeon to. Sikami met, bilang makasalanan, et agmi ra komon naimano; tan no ag inpanengneng na Manangiliktar, seguradon agmi ra komon amta. Natan balet, lapud apanengneng la ra, malinew ya onia so nepeg ya nagawa. Say too, lapud inkabagsak to manlapud Dios, et nampokus ed sarili to—tan nadusa na panangasi ed sarili: saya et nanlapud manunaan ya naturalesa na Inkabagsak. Say toon akasumpa et nagmaliw ya magulo ed loob to; sikatoy akabagsak manlapud espiritu paonlad laman—tan manleletey ed sensualidad. Say manunan pasen ya pakanengnengan tan pakanag-alborotan na kasalanan et say sosyedad na saray makasalanan a totoo, a walaan na saray uksoyan tan relasyon ed baetan da ya mamapabaleg tan mansusuporta ed kasalanan. No, diad loob na sarayan amin ya istruktura na kasalanan, maayos so panag-agus na amin a bengatla—atan so kaliktan. Balet lapud say ontan ya panag-agus na saray bengatla et diad sayan panaon labat nayarin nagawa, legan a say onsabin panaon et mankaukolan na bengatlan baleg so pandumaan to, anggapo ni ingen so kanonotan nipaakar ed satan—ag-itan onkasya ed isip tan, lalo la, ag-itan makalmo na panangasi ed puso.

Kanian sarayan mismon lamot na kasalanan so manpapa-galaw na amin a kanonotan a man-aatakid sakey a too no akaparaan la ran onalis manlapud sakop na kasalanan paonlad kaabigan—papagalaw da so sakey a pulok na saray makapang-tukso a kanonotan a manpapalito, manpapakebbiew, tan manbabara. Say panangasi ed sarili et onyawag: "Anto met ya klase na bilay ya? Diad arapan et anggapo noag say irap, kairapan, ermen tan kakulangan ya anggapoy anggaan; singa manakar ya akasali ed saray rosas—walan sugat ed kada bekta!" Say laman et mansalita: 'Ipaltot mo la iyan bengatla, tan samay satan; itunda mo lay gawaen iya, tan satan—diad antikey, amin a bengatlan panliketan ko—tan iyukol mo lay inkasika ed espiritual labat! Abstrakto, amaga, ag makapnek, anggapoy bilay." "Antoy ibaga na totoo? Isipen da ya kakatwa tan igapo dan ilayaw ak; balet kaukolan kon puteren so duaran relasyon—balet antoy onsublay? Tan manlapud sayan dapag, manilalo ka met na busol." Saya so eyag na pilalek a mangpaliket ed totoo. Balet nia so eyag na panag-mundo: 'Say arapen, siyempre, onsabi met—siopa kasi so mangkontra ed satan?—balet arawi ni; panon ak sirin a manbilay ed natan? Saray arum et ontan so panagbilay da… Kabat tayo so bilay ed dalin, balet panon to met imay sakey? Saya et nasasabi tayo, balet iner imay sakey?'

On, no say sakey a too et onggapo ya manlingkor ed Katawan, amin ya saya et onyawis ya onlaban ed sikato. Tan sananey ni komon no saraya et mapalabas labat ya kanonotan, balet aliwa: onlusot iraya ed kaaraleman na kamarerwa, onbabayo tan onga-guyod ed too paonla ed dapag da, singa walay sakey a too ya angisabit na kawit ed mabilay a laman to tan gaguyoren to paonla ed sikato. Antoy gawaen na sakey a too dia?

Wala lay tulong ya asingger… Kaukolan mo labat so manpursigi—tan sika et manalo, balet gawaen moy satan a pansagpot ed marunong a paraan. No niletneg mo lay sarilim ed pikakasi, unong ya abitla, diad mapaabeban panangiyawat ed linawa na Dios tan say makapanyarin panag-obra na grasya: a) Apuraan mon paandien irayan amin a kanonotan ed kamarerwam; ekalen mo ra ed kanonotan mo panamegley na espisyal ya pansagpot na panagkontrol ed sarili; piliten mon ipawil ira ed samay akamot a pasen ya pinanlapuan da, tan ipawil so kareenan ed pusom; ta anggad agni makareen so pusom, anggapo ni so nagawaan mo ni. Para ed saya, diad unonan pankanawnawa, agmo ira anggan panon ya pansinen tan agka mitongtong ed sikara, anggano aliwan mareen so tongtongan. Say grupo na saray andi-kabat et magano ya manwaras no seryoso so panangasikaso mo ed sikara manlapud gapo; balet no mangibaga ka na salitan mapang-insulto ed sakey, insan ed sakey, insan ed komatlo — onseet so linawa ra tan mas onseet ira ed saray kerew da. Ontan met, say grupo na saray makasubok a kanonotan et lalon onseet no abuloyan mo iran manbayag ed kamarerwa mo anggano sakey a bekta, tan lalo la no mitongtong ka ed sikara. Balet no itulak mo ra ed mismon gapo panamegley na mabiskeg a panagkontrol na linawa, panangibaliwala, tan panag-arap ed Dios, bigla ran onatras tan taynanan da so kaliberliber na kamarerwa mo a malinis.

b) Balet anggano sayan mairap a grupo na mauges a kanonotan et abuyak la, anggano say puso et kalmado lamet tan say kamarerwa et nagmaliw a maga—nepeg ya tandaan a, diad katuaan, anggapo ni so agawa para ed sayan gagala. Sarayan kalaban et mabilay ni. Pinasalir labat ira manlapud kanonotan tan nayarin ginagala ran nanyamot, pian diad biglaan ya pan-ataki ed manepeg a pankanawnawa, mas seguradon makapanyalo lamet ira. Andi, ag nepeg ya ontunda diman ed antokaman a rason; ta no andi, anggapoy kareenan tan tagumpay. Nepeg iran pateyen, ayosen pian ompaway tan pateyen diad altar na panag-isakripisyo ed sarili.

Kanian, kayari mon lamet ya impa-akop so inkasika ed Dios tan say grasya To diad panamegley na pikakasi, tawagen mo so balang sakey ed saray manag-udyok na kasalanan tan piliten mon iyarawi so pusom ed sikara tan ituro ed kasumlang da—diad onyan paraan et naekal ira ed pusom tan ompatingga la ra. Para ed saya, iteran na malaya so matunong ya panagnonot, tan paunoray pusom ed saray bakat to. Diad panamegley na katuaan tan tulong na grasya ya mankikimey ed sekreto, paiganggan na panagnonot mo: a) unonan ipresenta so interon karuksan na saraya, ya nayarin ibaga ya, ananak na impierno; legan mon papasesegen so pusom ya manlikna na panagkasibaan ed sikara; b) insan ipanengneng ton malinew so peligro ya pangibabagsak da ed sika, tan ituro ed sika so sankakaparuksan ya kalaban; sika met, nepeg mon pasikepen so pusom pian man-aro na busol ed sikara; c) insan ipanengneng to ed sika so interon karakep tan kinasamit na bilay ya agda ka papayagan ya onloob, amin ya gayaga na kawayangan manlapud sarayan tirano; tan sika, ya say pusom et akapankarga la na panngilabut tan pasnok ed sikara, nepeg mon piliten so man-arawi ed sikara tan onarap ed satan a bilay, singa sakey a ugsa ya manaanap na subol na danum. Diad onian paraan, nagamoran so labay a resulta. Antikey ya programa, balet say kimey et nayarin ag nasumpal a singa ontan kaapura. Dia, saray punto labat ya nepeg ya laen na panagnonot na sakey a too so nipanengneng; say mismon dalan na panagnonot—no panon ya igiya tan iyakar ed kalat to—so nepeg ya asikasoen na balang sakey para ed sarili to; ed masimpit a kanonotan, sakey ya epektibo tan makapanyarin kanonot so ompaway ed sakey a paraan o arum ni. Balet, nepeg ya natalosan na sakey a too ya say panagrason et sakey labat a palakol; say tuan bengatla et walad saray pananguman na puso. Nayarin ibaga ya no magmaliw la ed puso iray abitlan pananguman, naabot tayo la so gagala tayo.

Sayan gawa so sankaimportantian ed proseso na panagpabagsak na linawa. Nepeg ya ituloy itan a mabiskeg tan ag onsebel anggad say puso, ed sarayan liko-liko, et nasabi to so mismon anggaan to; tan sarayan anggaan et sakey a panlaban ed saray makasalanan ya pilalek — saray ugali ya kontra ed saray manunaan ya kerew na kasalanan. Kanian, nepeg ya pagugulayan so sarili anggad, diad lugar na panangasi ed sarili, et nianak lamet so inkamarawal tan inkakawalay-asi ed sarili, tan nalikna so panag-irap, say pilalek ya pasakitan so sarili, ya uputan so laman tan kamarerwa; angga ed, imbes ya say pilalek ya paliketen so arum, onalagey, ed sakey a dapag, say panngiburido ed amin ya aliwan maong a kaugalian tan pakikikadua, sakey a klase na panagsupak tan panagpasnok ed saraya, tan ed sananey a dapag, say inkamabulos ya ipa-ilalmo so sarili ed amin ya aliwan katunongan tan amin ya panagbabalaw na too; angga ed, imbes ya pananam ed saray materyal, sensual tan nanenengneng labat, onlelesa so panamuyang tan panbusol ed sarayan bengatla, tan onggapo so pananap tan panpilalek ed espiritual, say puro tan say Divino; angga ed, imbes ya say panagbilay ed mundo—say pangigeter na bilay tan liket ed dalin labat—say puso et napno na liknaan ya singa dayo ed dalin, a say saksakey ya ilalo et say tawen a panayaman.

No sarayan ugali et naporma la, sirin amin ya pundasyon na kasalanan et naderal. Nabalang toy katibayan to tan say pakayari ton mandikta, ya natan et napasabi la ed mismon too. Say kasalanan et naekal, magmaliw ya bengatlan walad paway. Manlapud satan ya bekta, magmaliw la labat ya tukso, imbes ya sakey a pwersan mandikta. Tan no kapigan man kaukolan, kaukolan labat ya igalaw iray kontra-liknaan ya naala la natan kontra ed satan pian paandien. Manlapud saya et malinew no panon kabaleg so importansya na sagpot ya ilaladawan natan: diad panamegley to, sakey a balon inkasikato so napoporma ed loob tayo manlapud loob tayo met, a walaan na mapekder a panangiburi ed mauges tan panag-arap ed maong—sakey a punto na pananguman ed linawa so nagagawa, a lapud satan, amin a walad loob tayo et kaukolan a man-alagey ed balon ayos.

Nia so sakey a too ya akaalagey la ed mismon gilig na sakop na kasalanan—anggapoy manangisiyan ed sikato manlapud dalin na liwawa, kawayangan, tan liket. Saray galut et apoter la; nalilikna na kamarerwa so kawayangan tan liket; akaparaan la itan ya ontikyab paonlad Dios. Balet agni naandiput so kalistoan na kalaban. Wala ni sakey a pana ya inreserba to para ed sankaunoran a momento. Legan a say kaluluwa et manprepara lan tiponen so amin a biskeg to pian gawaen so unor a kundang pian makapaway ed sakop na makasarilin kasalanan, walay sakey a makapasyaw a yeyey ya akasabid atensyon to: 'Sakey agew la labat tan magenap la; nabuas et balang ka ed sayan ketegan.' Balanglan lapud diad datin pibakal, say kaluluwa et abalang tan manpipirawat na painawa, odino lapud ontan so mismon naturalesa na kasalanan, sayan boses labat so narengel. Anggapoy onkokontra ed kaabigan dia, noag ingen sakey a pakiusap—pian napainawa so tensyon ya atipon, anggano daiset labat. Sayan eyag so sankapanam-is ed amin: say kalaban et singa walad dapag tayo, ya onkekerew ya maasian tayo ed sarili tayo; balet no onabuloy ka anggano daiset labat ed sayan eyag, ed sayan suhestiyon, nabalang mo so amin ya naala mo. Diad panamegley na sekreto ya paraan, saray pinaarawi ya manag-udyok na kasalanan et onlusot ed puso, makikadua ed satan ya agtayo naamtaan—tan deralen tan guluen da so amin ya apinplanoy, pian no makatalos la so sakey, naromog toy sarili to ya awtol ed daan ya dalan, singa ag balot an-subok ya umanen so sarili to. Say betel, katamaran, tan ag-kagalaw so lamet ya ananalo ed sikato, kanian kaukolan ton igapo lamet so amin ya singa asumpal to la. Kanian, agmo babaliwalaen iyan singa anggapoy kakanaan a pankaukolan: singa melag tan anggapoy kakanaan, balet diad katuaan et sikatoy mismon diwa na amin a kaugsan; sikatoy makapanganyaya a panag-arap na panag-aripen ya akabalkot bilang kawayangan, sakey a makapangayayat a panamegka ya manaalimukok na sakey ya kalaban ya ag napikakareenan. Busolan mo ya amin so pakayari mo, tan no kapigan mo la nanengneng—ta singa kidlat so inkasileng to—apuraan mon ekalen so bakat to pian anggapo ni ingen so anggan melag a marka to so manayam. Pawil ka ed mismon kipapasen mo nen saman, tan mankomitir kan ituloy itan a parehon tensyon ed loob tan paway mo ya anggad angga. No tinalo mo met la iyan kalaban, mansiansia ka ya sakey a matibay a mananalo ed , lapud akontrol mo lay sarilim; magmaliw kan mismon sigpot a Katawan ed sarilim.

Kanian, kasumpal na panamaseseg na grasya, say unonan gawaen na kawayangan na too et say panakar paonla ed sarili to, ya nagagawaan to panamegley na taloran gawa: a) onkikiling ed maong—pipilien to itan; b) ekalen to ray makasbel tan puteren to ray galut ya angigapos ed sakey a too ed kasalanan, ya ipapaarawi ed puso so panangasi ed sarili, say pilalek ya paliketen so arum, say hilig ed makapaliket ed laman, tan say panag-mundo, tan diad lugar da et papagyaren to so disiplina ed sarili, say ag-pangasikaso ed makapaliket ed laman, say kabulosan ya isaklang so sarili ed amin a klase na kababaingan, tan say pangipasen na puso ed onsabin panaon a kaiba so liknaan ya sakey ya dayo dia; c) diad kaunoran, sikatoy na-inspira ya onggapo la ed dalan na kaabigan tampol, ya agto manaya-aya ed sarili to anggan daiset, noagta itatago toy sarili to ed estado na tuloy-tuloy, moderadon tensyon. Diad onyan paraan, amin a gulo et onkalma ed loob na kamarerwa. Lapud onyan a panag-uyog, kayari ton pinalubasan so sarili to manlapud amin a gapoan, inkuan to ed sarili to ya walaan na sigpot a panagprepara: 'Onbangon ak, onla ak la'

Manlapud sayan bekta, onggapo so sananey a galaw na kamarerwa—paonla ed Dios. Kayari ton tinalo so sarili to, ayari ton kontrolen so amin ya panangipatnag na saray galaw to, tan ayari ton naala lamet so kawayangan to, nepeg to la natan ya iyopresi so interon sarili to bilang sakripisyo ed Dios. Kabaliksan to, say kimey et kapaldua ni labat so asumpal.

Say Kabuasan na Panangako ya Iyukol so Sarili ed Dios

Nayarin singa agawa la so amin, no ginawa la so determinasyon ya taynanan so kasalanan tan say nakera la labat et so panggawa. Tan talagan, makapanggawa so sakey a too; balet antoy klase na gawa ya, tan antoy espiritu so wala ed saya? Say too et akapokus labat ed sarili to. No onggapo iran onkiwas manlapud sayan gapoan, manlapud sarili da tan para ed sarili da so gawaen da, anggano diad moral a pananaw. Saya et magmaliw a makasarili tan paganon moralidad. Wala ray totoo ya ibabaga dan manggagawa ira na maong lapud labay dan manggawa na maong—gagawen da itan lapud kuan na dignidad na too, odino lapud no arum so gawaen da et magmaliw ya makapabaing odino andi-kakabatan. Saray amin a ontan a manggagawa et ipapanengneng da ya say pamaalagey na moral a too ed loob da et agni akompleto: pinmawil ira ed sarili da, balet ag ira inmalis manlapud sarili da paonlad Dios tan ag da inyarap so sarili da bilang sakripisyo ed Sikato—kanian, tinmunda ira ed pegley na dalan. Say gagala na kawayangan na too et aliwan diad kawayangan a mismo, nitan diad too, noag ingen diad Dios. Diad kawayangan, impan-abuloy na Dios ed too so sakey a parte na Diosnon autoridad To, balet diad kondisyon ya say too mismo so man-alay ed satan ed Dios diad dili ton malayang linawa bilang sankaperpektoan a sakripisyo. Kanian, no tinalo mo lay inkasika, la ka tan iyalay mo la natan so inkasika ed Dios. Nen nankasalanan ka, aliwa labat ya abalang mo so inkasika, noagta, diad impan-abala na inkasika, inyarum mo met so inkasika ed Dios. Natan, manlapud inkibalik manlapud inkipriso ed kasalanan, lapud tinalo mo lay inkasika, ipawil mo lay inkasika ed Dios. Singa met, say pan-pawil manlapud inkasika paonlad Dios et nepeg ya aliwan mairap o komplikado, singa bilang, say pan-pawil manlapud sagur paonlad bukig. Balet seguradon say makasalanan ya onasingger ed Dios et aliwan too ya bukor to ed Sikato, tan ag met onasingger ed Sikato a singa anggapoy apalabas to. Andi, sikatoy singa sakey ya aripen ya tinmakas ya ompapawil ed amo to, odino sakey a makasalanan a too ya onarap ed arapan na ari-huwes. Kanian, nepeg ya onasingger ed paraan ya naawat. Diad saray gawa na too, aawaten na amo so aripen tan ipapawil na ari so pabor to ed akasalanan no, diad isingger da ed sikara, balang sakey et aminon to so kasalanan to, manbabawi ed satan, tan mangiter na masimoon a sipan ya magmaliw ya matunong ya intero manlapu la natan.

Ontan met so ipapasen ed panpawil na makasalanan ed Dios. Sikato so awaten na Dios no sikato et a) kikabat to ray kasalanan to, b) manbabawi ed saratan, tan c) mansipan ya ag la makasalanan. Saraya so saray manunaan ya gawa ed sakey a panagkasakey ed Dios a manlapud puso, ya ditan so man-depende so inkamatalindeg ed balon bilay, say inkaperpekto ed satan, tan say kaseguroan na ag-onngingirong a panumpal ed saray kakaukolanen to. Say maligoy a anak, sanen ompapawil ed ama to, inkuan to: 'Ibagak: Akasalanan ak'—panangawat na kasalanan; 'Agak manepeg'—panagkondenar ed sarili; 'awaten mo ak bilang sakey ed saray inupaan mon aripen'—sakey a sipan a mantrabaho (Lucas 15:18–19). Kanian, no ompapawil ed Dios:

a) Tandaan iray kasalanan mo. Tan diad panagdesisyon mon taynanan so kasalanan, amtam ya sika et sakey a makasalanan; ta no andi, akin et kaukolan ni so manplano na pananguman na bilay? Balet sayan inkamakasalanan et linma ed sika nen saman diad aliwan malinew a porma. Natan et nepeg mon seguraduen ya maong no anto so talagan makasalanan tan anggad iner so kalaknab to — malinew, tan distino, singa bilang, ibibilang mo ray kasalanan mo, kaiba so amin ya sirkumstansya ya mamapabawas odino mamaparakel ed kasalanan na saray gawa mo: kritikal ya usisaen so interon bilay mo, diad istrikto tan patas ya panaghusga.

Para ed saya, ipasen mo, ed sakey a dapag, so ganggan na Dios, tan ed kabila, so bilay mo, tan nengneng mo no iner so pandumaan tan pankakasakey da. Alaen so dilin ugali mo tan sukaten ed ganggan, pian nanengneng no kasin legal; odino alaen so ganggan tan nengnengen no kasin asumpal la ed bilay mo. Pian naseguro ya anggapoy napalabas ed sayan importantin bengatla, tumboken so sakey ya ayos. Yurong ka tan nonoten mo so amin a katungkulan mo ed Dios, ed kapwa mo, tan ed sarilim, insan usisaen mo so bilay mo no panon itan ya akapansumpal ed sarayan amin ya aspeto. O — usisaen mo so Sampulon Angat tan saray Beatitud, saksakey, kaiba so amin ya kabaliksan da, tan nengnengen mo no akapansumpal so bilay mo ed saraya . O — basaen iray kabanata na Santo Evangelio unong ed Mateo, no iner impaliwawa na Manangiliktar so espisipikon Kristianon ganggan, ontan met ed Epistola nen San Santiago ya Apostol, tan saray unor a kabanata na saray Epistola nen San Pablo ya Apostol, no iner saray kimey ya kaukolan ed sakey a Kristiano et insumaryo, alimbawa: manlapud kabanata 12 na Epistola ed saray Romano, manlapud kabanata 4 na Epistola ed saray Efeso, tan arum ni. Saray naudi et partikular ya importante lapud ipapaliwawa da so espiritu na bilay Kristiano. Sayan espiritu et malinew tan mabiskeg met ya nipatnag ed Unonan Epistola nen San Juan a Teologo. Basaen so amin ya saya tan usisaen so bilay yo no unong itan ed saya. O, diad kaunoran, alaen so ayos na panagkumpisal tan usaren itan pian usisaen so kagagawa yo. Isipen so bilay tan saray gawa yo aliwa labat bilang gawa na too, noagta bilang gawa na sakey a Kristiano, tan lalo la, diad sakey a partikular a rangko tan kipapasen.

Bilang resulta na ontan a panrepaso ed bilay mo, sakey a maingal a karakel na saray gawa, salita, kanonotan, liknaan tan ag-mablin pilalek so nipatnag—saray bengatlan ag komon ginawa balet pinalubosan—sakey a karakel na saray bengatlan dapat komon a ginawa balet ag ginawa; tan dakel a bilang ed saramay ginawa unong ed ganggan so napatunayan a naditakan lapud marutak a motibo. No amin ya saya et nantitipon, nayarin ompaway ya say interon bilay na sakey a too et puro labat makapansibaan a gawa. Say manunaan a nepeg ya tandaan ed sayan unonan parte na panag-amta ed kasalanan na sakey a too et say eksakton depinisyon na saray gawa to. Singa say sakey a rekord na serbisyo ya ginawa ya eksakton maong ed bilang, ontan met so nepeg ya gawaen na balang sakey ya ilarawan ed isip to so listaan na sarili ton gawa ya ontan met ka-eksakto—kaiba so amin ya sirkumstansya na oras, lugar, totoo, saray balangbang tan arum ni. No say pan-usisa tayo ed sarili et anggapoy bunga to, saya et lapud man-general labat itayo ya man-usisa.

Anggaman ontan, ag nepeg ya manbayag ed sarayan angkekelag a detalye, noag ingen et nepeg ya ituloy so panakar ed dalan na kasalanan, odino onloob nin mas aralem ed makasalanan a puso. Diad dalem na saray gawa, salita, pribadon kanonotan, pilalek, tan liknaan tayo et walay saray ag-onuman a disposisyon na puso, ya sikara so mamu-porma ed saray manunan ugali tayo. Saray arum ya gawa tayo et nagawa labat ya ag-pinan-plano, legan a say arum et nanlapud puso ya maseet a tuloy ya anggapo'y nagawaan tayon patundaen ira; say arum met et ginawa ya tuloy-tuloy, ya singa nagmaliw ya sarili dan ganggan. Say ontan ya pan-usisa et mangipatnag ed sikatayo no antoy saray pilalek ya akasalimukok ed puso tan mangiter na tuloy-tuloy, panloob ya panamaseseg ya gawaen iratan. Saya so mismon kabaliksan na makasalanan ya ugali. Diad pangibuyagyag ed saraya, nabuyagyag tayo so istraktura na puso tayo, say bilang tan say pansisibaan na saray ugali to.

No agawa la ya, anggan say manunan pasyon, ya mankokontrol ed amin, et ag la nayarin man-amot. Kabat a maong ya say lamot na amin a kasalanan et say panangaro ed sarili. Manlapud panangaro ed sarili et ombabaleg so katagey, kasakiman, tan laman-laman, tan manlapud saraya—amin ya arum a pasyon, ya say walo et ipapasen a manuna, legan a say arum, lapud nanlapud saraya, et ag naibilang. Balang makasalanan et walaan na amin ya sarayan pasyon—say arum et gagawaen la, say arum et manpapasimbalo ni labat—ta diad balang sakey a makasalanan, say panangaro ed sarili, a bukel na amin a pasyon odino makasalan a panagnonot, so mankokontrol ed bilay da. Balet aliwan pare-pareho so panangipatnag da ed balang sakey: ed arum, say kapalalo so manuna; ed arum, say laman-laman; ed komatlo, say pansarili. Tan saray mapangta et aliwan kontra ed saray laman-laman a panliliket—balet anggapoy pibabaleg no agda met nagugustuan iratan. Tan saray pansarili et atagey so panagsilip da ed sarili da—balet anggapoy pibabaleg no, para ed pankaabigan, et kaukolan dan no maminsan et onabeba. Tan say hedonista et labalabay toy liket—balet aliwan baleg a pirdiy no sarayan liket et walay bayar to. Kanian, balang sakey et walay saksakey a manunaan a pilalek. Amin ya arum et mansiansia ed dalem, sakop na saya, tan papan-uleyan na saya, ya ag mangas-asir a manggawa na kontra ed say manunaan a pilalek. Amin ya ugali tan mauges ya gawa, ya kabat la na sakey a too ed loob to, et akabase ed sakey a partikular a pilalek tan nanlapud satan so inspirasyon to. Dya so pinakakompleton ipapanengneng tan ipapasen na lamot na amin a kaugsan—say panangaro ed sarili—ed satan a too. Say pakatalos ed dilin kasalanan na sakey a too et nepeg ya onresulta ed panangibiig ed saya.

Kanian, diad kaunoran, naamtaan mo so lamot na kasalanan mo tan saray tampol ya apanlapuan to—saray hilig mo—pati saray arum nin apanlapuan to, saray amayamay ya gawa mo; nanengneng mo ed isip mo so interon istorya na kasalanan mo tan ilarawan mo ya singa sakey a pinta.

b) No abirbir mo lay kasalanan mo, agka manayam ya manbabantay labat ya anggapoy liknaan, noag ingen piliten mon paliknaen iray makapangisalba ya liknaan na panbabawi ya manlapud puso ya mitunosan ed satan. Nayarin singa ompatnag ya sarayan liknaan et onlesa ed sika diad mismon oras ya abirbir mo so kasalanan, balet diad katuaan et aliwan naynay ya ontan so nagagawa. Say puso et onkakapal so liknaan lapud kasalanan. Singa say sakey a managkimey ya onkakapal so lima to ed kimey to, ontan met ed makasalanan a too, ya ilalako toy inkasikato ed makapakesaw a kimey na kasalanan—manukit na saray makasamal tan kakanen to ra. Kanian, dia met, nepeg a kimeyen so inkasikato pian napasibkel iray liknaan na panbabawi.

Nararanasan so onia iran liknaan diad panamegley na liknaan na kasalanan ed saray kasalanan na sakey a too tan say liknaan na agpakapankibagay ed saraya. Say liknaan na kasalanan so walad pegley na panag-awat ed saray kasalanan tan say liknaan na panagbabawi, tan saya et resulta met na panagsisi ed sarili.

Kanian, unona ed amin, umpisa kan manbabalaw ed sarilim—tan gawaen mo itan. Itabi mo nin unona so arum a bengatla tan itilak moy sarilim a kaiba so konsensyam ed arapan na Dios—say Makakakita ed Amin a Hukom. Ipaliwawa ya amtam ya aliwa itan, balet pinabli mo ni; ya sarag mo komon ya ag gawaen—balet agmo inusar so panagtepel mo para ed pankaabigan mo: say kanonotan mo tan say konsensyam et kontra ed satan, tan seguradon wala ray balabag, balet agmo inasikaso irayan amin ya pasakbay. Gawaen mo ya para ed balang kasalanan. Nengneng mo ya balang kasalanan et gagawaen na too ed dili ton boluntaryo, a sigpot so pikakabat to ed pagkasalanan to tan anggan wala ni pansasagpot ya lampasan iray balangbang — tan say konsensyam so manpilit ed sika ya ikumpisal so kasalanan mo ya anggapoy panduaruwa. Say kalikutan na makasalanan a puso et nayarin manggapo lan manggawa na saray rason—balanglan diad inkakapoy na naturalesa na sakey a too, say biskeg na ugali to, kombinasyon na saray sirkumstansya, odino saray pressure na inagew-agew a panagbilay—agmo ra ondengel. Amin ya saya et nayarin amabiskeg ed panag-uyon ed kasalanan, balet anggapoy makapilit ed sika ya onabobon ed kasalanan—naynay ya walad malayang kaburyan mo. No ibagam ya, 'Agko labay,' ontunda la so amin ya tukso! Bilang panlaban ed sarayan panag-subok ya pabawasan so kasalanan na saray salang mo, usisaen mon maong so personal a kipapasen mo: siopa ka, iner, kapigan tan panon kan nankasalanan, pian nipanengneng no panon kabaleg so kasalanan na espisipiko a salang mo, diad situasyon mo—tan diad amin ya saya et nanengneng mo aliwan rason para ed panag-pasalamat, noag ingen saray bengatla ya mamapabaleg ed kasalanan mo. Say anggaan na proseso na panagsisi ed sarili et say liknaan na agnalingwanan a kasalanan—sakey a kipapasen ya say puso et mankumpisal: 'Anggapo'y depensa ko—makasalanan ak.'

Diad sayan gawa na panagsumbong ed sarili ed arapan na konsensya, aaminin na sakey a too so kasalanan to ya sunod-sunod, tan ibaga to: 'Makasalanan ak ed saya, tan ed satan, tan ed say komatlo; ed amin, ed amin et makasalanan ak'—akoen da ray kasalanan da tan onggapo lan nalikna da ya say bugat na saraya et walad sikara. Diad panag-amta ed saray kasalanan, nayarin isipen ni na sakey a too ya saraya et walad paway to; balet ed sayan gawa na panangikondena, nanenengneng iratan ed loob tayo a mismo tan mamapabelat ed sikatayo, tan lalon mamapabelat iratan lapud anggapoy rason tayo parad saratan. No nasabi la so onyan a punto, anto ni so niter na makasalanan no ag say: 'Makasirang ak! Aliwan maong itan, tan mauges iya; siak a mismo so pakasalanan no akin ya aliwan maong tan walad loob ko.'

No biglan ibaga na sakey a too ed puso to, 'Makasalanan ak,' biglan onbiskeg ed loob to so masakit a liknaan na panbabawi ed saray kasalanan to, a sunod-sunod. Mabaing ed sikato ta nandukol ed saray ontan a makapabaing a gawa; mansasakit so linawa to ta inabuloyan toy sarili to tan sinmuko ed saray dili ton mauges a pilalek; masakit ed sikato ta adala toy sarili to ed ontan a moral a panagkaderal; tan natatakot ya akapasakit ed Dios tan inyan toy sarili to ed ontan a delikadon kipapasen, diad sayan panaon tan diad andi-anggaan. Sarayayan liknaan et mansusublayan, tan say too et napupoolan ed loob to a singa walad apoy. Naynengneng to so inkasikato ya akabitin ed tapew na maawang a kalaleman tan, ed saray liknaan to, et onleksab ed kipapasen na saray pinawil. Sayan anggapoy ilalo a kairapan et onlanaan na liknaan na desperasyon. Tan diad sayan punto, no maminsan et sasalaken na demonyo na desperasyon so makasalanan a too, ya onkikisikis: 'Mas baleg so kasalanan mo lapud impanbilin mod sarilim.'

Balang makasalanan et nararanasan to irayan liknaan, anggano mas mabiskeg o mas makapoy. Ag nakaukolan ya manbabawi ta wala ra; imbes, nepeg ya pilaleken ya wala ra, tan magmaliw ya mas mabiskeg ni. No mas ompepelag so too ed saraya, tan mas mapetang so panagpool, mas makapangiliktar itan. Diad biskeg na sayan panagpool so pakabasi na panbabawi ed arapen. Dia so pakatalos na puso no panon kasamit so bunga na kasalanan, tan manlapud saya et makala na biskeg ya onarawi ed panangayayat to.

c) Saray liknaan na panagbabawi et malinew ya walay epekto ton maneral. Sakey a salita so onloob anggad panagsian na kamarerwa tan espiritu, na saray pukel tan utek, tan huhusgaan to ray kanonotan tan intensyon na puso. Balet say gagala no akin ya gagawaen iya ed sakey a too diad panamegley na grasya na Dios et aliwan basta labat maneral, noag ingen say manggawa na bago diad panamegley na paneral na daan. Sayan kabaloan et itatanem na sakey a simek na ilalo ed posibilidad ya itama so amin a bengatla. Posible ya itama so aliwa tan isubli so abalang; kaukolan labat ya igapo so gawa. Singa manlapud liknaan na panbabawi et walay direktan panag-akar paonla ed sakey a sipan: 'Kanian, itataynan ko so kasalanan tan mansisipan ak ya manlingkor ed saksakey a Dios diad panumpal ed saray ganggan To.' Balet say sakey a manggawa na ontan a sipan et nepeg a segurado, ed sakey a dapag, a saray apalabas a lingo to et napirdona, tan ed sananey a dapag, a makalay biskeg a kaukolan to pian mansiansia ed sipan. Kanian, say gawa na panagsipan ya manlingkor ed Katawan et nagagawa lapud talek ed panangasi To tan ed panangawat na tulong manlapud tagey; tan sayan talek et nanlapud pananisia ed Katawan a Manangiliktar tayo, ya diad panamegley To, diad krus, say rekord na saray kasalanan tayo et pinisag tan, kayari na inkatagey To, 'amin a kaukolan para ed bilay tan kabanalan' et inter ed sikatayo 'diad panamegley na makapanyarin pakayari To' (2 Ped. 1:3). No anggapo iyan pananisia tan say ilalaknab ton ilalo, say sakey a napapairap na makapakebbiew a liknaan na panbabawi et ontutumbok ed dalan nen Judas. Ditan la nagmaliw a peteg a balangbang so Krus na Manangiliktar para ed sakey a too! Manleletaw, singa walad tapew na araralem a bangin, diad makapagonigon a panagsisisi ed saray kasalanan to, nanenengneng to itan bilang saksakey a manangisalba ed sikato; sikatoy onkapet ed satan ed amin a biskeg na pananisia tan ilalo to, tan manlapud satan et mangala na biskeg pian nasumpal so sipan to. Singa say nalulumod a too ya mapekder ya onkapet ed sakey a kiew, ontan met so managsisisi ya onkapet ed Krus nen Kristo, tan nalilikna to ya agla sikatoy naperdi. Amta tayo met lan amin so pakayari na ipatey na Katawan ed Krus, balet say sakey a linmasan ed sayan masakit a panagbabawi ed saray kasalanan to et nalilikna to itan, ta say Krus et nagmaliw a saksakey a parte na bilay to.

Kanian, aasirien na liknaan na panbabawi tan mankukurong la ed kadesperasyon, legan kan onasingger ed pinangarap mon sipan:

a) Unona, apuraen ya pasiglaen so mabilay a pananisia ed pakayari na impangipako ed krus nen Kristo ya Manangiliktar. Amin a kasalanan na amin a totoo et impako ed krus, tan ontan met so kien mo. Pasiglaen iyan kaseguroan, tan say liket so onengas ed pusom, tan onbangon ya magmaliw a ilalo no maminsan ya napapetang iya na sayan pananisia.

b) Idagdag ed saya so mabiskeg a pananisia ya naikdan ka na biskeg pian nasumpal so sipan mo no makaawat ka la na saray Sakramento. Anggapoy siopaman so ag-aawat ed saraya. Lapud saya met a rason, inter na Katawan iraya, pian niiter. Sayan pananisia so mamabiskeg ed dilin biskeg mo tan mangiter na inkamaparaan ya mankimey a maong a kaiba so ontan a tulong. Wala ta'y panata ya onlesa no anggapoy talek ed tulong ya manlapud tagey? Balet, diad sananey a dapag, onlesa ta'y sayan talek no ag balet nin isipen na sakey a too so manpanata? Dia, walay pansisinumlangen ya epekto.

c) Tan no onalagey ed loob mo iyan pinankasakey a kompiyansa tan inkamaparaan, man-anap ka—a manlingkor labat ed saksakey a tuan Dios ed amin ya agew na bilay mo. Sayan pananap ya nanlapud puso, ya ginawa ed pananisia ed Katawan tayon Jesu-Cristo tan matuan imbelyaw, so manekal ed amin a karunongan ya angan-gan ed kamarerwa yo tan mangisilew ed balang aspeto na panagbilay yo ed loob tan balang aspeto na panagbilay yo ed paway. Dia so paknaan na tipan na puso ed Dios diad panamegley nen Kristo Jesus. Kanian, diad panamegley na sayan gawa, say datin determinasyon mo et nagmaliw ya tuan Kristianon ugali.

Say isasaka ed pananapet so mangimarka ed kasagsagan na biahe na makapanbabawi a makasalanan paonlad Katawan. Natan, pigara la labat so akayan to antis ton awaten so Katawan ya onsasabat ed sikato. Inabet na ama so maligoy ya anak to diad impangakap to ed beklew to tan impangangop to ed sikato bilang tanda na sigpot a panamerdona; insan to sikatoy inbiswakan na duga tan namparaan na ponsia para ed sikato. a) Say Dios et mangiiter na sigpot a panamerdona ed managbabawi diad Sakramento na Kumpisal; b) Biswakan to sikato na biskeg tan iiteran to na pangdem diad Sakramento na Banal a Komunyon.

Say interon kapasensia et iteter ed manbabawi diad Sakramento na Kumpisal

No say sakey a makasalanan et nandesidi lan manlingkor ed saksakey a tuan Dios manlapu natan, nepeg ton manapura ya onla ed Sakramento na Kumpisal. Say kaukolan na saya et baleg a maong, ta no anggapo iya, amin a ginawa anggad natan et aliwa labat ya ag-akompleto, noag ingen et naandi met ya anggapoy bili. Alaen to so amin a kabegat, kakanaan, tan pakayari to manlapud sayan Sakramento labat. Kanian, no anggapoy Sakramento na Kumpisal, anggapo met so siopaman a mabilay a peteg a Kristiano.

(a) Say unonan bengatla ya manggagawan kaukolan ed sayan Sakramento et say kakulangan na inkamatalindeg ed pangkabilugan na panagbilay tayo ed loob, sakey a klase na ag-inkalinew tan ag-inkatalindeg. Saray kanonotan tayo, legan ya walad isip tayo ni, et mapanguman so dalan da, ag-urnos so pansusublay da, tan ag-matibay so galaw da—tan saya et tua aliwa labat no say paksá et agni malinew, noag ingen pati no tinalakay tayo la itan na maong. Balet no isulat tayo la ra, aliwa labat ya naurnos ira, noag ingen et malinew tan natibay la met. Diad parehon paraan, say pananguman na bilay, no diad isip labat ya apan-isip, et mansiansian ag-desidido tan ag-matibay ed dili to, tan saray porma na bilay ya ninonot ed saman ya panaon et ag-matibay tan ag-ni klaro. Makala ra na matibay ya pundasyon diad Sakramento na Kumpisal, no say makasalanan et ikumpisal to ray kasalanan to ed simbaan tan patunayan to so sipan ton umanen so ugali to. Say tinunaw a sera et onagos ya anggapoy porma; balet no itagdag ed molde o tatagan na selyo, onala itan na sakey a malinew a porma. Tan say dalem a pagkatao tayo et nepeg a tatagan na selyo pian onala na sakey a malinew a porma. Saya et nagagawa ed Sakramento na Kumpisal: diman, say diadiosan a grasya na Espiritu Santo so mangise-selyo ed saya.

b) Say sakey a too et makaawat na espiritual a bilay manlapud Espiritu na Dios. Say grasya na Espiritu et manaayam ed loob tayo, onggapo lan manbilay tan onkiwas ed loob tayo, tan mangiter na bilay unong ed Espiritu. Diad sakey a manbabawi, anggad natan et nanlapud paway so impangkiwas to: nanlapud paway to tinukso, nanlapud paway to inobserbaan to so amin a panag-apiger a galaw ed loob tan tinulongan to iratan; balet agni akaloob a maong, odino nanayam. Saya et nagagawa na Espiritu diad Sakramento na Kumpisal (tan, para ed sakey ya unonan manbabalik ed Katawan, diad Binyag). Singa say sakey ya apasoot na paka-irap et makalikna na paka-presko tan biskeg no oninum na ambetel ya danum, ontan met so sakey ya napupoolan ed apoy na panagbabawi et mangawat, diad Sakramento na Kumpisal, na sakey ya seguradon —sakey a pakayari ya mamapresko ed ermen to tan diad parehon panaon et mamabiskeg ed sikato.

c) Say mamapagmaliw a partikular a kaukolan ed Sakramento na Panagpakumbaba et, diad sakey a dapag, say naturalesa na kasalanan, tan diad sananey a dapag, say naturalesa na konsensya tayo. No makasalanan tayo, iisipen tayo ya anggapo lay bakat na kasalanan ya atilak, aliwa labat ed paway tayo noag ingen pati ed loob tayo. Legan na satan, mangiiwan itan na aralem a bakat diad loob tan paway tayo—diad amin a bengatlan walad kaliber-liber tayo, tan lalo la ed tawen, diad saray ganggan na Dios a Manangibiig. Diad oras na kasalanan, nadesisyonan diman no antoy nagmaliw a say managkasalanan: diad Libro na Bilay, sikatoy nirehistro ed listaan na saray nisentensyaan—tan sirin et akabedber ed tawen. Say grasya na Dios et ag onbaba ed sikato anggad sikatoy ekalen ed listaan na saray akondena ed tawen, anggad sikatoy makaawat na absolusyon diman. Balet pinabli na Dios ya say tawenan ya absolusyon—say tawenan ya pangekal ed listaan na saray akondena—et akasandagey ed absolusyon na saramay akagapos ed kasalanan diad dalin. Kanian, awaten so Sakramento na Kumpisal, pian nibilang kan manepeg ed sigpot a panamerdona tan lukasan ed loob mo so dalan para ed Espiritu na grasya. Say konsensya tayo, ya nalinisan la tan apawil to la so sensitibidad tan panag-usisa to nipaakar ed moral ya kaayusan, et ag mangiter na kareenan ed sikatayo anggad agtayo sigurado ed panamerdona. Ontan so naturalesa to ed ordinaryon panagbilay tayo: agto ni ingen abuloyan ya nanengneng tayo so samay asalanan tayo anggad agtayo sigurado ya pinerdona da tayo la. Balet no nipaakar ed Dios, mas maingat ni. Anggano, diad oras ya say sakey a too et ontalindeg pian manggawa na matibay a sipan, walay sakey a kaseguroan ya ondateng ed sikato ya ag la sikatoy kalaban na Dios, sayan kaseguroan—lapud ginawa na sarili to—et ag nayarin manbayag; magano yan niyegyeg na panduaruwa: 'Onia kasi talaga, odino panaglimlim ed sarili labat?', tan sayan panduaruwa et mangitanem na kapaga ed loob, tan manlapud kapaga et onsabi so kaandian na disiplina. Kanian, say bilay na sakey a too et magkulang ed panagpursigi tan kaayosan. Kanian, nepeg ya narengel na sakey a too so sipan na pankaperdona na amin a too manlapud lupa na Dios, pian, diad sampot et aseguro la so linawa to lapud panagmatalek ed panangasi na Dios, et makapanggawa la sirin na mas determinado tan mas matibay diad satan a panagmatalek. La ka la sirin, tan ikumpisal mo ray kasalanan mo—tan naawat mo manlapud Dios so deklarasyon na pankaperdona.

Nepeg ya manparaan na duga so sakey a too para ed sakey a kumpisal ya makapangiliktar. Siopaman ya akalabas la ed amin ya nibaga anggad natan et akaparaan la. Ituloy mo la sirin, a walaan na matoor a pananisia!

a) No nagmaliw kan seguradon maong ed kaukulan na sayan Sakramento, onasingger ka—aliwan singa sakey labat ya pandagdag ed pananguman na bilay mo odino simplin ugali, noag ingen diad interon pananisia ya para ed sika, bilang sakey a makasalanan, saya labat so saksakey a dalan paonlad kaligtasan; ya no ilampasan mo, mansiansia ka ed limog na saray nida-damot tan, sirin, naekalan ka na amin a panangasi; ya no agka onloob ed sayan kuarto na panagpaabig, agmo napapaabig so espiritum tan mansiansia ka, singa dati, a mansasakit tan manirap-irap; ya agmo nanengneng so Panarian no agka onloob ed satan diad panamegley na puerta na panagbabawi.

b) Lapud sarayan pananisia, pasnuken lamet ed loob mo so pilalek para ed sayan Sakramento. Asinggeran mo ya aliwan singa sakey a lugar na sakripisyo, noag ingen bilang sakey a panlalapuan na saray bendisyon. Siopaman a malinew a mangiisip ed bunga ya nianak ed loob tayo diad panamegley na kumpisal et agto napigilan so manseet a makaala ed saya. Say sakey a too et onla diman a napno na sugat, anggapoy anggan sakey a parte na laman to ya maong manlapud ulo anggad sali, balet ompawil manlapud diman a maong so amin a parte na laman to, mabilay, mabiskeg, tan walaan na liknaan na seguridad kontra ed saray onsabin irap. Onla diman ya awit-awit toy ambelat a pasen—say interon belat na saray apalabas a kasalanan to ya walad sikato, ya mamapairap ed sikato tan mankukurakot ed amin a kareenan to—balet ompawil manlapud diman ya aligliwa, maliket, tan maligsa so liknaan to, lapud inawat toy sakey a sulat na pankaabigan ed amin.

c) Pabayaren ya onloob so bain tan takot—ontan la! Sayan Sakramento et nepeg ya pirawaten a maong lapud itatanem to so bain tan takot; tan no mas baleg so bain tan takot, mas baleg so pakapangiliktar to. Diad panpirawat ed sayan Sakramento, pirawaten so mas baleg a bain tan mas baleg a panagkibot. Wala tay toon man-desisyon ya manpa-tambal ya agto amta ya masakit so panagtambal? Amta da, balet diad pan-desisyon dan manpa-tambal, kasabay met na desisyon dan tiisen so irap ya kaiba na satan diad ilalo ya onabig. Tan sika, nen sika et tinortyur na liknaan na panagbabawi ya sinmabi ed sika tan manpupursigi kan onapit ed Dios, agmo ta inkuan: 'Akabaraan ak ya man-irap na antokaman, basta kaasi ka tan perdonaen mo ak!' Kanian, agawa itan unong ed pilalek mo. Agka paabala ed kababaingan tan takot ya naliliknam natan—saraya et kaiba na sayan Sakramento para ed pankaabigan mo. No napino ka la ed saraya, onbiskeg so ugali mo. Napuripika ka la na masulok ed maminsan ed apoy na panagbabawi—napuripika ka lamet. Nensaman, sika labat so napuripika ed arapan na Dios tan say konsensya mo, balet natan et napuripika ka ed arapan na sakey a tistigo ya pinili na Dios, bilang paneknek ed inkamatoor na saman a pribadon panagpuripika, tan nayarin pian napunan so kakulangan to. Wala so panangukom, tan kaiba to so makapakesaw a bain tan takot. Say bain tan takot ya nalikna legan na kumpisal so manbayar ed bain tan takot ed satan a panaon. No agmo labay ya arapen iratan, tiisen mo iraya. Niarum ni, lawas a no mas baleg so kapaga ya nalikna na mankumpisal, mas baleg met so ligliwa ya naawat to kayari na kumpisal. Dia so peteg ya pangipapanengneng na Manangiliktar ed Inkasikato bilang Manangiligliwa na saray napapagal tan nabebegat! Say toon peteg ya nambawi tan nankumpisal et amta to iyan katuaan manlapud personal ya eksperiensia, tan agto aawaten iya diad pananisia labat.

d) Insan, diad panonot lamet ed amin a kasalanan ya ginawam tan panamegley na panagpasimbalo na sipan ya angan-anlamat la ed loob mo ya agmo la iratan uliten , pasiglaen so mabilay a pananisia ya akaalagey ka ed arapan na Katawan a Mismo, ya mangaawat ed panagkumpisal mo, tan istoryaen so amin, ya agmo itabon so antokaman ed saray manpapabelat ed konsensyam. No sinmabi ka a walaan na pilalek a pabaingan so sarilim, agka mangilemlem na antokaman, noag ingen ipanengneng mo, ed sankakanaan a paraan, so baing mo ed panag-uyon mo ed kasalanan. Saya so makapangiter na ligliwa ed apasnok a pusom. Nepeg ya segurado so sakey a too ya balang kasalanan ya ikumpisal to et naekal ed puso to, legan a balang kasalanan ya iseselep et mansiansia ed loob to, ya mangitdan na mas baleg a kondena lapud, ed satan a sugat, say makasalanan et asingger ed Mankayarian a Managpaabig. Diad panamegley na paniselep na kasalanan, tinakloban to so sugat, ya agto amta ya papairapen tan papairas to so kamarerwa to. Diad salaysay nipaakar ed bendisyonan a si Theodora, ya anansakit ed saray subok to, nibaga ya ag-anap na saray mauges ya akusador to ed saray rekord da iray kasalanan ya inkuenta to. Diad saginonor, impaliwawa na saray anghel ed sikato ya say kumpisal et mamapunas na kasalanan manlapud amin a pasen ya akarekord itan. Diad libro na konsensya, odino diad libro na bilay, odino ed sarayan mauges a managderal, ag la nirekord so kasalanan na satan a too—tinanggal na kumpisal irayan insulat. Kanian, ibuyagyag mo so amin a manpapabayat ed sika, ya anggapoy isalba mo. Say kalaknab na nepeg ya gawaen ed panangibunyar na saray kasalanan et pian say espiritual ya ama et makapangawa na dugarugan pakatalos ed sika, pian nanengneng to ka no siopa ka a peteg, tan, diad panangiter na absolusyon, et sika so espisipikon pirdonaen to, tan aliwan say arum; pian no ibaga to: 'Pirdonaen tan absuelten so manbabawi ed saray kasalanan ya ginawa ra,' — anggapo lay nateba ed sika ya ag sakopen na sarayan salita. Saray totoon, legan dan manpreprepara parad kumpisal ed unonan pankanawnawa kayari na andukey ya panaon ya panagbilay ed kasalanan, et gunggonaan da so pankanawnawa ya mitongtong nin unona ed espiritual ya ama da tan istoryaen ed sikato so interon istorya na bilay dan makasalanan, et maong so gagawaen da. Diad onyan paraan, anggapoy peligro ya nalingwanan odino napalampas so antokaman ed kalibuan legan na kumpisal. Nepeg ya gawaen so amin a nayarian pian naseguro so interon panangibunyag na saray kasalanan na sakey a too. Say Katawan et angiter na pakayari ya mangiter na absolution aliwan andi-kondisyon, noag ingen diad kondisyon na panbabawi tan panagkumpisal. No agya nagawa, nayarin no ibaga na espiritual ya ama, 'Paperdonaan tan aabsolbaen ta ka,' ibaga na Katawan, 'Balet kokondenayen ta ka.'

d) Asumpal la natan so kumpisal. Itagey na espiritual ya ama so epitrachelion, takloban to so ulo na mankokumpisal, tan legan ton ipepetek so lima to ed tapew to, iproproklama to so absolusyon para ed amin ya kasalanan, ya seselyoan to na tanda na krus ed ulo. Say nagagawa ed kamarerwa ed satan ya bekta et amta na balang sakey ya matuan nankumpisal. Saray ilog na grasya so onagus manlapud ulo paonlad puso tan punuen to itan na liket. Saya et aliwan nanlapud too—aliwan nanlapud manbabawi odino ed samay mangiiter na dispensa: saya et misteryo na Katawan, say Managpaabig tan Managpa-aliw na saray kamarerwa… No maminsan et nagagawa ya arum a totoo et malinew dan nadngel so salitan manlapud Dios diad puso ra, ya magmaliw a panlalapuan na biskeg tan inspirasyon para ed saray gawaen da ed arapen. Singa itan sakey ya espiritual a armas ya inter nen Kristo ya Manangiliktar ed sakey a too ya natan et akila ed saray milalaban ed silong na bandera To. Siopaman so nibilang a manepeg a makadengel na ontan a salita et nepeg ton itago itan bilang panlalapuan na ligliwa tan inspirasyon; panlalapuan na ligliwa, lapud malinew a naawat so kumpisal nen pinablin na Katawan a makitongtong, singa, ed samay manbabawi; panlalapuan na inspirasyon, lapud diad oras na tukso et kaukolan labat ya nonoten itan, tan manlapud ditan so pangalaan na biskeg! Panon ya papasesegen na saray sundalo ed bakal so sarili da ya onkiwas? — Diad samay salita manlapud diskurso na komander ya sankabaleglan epekto to. Ontan met so diad saya.

e) Kanian, manampot la so amin… Say nakebel la labat et say onlukob ed arapan na Dios bilang pisasalamat ed agnabibigkasan a panangasi To tan say onungap ed Krus tan say Ebanghelyo bilang tanda na sakey a sipan — say matibay a panakar ed dalan a impanengneng na Ebanghelyo, diad panamegley na panagpaku ed sarili, pian ontumbok ed saray bakat nen Kristo a Manangiliktar, unong ed deskripsyon ed Ebanghelyo, diad silong na mablin kawit To, a nansagpotan mo la natan. Kayari mon gawaen iya, onla ka ed kareenan, a determinado kan onkiwas unong ed mismon insipan mo, a tandaan mo ya manlapud sayan bekta et husgaan ka la ed sarilim a salita. No nansipan ka la, tuparen mo; no sinelyoan mo la na Sakramento, lalo ka nin magmaliw a matoor ed saya, pian agka lamet naplag ed saramay mangibabalewala ed grasya.

g) No say espiritual ya ama yo et mangiter na penitensya ed sikayo, awaten yo itan a maliket. Tan no say espiritual ya ama yo et ag mangiter, et kerewen yo ed sikato ya gawaen to. Saya et magmaliw ya aliwa labat a giya para ed sikayo diad maong a dalan ya lalakuben yo, noag ingen et magmaliw met a proteksyon tan kalasag kontra ed saray makontra ya gawa na arum a totoo ya akaturo ed sikayo diad balon panagbilay yo. Aya so insulat nen Kasantosan a Patriarka na Constantinople (Jeremias — Ed.) nipaakar ed sayan tema diad 'Ebat to ed saray Lutero': 'Ipapairal mi so pampirdona na kasalanan a kaiba so penitensya lapud dakel a balidon rason. Unona, pian diad panamegley na boluntaryon kairapan dia et napaliktar so makasalanan manlapud mabegat ya ag-boluntaryon dusa diman, diad bilay ya onsabi, ta anggapoy arum ya makapalikna na panangasi ed Katawan a singa say kairapan, lalo la no boluntaryo. Kanian imbaga nen San Gregorio ya saray lua et babayaran na panangaro ed katooan. Koman-duwa, pian saray makasalanan a pilalek na laman ya manpapaway na kasalanan et naekal ed loob na makasalanan, ta amta tayo ya say kapara so man-tambal ed kapara. Koman-talo, pian say penitensya et magmaliw a singa balor o angol para ed kamarerwa, ya mangesebel ed panpawil to ed saraman a mismon bisyo ya kabayatan ya a kalilinis to ni labat. Kapat, pian nasanay itayo ed panag-irap tan pasensya, ta say kabubuan et bunga na panag-irap. Kalima, pian nanengneng tan naamtaan tayo no say manbabawi et talagan akaburi la ed kasalanan."

Siopaman so ondalana ed sayan interon proseso na espiritual a panagpaabig unong ed nepeg, tan—say sankaimportantian—et ikumpisal to ray kasalanan to ya anggapoy isalot, et ompawil manlapud abung na Dios a singa panagpawil na saray akasalanan manlapud pasen na panangukom, ya nadngel da diman, imbes na sentensya na patey, et sakey a proklamasyon na pasensia tan say panamerdona ed saray krimen da, — ompawil ira a walaan na sankaralem a pisasalamat ed Manangiliktar na saray kamarerwa tayo, a walaan na mapekder a determinasyon a iyukol so nakekera na bilay da ed Sikato tan ed panumpal na saray ganggan To, a walaan na sankabaleg a panagbusol ed amin a datin kasalanan da tan agnapokpokan a pilalek a ekalen so amin a bakat na datin mauges a bilay da. Say akatanggap na absolusyon et nalilikna to ed loob to ya ag-iya mantatambay, ya walay sakey a nikaduman pakayari ya sinmabi ed sikato. Say grasya na Dios, ya anggad natan et nanlapu labat ed paway ya nankimey ed sikato pian ontulong ya manalo ed sarili to, et natan, diad panamegley na saray salitan 'Paperdonaan ko tan ipapayagan ko', linmoob la ed loob to, nansakey ed espiritun to, tan pinano to na alay abig a pilalek tan sigasig ya uusaren to natan pian gawaen so kimey tan responsabilidad to anggad ed sampot na bilay to.

Say manbabawi et onasingger ed Sakramento na Banal a Komunyon

Diad parabola na Anak a Malsalat, say ama, kayari ton inawat so anak ton pinmawil ed sikato a manbabawi, kayari ton inmeyag ed saray sali to tan inungwan bilang tanda na sigpot a panamerdona, ingganggan ton isulod na kawes tan mangiparaan na maliket tan maringal a panagdem. Say puso na ama et ag kontento ed pampirdona labat; determinado ya iseguro ed anak to so pankikareenan da tan mas ipatnag so liket na pankikabat da lamet kayari na makapasinagem a panagsian. Say aro na ama et itdan to so ag nin balot inilaloan na ilalo na anak. Antoy makasalanan so makapan-ilalo na mas baleg nin bengatla kayari ton makaawat na sigpot a pampirdona? Balet, sikatoy imbitado met ed Panag-apon na Katawan, no iner say Katawan a Mismo so mangiiter ed sikato na Laman To ya kanen tan Dala To ya iinumen. Saya so sankatageyan a gloria na inkamaiteter ed manbabawi a makasalanan; balet aliwa yan sobra, noag ingen sakey ya importantin kaukulan para ed pankikabkabat lamet ed Katawan.

Say bilay na Kristiano et bilay ed Katawan a Jesu-Cristo. Say mananisia et akabalkot ed si Cristo tan mabilay ed Panamegley To. Say sakey a nankasalanan kayari na binyag et nababalang to iyan grasya; no makabangon manlapud inkaknasalanan tan ompawil ed Katawan, kaukolan a magmaliw lamet a manepeg ed saya—tan nagmaliw a manepeg panamegley na Banal a Komunyun. 'Siopaman so mangan na Laman ko tan oninum na Dala ko et manaayam ed siak, tan siak met ed sikato,' kuan na Katawan (Juan 6:56). Dia, ed manbabawi a kamarerwa, so gapo na bilay ed si Cristo Jesus. Inkuan na Katawan a Sikato so baging, tan saray mananisia ed Sikato et saray sanga (nengnengen so Juan 15:46). Say sanga et ag mabilay no ag sikatoy akakabit ed baging; ontan met, saray mananisia et ag mabilay no ag ira walad Katawan. Anggapoy arum a peteg a bilay noag diad sayan baging. Antokaman ya ag akakabit ed sikato et inatey. Kanian, siopaman a labay ton mabilay a peteg et nepeg ya ikabit ed sikato, awaten so makapabilay a sustansya manlapud sikato, tan mabilay diad panamegley na panagpakan ed sikato. Sayan panagsuldong et nagagawa diad Banal a Komunyun: dia et say Kristiano et magmaliw ya sakey ed Katawan. Nen say Katawan et mangigigiya ni labat ed sakey a makasalanan paonla ed sigpot a panagbabawi, Sikato et kokotkoten to ni labat so puerta na puso; balet no say puerta et nilukasan panamegley na panagkumbinsaan tan panagbabawi, Sikato et onloob tan mika-pangdem na Panagdem na Katawan kaiba so mankokomunika.

Natan et nianak ya balo so sakey a too. Manumpisa para ed sikato so sakey a bilay ya sankabaloan. Ag makapantuloy so bilay no anggapoy naakan, tan lalo la no say naakan et ag-akabagay ed sikato. Tan say ontan a naakan et mismon Laman tan Dala na Katawan. Sikato met lanlamang so nansalita: 'Say laman ko et tuan naakan, tan say dala ko et tuan iinumen' (Juan 6:55). Diad saraya so nepeg ya pakan na sakey a too ya nampisa na balon bilay pian napasibeg itan a bilay. Mas lalon kaukolan so pakan na sayan kakanen diad saray unaan ya parte, diad mismon gapo, no ibaga, na balon bilay na sakey a too. Ibabaga ya say unaan ya kakanen et maka-impluwensya ed karakter na pisikal a bilay na sakey a too tan diad saginonor et magmaliw ya permanentin pankaukolan na laman. Anto sirin, so nepeg a karakter na bilay na sakey a manbabawi? Sakey a bilay a akasentro ed si Kristo Jesus, say Katawan tayo. Anto so nepeg a magmaliw a pirmin pankaukolan to? Say pankaukolan na pakikayarian ed Katawan. Kanian, nepeg ton apuraen, diad mismon gapo na sayan bilay, so pan-awat ed Laman tan Dala nen Kristo, pian, singa to ibabaga, ikarga so pundasyon na sakey a bilay a mitunosan ed si Kristo, tan pian pasnuken so mabilay a pilalek para ed pirmin pakikayarian ed Sikato diad panamegley na sayan pan-awat. No asagyat la na sakey so sayan manna a taga-tawen tan nalikna to so samit to, agto la napigilan so lalon pananabik tan panag-irap to parad sayan pakikikayarian.

Kanian, kayari yon makaawat na panangasi tan sigpot a panamerdona diad panamegley na panagbabawi, ituloy yo so Komunyong Santo, parad sigpot a panagpabiskeg na loob yo.

Agla nakaukolan so mangiwanwan na espisipikon totontonen para ed panparaan ed saya. Say toon manbabawi et wala la ed sikato so amin a nakaukolan, tan natural ya onlad Banal a Komunyun. Siopaman a nampasnok ed saray kasalanan to tan inkuenta to iraya et akaparaan la ya onalmon ed sayan baleg a Sakramento. Tan anggapo lay arum ya ingganggan na Apostol; kuan to labat: 'Kanian, suboken na too so sarili to, insan to kanian itan a panagdayew tan umom itan a kopa' (1 Cor. 11:28). Nayarin ibaga: ituloy so walad sika, odino agmo paandien so walad sika — tan satan la so magenap.

Unong ed niletneg ya gawa tayo, ag masyadon abayag so pansumpalan na Kumpisal tan Komunyon: kaslakan et say labi, kabuasan, tan say Misa. Diad sarayan bekta, nepeg ya ingatan so malinak ya kanonotan ya inawit manlapud simbaan kayari na Kumpisal, tan iyaplika itan ed pakikomunyon ed Katawan diad Banal a Komunyon.

a) Agmo paabalaen so atensyon mo tan pakalmaen so pusom. Man-ingat ed saray panag-aliwa tan saray makapagonigon a problema; itabi so amin, tan itepel so kanonotan ed loob tan mansiansia kan bukor a walaan na saksakey a kanonotan nipaakar ed Katawan a manasingger la ed sika. Itabi so amin a manliliber a kanonotan tan, legan a nononoten so saksakey a Katawan, manpikasi ed Sikato na andi-aliwa tan manlapud puso a pikakasi.

b) No ag nayarin mansiansian akapokus so kanunutan mo ed sayan saksakey ya kanonotan, okupaan mo itan na panagnonot nipaakar ed mismon Komunyon; tan, pian ag itan masyadon manliber-liber, igapos mo itan ed saray salita na Katawan tan saray sagradon Apostoles nipaakar ed sayan Sakramento.

c) Legan mon nononoten so anggan anton salita na Katawan odino na Saray Santo Apostoles, mangala ka na panagpaalagey manlapud saratan tan iparaan moy sarilim para ed mapakumbaban pikakasi. No onsabi la so pikakasi, onduko ka ed arapan na Katawan tan agka onatras ed pikakasi legan ya mantitilak so pikakasi.

d) Usaren so labi ed sarayan gawaen anggad say ugip so mangipepes ed saray matam. Onsabi so kabuasan. No akabatan ka la, unona ed amin, pasnuken lamet so kanonotan mo ed karakpan na agew ya sinmabi para ed sika. Balet agka mankabalang, agka manpalilingo ed dakel a bengatla, noag ingen say kanonotan mo et say walad sika tan diad loob mo. Man-ingat ka! Suboken ka na kalaban ed amin a paraan pian iyakar so kamarerwam ed estado na karuksan, ya panggugunaetan ton isalat so kanonotan mo, odino mamapabaleg na kapagaan nipaakar ed sakey a bengatla, odino mamapabangon na ag-inkakontento ed sakey a bengatla, odino mamapabangon na sanok ed sakey a too. Man-ingat ka ed sarilim legan kan manpipikasi ed Katawan, tan naliklikan mo irayan pakasabakan.

d) No onloob ka ed simbaan, isipen mo ya singa walad Kaaruman a Kwarto ed Sion ka, no iner ya inter na Katawan so Banal a Komunyon ed saray banal ya Apostoles, tan mas lalon mangasikaso ka nen say no kakansionan iray himno tan babasaen iray basa, ya ituturoy amin ya kanonotan mo ed pakatalos ya say Katawan a Mismo so mangipeprepara na sayan makapangiliktar a panagdem para ed sika.

(e) Diad panggagawa ed saya, pabiskegen so pananisia yo ed tuan presensya na Katawan tan Manangiliktar a Mismo diad Masanto a Misteryo. Manlapud sayan pananisia tan panagnonot ed Katawan a Mismo, singa la Siya manasingger ed sika, mankialam ka ed kaabebaan: 'Katawan, ag ak manepeg ya onloob Ka ed silong na atep ko' (Mateo 8:8). Manlapud sayan kababaan na linawa, ituloy ed sakey a panagalang a singa-anak—aliwan samay manamper, noagta samay mangitdan na marespeton panag-alwar. Lapud say Katawan a mismo so mangiimbita tan mangikokomand ed sika ya onapit, magmaliw kan akaparaan ya onapit a walaan na kompiyansa, a walaan na pilalek tan pananabik, a singa ugsa a manaanap na ilog na danum, tan manilalo kan seguradon makaawat ed Katawan a mismo, tan kaiba To so amin a kayamanan na bilay a nitalimukok ed loob To. Manlapud sayan ilalo, ya agka pabain, ompawil ka lamet ed sarilim, akaparaan ya arapen so Katawan; pasnuken mo ni so panagbabawi na pusom, tan pasimbaloen mo so sipan mo ya taynanan so kasalanan, anggano kapalit to et say bilay mo.

g) Pansagpotan yon manalagey ed interon Liturhiya, ya onggagalaw manlapud sakey ya liknaan paonlad sananey, tan ed sayan espiritu na debosyon et unor ya onasingger ed Kopas na Katawan; sanen nanengneng yo la, mangiter kayoy galang ed Katawan ya onasingger ed sikayo, tan, ya akalukas so sangi tan puso yo, awaten Yo Siya, ya mapaabebay tan magalang ya onyeyag a kaiba nen Apostol Tomas: 'Ginok tan Dios ko!' (Juan 20:28). Gloria ed Sika, O Dios! Gloria ed Sika, O Dios! Gloria ed Sika, O Dios!

No onasingger ka ed Kopa na Katawan a walaan na ontan a panagnonot, tan no ompaway ka manlapud satan, naliknam ed pusom: tua a say salita… a mibibiang ed saray banal a grasya, ta aliwa ak a bukbukor, noag ingen kaibam, O Kristo ko, say Tri-sun a Liwawa a manliliwawa ed mundo. Manlapud sayan bekta, igapo mo lan awiten si Kristo ed loob mo. Kanian, maingat ka a maong a pakaligen Sya ed amin a paraan tan pansiansiaen Sya ed loob mo. No si Kristo et walad loob mo, siopa so makalaban ed sika? Tan amin a bengatla et nagawaan mo panamegley na Katawan a mamapabiskeg ed sika.

Saya so mangimarka na kasumpalan na pamaalagey na espiritual a bilay ed sakey a Kristiano, ya kayari na Panag-onsulagpo, et ompapawil lamet ed panaglingkor ed Dios.

Saya so interon proseso na panagbaliw! Impresenta ya dia bilang andukey ya salaysay pian mas malinew ya nanengneng na sakey so amin ya saray angayan ya nepeg ya puntiryaen na sakey ya manbabaliw, diad panamegley na pibabali na kawayangan tan grasya. Amin ya abitla et nagagawa ed balang sakey ya manbabaliw, balet no panon tan anggad iner et mandepende ed balang indibidual tan saray sirkumstansya da. Para ed arum, say interon panagbaliw et nagagawa labat ed loob na pigaran minuto; legan na satan, nababalang so liknaan da, manbabawi ira tan onaalagey ed estado na determinasyon. Saray espiritual a nagagawa et biglaan. Balet, saray alimbawa na panagbaliw a singa saya et mairap a naromog; diad karaklan, say panagbaliw et ag nagagawa ya amin-amin, noag ingen kalkalna. Anggano saray pananguman ed loob et biglaan, ag-ira lanang ya nasasabi ya tampol, noag ingen no maminsan et kayari na andukey ya peryodo na panag-disiplina ed sarili. Kanian, para ed arum, say kompleton panagbaliw et mangala na pigaran taon. Saray manunan punto ya nagagapuan so panag-atras et saramay kaukolan ya manirap so panangaro ed sarili, singa bilang, no lalampasan iray balangbang odino tukso ya man-salanan, legan na panagkumpisal, tan arum ni. Say unor a kipapasen ya naabot et say sigpot a panangibiig ed amin a bengatla tan say panangiyawat na sarili ed Katawan. Manlapud satan a bekta, onggapo so tuan bilay a Kristiyano, ta diad satan et naabot la na sakey a too so kalat—say inkamot ed Dios. Amin et mandepende ed say sigasig ya pangontrol na sakey a too ed sarili to, tan ed say kombiksyon ya antokaman so kaukolan et nepeg ya gawaen—natan man o diad arapen, balet nepeg ya gawaen: mas maong no natan, diad katuaan—kanian onggapo so too ya mankimey, tan agnabayag et magmaliw ya akapirmi. Tan say pagmaliw ya akapirmi so manunan kimey na panagbaliw.

Nipaakar ed no panon ya nagmaliw a peteg so bilay a Kristiano, onbaleg tan onbiskeg ed loob tayo

odino, diad arum a salita, diad panunot na sakey a bilay a makapaliket ed Dios

Panon ya nabuo, onbaleg, tan onbiskeg so bilay Kristiano ed loob tayo?

Itdan tayo na pansin so katuaan ya say sakey a too et kababaling to ni labat manlapud bilonget paonlad liwawa, manlapud panarian nen Satanas paonlad Dios; kababaling to ni labat ya nampisa ed balon dalan ya agto ni anggan aminsan aliklikan, noag ingen napupoolan na sigasig a gawaen so amin a kaukolan pian mansiansia ed trabahon ginapoan da tan agla onabobon lamet ed saray datin amo da, a angiyarawi ed sikara ed Dios tan say Manangiliktar tan angitonton ed sikara ed kapirdian.

Say tepet natan et onia: iner so nepeg ton laen, tan anto so nepeg ton gawaen, pian nasabi to so destinasyon to, tan makasabi diman na duga, diretso, maples, tan matalona? Say gagala ya nepeg ya ituro na managanap ed interon atensyon tan biskeg to et aliwan arum noagta say sankatageyan ya gagala na katooan tan say panagpaalagey na kaligtasan, saya et say pakikikayarian ed Dios, sakey a mabilay a pankakasakey ed Sikato, tan say pagmaliw a manepeg ed panayaman To. Ditan labat makalmo na inawa so manaanap tan maseseg a espiritu, no naabot to la so Dios, natilak to tan nankontento la. Kanian, say unonan ganggan para ed sikato et: 'Anapen yo so Katawan tan say biskeg to; anapen yo lawas so lupa to' (Salmo 104:4). Say karga na sayan bendisyon et agnasabi na kanonotan na too. Anggan say too mismo et agto nin balot ninonot so ontan a katagey. Balet lapud pinabli na Dios so mangiter ed sikato na sayan rangko, sakey a katangawan ya itapwey na too ya ag-awat ed saya lapud ag-panisia, ag-pangasikaso, odino lapud pangibaliwala ed saya, anggan legan a mankikimey. 'Manayam ak ed sikara,' kuan na Dios, 'tan saya—diad panamegley na amin a Persona na Sankasantosan a Trinidad' (2 Cor. 6:16). Nipaakar ed Dios Ama tan ed Sarili To, kuan na Katawan: 'Onla kami ed sikato (say mananisia tan say mangaaro) tan manayam kami a kaiba to' (Juan 14:23). Nipaakar ed Sikato labat: 'Onloob ak ed sikato tan mika-pangdem ak a kaiba to' (Apoc. 3:20); tan mas malinew ni: 'Wala ak ed Ama ko, tan sikayo et wala ed siak, tan siak et wala ed sikayo' (Juan 14:20). Nipaakar ed Espiritu Santo, imbaga na Apostol: 'Say Espiritu na Dios et manaayam ed sikayo' (Roma 8:9).

Nepeg ya tandaan ya sayan panayaman na Dios et aliwan diad kanonotan labat, singa say nagagawa ed panag-isip na Dios na too tan diad pabor na Dios, noagta sakey ya mabilay tan importantin pankakasakey, ya say inmunan abitla et nepeg ya ituring ya paraan labat. Say panagpursigi na kanonotan tan puso paonla ed Dios, diad silong na pabor na Dios, so mangi-prepara ed too ya awaten so Dios diad katuaan; Saya et sakey a pankakasakey ya, ya agto sesepsepen so biskeg odino pagkatao na too, say Dios so mangagawa ed sikato na parehon linawa tan gawa unong ed maong a panlabayan To (Fil. 2:13); tan, unong ed Apostol, aliwa la ya sikato so mabilay, noag ingen si Cristo so mabilay ed sikato (nengnengen so Gal. 2:20). Sayan say gagalaali aliwa labat na too, noag ingen na Dios a Mismo. Amin a pinalsa et akasandig ed Dios tan diad panamegley na Dios. Saray malayang pinalsa et pinaulyan ed sarili ran gawa, balet aliwan diad sampot odino para ed ando lan ando; noag ingen, pian sikara met et iyawat day sarili da ed makapanyarin-amin a Dios, ya ag mangipaalagey ed loob na Panarian na Dios na sakey a bukor a panarian ya independente ed Dios. Nayarin singa makapakelaw ya say komunyon ed Dios et kaukolan ni ya nagamoran, legan ya wala la odino inter la ed Sakramento na Binyag odino Penitensya, lapud nisulat: 'Sikayon amin ya binyagan ed si Cristo et sinmublay kayo ed si Cristo' (Gal. 3:27); odino: 'Inatey kayo, tan say bilay yo et akaamot a kaiba nen Cristo ed Dios' (Col. 3:3). Tua, diad panamegley labat na simplin kanonotan, say Dios et walad amin a pasen, aliwan arawi ed siopaman ed sikatayo, pian naromog tayo Sya (cf. Gawa 17:27), tan akaparaan Sya a manayam ed siopaman a akaparaan a mangawat ed Sikato. Say ag labay, say ag pangasikaso, tan say kasalanan so manisisian ed sikatayo ed Sikato. Natan, no say sakey a toon manbabawi et tinaynan to la so amin tan inyalay to so inkasikato ed Dios, antoy makasbel ed Dios ya manayam ed loob to?

Pian naandi so ontan a kalirongan, kaukolan ya ibaan so nanduruman klase na pankakasakey ed Dios. Manlapu iya ed oras na panbangon tan ompapaway, ed dapag na too, bilang pananap tan panpilalek ed Dios; ed dapag na Dios, bilang pabor, tulong, tan proteksyon. Balet say Dios et walad paway ni na too tan say too et walad paway na Dios; agda ni nasusulongan odino manlolooban. Diad Sakramento na Binyag odino Kumpisal, say Katawan, diad panamegley na grasya To, so onloob ed too, so makikomunyon na malinew ed sikara tan papanamen To ed sikara so interon samit na Dios-an, ya masaburido tan malinew a singa manepeg ed perpekto; balet insan to lamet itabon iyan panangipatnag na pakikikayarian to, ya papanaren to labat no kapigan-kapigan—tan anggan ontan et maga-an labat, a singa diad anino labat imbes ya diad orihinal—ya itatilak to so too ed agto pakaamta ed Sikato tan say panayaman to ed loob to anggad diad sakey a lebel na panag-mature odino panag-alaga, unong ed marunong a panangigiya to. Balet, kayari na saya, malinew ya impanengneng na Katawan so panayaman To ed loob na espiritu na too, ya sikatoy nagmaliw ya templo na Dios a Trinidad ya mamano ed sikato.

Kanian, walay taloran klase na pakikikomunyon ed Dios: say sakey et mental, ya nagagawa legan na panaon na panagbaliw, legan a say duara et aktual; balet say sakey ed saraya et akasalimukok, agnanengneng na arum tan ag-amta na too mismo, legan a say sakey balet et malinew ya nanengneng anggan na arum. Say unonan klase na pakikikayarian, ya sankatalosan tan kaslakan, et ag ontotondá ed komaduan lebel odino anggan ed komatlo, ta say espiritual a bilay et sakey ya intelektuwal a bilay; balet ed sarayan lebel et naiiba iya ed unona diad peteg a naturalesa to, ya anggan panon et ag nayarin ipaliwawa ed panamegley na salita. Say interon espiritual a bilay et manlalaknab ed panagbaliw manlapud espiritual a pakikikomunyon ed Dios paonlad peteg, mabilay, narerengel tan malinew a pakikikomunyon.

Naiisip tayo so sakey a toon manbabawi—sakey a toon talagan akaloob ed pakikikayarian ed Dios, anggano sayan pakikikayarian et akasalimukok ni, sekreto tan agni apatnag, tan say gagala to et nagamoran so sigpot, nalilikna tan natebek a pakikikayarian. Kailangan tayon mas isalaysay ya malinew iraya para ed sarili tayo tan magmaliw ya segurado, lapud say interon aktibidad na manbabawi para ed kaligtasan et nepeg ya ipaalagey ed sarayan konsepto; sikato so: ya diad Sakramento na Kumpisal (odino Binyag), say grasya et onleksab diad paraan ya narerengel na espiritu, balet insan naamot ed kanonotan, anggaman diad katuaan et ag onalis — tan itan et mantultuloy anggad panlinis na puso, no kapigan sikatoy itanem ya nanengneng tan sigurado la. Malinew ya saray Santo nin Ama labat so nayarin magmaliw ya giya tayo ed sayan bengatla. Diad sikara, anggapo so akapangideskribe ed saya na mas maong nen say Santo Diadochus, Obispo na Photiki, tan si Santo Macarius na Ehipto. I-tukoy tayo so saray testimonya ra bilang suporta ed saray proposisyon tayo.

Say grasya et itatanem ed sakey a too tan mansiansia ed sikato manlapud mismon pankanawnawa ya naawat to so Sakramento. "Say Grasya," kuan nen San Diadochus, "manlapud mismon bekta ya naawat tayo so binyag (odino panagbabawi), et manayam ed mismon kaaraleman na kamarerwa…" Niarum ni: "Say grasya na Dios, diad panamegley na Banal a Binyag, et mikakasakey ed sakey ya ag-nabalikas a panangaro, ed saray katangian na imahen diad kapara na Dios, bilang pananap na kapara." San Macario: "Say grasya et lanang ya walad sakey a too, ya akapankasakey tan akapamula la ed sikato manlapud inkaugaw to, singa sakey a natural tan ag napisian a bengatla ed loob na puso to, ya nagmaliw, singa, a sakey a pagkatao a kaiba to."

Diad panamegley na unonan panayaman to diad panamegley na saray Sakramento, sayan grasya so mangiter na pakayari ed sakey a too ya sigpot a makibiang ed liket na pakikikayarian ed Dios. "Say Sankasantosan ya Espiritu," kuan nen San Diadochus, "diad gapo na espiritual a panag-aligwas tayo, no masimoon tayon inaro so birtud na Dios, mangiiter ed kamarerwa na sakey a kompleto tan makapnek a pananam na samit na Dios diad amin ya panamdam to, pian say kanonotan et nawalaan na eksakton pikakabat ed sankaatageyan a gunggona para ed saray gawa a makapaliket ed Dios. Niarum ni: 'Say grasya et kaslakan ya unonan manliwawa ed kamarerwa panamegley na liwawa to diad paraan ya naimano na kamarerwa itan na masalpak.' Sayan natebek a pan-leksab na grasya et unonan sinimboloan na amputin kawes ya isusulot na saray binyagan ed loob na pitoran agew. Ya aliwa yan basta labat a ritual et malinew manlapud saray alimbawa na saray masanto a nankonbertir, ta say arum et nanengneng a nankawes na liwawa, ed arum et linma so malapati, tan ed arum et nanliwawa so lupa ra. Balet, diad pangkalahatan, amin ya talagan inmalapit ed Katawan et alikna da iya bilang sakey a klase na panlukso na espiritu da, a kapara na panlukso na Manunaan na Katawan diad eges nen Elizabeth sanen sinmabi so Ina na Dios tan, diad sikato, say Katawan. Say istorya ed bilay di Simeon tan Juan (Hulyo 21) et ibabaga ton anengneng da so liwawa ya akapaliber ed sakey ya agi ya nabunyagan tan nansumpa ed saray panata na monastiko — tan saya et tinmalin na pitoran agew. Lapud alikna da, nen inako da ray panata na monastiko, so sakey a nikaduman gawa na Dios ed loob da, pinan-anapan dan iyopot itan ya anggad angga, kanian tampol iran nansiansia ed inkasolo—say pinaka-akma a porma na asceticism para ed sayan gagala.

Insan, say grasya et itabon to so inkasikato ed samay sasalbaren; tan anggano manaayam tan mankikimey ed loob to, gagawaen to iya ed paraan ya agto napapansin, tan diad katuaan et agto amta kanian mabetbet ya iisipen to ya sikatoy pinabayaan la na Dios tan adederal la, kanian sikatoy napnoy ermen, panag-akis tan anggan daiset ya kaandian na ilalo. Kanian, si San Diadochus, ya tinumbok to ray bersikulo ya abitla ed tagey, so intuloy to: "Niarum ni, ed andukey a panaon kayari to, Iyayamot to so inkamaong na sayan bilay-iter a regalo, pian sikatayo, anggano nagawaan tayo so amin a birtud, et ikonsidera tayo so sarili tayo ya anggapo labat, lapud agtayo ni ginawa ya ugali ed sarili tayo so sagradon panangaro na ", "balet, legan tayon manseseg ed saray espiritual a pibakal tayo, Gagawaen To ray sekreto a gawa To ed loob na kamarerwa a manaanap ed Dios ed paraan a agto amta, pian, ed unonan parte, nayari To itayon itulak—a tinawag manlapud ag-inkamta paonlad pikakabat—pian maliket tayon onloob ed dalan na makadios a panagnonot; tan, ed komaduan parte, diad pegley na saray pibakal tayo, pian bantayan so pikakabat tayo kontra ed inkapangatawa". Diad arum a pasen et impaliwawa to no panon so kairapan na grasya: "Say grasya ed gapo et itatago to so presensya to, a manaalagar ed malayang kaburyan na kamarerwa; tan no maminsan ya say sakey a too et interon onlingaw ed Katawan, insan to ipatnag so presensya to ed puso diad panamegley na agnibagan liknaan tan manaalagar lamet ed ebat na kamarerwa, ya itutulot to, legan na satan, ya saray pana nen demonyo et ondateng ed kaaraleman na pagkatao to, pian anapen to so Dios a walaan na sankasiketan a linawa tan sankababaan a disposisyon… Balet, nepeg ya natalosan ya, anggano itatago na grasya so presensya to ed kamarerwa, mangiiter ni siansia na tulong ed makatagon paraan, pian ipanengneng ed saray kalaban ya say tagumpay et para labat ed kamarerwa. Kanian say kaluluwa et naromog to so inkasikato ed kairapan na linawa, ermen, paka-abeba tan anggan katamtaman a panag-ilaloan'. Tan kuan nen Santo Macarius na Ehipto, "say pakayari na grasya na Dios, ya walad too (tan ya inter la), tan say regalo na Espiritu Santo, ya say matoor a kamarerwa et nibilang a manepeg a mangawat panamegley na baleg a panag-irap—panamegley na andukey a pananatalaran, panag-anos, saray tukso tan subok—et nagagamoran," say labay ton ibaga et aliwan say inmunan panangawat, noag ingen say interon panayaman tan pan-obra to, unong ya malinew ed saray salita to no iner to inkuan ya say grasya, a kaiba so baleg a panag-anos, kakabatan tan misteryoson panubok na kanonotan, et onggapo ya on-obra ed sakey a too ya abayag lan manpupursigi ed nanduruman sirkumstansya. Impaliwawa to ya panamegley na saray alimbawa nen Abraham, Jacob, Jose tan David, ya, kayari dan naawat so angkakabaleg a saray sipan, et apilitan iran manirap na abayag ed kaandian na kabat anggad anengneng da la ed sampot so katuparan na saratan a sipan. Nepeg ya tandaan ya sayan inkakasalim tan ag-inkapanengneng et aliwan lawas, noag ingen no maminsan et naandi lapud saray konsolasyon, anggaman sarayan konsolasyon et duma ya maong ed saramay ontumbok ed panayaman na Espiritu.

Diad kaunoran, no sayan panaon na akamot a pakikikadua ed Dios tan say pan-obra na Dios ed loob na kamarerwa et nasumpal la—a say ituloy to et aliwan walad lima na too noag ingen walad manangigiya a kakabatan na grasya a mangisalba ed too— Say Dios et manaayam ed too ed espisyal a paraan, malinew a mamapano ed sikato, mikakasakey ed sikato tan mikikomunikasyon ed sikato; saya so gagala na amin ya asceticism tan amin ya sagpot na too, tan na interon gawa na kilalaban ya ginawa na Dios, tan na amin ya nagagawa ed balang sakey a too ed sayan natan a bilay manlapud inkianak anggad lubok. Imbaga nen San Macarius ya, kayari na andukey iran subok, say gawa na grasya et diad kaunoran et nipanengneng ed kabuuan to, tan say kamarerwa et makaawat na sigpot ya panangawat bilang anak na Espiritu. Iititiwala na Dios so Inkasikato ed puso, tan say too et nibilang a manepeg a magmaliw a sakey a espiritu a kaiba na Katawan. Unong ed si Diadochus, say samay asubok et nagmaliw, ed amin a paraan, a panayaman na Espiritu Santo. Say grasya et panliwanagan to so interon pagkatao to na sakey a liknaan na aralem a kakabatan. Sayan gawa et ompapaway odino kaiba to ed nanduruman paraan manlapud sakey a too paonlad sananey.

Sayan duaran paraan na tuan pakikikayarian ed Dios et marakep ya impaliwawa tan indeskribe nen Sirach a sankakabatan, legan ton ibabaga so nipaakar ed Kakabatan, a sikatoy aliwan arum noag ingen say grasya na Dios a mangiliktar ed sikatayo: ta diad gapo et manakar a kaiba to diad saray makuliklik a dalan, itanem to so takot tan pitot ed sikato, tan pasakitan to ed panamegley na panangigiya to, anggad naseguro to so puso to tan suboken to ed saray bilin to; balet kayari to et nasabat to ed matunong a dalan tan paliketen to, tan ipatnag to ed sikato iray misteryo to. (Sir. 4:18–21).

Ta diad gapo et manakar a kaiba to diad saray makuliklik a dalan — salanti, mairap, istrikto, anggapoy panangasi, a singa, no panon, kulang ed panangaro.

Itanem to ed sikato so takot tan pitik—say takot ya napabayaan na Dios tan say lawas ya man-aabang ya pan-ataki na saray mabangis ya kalaban; tan, unong ed si Diadochus, say grasya et singa sakey ya ina ya man-amot ed anak to, ya lapud takot, et onggapo ya onyegyeg tan anapen so ina to, lalo la no makanengneng na saray agto kabat ed kaliber-liber to.

Tan pasakitén to panamegley na panangigiya to—ya itatago to ed andukey a panaon ed sayan bukor ton sekretu tan istrikton panagsanay. Unong ed si San Macarius, 'Say Grasya, ed dakel tan nanduruman paraan, unong ed bukor ton linawa tan unong ed pankaabigan na too, i-aayos to so amin a bengatla, ya ipapasakop to ed dakel a tukso tan misteryoson subok na kanonotan, tan arum ni.

Anggad napaneknekan To ed kamarerwa to tan suboken To panamegley na dili Ton totontonen—say labay ton ibaga, anggad itdan To na punto ya sikatoy nayarin sigpot ya panmatalkan, bilang sakey ya asubok tan napanmatalkan. Kuan nen San Macarius: 'No say linawa, kayari ton linmasan so dakel a subok, et napatunayan ton makapaliket ed Espiritu Santo tan, diad andukey a panaon, et impanengneng toy inkasikato a maanos tan ag-naayegyeg ed saya; no say kamarerwa et ag to la pasakitan so Espiritu ed antokaman, noag ingen, diad panamegley na grasya, et mitunosan ed amin a ganggan," insan say Espiritu et direktan ompawil ed sikato—kabaliksan to, ompaway ed sikato a malinew, arapan-arap, singa, lamet kayari na panagsian tan kaandi. Insan, unong ed San Macario, say gawa na grasya et sigpot a napatnag ed sikato—awat to so sigpot ya panag-anak; odino, unong ed si Diadochus, say grasya et manliwawa ed interon pagkatao to na aralem a pakalikna na sakey a bengatla, tan sikatoy magmaliw a sigpot a panayaman na Espiritu Santo: say liwawa na lupa na Dios et man-silew ed sikato (Salmo 4:7); say Katawan tan Dios et onsabi tan manayam ed loob to (ikonpara ed Juan 14:23).

Tan napaliket to. 'Say puso yo et manliket,' kuan na Katawan, 'tan anggapoy mangala ed sikayo na liket yo' (Juan 16:22). Say Panarian na Dios et liket ed Espiritu Santo (Roma 14:17). Say liwawa ya manliliwawa ed loob na sakey a too, kuan nen San Macarius, et talagan onkalat ed interon panloob to kanian, legan ya akalub ed sayan inkalemew tan makapaliket a liknaan, sikatoy talagan agto la amta so sarili to lapud sobran aro tan saray akasalimukok a Misteryo ya nononoten to ed loob to. "Manliliyab sirin so kamarerwa," kuan nen San Diadochus, "tan diad agnasalita a liket tan aro et pilit ton taynanan so laman tan onla ed Katawan, singa agto amta iyan pansamantalang bilay."

Tan ipatnag To ed sikato iray misteryo To—saray misteryo na Banal a Kakabatan, say Sankasantosan a Trinidad, say panagpaalagey na kaligtasan, say pakagamor ed satan, saray misteryo na kasalanan tan kamaongan, say probidensya ed saray rasyonal tan materyal a pinalsa, tan, diad kabilugan, say interon banal ya ayos na saray bengatla, unong ya detalyadon indeskribe nen San Isaac a taga-Siria diad Epistola to ed si Simeon. "No say kanonotan et apapabalo tan say puso et apasantos… insan nararanasan na sakey so espiritual a kakabatan nipaakar ed pinalsa; say panagnonot ed saray misteryo na Espiritu Santo et manliliwawa ed loob to, kaiba so saray misteryo na Dios a manbubuya ed sikatayo, a manepeg a dayewen; tan insan naabot to so sankaperpektoan a kakabatan nipaakar ed ilalo na arapen. Say ontan a too et ag man-aaral o man-iimbestiga, noag ingen et nononoten to so gloria nen Kristo tan naliliketan ed liket na pan-nonot ed saray misteryo na balon mundo. Say ontan a kaperpektoan na kakabatan et onsasabi ed panangawat ed Espiritu, Siya so mangipapasen ed espiritum ed satan a mundo, satan ya ayos odino panarian na panag-isip." Say Espiritu Santo et ekalen to so belas ed kamarerwa, iyakar to itan ed satan a panaon tan ipanengneng to so amin a makapakelaw ed satan.

Kanian, malinew la natan ya say grasya ya onsasabi ed saray akabawi panamegley na saray Sakramento et mikakasakey ed sikato tan unonan papanamen to so interon samit na bilay ed Dios, insan to isalemek so presensya to ed sikato, ya ibabati to ya onkiwas, singa, bukor, diad pegley na irap, pawet, kalirongan tan anggan say pakapaltot; Diad kaunoran, no linmabas la iyan panaon na subok, manayam la itan ed loob to a malinew, epektibo, makapanyari, tan natebek.

Onlalto so tepet: anto so rason no akin ya say grasya na Dios et ag tampol ya itatanem ed interon kabalgan to, odino, diad arum ya salita, no akin ya say tagumpay na interon pankakasakey na kamarerwa ed Dios et ag tampol ya nipapanengneng? Kailangan ya naamtaan iyan rason pian kontraen itan, tan pian mas magmaliw ya epektibo so panggawa ed satan, ta diad pangekal labat ed satan ya say interon panayaman na grasya et nagamoran.

Pian natalosan no akin ya ontan so nagagawa, nengnengen tayo so panloob a kabuoan na sakey a manbabaliw. Say kasalanan et sasalapen to so sakey a too tan gaguyoren to so atensyon to, amin ya arapan to, tan amin ya pakayari to paonla ed sarili to. Lapud pan-impluensya na kasalanan, say sakey a too et napnoan toy interon inkatoo to na saya; balang parte na inkatoo to tan amin a pakayari to et nasanay ya onkiwas unong ed saray panag-udyok to. Sayan dayon aktibidad, ya impilit ed paway, et masimoon ya onkapot ed sikatayo lapud abayag ya impan-eksperiensya ed saya, kanian nagmaliw ya singa katutubo, ya singa natural, tan sirin, ag nabalo tan kaukulan. Kanian, bilang alimbawa, say kayabangan et mikakabit ed kanonotan, say pansarili et ed saray pilalek na sakey a too, say laman et ed puso, tan say pansentro ed sarili—kaiba so sakey a klase na panagbusol ed arum—ed amin ya gagawaen na sakey a too. Kanian, diad kanonotan tan malayang kaburyan to, diad saray abilidad na kamarerwa—say isip, say kaburyan tan saray emosyon—diad amin ya kimey na laman, diad amin ya gawa to ed paway, diad ugali to, diad saray relasyon, totontonen tan ugali to—say too et interon napno na kasalanan, atan et, na inkamantala, pasyon tan inkamapaliket. Impaliwawa iya nen Santo Macarius ed onia: say kasalanan, ya linmoob ed sikatayo manlapud Panag-alog, et singa inala to so interon itsura na sakey a too, kanian sikatoy tatawagen ya laman, kamarerwa, odino paway a too; tan sirin, inbibistak to ray katumbas a parte na naturalesa tayo na sarili ton parte: say isip ed isip, say linawa ed linawa, tan arum ni; tan, kayari ton deralen so natural ya aktibidad na saray pakayari tayo, ipapasen to so dili ton aliwan natural ya aktibidad bilang kien da, legan ton papanisiaen so too ya natural itan, diad katuaan. Diad sayan kabilungetan, diad silong na pasen na kasalanan, diad panarian nen Satanas, manaayam so balang sakey a too ya agni nambaliw, ya agni nambawi, tan agni akadesidi ya manlingkor ed Dios diad espiritu tan diad katuaan.

Say grasya na Dios ya sinmabi—unona diad panamegley na panagkibot na kamarerwa, insan diad sakey a panaon na panagbaliw—et ibubulag so too manlapud sarili to, iturong to ed pakatalos ed sayan duaran kabibilang, ed sakey a pakanengneng ed no anto so aliwan natural tan no anto so nepeg ya natural, tan iturong to ed panagdesisyon ya itakwil odino linisan so amin ya aliwan natural, pian say Dios-nonan naturalesa to et nipanengneng ed sigpot a liwawa. Balet malinew ya say ontan a determinasyon et gapo ni labat na proseso. Diad panamegley to, say sakey a too et diad panamegley labat na kamalayan tan pililikna to, ya linmabas manlapud sakop na aliwan natural ya sinmabi ed sikato tan manpapaimano ed loob to, tinanggi to itan, tan nampihil ed naturalidad ya iilaloan tan labay to: balet diad katuaan, diad interon inkatoo to, mansiansia labat ira a singa dati, a, atalner ed kasalanan, tan ed kamarerwa a kaiba so amin a pakayari to, tan ed laman diad panamegley na amin a kimey to, say pilalek so mananaig a singa dati, a say saksakey a pandumaan et datin amin ya saya et pipirawaten, pipilien tan gagawaen na too, a walaay pilalek tan liket, balet natan et agla pipirawaten, agla pipilien, noagta busolen, tatapakan tan papawayen. Diad onyan a kipapasen, say sakey a too et singa akapaway la ed sarili to, manlapud nabubulok a bangkay, tan obserbatoen to no anton parte to so mangibubuga na angob na pasion; tan, kontra ed linawa to, no maminsan et naaangob to—angga ed makapalingo ed isip to—so interon angob ya ibubuga na sarili to.

Kanian, say tuan bilay ya napno na grasya ed loob na sakey a too et diad gapo et sakey labat a bini, sakey a pitik na apoy; balet sakey a bini ya intanem ed pegges, sakey a pitik na apoy ya akaliberan na dapol ed amin a dapag… Sikato ni so makapoy a kandila, ya manliliwawa ed sankapalpal a kelpa. Diad panamegley na kamalayan tan malayang kaburyan, say sakey a too et akapegket ed Dios, tan inawat na Dios, ya akapankasakey ed sikato diad sayan pakayari ya walaan na kamalayan tan malayang kaburyan, odino kanonotan tan espiritu, unong ed ibabaga na saray Santo Antonio tan Macario ya Baleg. Tan saya so amin a maong, aligtas, tan makapaliket ed Dios diad loob na sakey a too. Saray arum a parte et mansiansia ed panag-aripen tan agda ni labay tan agda ni nayarian ya onsubmitir ed saray kakaukolanen na balon bilay: say isip et ag makapan-isip ed balon paraan, noag ingen man-iisip ya singa dati; say linawa et ag makapan-gana ed balon paraan, noag ingen man-gana ya singa dati; say puso et ag makalikna ed balon paraan, noag ingen makalikna ya singa dati. Ontan met so tua ed laman, diad amin ya kimey to. Kanian, say interon too et malet ni, maliban ed saksakey a punto, a binuo na makonsensya tan malayang pakayari—say isip odino espiritu. Say Dios so sankalinisan tan mikakasakey ed sayan saksakey a parte; balet amin ya arum a parte, lapud marutak, et manayan ed paway To, aliwa ed Sikato, anggaman akaparaan Sya a mamano ed interon too, balet agto gagawaen lapud say too et marutak… Insan, no kapigan labat a nalinisan so too, say Dios et tampol a mangipatnag na interon panayaman To. Insulat nen Santo Gregorio na Sinai: 'No say naturalesa tayo et ag naprotektaan manlapud karutakan diad panamegley na Espiritu tan ag magmaliw a malinis a singa dati, sirin, diad sayan bilay odino diad bilay ya onsabi et ag posible so pamiulop ed si Kristo diad sakey a laman tan espiritu; ta say pakayari na Espiritu ya manlapud amin tan manpapankasakey et agto kaslakan ya itataytay iray luma tan nabubulok ya panag-gusto ed balon kawes na grasya pian magmaliw ya kompleto." Ag nayarin manayam so Katawan ed loob tayo na intero—ag ni akaparaan so panayaman; ag nayarin ibongbong so grasya ed satan na intero—say sisidero et wala ni depekto to. Say panggawa ed ontan et singa panag-usik tan panagderal ed saray espiritual a kayamanan ya anggapoy kakanaan. Antoy pankakasakey na liwawa tan kabilungetan? Antoy pankakasundoan na Kristo tan si Belial? (2 Cor. 6:14–15). Tan say Katawan, lapud insipan to ya onsabi a kaiba so Ama tan mangipaalagey na panayaman, ginawa ton importantin kondisyon para ed saya so panumpal ed saray ganggan — natural labat, amin a ganggan; no andi, say labay ton ibaga et matunong a panagbilay ed amin a bengatla, a imposible no anggapoy katuwanan na saray pakayari, tan say katuwanan na saray pakayari et imposible no agga isiblet so inkamalinis a linmoob ed sikara, odino say pangibantak ed kasalanan tan pasyon. Diad saya, diad sakey a paraan, nayarin isalaysay so onsublay a teksto: 'No ibaga tayon walay pankakasakey tayo ed Sikato balet manakar tayo ed kabilungetan, mantitila tayo tan ag tayo gagawaen so katuaan; balet no manakar tayo ed liwawa, a singa Sikato ya walad liwawa, walay pankakasakey tayo ed balang sakey' (1 Juan 1:6–7). Sayan karunongan et say karunongan na saray pasyon, ta si San Juan ed saginonor, ed saray kaparan a teksto, et inusar to so 'kakulangan na panangaro' tan 'say taloran klase na pilalek' bilang kasalat to (1 Juan 2:10–11, 16). Say liwawa, diad balikas a kabaliktaran, et say liwawa na saray birtud; tan lamet, saya et lapud ed saginonor, say 'liwawa' et sinalatan na 'birtud' ed saray insulat to. Manlapud saya et malinew ya say sakey a too et tuan makapanayam ed kaperpektoan na pakikikayarian ed Dios no say karunongan na saray pasyon et naekal la tan say liwawa na saray birtud et sinmiliw la, no saraya et nagmaliw lan akatanem, singa bilang, akalokop ed mismon inkatoo tayo, ya akabalkot tan akasabog ed saray abilidad tayo, ya mangibabaki tan mangiyayalis ed saray pasyon manlapud saraya pian ag la labat nareplekta, balet sikatoy makapansinag ed dili to. Anggad ed satan a panaon, say pakikikayarian ed Dios et anlemew a maong, anlemlemew, ya singa anggapo tan, ed arum a paraan, nepeg ya ituring ya ag mapalkana, ag makapandesidi, ag kompleto, odino ag mitutunos ed dili to.

Kanian, say katuaan ya say Katawan, kayari Ton nankasakey ed espiritu na too, et agto tampol ya napano na intero odino manayam ed loob to et aliwan lapud Sikato—ya akaparaan ya mamano ed amin a bengatla—noag ingen ed sikatayo, lalo la ed saray pilalek na laman ya akalukot ed saray pwersa na natural ya inkatoo tayo, ya agni naitapew odino sinalatan na saray kabaliktaran ya birtud da. 'Saray makasalanan a pilalek,' kuan nen San Antonio a Baleg, 'so ag mangipalubos ed Dios a manliwawa ed loob tayo' (Say Aro na Kaabigan, Vol. 1: Saray Giya ed Maong a Moralidad tan say Banal a Bilay, kabanata 150). No sirin, say manunaan a gagala ya nepeg ya itaguyod na manbabawi et say sigpot a pankakasakey ed Dios—sakey a pankakasakey ya maliwawa tan makapaliket— tan say sankabaleglan ya makasbel ed saya et say kiwawala ed loob to na saray pasyon ya mantitilak ni tan aktibo, say pakapaltot ya mangitanem na saray birtud, tan say aliwan dugan panag-usar na saray pakayari to—sirin, malinew ya say manunaan ya gawaen to, tampol kayari na panagbaliw tan panagbabawi, et say pangekal ed saray pasyon tan say panangitanem na saray birtud—diad sakey a salita, say panagpasimbalo ed sarili to… Say pangekal ed amin a lingo tan say pangawat odino pangipaalagey ed no antoy duga; say pangipapaarawi ed saray makasalanan a pilalek, ugali, tan kamalian—anggan saramay singa natural—tan arum niran lingo, anggano antoy inkakabalang da; tan say panamabaleg na saray birtud, maong a karakter, prinsipyo, tan, diad kabilugan, say sankakabukel a inkaduga, ya ag-iilaloan, balet, ag manbaliw so pananaw ed sankatageyan a gagala, noag ingen so onkiwas a walaan na amin a sigasig kontra ed saray pasyon, legan a say pananaw na kanonotan et akatutok ed Dios—diad saya so akasentro so pundamental a prinsipyo ya nepeg a tumboken ed panagpaalagey na interon ayos na sakey a bilay a makapaliket ed Dios, a diad saya so nepeg a pansukatan na inkaduga tan inkakolkol na saray totontonen a ginawa tan saray sagpot a ginawa. Nepeg ya magmaliw a sigurado so sakey a too ed saya anggad nayari, ta singa say amin ya aktibon lingo et manlalapu ed ag-inkabidbir ed sayan prinsipyo (sayay intensyon et impaliwawa ed interon kalaknab to nen San Isaac a taga-Siria diad epistola to ed si San Simeon a Stylite. Nengnengen met so Unona tan Kuman-duan Diskurso nen San Macarius a Baleg). No ag natalosan so pakayari na saya, arum et manpokus labat ed paway a itsura na espiritual a gawa tan panagkalkalna; arum balet et manpokus labat ed maong a gawa tan say ugali ed panggagawa ed saraya, ya anggapoy nasabi dan mas atagey; legan a say arum balet et diretson onla ed panag-isip. Nekesesaryo so amin ya saya, balet amin a bengatla et walay dugan panunundan to. Diad gapo, amin et walad bini; insan onaligwas ya aliwan eksklusibo, noag ingen mas manuna ed sakey ya aspekto odino ed arum; anggano ontan, ag napaliisan so kalkalnan pan-uswag—say itagey manlapud saray gawa ed paway paonlad saray gawa ed dalem, tan manlapud sikaran dua paonlad panagnonot-nonot, tan aliwan say baliktad.

Natan ya naipetek la ya, mainomay tayon naala so saray manangigiya a prinsipyo para ed bilay a makapaliket ed Dios, odino say espiritu tan istraktura na panagkikipkep.

Pawil itayo na daiset tan itepel lamet so atensyon tayo ed samay too ya impakatalaga toy inkasikato ed Dios tan nansipan ya manggawa lawas tan ed amin a bengatla unong ed Linawa To, para ed gloria To, tan onyaman ed saray tuan maong a gawa. Lapud nandesidi ya gawaen iya, panon to ni gawaen iya no, unong ya anengneng tayo, anggapoy anggan sakey ed saray parte na pagkatao tayo so makapanggawa ed saya? Say kasalanan et kasibletan na espiritu, balet say laman tan kamarerwa et mikakasakey ed satan, mankapet ed satan, lapud akasulot ira na saray pasyon. Say kamaungan odino say linawa na Dios et inaro na espiritu, balet say laman tan kamarerwa et ag mikakasakey ed satan, ontatalikod ed satan, odino, no aliwa man, agda nagawaan ya gawaen. Kanian, say sakey a nandesidi, lapud sigasig, a mansiansian matoor ed insipan to tan, lapud kabat a pankaukolan, a manbilay ed kamaungan, et seguradon, ed balang maong a gawa (tan ag nepeg a walay mauges a gawa to), et labanan to ray kerew na laman tan kamarerwa to tan, diad agto panunot ed saraya, et piliten to ra a manggawa na kasumlang. Tan lapud say laman tan kamarerwa et ag onarawi ed sikato, noag ingen sikatoy manbubuo ed sikato, saya et parehas met la ed panlaban ed sarili ed karuksan tan panpilitan ed sarili ya manggawa na maong. Say panagsupak ed sarili tan panagpilitan ed sarili et duaran panangipatnag na sigasig ya nianak lamet ed espiritu, ya singa mangbubuo ed mismon pundasyon na panagkumbinsido. Pareho ran mangbubuo ed pakilaban na too ed sarili to, odino, ed arum a salita, sakey a gawa na birtud.

Kanian, manlapud saray unonan momento na balon bilay to, say manbabawin akabaliw et seguradon onggapo ed sakey a gawa, sakey a pakilaban, sakey a kimey, tan onggapo ya onawit na pasen, sakey a yoke. Tan saya et ontan ka-importante ya say saksakey a tuan dalan paonlad kagalangan, unong ya kinabat na amin a santo, et say sakit tan irap to, legan a say kaliknaan ya kontra ed saya et sakey a tanda na palson dalan: Say Panarian na Tawen et nakakanaan panamegley na pakakbuek, tan saray mankikimey so mangakanaan ed saya (Mat. 11:12). Siopaman ya ag-akibiang ed pakilaban, odino ag-akibiang ed gawa na panagdisiplina ed sarili, et walad panagkamali. Inkuan na Apostol: siopaman ya ag-nadisiplina et aliwan anak (Heb. 12:78).

Kanian, say maseseg a too et mansisikap panamegley na saray gawa na panagdisiplina tan panagtanggul ed sarili a say gagala to et panag-apiger ed sarili, odino panagpawil ed dati ran inkalinis, pian mas maples iran nibilang a manepeg a makikalamor ed Dios. Malinew ya no mas maseseg, mas maasikaso, tan mas matua so sakey a too ed panggagawa na saya, mas magmaliw a matalona ya nagamoran to so kalat to. Kapada met na ibabaga ya no mas busol tan labanan na sakey a too so sarili to, tan no mas istrikto tan mas determinado so panggagawa to, mas maples ya nagamoran to so kalinisan. Kanian nanenengneng tayo ya amin ya santo ya sinmaka ed katageyan na Kristianon kaperpektoan, kayari na inkabaliw da, et ginawa da so sankasiketan ya gawa na panag-okupa ed laman—panag-ayuno, panag-puyat, panag-akar ed dalin (Nota na Editor), panag-isolasyon, tan arum ni. Sayan ginawa et sakey a sinadya tan pinili a paraan, ya ininspiran na grasya, ya ginawa pian napapeles so espiritual a panag-mature, tan diad katuaan, asabi itan a tampol. Diad baliktad, say panag-pasal, saray panag-tonda, tan say panag-asi ed sarili—anggano aliwan naynay—et naynay ya mamapabagal tan mantutuloy ya mamapabagal ed progreso na espiritual a panag-asenso.

Kanian, asolusyonan la so bengatla: magmaliw kan masigasig; gawaen iray gawa na mas baleg a determinasyon—saray gawa a sikara met so sankadesididoan tan sankaabigan—ta anggan ed limog da, wala ray mas baleg so itutulong da, legan a say arum et mas daiset, ed panagpatey ed saray pilalek na laman tan panangitanem na saray birtud. No sayan kipapasen na irap et ag napaliisan, anggano temporaryo labat, antoy punto na palukayen ni lapud sakey a lingo? Say ag-makapandesisyon, kapabayaan, tan katamaran et baleg ya isabegal.

No akapandesisyon ka la, agka la manpapabaya, noagta manseet ka; saya et manlapud pananaw na too. Balet nepeg ya naynay ya tandaan na sakey a too ya, anggano say agnapokpokan a panagdisiplina ed sarili et makapangisalba ed sakey a nababago, say tagumpay tan saray bunga na saray sagpot tan gawa to—say labay ton ibaga, say epekto tan impluwensya da ed panaglinis na saray pilalek tan say panagporma na tuan kabubutigan—et aliwan manlapud sikato. Say bunga na sarayan gawa et itatanem tan onbubunga ed silong da, balet aliwan lapud sikara labat, odino diad panamegley da labat, noag ingen diad panamegley na grasya. 'Siak so nantanem, si Apolos so nampainum, balet say Dios so angiter na panbunga' (1 Cor. 3:6). No panon ya say espiritual a bilay et ginmapo diad grasya na Dios, ontan met, saya et napansiansia tan napabunga labat diad panamegley na satan met a grasya. ' ' kuan na Apostol, 'ya nampanumpal na maong a gawa ed sikayo so mangitultuloy ya anggad kasumpalan' (cf. Phil. 1:6). Say unonan bini na balon bilay et manlalapu ed pankakasakey na kawayangan tan grasya, tan say panagbunga to et say panag-usdong na sarayan mismon elemento. Singa met, nen nan-anapan ya manbilay unong ed linawa na Dios, para ed gloria To, so manbabawi et inkuan to: 'Sika labat so mamabiskeg tan manpapasimbalo ed siak'—ontan met, ed balang momento kayari to, nepeg ton, singa, iyawat so inkasikato ed lima na Dios diad panamegley na pikakasi: 'Sika a mismo so manggawa ed no antoy makapaliket ed linawa Mo,' pian diad onian paraan—diad kanonotan tan linawa, tan diad katuaan—say Dios so manggagawa ed loob tayo, pian labayen tan gawaen unong ed maong a panlabayan To (Fil. 2:13). Say bekta ya say sakey a too et sikatoy mismo so manaanap ya manggawa na bengatla ed sarili to tan diad loob to, et say bekta ya napapatey so tuan, espiritual, tan grasya-napno a bilay. Diad sayan estado, anggano baleg so panagkimey, anggapoy tuan bunga. Wala ray resulta ya ag nayarin tawagen ya mauges no nengnengen ya bukor; balet diad dalan na saray nagagawa et nagmaliw iran balatbat tan panlisyas, tan mabetbet ya mauges, ta mangitonton irad panagpasirayew tan panag-isip na sarili ya importante, ya sikato so bini na demonyo, ya intanem to tan kapara to. Diad parehon panaon, say aliwan nanlapud Dios et nalalaok ed gawa na Dios ed loob tayo tan dadadaelen to itan, kanian imbes ya itagey to so too ya akabawi la, kaukolan nin unona ya linisan tan salaan na grasya so adadael lapud panag-ilalo ed sarili (ibantak so makasabid, say ag-kaukolan — Ed.) 'O agyo amta ya si Cristo et walad sikayo?' so ibabangat na Apostol, 'no ag ingen ta sikayo et kulang ed panamatalos' (nengnengen so 2 Cor. 13:5). Kayari tayon nankasakey ed Katawan diad Sakramento na Kumpisal odino Binyag, nepeg tayon iyawat so sarili tayo ed Sikato, pian, kayarin Sikatoy mismo so linmoob ed sikatayo bilang Katawan na amin, Sikato, ya amta to so amin a bengatla, so mangiter na kilalaban tayo. Inkuan na Katawan: 'No anggapo Ak, anggapoy nagawaan yo' (Juan 15:5) — nepeg tayon manisia tan onkerew pian sikatoy manggawa ed loob tayo, pian linisan to tayo manlapud saray pilalek tayo, itanem to ed sikatayo so saray birtud, tan gawaen to so amin a makapangabig. Saya so manunaan ya ugali na sakey a manbabawi: 'Diad panamegley na sankatagyan a linawa Mo, iliktar mo ak, O Katawan, tan mankimey ak tan, ya anggapoy panag-kukunwari, anggapoy panag-liyas o panag-salisali, tan diad malinis a konsensya, gawaen ko so amin ya natalosan tan nagawaan ko!' Siopaman so mangiyan na puso to ed onian paraan et talagan aawaten na Katawan, tan Sikatoy kikimey ed loob da bilang sakey a Ari. Say Managbangat to et say Dios, say Managsalita to et say Dios, say Linawa to tan say Manag-gawa to et say Dios, say Managbunga to et say Dios, say Manag-uley to et say Dios. Saya so bini tan say puso na tawen a kiew na bilay ed loob to. Balet para ed sikato, nepeg a walay materyal tan espiritual a bakor. Sayan bakor et bubuowen na sakey a giya tan saray totontonen.

Say toon manbabawi, kayari ton iyawat so inkasikato ed Dios, tampol ya onsasakop ed direktan panangigiya To tan aawaten na Dios. Siopaman so makagawa ya duga manlapud gapo, maples, tuloy-tuloy, tan seguradon igiya na grasya na Dios paonlad kaperpektoan. Balet diad katuaan, daiset labat iray ontan a totoo. Sikara so pinili na Dios, ya, diad sakey ya agnaparaan a kasikmat manlapud loob da, inyan da so sarili da ed lima na Dios, inawat to ra tan giniya to ra. Singa bilang, saray ontan et si Maria na Ehipto, si Pablo na Thebes, si Marcos na Frasia tan arum ni. Nasilba ra diad saksakey ya mapekder ya gawa na panangiyawat ed sarili da ed Dios. Diad kaso nen Maria na Ehipto, diad pegley na amin ya maksil ya pibakal to ed saray pilalek to, ginawa ton totontonen so mangipasa ed inkasikato ed lima na Dios, tan saray pilalek to et, unong ya kabat, onkalma diad panamegley na sayan gawa na debosyon. Anggapon duaruwa ya ginawa to met so parehas ed arum ya pankanawnawa: onarap ed Sikato, singa bilang, pian mananap na giya, tan awaten to itan.

Balet say ontan a dalan et aliwan, tan ag nayarin, para ed amin. Sikato so kien, tan kien ni natan, na saray espisyal a pinili na Dios. Amin ya arum et onbabaleg diad silong na nanenengneng a panangigiya na saray eksperiensyado a lalaki. Lapud mapeget a pananisia ya say Dios labat so mangiiter na panagbabawi, say manbabawi, pian magmaliw a mauswag, et nepeg ton ipasiruk so inkasikato ed sakey ya espiritual a ama ya anggapoy panduaruwa. Say kaukulan na saya et ompapaway lapud anggapoy sigpot a panangiyawat ed sarili ed Dios—sakey a kakulangan a karaniwan ed karaklan. Kaukolan a man-mature so sakey a too paonla ed satan diad panamegley na dakel a subok, tan anggad ag ni naabot iyan maturity, anggapoy punto a nadalan na manangigiya a lima na Katawan—singa anggapoy, pangasalan, a pangepesan na mensahe. Kanian, no anggapo iyan kaukulan, say sakey a balo a manggagapo ed kimey para ed dilin kaligtasan to et seguradon ontumbok ed sakey a dalan a ag naseguroan a sikatoy duga, tan saya et parehon delikado tan makapakesaw para ed espiritu. Nen si San Antonio a Baleg et ginmapon nampan-isip no duga iray totontonen to, sikatoy tampol ya inyeyag: 'Ibagam ed siak, Katawan, say dalan,' — tan, nen naawat toy kaseguroan, akainawa so linawa to. Say sakey a mangigapo ed espiritual a bilay et singa sakey a mangigapo ed ordinaryon dalan. Lapud agtayo kabat iyan dalan, kaukolan so sakey a mangigiya ed sikatayo. Mapangta so mangisip ya sarilik la… Andi, anggan rangko odino kakabatan—anggapoy makatulong dia. Ontan met so kapangahas no say sakey a too, ya anggapoy graben pankaukolan, ya walay pankanawnawa ton makalmo na espiritual a giya, et pinili ton ag gawaen, lapud iisipen ton say Dios so direktan mangigiya ed sikato. Diad katuaan, say giya paonlad kaperpektoan et kien na Dios, ya angawat ed sikatayo, balet diad silong na panangigiya na sakey ya espiritual a ama. Say ama et agto itayo itatagey ed mas atagey ya lebel, noag ingen ontutulong ya itagey itayo na Dios. Balet, bilang totontonen, say Dios et igigiya to itayo diad panamegley na arum, ibabangat to itayo, lilinisan to itayo, tan ipapatnag to so Linawa To. Say sakey ya abayaan ya bukor to labat so sarili to, et walad graben peligro, tan agla isalita ya manirap tan mankikiglis labat ed saksakey a lugar ya ngalngali anggapoy bunga to. Lapud agto kabat so espiritual a pibakal tan saray ehersisyo, o say dugan panag-urnos ed pan-praktis ed saraya, sikatoy basta labat ' ' tan mantultuloy ya manggagawa lamet na saray bengatla, singa samay toon nampisa na sakey a kimey ya agto amta no panon itan a gawaen. Aliwan makapakelaw ya dakel so ag onaligwas, onlemew tan nabalang so gana ra lapud saya a rason. Balet say manunan peligro ed sikato et walad kaguluan ed loob tan say panag-uyok nen Satanas. Para ed sakey a balo ni, walay ambilunget ed loob to, singa nanlapud maringis a singaw, a manlalapu ed saray pasyon tan aliwan duga ya panag-alagey manlapud loob, manlapud aderal a pakayari. Amin a too et walay ontan, mas mapalet o mas maimpis, depende ed datin inkaderal da. Balet panon ya makapangibiig so sakey na saray bengatla na malinew tan susto ed ontan a kelpa? Parad sakey a manbabaliw-baliw ed kelpa, anggan say melag a pasen na dika et mabetbet ya singa kakiewan odino baryo—tan ontan met, say sakey a kapapampisa ni labat ed espiritual a panagbiahe to et seguradon makanengneng na dakel no iner, diad katuaan, et anggapo. Say sakey labat ya eksperiensyado a mata so makatalos ed situasyon tan makapaliwawa no anto so talagan nagagawa. Niarum ni, sikatoy sakey a pasyente: kanian, panon to a magmaliw a doktor ed sarili to? Napakesaw tan naperdi so sarili to lapud sobran panangaro ed sarili: ta anggan saray doktor et agda aagapan so sarili dan laman. Balet say sankabaleglan a peligro dia et nanlapud si Satanas. Lapud sikatoy mismo et manunaan a sakey a pinalsa a mapang-gulo, papaboran to ed saray totoo, saramay gagiyaan na sarili dan rason—diad saya so manunaan a panlalapuan na pankalilito tan panagderal to ed sikara. Tan nayarin ibaga a saya labat so mangiiter ed sikato na dalan ed sikatayo, odino say pankanawnawa a mangitonton ed sikatayo ed kadederalan. Siopaman ya ag manmamalek ed sarili ton rason tan puso, noag ingen iyawat to so amin ya walad liknaan tan kanonotan to ed panangukom na sananey, et ag naderal, anggano mangiyan so demonyo na bengatlan delikado tan makaderal, lapud say eksperiensya tan rason na samay sananey et nanengneng to so panag-ilili tan pasakbayan to ra. Kanian kuan da: siopaman so walay giya to tan manmamalek ed sikato, ag onasingger si Satanas ed sikato, pian ag sikato naynay ya napabaingan tan nabuyagyag so amin ya panagplano to. Diad baliktad, sikatoy lanang a kaiba iramay manmamalek labat ed sarili da odino manmamalek labat ed sarili dan rason. Saray ontan a totoo et ititilak to ed nanduruman dalan, ya uusaren to ray nanduruman panag-ilili ya imbento na imahinasyon odino pakayari na pantasya, anggad diad kaunoran et deralen to ra na sigpot.

Base ed sarayan rason, ya an-anawet so kabegat da, nepeg ya onabobon so balo ya walaan na giya, pilien to, tan iyawat toy inkasikato ed sikato. Diad panangi-giya to, sikatoy ligtas, singa walad silong na atep tan bakor—ta say giya so man-ebat ed antokaman ya lingo, diad arapan na Dios tan diad arapan na totoo. Balet makapakelaw ya say tuan giya et naynay ya iiter ed saramay masimoon ya manaanap ed sikato. Tan say giya, siopaman ya sikato, et lanang ya mangiiter na susto tan matoor ya panangigiya no maminsan ya say toon gigiyaan et onsuko ed sikato ed interon kamarerwa tan pananisia to. Say Katawan a Mismo so manbabantay la ed ontan ya deboton sumusunor… Manpikasi ka—tan say Katawan et mangituro na giya; onsuko ka ed giya—tan say Katawan et ibangat to ed sikato no panon to kan igiya.

Sakey nin bengatlan talagan importante para ed sakey a manbabawi a kamarerwa ya nandesidi la et saray totontonen. Say totontonen et sakey a depinisyon odino paraan, sakey a alimbawa tan balangkas para ed sakey a gawa, balanglan satan et diad loob odino diad paway. Mangiteter iya na direksyon tan itetepet to so interon dalan na gawa — say gapo, oras, lugar, proseso, tan kasumpalan na satan a gawa. Alimbawa, nepeg ya manbasa—saya so sakey ed saray ascetic a gawa. Nepeg ya isalaysay na saray totontonen: no antoy libro so basaen, ed antoy oras, panon kabayag, panon so manparaan, panon so mangigapo, ituloy tan mangitapos, tan no antoy gawaen ed saray abasa. Ontan met ed pikakasi, panagnonot tan arum niran gawa. Malinew ya saray totontonen et sakopen da so amin ya aktibidad, singa pangagawa na paway ya akalup, odino laman to. Nepeg iran iyaplika ed amin ya abilidad tayo tan ed amin ya resulta na saray aktibidad tayo, pian anggapoy gawaen ya aksyon ya anggapoy katumbas ya totontonen ya iyaplika ed satan.

Malinew ya bukor so kaukulan na saya. Manumpisa so sakey a sigpot a balo tan aliwan-kabat a bilay, sakey a bilay ya agtayo ni angan-an praktis, tan agni sanay iray abilidad tayo ed saya. Pian nasanay tayo so sarili tayo ed sakey ya aktibidad o arum ni tan magmaliw ya marunong ed satan, kaukolan tayon mangiletneg na espisipikon totontonen no panon tan antoy gawaen, singa say sakey ya balon rekrut ya ipapanengneng ed sikato no panon so ontalindeg, no panon so mangawit na paltog, tan arum ni. No anggapo iratan, ag onaligwas so biskeg, tan anggapo met so dugan gawa. Say anggapoy totontonen ed panagdasal et agto naamtaan no panon so mandasal, ontan met ed samay anggapoy totontonen ed panag-ayuno et agto naamtaan no panon so man-ayuno; diad katekepan, say mambilay ya anggapoy totontonen et anggapoy nagawaan ton duga, tan sirin, say bilay to et aliwan peteg a bilay, anggano antoy irap tan sagpot to, lapud say bilay et aporma ed saray gawa tayo. Niarum ni, say bilay ya anggapoy totontonen et ag makapansiansian matibay, tan ag met makapansulong ed suston paraan tan ayos. Singa say ugaw ya babalotan pian ag onbalang o magmaliw ya kulako, ontan met so amin ya espiritual ya aktibidad et nepeg ya akabalkot ed saray totontonen, pian say interon bilay et makapansumpal ed silong na saraya ed matibay tan maayos ya paraan; anggapoy anggan sakey ya aktibidad so, lapud ag-inkabidbir, et onla ed direksyon ya onlisyaw ed arum tan makaderal ed interon istraktura, o onkalas ed aliwan dalan ed sarili ton linawa, singa bilang, say panag-ayuno. Say ugaw ya tanaman et isasandig odino ibabaling ed sakey ya mabiskeg pian makatalindeg tan ontubo ya diretso. Say sakey a too ya ombabaleg ya anggapoy totontonen, ya ipapaonla ed sarili to, et aliwan sinanay tan anggapoy kakabatan to; agto nagawaan so arum a bengatla, say arum et aliwan duga so panggawaan to, tan say arum et duga so panggawaan to, balet diad aliwan lugar odino diad aliwan paraan. Diad unor, walay baleg a peligro: no anggapoy totontonen, singa anggapoy suporta, seguradon natumba tan makakagawa na lingo so sakey a too. Parad ontan a too, amin ya gawa to et mandepende ed kanonotan, panaghusga, tan pilalek. Balet, makapanmatalek kasi so sakey a too ed ontan iran prinsipyo? Ag nayarin lawas ya i-mantini so kanonotan; say panaghusga et kaukolan ya sanayen tan, mas lalo ni, aliwan lawas ya maples o matdem—nayarin magmaliw ya matamlay; tan siopa so nayarin kontrolen so linawa to ya naynay? Kanian, no anggapoy totontonen, ag napaliisan so pampabaya, saray lingo tan saray pakapaltot. Balet, no walay totontonen, sananey la so istorya: labay mo man o andi, gawaen mo so nepeg, tan nagawa itan; anggapoy pakapaltot, tan onaligwas ka. Tan ontan met: panon ni so arum a paraan pian napigil so inkamawili tan inkamatibay na linawa—saman so sankapeligrosoan ya ugali?

Kanian, diad panamegley na saray totontonen, diad panangigiya na ama to, say maseseg ya anak, ya mansasagpot diad panamegley na disiplina tan panagkontrol ed sarili odino akilaban ed ag-ontotondan pakilaban, et onaligwas ya agew-agew paonlad kaperpektoan, ya onasingger ed inkalinis diad panamegley na pangekal ed saray pilalek to tan panag-ala na saray birtud. Balet nepeg ya natalosan na sakey a too ya sayan isasaka to paonlad kaperpektoan et ag nanenengneng ed sikato: sikatoy manpapasirap ed pawet na arap to, balet singa anggapoy bunga—ta say grasya et gagawaen toy kimey to ed sekreto. Say pakanengneng na too, say mata, et lalamonan to so maong. Say too mismo et sakey labat so natebaan to: say pakanengneng ed dilin inkaderal to. Say dalan paonlad kaperpektoan et say dalan paonlad pakatalos ya siak et bulag, mairap-bilay, tan lomlom; tan kaiba na saya lawas so inkaderal na espiritu, odino say ermen tan sakit na linawa nipaakar ed dilin karutakan, ya impasa ed arapan na Dios, odino, ya kapada met na satan, say ag-ontotondan panagbabawi. Saray liknaan na panagbabawi so manuna-nunan tanda na tuan panagkorte ed sarili. Siopaman so onarawi tan man-iwas ed saraya et abalang ed dalan. Say panagbabawi so tanda na gapo na balon bilay; nepeg met ya wala itan legan ya ombabaleg tan onlelesa so sakey a too. Legan ya ombabaleg so sakey a too, mas lalon nabibigbig to so inkaderal tan kasalanan to tan mas onlelemes ed saray mapakumbaban liknaan na panagbabawi. Say lua et sukat na progreso, tan say ag-ontotondan lua et tanda na asingger lan panaglinis. Ya onia so nepeg a nagawa et malinew lapud say kipapasen tayo et akabagsak, akabannag, arawi ed dalikan na abung tayo, tan mas lalo ni, lapud dili tayon kasalanan. Singa say sakey ya exilado ya onaakis tan manpipirawat ed dalin to, ontan met, saramay nampisa la ed dalan na panlinis na sarili et nepeg dan manermen tan manlamenta, tan mananap, diad panamegley na lua, na panpawil ed paraiso na kalinisan. Niarum ni, say ascetic et naynay ya akilaban—natan et ag-kagustuan, natan et panagsumpa; natan et kanonotan, natan et pilalek, natan et pasion, natan et kasalanan—anggano ag-sinadya—ya kada momento et manpapalima ed kalinisan na kanonotan to tan manpapanonot ed sikato ya anggapo so iikamen to ed loob to noag say karutakan, kasalanan, tan samay makapasubo ed Dios. Naiimano to so inkasikato bilang sakey a mabangsit a bangkay, ya akaladlam ed arapan na saray mata to tan manpapairap ed pan-angob to anggad nabulag so kanonotan to. 'Iyan mo ray kasalanan mo ed arapan mo,' kuan nen Anthony a Baleg, 'tan nengneng mo so Dios diad panamegley da' (The Skete Paterikon). Diad kaunoran, say mabetbet ya panag-bagsak tan panagkamali na balo ni—lapud kakulangan na eksperiensya, ag-inkabidbir, kakulangan na abilidad, tan no maminsan say inkakapoy—et mabebelat ya onkarga ed konsensya to, tan nayarin mas mabebelat ni nen say dati: diad ag-in-ingat, mas onlalaki iray kasalanan. Sikato et singa ugaw ya manaaral ya onalagey tan nababagsak. Tan sarayan panag-akar et mankaukolan na panaglinis; sirin, mankaukolan iraya na panagbabawi, panag-repentir, tan lua; atan so rason no akin ya inagew-agew—tan diad katuaan, kada-kada momento—so panag-repentir et ingangan ed amin. 'O Dios, kaasian mo ak, sakey a makasalanan!' Saya so nepeg a magmaliw a tuloy-tuloy a pikakasi na sakey ya ascetic.

Kanian, say balo, a walaan na maples tan agnapokpokan a sigasig, et iyapay toy inkasikato ed saray sankasikegan ya gawan panagkalkalna, balet manilalo na amin manlapud biskeg tan tulong na Dios, tan iyapay toy inkasikato ed Sikato, a walaan na ilalon magmaliw a mabunga balet aliwan diad ilalon nanengneng itan; kanian, diad agnontotondan panagsagpot, diad panangigiya na espiritual a ama to, diad pegley na saray totontonen, lawas ton papanbilinen so sankababaan ya ugali.

Diad sayan espiritu tan diad sayan istraktura, say ascetic et makapan-umpisa ya walay kompiyansa ed kimey to—say kimey na panag-ekal ed saray pasyon, odino panaglinis ed naturalesa to manlapud laok na aliwan natural a pasyon. Diad espiritu to et walay sigasig ya singa makmolan ed patey; balet anggan say sankabiskegan a sigasig et mankaukolan na plano pian makapan-abanti ya matoor paonlad getmaen a kalat. Say paliwawa ed saya so mangilaktip ed amin a totontonen para ed sakey a mangigapo ed gawa na panag-asceta. Saya et aliwan arum no ag say pangipresenta ed saraman a totontonen, a say kaukulan da et apanengneng la ed tagey. Say giya ed pangkabilugan a teorya so nepeg a makaamta ed saya ya mas importante nen say amin, tan, diad pangiyaplika to ed samay gagiyaen to, nayari to met irayan i-adapta ed saray manbabaliw a sirkumstansya.

Pian makaporma na sarayan totontonen, manpokus itayo lamet ed kipapasen na sakey a mampapainawa a managsisisi. Say espiritu ed loob to et pinaolì tan pinalikas na aksyon na grasya ya naawat ed saray Sakramento. Balet sikatoy saksakey a say abalesan a parte, ya akasalimukok ed kaaraleman na pagkatao tayo. Saya et singa sakey a tambal a panag-abig ya iinomen na sakey a parte na laman ya sigpot lan nabubulok. Balet diad paway, say kamarerwa to, diad amin ya abilidad to, tan say laman to, diad amin ya kimey to, tan say too mismo, diad amin ya relasyon to ed paway, et napno tan apnoy pasion—aliwan patay a pasion, noag ingen sakey ya aktibo ed loob da, sakey ya mabilay. Say manunaan ya gagala na sarayan gawa et say pateyen so pasion ed amin ya porma to tan ipawil so naturalesa ed katutubo ton kalinisan, pian, legan ya onproprogreso so panaglinis, say grasya et ompaway manlapud dalem, singa, ya onkikayat ed too ya parte-parte, a walaan na marunong ya in-inot tan katuyoan. Manlapud saya, say interon ayos na saray totontonen ya nepeg ya itatag et tampol ya magmaliw ya malinew, odino say giya para ed panag-gawa tan panag-limda na saraya et magmaliw ya malinew. Onia:

1) Say bini na bilay et intanem la: ingatan itan a maong; ta no andi, anggapoy serbi na pansagpot, tan anggapo met so mamunga ed satan a sagpot. Lapud naawat yo so Espiritu—ag yo papateyen so Espiritu; no maseseg kayo—mageseg kayo para ed mas atagey. Ingguyor so inter tan say naala—ta say naala so kuartan pambaliw na saray kayamanan. No naandi iya, naandi met so interon sagpot. Singa met ed panaon na guerra ya maingat ya maong so panggugunaet ya pansiansiaen so posisyon ed amin ya paraan, ontan met dia.

2) Nepeg ya puteren so pasion ya akapankasakey tan akilaok ed saray pwersa na naturalesa tayo. Lapud sayan pankakasakey et singa ed pankakabigkis na saray chemical compounds, saray paraan pian naputot iya et nepeg ya kapara na saray paraan na chemical decomposition. Sikato: pian nibulos so elemento manlapud napipilitan ya kipapasen to ed paka-konekta ed sakey, ipapiduma ed komatlon elemento ya manlapud paway, ya mas mabiskeg so pika-konekta to nen say datin koneksyon to. No nagawa la ya, say elementon angibukel ed sikato et naekal, tan mikakasakey ed sayan balon elemento, ya magmaliw ya balon itsura a kaiba to. No iyaplika tayo iyan prinsipyo, nepeg tayon iyaplika ed amin a pakayari na kamarerwa tan laman, tan ed amin ya aktibidad tayo—ya aripen na pasion tan akapigil ed sakey ya aliwan natural a kipapasen—sakey a bengatla ya sankaasinggeran so pika-affinity tan pankakasundo da, pian, diad pangikabit da ed satan tan, singa bilang, pan-alagey da ed satan, natan ya unong ed saya, et makapaliis ira ed saray gapo na pasion tan mangala na balo, natural a porma na pambibilay. Saya so magmaliw a totontonen ya mankokontrol ed saray gawa o gagala ya ipapagawa ed sarayan pakayari. Diad panggagawa ed saraya, legan ya poprotektaan itan ya panloob a kayamanan na Espiritu na grasya, ya kapara na saraya tan na saray pwersa na naturalesa tayo, say sakey a too et lalon napano na sayan Espiritu, ya say apoy to, lapud sayan paraan et lalon nagmaliw a malaya ya onloob, et lalon maples ya pederalen to so karutakan legan ya nasasabat to so lalon panlalawak na pagka-natural.

3) Sayan duaran punto so manguumpal ed istruktura na saray positibon gawa na sakey ya ascetic, odino, diad arum ya salita, saray ehersisyo na panag-disiplina ed sarili. Nayarin ilimita so sarili ed saraya labat, no bilang say pasyon, ya inibaan tan insantabi para ed kamaongan, et nansiansian akainawa odino mareen ya naandi ed naturalesa tayo; balet lapud sikato—parcial ya lapud natural ya inkamatalker na kasalanan, parcial ya lapud mabiskeg ya panamabiskeg to, balang no nanlapud dili ton aderal ya nanlapuan—say demonyo—odino nanlapud sakop na saray elemento na mundo ya kapara to—et agto aakseptaren so mareen tan mapang-abuloy ya panang-submitir; anggano akapiger la tan singa akasiyan la, ombangon lamet tan anapen ton bawien so datin posisyon to, sakey a panag-ari tan panag-aripen—ag balot nayarin kontento labat ed satan a gawa; noag ingen, kaukolan, a kaiba to, so direktan onkiwas kontra ed saray pasyon, ya arapan iratan a diretso, ya ilaban iratan tan taloen iratan, diad loob tayo, diad mismon nanlapuan da, tan diad saramay manpapanbilay ed sikara. Say pormulasyon na saray totontonen ya nipaakar ed saya so mangibelyaw na sakey a deskripsyon na panloob, odino espiritual, a pakilaban, diad pangkabilugan a balangkas to tan diad balang sakey a parte to. Saraya so gawa na panlaban ed sarili.

Kanian, amin ya totontonen et nepeg ya ipasakop ed sayan saksakey tan manunaan ya prinsipyo: iyansakit so espiritual ya linawa na bilay, sigasig tan alay; manggawa na saray aktibidad odino ehersisyo ya, diad sakey a dapag, makatulong ya paolien so onkakapoy ya biskeg, tan diad sananey a dapag, pasakopen odino patundanen iray pasyon. Kanian, amin a bengatlan nipaakar ed sayan tema et nepeg ya isumaryo ed sarayan taloran punto:

saray totontonen para ed panangiyopopot ed dalem a espiritu na sigasig,
saray totontonen ed pangusar na pakayari ed panggawa na maong, odino disiplina ed sarili, tan
saray totontonen ed pibakal ed saray pasyon, odino say gawa na panagkontrol ed sarili.

Nipaakar ed Panag-alima ed Espiritu na Zelo para ed Dios

Kailangan tayon unoren iray ganggan, tan amin da; balet anggapoy natural ya pilalek, sigasig o pananabir tayo para ed saya. Diad panagbabawi, lapud sakey a maseseksek a espiritu tan sakey a sipan a gawaen so linawa na Dios, sayan apoy et pinasyal ed espiritu tayo diad grasya na Dios; saya a mismo so apoy a pakayari a mangumpal ed saray ganggan, tan saya labat so makapangawit ed sayan interon pasen. No say panumpal ed saray ganggan so pundasyon na kaligtasan, sirin say espiritu na sigasig so saksakey ya makapangiliktar a pakayari para ed sikatayo. No walad sikato, walay inkamaseet, sigasig, inkamaparaan tan biskeg para ed saray gawan makapaliket ed Dios. No anggapo, amin et ontunda tan nababalang: no anggapoy bilay na espiritu, onbetel tan ompatey. Wala met so panggagawa na maong a gawa—balet maong labat ed itsura, aliwan ed pakayari o espiritu. Saya so apoy ya sinmabi so Katawan tayon Jesu-Cristo pian paandaren ed dalin, tan say pinasyaw na Espiritu Santo ed saray puso na saray mananisia, kayari ton linma ed itsuran dila na apoy.

Nipaakar ed sayan espiritu na sigasig, kuan na Katawan: 'Linma ak pian manpasnok na apoy ed dalin' (Lucas 12:49). Ingganggan itayo na Apostol ya ag-apegetan so Espiritu (1 Tes. 5:19) tan tistigoan to so sarili to: 'Manpupursigi ak' (Fil. 3:14). Tan diad limog na saray Banal ya Ama , tinawag iya ed nanduruman ngaran: pananap, panagsagpot, sigasig, inkamaseet, petang na espiritu, alingongo, tan simplin sigasig.

Base ed baleg ya importansya tan kabaliksan na sigasig, say unonan gawaen na sakey ya Kristyanon ascetic et nepeg ya iyansakit iyan sigasig tan inkamaseet, bilang panlalapuan na biskeg para ed bilay ya makapaliket ed Dios. Kanian, pian napansiansia itan, kaukolan so pangusar na saray espisipikon paraan tan gawa ya makatulong ed sayan gagala. Anto sirin iraya? Say sigasig et nepeg ya napansiansia ed parehon paraan na inkianak to, tan nianak itan diad panamegley na panagbaliw na puso ed loob, diad silong na agnanengneng ya kimey na grasya na Dios.

Say panloob tan agnanengneng ya isasaka na espiritu tayo paonlad sigasig et ginmapo ed sakey a panagbangon a napno na grasya tan sinmabi ed sakey a matibay a sipan a manakar a matibay ed linawa na Dios. Sayan isasaka et napatnagan ed sankasiketan a panag-in-inot. Say makasalanan a too, a manbibilay a puro ed paway kanian tatawagen a 'ekternal', et aagagen na grasya ya sinmabi ed sikato paonlad dalem; tan diman, singa abangon ed ugip, nanenengneng to so sakey a balon-balon mundo, ya agto ni amta nensaman. Saya so unonan tulak, insan, diad tulong na Dios, diad panamegley na nanduruman kanonotan tan liknaan, sikatoy kalkalnan naliktar manlapud unonan mundo, onla ed sananey, tan ondukol ed arap na Ari tan Katawan to, ya iyapay To so sakey a sagradon tipan ya magmaliw a lingkor To ya anggad angga. Kanian, say sakey a labay ton mansiansian agnapapatey so sigasig to et nepeg ton: (a) mansiansia ed loob, (b) nengnengen so balon mundo, tan (c) manbilay ed saraman a liknaan tan kanonotan a panamegley na saraya et, singa to la inyalagey iray basbas na sakey a balitang anggad leksab na Trono na Katawan.

Saya so nepeg a magmaliw a tuloy-tuloy a gawa, sagpot, tan kimey na Kristyanon ascetic!

Panayaman ed dalem

No say sakey ya manok, ya akalmo na sakey a bukel na mais, et ipaamta to iya ed saray sisi to, sikara ya amin, anggan iner ni ra man, et ontikyab ira ed sikato tan mantitipon ira ed panamegley na saray tuka ra diad mismon pasen ya walay tuka to. Diad parehon paraan, no say Banal a grasya et onkiwas ed sakey a too diad kaaraleman na puso to, say espiritu to et onloob diman a kaiba so kanonotan to, tan kaiba to met so amin a pakayari na kamarerwa tan laman. Kanian say ganggan na 'panayam ed loob': itilak moy kanonotan mo ed pusom tan, diad panamegley na konsentrasyon, tiponen diman so amin a pakayari na kamarerwa tan laman. Say panayam ed loob, diad kabaliksan to, et say panagsarad na kamalayan diad loob na puso, legan a say akasentro a panagtipon na saray pakayari na kamarerwa tan laman diman et say manunan paraan, odino say gawa, say agawaan. Balet, mansusublayan iran ompaway tan manpapasimbalo, kanian ag nayarin manbilay so sakey no anggapo so sakey. Siopaman so akasara ed loob na puso et atipon; tan siopaman so atipon et walad loob na puso.

Nepeg ya tiponen na sakey so amin ya abilidad to—isip, linawa tan liknaan—ed liber na kanonotan to diad puso. Say pan-tipon na isip diad puso et atensyon; say pan-tipon na linawa et alerto; say pan-tipon na liknaan et katinuan. Say atensyon, alerto, tan katinuan so taloran panloob ya aktibidad ya panamegley na pakakabuo na sarili tan nagagawa so panayam ed loob. Siopaman so walaan na saraya, tan diad katuaan et amin da, et walad dalem; siopaman so anggapoy saraya, anggan sakey labat, et walad paway. Kayari na sarayan mental ya aktibidad, saray katumbas ya organo na laman et nepeg met ya ituro ed parehon lugar: kanian, para ed atensyon — itungo so mata ed dalem; para ed alerto — pan-iget na saray masel ed interon laman, ya ituturo ed pagew; para ed katinuan — say pan-ampet, unong ed kuan nen Nikiforos, na arum ya 'makapapaluyloy' ya galaw ya manlalapu ed leksab na laman tan onasingger ed puso, tan say pan-ampet ed panag-abuso tan pan-inawa na laman. Saray ontan a gawaen ed laman, ya ag napisiyan ed saray espiritual, so sankamakapanyarin tulong ed saratan ya espiritual a paraan, ya no anggapo iratan et ag makapambilay.

Kanian, say interon gawa na 'panayam ed loob' diad panamegley na panagtipon ed sarili et kabiangan iraya. Diad mismon unonan bekta na pambangon mo manlapud ugip, no kabat mo la so sarilim, onleksab ka paonla ed loob paonlad puso, diad sarayan pisikal ya kwarto: kayari to, tawag mo, guyod mo tan ituro mo diman so amin ya pakayari mo na isip tan laman, diad panamegley na atensyon na isip, diad pangituro na matam diman, kaiba so biskeg na linawa, say tensyon na saray masel tan say panagpabiskeg na kanonotan, legan ya pipigilan iray liket tan painawa na laman; tan gawaen iya anggad say kanonotan mo et naitatak ed satan, singa walad dugan pasen to—say yurongan to—tan mankapet ed satan, singa walay mapiket ya akakapet ed matalker ya padir; tan insan mansiansia ka diman ya ag ontotonda, legan ya walad sika so kanonotan mo, ya mabetbet ya uuliten so parehon gawa na panag-tipon ed sarili pian pabaloen tan pabiskegen itan, ta no maminsan et onlemal tan nasasabalian ed kada momento.

Importante ya natalosan ya sayan panag-ayam ed loob tan konsentrasyon et aliwan pareho ed panagpalalem na kanonotan, odino 'panagnonot' (manlapud salitan 'panag-isip-isip'), anggaman baleg so pakaar-aro to ed saya. Say naudi et walad saksakey a nanlapuan na kanonotan, ya agto gagamiten iray arum a pakayari, tan mansiansia ed ulo; balet say inmunan abitla et walad puso, ed nanlapuan na amin a galaw, mas abeba tan mas aralem nen say antokaman ya wala odino nagagawa ed loob tayo; odino ontan itan ya amin ya saya et nagagawa ed tapew to, ed arapan na saray mata to, tan papayagan odino isesebel. Manlapud saya, malinew ya say panag-ayam ed loob na puso ( ) et, diad tuan porma to, say kondisyon para ed tuan panangontrol na sakey a too ed sarili to, tan sirin, para ed tuan kawayangan tan rasyonalidad, tan sirin, para ed sakey a tuan espiritual a bilay. Kapareho iya na no panon ya, diad mundo ed paway, say sakey ya manaayam ed kuta et ituring ya manuley na syudad. Kanian, amin ya espiritual ya gawa tan amin ya agawaan ed pangkalahatan et nepeg ya gawaen manlapud sayan lugar; no andi, aliwa yan espiritual, kulang ed asceticism, tan nepeg ya ibaliwala. 'Say Panarian na Dios et walad dalem yo,' kuan na Katawan (Lucas 17:21), tan insan, nipaakar ed saksakey ya espiritual a gawa, ingganggan To: 'Onloob ka ed kuarto mo tan, kayari mon isara so pintoan mo…' (Mateo 6:6). Saya so sankadaleman a kwarto na puso, unong ed pakatalos na amin a sagradon ama. Lapud saya met so rason no akin ya say sakey a espiritual a too—sakey a naliligtas tan manisisikap ed panag-kumbinse—et tatawagen a 'inner'.

Natan et malinew ya say pan-isip ed loob na sarili so pinakaepektibon paraan pian napanbilin so sigasig. malinew:

1) Say tinipon a kamarerwa et nepeg a manpool, ta titiponen to so amin a pakayari to, singa saray nikalat a sinag na liwawa, no natipon ed saksakey a punto, et mangiter na maksil a petang tan manpool na bengatla. Diad katuaan, say petang et naynay ya mikonekta ed panagtipon: dia et nanenengneng so espiritu ya mikakasakey ed sarili to, unong ed kuan nen Nikiforos, tan manliliket.

2) Say apitipon a kanonotan et mabiskeg, singa sakey ya organisadon maong ya armada odino sakey a bungkos na makapoy ya kawayan ya akabukel. Itan et mankabaliksan, singa sakey ya sinturon ed banday awak, na akaparaan tan biskeg ya onkiwas. Say ag-apipon a kanonotan et lawas makapoy tan ompapaltot odino anggapoy nagawaan to.

3) Say akasentro et narerengel to so amin a bengatla ed loob to. Siopaman so walad sentro et man-nengneng ed amin a direksyon, a nanenengneng to so amin a bengatla ed loob na sirkulo ya pantay-pantay tan, singa, amin-amin a maminsan; balet say sakey a nanalay ed sentro et nanenengneng to labat so direksyon na saksakey a radius; ed parehon paraan, say akasentro ed loob et nanenengneng to so amin a galaw na saray pakayari to—nanenengneng to ra tan sarag ton kontrolen iratan. Say panagpool na espiritu, balet, et parehon biskeg tan panag-isip, tan no pinankasakey et sikara so mampapawala ed tuan espiritu na sigasig, ya ginawa manlapud sikara. Kanian, nepeg ya ibaga: magmaliw ka labat ya akasentro ed loob, tan agka balot onondaan ya magmaliw ya maseseg.

Ontan so kabaliksan na panayam ed dalem! Kanian, nepeg ya pansagpotan ya nagamoran, ta ag-itan biglan onsabi, noag ingen diad dugan panaon tan diad panamegley na baleg a pananap. Unona ya inyan lapud satan so kaukulan para ed bilay ya espiritual. Say kaperpektoan to et mandepende ed kaperpektoan na taloran aktibidad na isip tan taloran aktibidad na laman ya mamapawala ed satan, a sikara so: say atensyon na isip kaiba so pan-awit na mata ed dalem, say biskeg na linawa kaiba so pan-iget na laman, tan say inkamalinis na puso kaiba so pan-iburi ed saray liket tan painawa na laman. Manengneng itan ed interon liwawa to no say isip et napasimbalo manlapud saray kanonotan, say linawa manlapud saray pilalek, tan say puso manlapud saray panangiduma tan pasyon. Balet anggan antis na satan a panaon, mansiansia nin siansia so panayam ed loob, anggano ag-kompleto, agni aluto, tan aliwan tuloy-tuloy.

Manlapud saya, malinew ya maong no anto so paraan para ed ag-ontotondan panayam ed loob—odino, mas maong nin ibaga, ya saksakey labat so paraan: ekalen so amin a nayarin makasabagal ed taloran aktibidad ya abitla, ed duaran pinankasakey da, odino amin a nayarin mangiyarawi ed saray pakayari na kamarerwa paonlad paway, kaiba so saray katumbas ya gawa na laman: say isip tan saray panamdam, say linawa tan saray masel, say puso tan say laman. Saray panamdam et nadidisturbo na saray impresyon ya nanlapud paway; say kanonotan et na saray isip; saray masel et na say panlemal na saray galang-galangan; say kaburyan et na saray pilalek; say laman et na pan-inawa; tan say puso et na inkakulong odino panangitapew ed sakey a bengatla. Kanian, pansiansiaen ya libre so kanonotan manlapud saray isip, saray panamdam manlapud saray panagsabagal, say kaburyan manlapud saray pilalek, saray masel manlapud katamlayan, say puso manlapud inkabihag, tan say laman manlapud inkamasar tan panag-inawa. Kanian, say kondisyon tan, diad parehon panaon, say paraan na panayam ed loob: diad kamarerwa—say laban kontra ed saray kanonotan, pilalek tan say inkadipen na puso; diad laman—say panagtepel ed sikato; tan kayari na saraya—say pananguman ed paway a kaayusan. Base ed saya, amin ya ontumbok ya ascetic a gawa, ya akatutok ed panagpatey ed sarili, et diad parehon panaon et paraan met parad panayaman ed dalem.

Kanian, diad saray bangat na saray Santo ya Ama (say doktrina na panag-alwar, say panag-bantay ed kanonotan), say panagbilay ed loob et lanang ya ipapanengneng ya ag napisian so koneksion to ed panag-irap na ascetic. Balet, say panag-nonot ed loob et aliwan pareho ed panag-irap. Sikato so sakey a nikaduman espiritual a gawa, say sankapundamental ed amin. Sikato so pasen no iner nagagawa so amin ya espiritual a gawa—say pakilaban, panagbasa, panag-isip ed Dios, tan pikakasi. Anto man so gawaen na sakey ya ascetic, nepeg to nin unona so onloob ed loob to tan man-aksyon manlapud ditan.

Sakey a Pananaw ed Sakey a Mundo

"Pansagpotan mon onloob ed templo ed loob mo, tan nanengneng mo so templon tawen," kuan nen San Isak a Siryano. Tan talagan, say siopaman ya onloob ed loob na sarili to et nanenengneng to so sakey ya sananey a mundo, a singa sakey ya baleg a templo, ya agnanengneng tan ag-nabibilang, balet akatatak ed kanonotan, ya ditan et agto nanenengneng so sarili to odino say nagagawa ed loob to, ta amin ya saya et nepeg ya onkalimwer — tan onkalimwer met. Diad unonan panagkibit na tawag na grasya, kaiba na sayan panag-atras ed loob, nipatnag iyan mundo, ya ag-depende ed too, labay to man o andi. Kayari to, balet, say pakanengneng to, a singa say panayam to ed loob, et impanbilin ed kawayangan na too tan nepeg ya aktibon anapen. Sayan pananap, bilang pan-ulit na komaduan panagbaliw, legan ya onkakayat so too paonlad determinasyon tan sigasig, so komaduan paraan na panangiyopopot tan panangpasnok lamet na sigasig.

Saya et manlalaknab ed pangiganggan na interon istraktura na espiritual a mundo diad kanonotan tan liknaan na sakey a too. Singa say sakey a too ya onloob ed kuarto ya ibabaga ran naimano to itan no sanka-sankapan to so interon lugar, pati say amin ya ayos to, diad kanonotan to, ontan met so sakey a too ya onloob ed loob na sarili to, a singa onlalabas ed sakey ya abut, et naimano to so sananey a mundo no i-imprenta to so interon istraktura to diad kanonotan to. Kanian, amin a nipaakar ed saya et nasumpal no natalosan na kanonotan so istraktura na espiritual a mundo, no i-imprenta to iya ed kamalayan to, odino isara to so sarili to ed loob to panamegley na kamalayan, tan mansiansia diman ya ag balot ompaway.

Say interon istraktura na espiritual, agnanengneng, mental, balet peteg a mundo et nayarin ipaliwawa ed antikey a paraan onia: Say Dios, a sasambayen ed Trinidad, a nanggawa ed amin a bengatla tan mansusuporta ed amin a bengatla, ipapawil to, odino, unong ed salita na Apostol, manimaton ed (nengnengen so Efeso 1:10) amin a bengatla diad Katawan tayon Jesu-Cristo, diad panamegley na Espiritu Santo, a mankikimey ed Banal a Simbaan, tan siopay, kayari ton perpektoen iray matoor, et mangiyakar ed sikara ed onsublay a mundo; tan saya et mantultuloy anggad kasumpalan na amin a bengatla, odino anggaan na panaon, no kapigan, kayari na inkioli tan panangukom, balang sakey et nabayaran unong ed saray gawa ra: arum et onla ed impierno, arum balet et onloob ed paraiso, tan say Dios so magmaliw ya amin ed amin (1 Cor. 15:28).

Sikato ya so malaknab a balangkas na amin a talagan wala, walan nansumpal, tan onsabi ni. Dia, diad apis-pis a porma, so interon karga na Divinon rebelasyon. Amin a posibli tan peteg et kabiangan dia tan manbibilay dia. Saya met so karga na Kreda. Saray manunan tema dia et: say omnipotensya na Dios, say ekonomiya na kilalaban, tan say apatiran unor a bengatla—say patey, panangukom, paraiso tan impierno. Saray an-anayan a tema so ingangan nen Santo Tikhon na Kristo ed amin a Kristiano ya agda nalingwanan ya tuloy-tuloy manlapud inkaugaw anggad lubok.

Say Kristiano ya manisisikap ed pananisia et nepeg ton itatak ed isip to iyan istraktura, odino, iyakar to ed sakey a estado na malinew a kanonotan, odino onloob a maong, odino isalaysay ed inkasikato, pian singa la itan akapuesto ed sikato, — pian magmaliw ya akapila ed satan ya say kanonotan et ag la makagalaw ya agto nalilikna ed loob odino diad tapew to, singa say ag makagalaw na lima to ya agto naistorbo so dagem, odino manglukas na mata to ya ag naapektoan na liwawa. Say sankaabigan a paraan pian nagawa iya et say pangipasen ed sarili diad sayan istraktura, singa say sakey a too ya no nengnengen toy sarili to et nanenengneng toy inkipasen to ed sakey a suston relasyon ed amin a bengatlan walad kaliber-liber to — say labay ton ibaga, pian ipasen so sarili, sirin, diad pakayari na amin a bengatla na Dios, diad kawanan a lima To, a nalilikna ya sikatoy sasalapen To, sinusumpat tan nanenengneng na Sikato; odino, unong ed kuan nen Basil the Great, say panagnonot ya babantayan ka; panangipasen ed sarili ed pibibiang ed panagpaalagey na kaligtasan, bilang sakey a miyembro na Simbaan—say liknaan, unong ed si Chrysostom, ya sika et sakey a sundalo nen Kristo tan akalista ka ed satan a syudad; panag-establisa ed panangukom na patey, ya say panag-nengneng et mansalat natan ed paraiso, natan ed impierno.

Sayan panag-establisa et ag naiter ya amin-amin ed sakey a bekta… Sakey itan a kalat. Say pananap ed satan, say sagpot pian nagamoran, et sakey a espiritual a sagpot, a mairap tan mabayag, anggaman ag nayarin ibaga ya masiadon komplikado. Interon-intero ya akabase ed simpli, a malet a pokus na isip ed sarayan tema. Nengneng mo so sarilim a singa akapegpeg ed nikawan a lima na Dios tan nanenengneng na mata na Dios, nilaban ed Katawan, akaalagey ed patey, diad silong na panangukom, pian bilang resulta et makaloob ka ed paraiso odino nalamot ka na impierno. Diad gapo, say interon sagpot et akaturo labat ed panagnonot ed amin ya saya. No naala la na sakey so sayan pakanengneng, manlapu la'd satan et mas mainomay tan mas mabetbet to lan narerengel; tan no mas tuloy-tuloy, mas matdem tan mas masimoon ya gagawaen na sakey iya, mas magano ton naala so ag-ontotondan pakanengneng—odino, a pareho met labat, say panag-alagey ed espiritual a mundo, diad arapan na Dios, diad Simbaan, diad oras na ipatey tan panangukom, diad puerta na impierno odino paraiso.

Say sankatageyan a gagala na sayan gawa et say manayam ed espiritual a mundo, odino, singa ibaga, say nalikna so sarili ed loob to. Partikularmente: diad pakaugnay ed inkamakapanyarin-amin na Dios, say manbilay ed ontan a kipapasen na kamalayan a singa say sakey ya ugaw ed taklay na ina to; diad pakaamta na amin na Dios, singa sakey a sakop ya akaarap ed ari; nipaakar ed panagpaalagey na kaligtasan, singa sakey a sundalo ya manpapa-training, odino sakey a anak a laki ed abung na ama to, odino sakey a managgawa ed kimey to, odino singa sakey a kaiba ed sirkulo na saray kakaaro, odino bilang sakey a miyembro na dilin pamilya to; nipaakar ed patey tan panangukom, singa sakey a kriminal ya manaalagar na desisyon ed anggan anton oras; paonla ed paraiso tan impierno, singa sakey a akaalagey ed sankisikipan a tabla, ya diad sakey a dapag to et walay abot a napno na apoy, tan diad sananey a dapag to, say sankarakepan a hardin. Nipaakar ed saramay inisip na Katawan ya manepeg ya makatalos ed amin ya saya panamegley na kanonotan da, nepeg ya ibaga ya tinmaynan la ra ed sayan mundo tan manaayam la ra ed sananey a kaiba so kanonotan tan puso da, ya akaloob la ra ed Panarian na Dios odino inawat da la iya ed loob da. Say Panarian na Dios et walad loob yo. Sayan pan-alis ed sayan mundo tan pan-loob ed sananey et nepeg ya igawa ya kalat tan sikato so nepeg ya intiron anapen.

Say kondisyon para ed saya et, siyempre, say panayaman ed dalem; saya so agnasian a koneksyon no iner so ' ' so onggapo, onbabaleg tan nasumpal, pian no say ag-ontotondan panayaman ed dalem et naitatag, sirin say panag-alagey ed mundo na Dios et naitatag met; tan baliktad: say panayam ed loob et naseguro labat no napapabiskeg so panayam ed sananey a mundo.

Say mismon praktis et, unong ya abitla la, et say piliten so sarili ya titigan irayan bengatla ed amin ya nayarian ya pankanawnawa, a walaan na pilalek ya nengnengen iratan ya ag-ontonda. Manlapud mismon unonan momento na panbangon ed kamalayan, itungo so kanonotan ed loob tan, ed amin ya nayarian ya sagpot, ipasen so sarili ed loob na sayan istraktura tan kaayusan. Diad gapo, sankaabigan ya itutok so panag-nengneng mo ed saksakey ya bengatla tan nonoten itan anggad natanem ed isip mo, insan onla ka la ed arum. No asuri mo la ran amin, say interon kaayusan et natatalosan la diad saksakey ya bekta. Saray arum et babangatan da iya ed agew, say arum balet et ed saray parte na agew: singa bilang, say panagnonot ed patey kayari na ugtoan, no kapigan kombenyente ed balang sakey odino unong ed no anto so nalilikna dan mas mamapaseseg ed espiritu da. Sakey labat so totontonen ya dapat unoren—agga iya mansasalitay mabetbet, ta saya et mangekal ed amin ya bunga na praktis. Ag met nepeg ya nalingwanan ya sayan pansalat-salat na pokus et sakey labat a paraan; say gagala, balet, et say ag-mananguman a panayaman ed loob na satan ya interon istraktura. Siopaman a, kayari ton nasanay ed panagnonot ed sakey a bengatla, et ag la linma ed arum, et atunda la ed dalan tan lilikdoan to so sarili to, ya iisipen ton atagikuan to la imay ginapoan to ni labat ya paonla odino pagseet. No akasanay ka la ed sakey a bengatla, lawas kan onalis ed satan paonla ed sananey, pian ag nabalang so naala ed panagpagal, tan pian iparaan so sarili para ed sankasiketan a pakatalos ed samay sananey. Nepeg ya tandaan ya aliwa ya basta panagnonot labat iya, noag ingen say ag-onggagalaw a pakanengneng na kanonotan, odino pananisia ed satan a tema; anggano say panag-uyon na kanonotan ed basta panagnonot, bilang sakey ya ag-boluntaryon nagagawa, et nayarin nagawa, ag nepeg ya itandoro odino abuloyan, noag ingen nepeg ya usilan a tampol no abirbir la.

Pian ontulong ed sankamaongan a pangitumpal ed sayan kimey tan ed pakaabot na kaperpektoan ed saya, nayarin mangala so sakey na teksto manlapud Sagradon Kasulatan nipaakar ed sakey a tema o arum, tan paulit-ulit itan ya ibaga ed interon agew o mas abayag ni; alimbawa: 'Iner ak la onla? (Sal. 138:7); 'Naiturok la ed totoo so ompatey na maminsan, tan kayari to et onsabi so panangukom…' (Heb. 9:27); 'Manititipon ka na pasnok para ed agew na pasnok…' (Roma 2:5); 'Anggapoy arum a ngaran ed silong na tawen ya nepeg tayon iliktar' (Gawa 4:12), tan arum ni; mangiyan ka na litrato na patey, say krus odino say Unor a Panangukom tan iyan mo ed lugar ya lanang ya nanenengneng na mata anggano ag mo nin balot iisipen; piliay saray libro tan artikulo ya malinew ya mangipapanengneng ed sarayan tema, tan, no walay pankanawnawa, mitongtong ed saray totoon kapareho na kanonotan nipaakar ed saratan met ya topic; mas mabetbet ya mannonot nipaakar ed agnanengneng tan ag-iilaloan ya panangukom na Dios, ed saray situasyon ya makapatey, ed saray inatey ya kapamilya tan say kipapasen da, ilarawan ed isip so sarili ed kama na ipatey, tan man-obserba ed saray ponpon. Mas aralem so epekto na amin ya saya ed espiritu na sakey a too no nonoten ton maong irayan tema legan a manpipikasi. Diad tulong na Dios, mabilis a nabuo so impresyon ed onian paraan. Kaukolan labat ya iseguro ya say tema ya nitanem ed isip legan na pikakasi et ag la natekyab, noagta awiten ed loob na mas abayag ya posible—anggano pigaran agew labat—legan a pansasagpotan ya papanbilayen so impresyon diad panamegley na panagsulat, panagbasa, pantotongtong, odino arum nin paraan. Makagunggona, pian niletneg ya amin iratan a mankakasakey, so pan-konsentra na isip, ya nonoten iran amin ed saksakey a bekta, odino anggan saksakey ya tinutumbok ed parehon bekta. Balet, say sankamaungan ed amin, et say pan-ulit-ulit na Kredo ed amin a nayarian, legan a manpipilit met ya isipen ya amin iray katuaan to ed saksakey a bekta. Say panag-obra, konsentrasyon tan sagpot so magano lan mangitonton ed labay a kalat; ag ka labat onkapuy, ag ka onsuko, noagta ituloy tan ituloy, anggano agni nanenengneng so bunga tan resulta. Nayarin omlabas iray taon ya anggapoy bunga, balet say sakey a minuto et mangiter na amin ed say ag-onsusukon managkimey ed hardin na Panarian nen Kristo, lapud say inkamatalek to ed kimey tan say maanos ya inkamasipet to.

Say ontan a pakanengneng ed sananey a mundo et makapansustine tan makapapaliwawa ed espiritu na sigasig, lapud mangiiter itan na tuan panag-gawaan para ed masigasig ya espiritu. 'Aliwa kayo ed sayan mundo,' kuan nen Chrysostom, 'noag ingen ed sananey a mundo; sirin, nepeg yon onkiwas, singa bilang, ed satan a mundo, tan para ed satan a gagala, nepeg yon nengnengen itan. Diad sananey a dapag, siopaman a makanengneng ed satan et naynay ya walad arapan na saray mata to, singa, sakey a bandila tan alimbawa, a mamapaimano ed sikato ya ag onlisyas odino manggawa na antokaman a lingo. Makatulong iya anggano say sakey a too et nononoten to labat irayan bengatla ed isip to. Balet no walay siopaman a maswerte a makalikna ed saraya panamegley na saray panamegmegan to, anggano diad sankamelagan a paraan, tampol ya mamapakiwas ed loob to na sakey a gana a makasabi ed sankabaleg a biskeg. Amin ya aminon Ama et tatawagen da irayan 'sering na arapen.' Tan antokaman ed saya a nalikna na panamegmegan et mangiliktar ed samay akanlikna ed satan manlapud panagkasalanan. 'Tandaan mo,' so bangat nen Sirach, 'iya, tan agka balot makasalanan' (Sir. 7:39). 'Naynay kon inyalagey so Katawan ed arapan ko,' so testimonya nen propeta David, 'pian ag-ak niyegyeg' (Sal. 15:8). Si Macarius a Baleg et, unong ed kuan to met lanlamang, apoolan na kanonotan ed apoy na Gehenna, legan a saray arum et ag-ontotondan onakis ed kanonotan na ipatey. Tan dakel so imbaga na saray sagradon ama nipaakar ed sarayan bengatla tan no panon kabaleg so panagpilit da ed espiritu na too tan panagpasnok na sigasig. Say siopaman a makatalos ed saya et naromog toy sarili to ed baleg a kairapan, tan kabat a maong no panon kabaleg so panagpilit ed saray ontan ya extremes.

Say mansiansian matibay ed saray liknaan ya angitonton ed determinasyon

Balet sayan amin et panparaan labat, sakey a kondisyon tan paraan pian pasnuken lamet so sigasig. Say panagpawil na sankaresolutoan a sigasig tan sankabiskegan a debosyon et nagawaan diad panamegley na panagpasnuk lamet na saraman a liknaan tan kanonotan a diad gapo, kayari na panagbangon manlapud makasalanan a pan-uugip, et sinmalek ed satan so sakey a too.

Nen abangon ka, anengneng moy sarilim ya walad graben peligro, ya manleletey; walad sika so baleg a kairapan tan pasakit na linawa; tan natan, pasnuken lamet iman a parehon liknaan na peligro tan kairapan, ta talagan tua iratan. Mansiansia ka ed takot tan agmo abuloyan so sarilim ya man-isip o napasirayew ed palson liknaan na seguridad lapud kanonotan ya say amin et singa la linmabas la.

Insan, diad impan-tanggi ed amin, imbatiko tan inames mo so amin a bengatla, pinili mo ray arum a bendisyon—saray ag-nanenengneng, ag-napanengneng, tan espiritual: itanggi mo met natan iratan, ibantak so amin tan onarap ka ed ag-napanengneng tan espiritual; nengneng mo tan piliten mon aroen.

Tinaynan mo nen saman so pilalek ya paliketen iray totoo: natan met, ikonsidera moy sarilim ya mas mababa nen say amin; magmaliw kan akaparaan ed amin a klase na panag-insulto tan panag-abuso.

Nen saman, inisip mon anggapoy kakanaan na amin: agka met mangipapateg na antokaman natan; magmaliw kan akaparaan, kayari mon imbantak so amin, ya mansiansian mairap-bilay.

Inyapakan mo so panangasi ed sarilim nensaman: natan met, itagey moy sarilim ed inkaparaan para ed sankairapan a krus tan ituloy so panagsisi ed sarilim.

Nensaman, inusisa mo so bilay mo: ituloy mo natan so onaligwas ed pikakabat ed sarili; aralen a maong iray ganggan na Ebanghelyo tan nengneng mo no antoy kulang ed sika; say bini et nitanem la diman—natan et paaligwasen mo la.

Nen saman, nen abirbir mo so makasalanan a bilay mo, anengneng moy sarilim a anggapoy pakaisalba tan aderal ka ed panagsisisi: agka natan ontunda a manalagey ya anggapoy depensa ed arapan na katuaan na Dios; kundenam so sarilim lawas tan ed amin a bengatla ya anggapoy antokaman a rason o makapaliket a panagliklik; busol moy linawam, saray pilalek mo, tan say pakatalos mo; sugatan moy sarilim na bain tan takot na anggapoy ilalo; nengneng mo so sarilim ya akabitin ed bangin tan ag mankanepegan na panangasi. Insan sika et inmabangon ed espiritual tan, diad panamegley na pananisia ed Katawan tan ilalo ed tulong To, nansipan kan mankimey na maseet para ed Sikato ed amin ya agew na bilay mo, anggad ed punto na ag-maasi ya panagpasakit ed sarilim, tan natan et mankialam: 'Nakarapat ak ed amin a panagkondenar tan pasakit, balet, lapud agnaparaan a pilalek na Dios para ed kaligtasan tayo—ya anggan say Saksakey a Nianak To et ag-iniliktar—ag-ak nadidismaya ed kaligtasan ko. Agko amta no kapigan o panon, balet manisia ak ya nailiktar ak. Sakey labat, O Katawan, itdan mo ak komon na biskeg ya mansagpot ed interon bilay ko, ya anapen so kiliktar manlapud Sika — ed ilalo ya agmo ak taynanan, lapud panangasi Mo tan say panag-intertsyon na saray santo Mo.

. Diad panamegley da, a mangigigeter ed timbangan na kapalaran, iliktar mo ak!"

Anto iran liknaan! Talagan manepeg ya tawagen iratan ya bilay na espiritu. Tan diad katuaan, no narerengel iratan, kabaliksan to et aktibo so espiritual a bilay; tan no kaukolan ya pasnuken lamet so manleletey ya espiritual a bilay, kaukolan ya onloob so sakey ed sarayan liknaan. Amin ya Banal a Ama et mansasalita nipaakar ed saratan—no maminsan et nipaakar ed amin ya pinankasakey, no maminsan et saksakey. Tan saya so pankakanaan a simbawa tan ganggan—so mansiansian matibay ed ontan a liknaan. Siopaman so akalingo manlapud saraya, agto anapen iraya, tan agto panermen so kaandi da, et sikatoy samay apeter tan sirin et walad peligro—sikatoy atengga tan nayarin mansiansia ya anggad angga, atan et, diad patey.

Kanian, no akaloob ka la, ipatibay moy inkasika ed pakanengneng ed espiritual a mundo tan igapo moy pasibayen so aktibidad na espiritual a bilay, odino onla ka nin unona ed kontemplasyon, pian diad saginonor et naabot mo, diad liknaan, iray estadon adeskribe—amin ya saya so manbubuo ed makapangiliktar a panangiorganisa na kanonotan tan puso. Say manunaan tan ag napaparaan a preparasyon para ed saya et say pan-atras ed loob tan pan-nengneng ed espiritual a mundo. Say inmunan abitla so mangipapabidbir ed sakey ed satan, legan a say komadua balet so mangikakabil ed sakey a too ed sakey ya espiritual a kaliberliber a makatulong ed panagpool na bilay. Kanian, nayarin ibaga, gawaen labat irayan duaran preparasyon — tan say arum ni et ontumbok la a bukor to. Mabetbet ya manrereklamo iray totoo: 'Say pusok et inmeter…' Ag la itan makapakelaw. No say sakey a too et agto ituloy so panagnonot ed loob to tan agto la nasanay so manggawa na ontan, no agto la nipaon so inkasikato no iner so nepeg ya kawalaan to, tan agto kabat so lugar na puso—panon ya magmaliw ya duga so panagbilay to? Kapareho itan na pangiyalis ed puso manlapud lugar to tan man-eerep na bilay. Siopaman so mangipapabaleg na pananisia ya makakanengneng ed espiritual a mundo tan say lugar to diad satan et agto napigilan so onloob ed estado na ag-inkakareen, agto napigilan so naantaboy na panangasi; tan no nagawaan la ya, ag la masulit so mamapabangon met na arum a liknaan.

Pian makatulong ed saya, singa met ed pan-amta ed espiritual a mundo, onarap so sakey ed saray bersikulo ed Kasulatan ya malinew tan mabiskeg ya mangipapahayag na sakey ya estado odino arum ni; alimbawa: 'Kaasian mo pa so pinalsa Mo, O Katawan'; 'Saray sugat ko et nansabong tan manlalangis…' (Salmo 37:6); 'No agto pinirdona so mismon Anak to…' (Roma 8:32); 'diad panamegley to ya uukomen ak, isalba mo ak…' tan arum ni — tan uusaren to iraya, mabetbet ya paulit-ulit to ray parehon bersikulo anggad natandaan to la iraya.

Aliwan amin a liknaan et mainomay ya onsabi ed amin a panaon, noag ingen no maminsan et sakey, tan no maminsan et sananey; tan nepeg ya usaren so ontan iran disposisyon pian nagamoran irayan liknaan ed sankainomayan a paraan. Mainomay ya nabubulag ed kabuasan, odino nepeg ya onkiwas so sakey a too ed ontan a paraan pian nabulag itan ed satan a oras, pian makapansiansia la ed satan ed interon agew. Ilukas moy pusom tan manpikasi ka, tan antokaman so onggalaw ed loob na pusom, mansiansia kan matibay tan atensyon ed satan. Sakbongan iyan liknaan na Kasulatan tan uliten mo. Diad panggagawa na onia, mansiansia kan naynay ed sayan estado tan magano kan nasanay ed espiritual a gawa. Balet, nepeg ya tandaan ya aliwan lawas a makagunggona so panalagar ed dugan liknaan: no maminsan et nepeg ya onkiwas anggano mairap so kamarerwa, tan no maminsan, no walay sakey a liknaan, kaukolan ya salatan itan na arum; ta, depende ed kipapasen na espiritu, no maminsan et nepeg ya onyurong ed sakey a liknaan tan no maminsan et mas manuna ed sananey. Ag la kaukolan ya ibaga ya say sankaliketan ya kipapasen na kanonotan et samay no iner so sakey a too et naeksperiensya to so amin ya sarayan liknaan ya mankasabay. Say ontan a kaperpektoan ed espiritual a bilay et nepeg ya igawa a kalat tan anapen. Para ed saya, kada onggapo so sakey a manpikasi, kayari ton tiponen so kanonotan to ed loob tan onloob ed espiritual a mundo, nepeg ton igapo ya repasuen iratan ya sunod-sunod, saksakey, unona ed kanonotan to, tan, no itulok na Katawan, pati met ed liknaan to. Maong para ed sayan gagala so manpili na sakey a partikular a pikakasi ya akapaloob iratan ya amin, itanem ed nonot, tan basaen lamet ya mabetbet a maingat. Dakerakel so pikakasi ed Salmo, tan balang sakey et makalmo na sakey ya bagay ed sikato, ta aliwan saksakey labat so pikakasi para ed amin. Akinompay iraya ed labinduan pikakasi ed agew tan labinduan pikakasi ed labi nen San Crisostomo. Balet anggapoy duwa-duwa ya anggapoy mas mapalkana ya paraan pian natandaan iraya no ag say pan-atendi ed Banal a Misa diad simbaan.

Ag la kaukolan ya ibaga no panon ya papalben na sarayan liknaan so apoy na sigasig: anggan sakey labat et magenap la pian mansiansian man-as-as, ta balang sakey et kabiangan to tan walay kanya-kanyan gawaen to ed loob to. Say espiritu na sigasig et simpli tan saksakey, balet sakop to so amin. Say unonan liknaan et nepeg ya naynay ya takot ed Dios, tan say unor — sakey ya pan-abeba ed sarili diad pan-unor ed linawa na Dios, ya maong tan mangiliktar ed sikatayo. Say una et nanlapud espiritual a mundo, legan a say komadua et manlalapu ed amin a ontumbok ed pananisia. Balet, imposible ya eksakton naamtaan no antoy liknaan so manlalapu ed iner tan panon—ta ed balang too et nagagawa iya ed dili ran paraan. Kanian saray Banal a Ama et mangiiter na nanduruman bilin odino paliwawa nipaakar ed saya. Maslak, ipapresenta iraya ed saray nansalaysay ya panamaseseg: takutan so Dios; ituring ya basura so amin a bengatla (ituring ya basura so amin — Ed.); ag mangaaro ed mundo; ipasen so inkasika ed leksab na amin a totoo tan sitaen so inkasika ed amin a bengatla; amtaen iray kasalanan mo; tan man-akar ed Dios labat. No tiponen, amin na saraya et mankabaliksan na masakit, matatakot-ed-Dios a panangkapet ed Dios a kaiba iray salita: ' Katawan, diad linawa Mo so pandesisyonan na amin a bengatla, isalba mo ak, tan gawaen ko so anggaay nayarian ko.' Satan labat. Siopaman so nasanay ya mangiyan ed sarili to ed ontan a kipapasen na kanonotan et walay akaparaan tan maligen a pasen a panag-anupan.

Say paka-awit na partikular a kipapasen na kanonotan et baleg so kabaliksan to ed espiritual a bilay. Siopaman so walaan na saya et wala la ed loob na sarili to, diad puso, ta say atensyon tayo et lawas walad aktibon parte, tan no saya et say puso, sirin, walad loob na puso. Parad saramay wala ed loob na sarili da, say espiritual a mundo et nipatnag. Manlapud saya et malinew ya no panon ya say panayam ed loob na sarili, a kaiba so pakanengneng ed sananey a mundo, et sakey a kaukulan para ed panbangon na saray espiritual a liknaan, ontan met balet, ed baliktad, saray naudi et kaukulan da met so inmuna tan, diad mismon pan-usbong da, et gagawaen da iratan. Diad panamegley na pinankasakey ya interaksyon na duara et nagagawaan so espiritual a bilay. Siopaman ya walad estado na panlikna et akabalkot tan aka-angkla so espiritu to, legan a siopaman ya anggapoy satan et ontatagey. Kanian, pian mas epektibo so panayam ed loob, manasikaso ed saray panamdam, anggano diad panamegley na maseseg a panag-isip ed sarili. Sirin, siopaman so malabay a mansiansia labat ed puron konsentrasyon na isip et anggapoy serbi so panag-irap to: sakey a minuto labat—tan nabuyak so amin. Kanian ag makapakelaw, sirin, ya saray iskolar, anggano antoy karakel na naaralan da, et naynay a mankikalamber: saya et lapud diad isip da labat so gagamiten da.

Ag la kaukolan ya detalyen iray totontonen tan kalidad na balang panamdam—saya et nepeg ya magmaliw ya tema na pribadon panagbangat, panagnonot, tan panagbasa. Diad saray insulat na Saray Banal a Ama, maslak ya nipanengneng iraya ed saray piraso-piraso, diad porma na saray aporismo. Say manunaan ya bengatlan anapen tan pinaseseg da et say pakatalos ed espiritual a istraktura tan say pakapansiansia ed saya. Para ed saramay makaabot ed saya, sakey la labat so totontonen ya atilak: manayam ka ed loob, tan itago so sakey ya sekreton bangat ed pusom. Diad 'sekreton bangat,' say labay dan ibaga et say pakanengneng na sakey ya bengatla manlapud espiritual a mundo, odino say pan-galaw na espiritual a liknaan diad panamegley na sakey a salita manlapud Banal a Kasulatan, odino sakey a salita manlapud saray Ama, odino sakey a pikakasi. Onia so imbangat da: aralen moy panunot ed Dios, panunot ed inkamortal, panunot ed saray kasalanan, tan panagdisiplina ed sarili; salanti, nonoten mon maong iyan tema tan sasalitaen ed loob na linawa ya ag-ontotonda, singa bilang: 'Iner ak la onla? (Salmo 138:7) odino: 'sakey a balangaw, aliwan too' (Salmo 21:7). Sayan tan saray kaparan gawa, ya gagawaen a walaan na atensyon tan liknaan, so manbubuo na sekreto ya instruksyon.

Manlapud saya, diad antikey, amin ya paraan odino teknika pian napasnok tan napansiansia so espiritu na sigasig et nayarin isumaryo unong ed onia: kayari na panbangon, man-usisa ka ed loob mo, man-ayam ka ed loob na pusom, repasuen mo so interon espiritual a bilay mo, tan, no akapili ka la na saksakey a bengatla, mansiansia ka ed satan ya ag-ontotonda. O, pian mas mapalikas ya ibaga : tiponen so kanonotan mo tan pasibayongen iyan sekreto ya bangat diad loob na pusom.

Diad saya a paraan, diad tulong na grasya na Katawan, say espiritu na sigasig, diad tuan porma to, et mansiansia, no maminsan et man-aalab-alab, no maminsan et manlalang. Tan saya so dalan ed loob. Nepeg ya amtaen ya saya so sankadiretsuan a dalan paonlad kaligtasan. Nayarin itabi so amin tan itutok so inkasika ed sayan praktis labat—tan amin et magmaliw a maong. Balet no kontra, anggano gawaen tayo so arum nin amin, no agtayo itan ikanaet, et anggapoy nanenengneng tayon bunga.

Siopaman ya ag onlingaw ed loob tan ed sayan espiritual a gawa et singa labat manpapatikey. Tua, sayan gawa et grabe so irap to, lalo la ed gapo, balet diretso tan mabunga. Kanian, say sakey a paring manangigiya et nepeg ton ipaamta ed saray sakop to iyan gawa diad lalon magano tan pabiskegen to ra ed saya. Posible ni ingen ya ipauna ed sikara so saray panlabas ya aspeto, balet diad amin a paraan et kaiba na sayan espiritual a kimey — tan aliwa labat ya posible iya, noag ingen et kaukolan. Saya et lapud say bini na sayan kimey et walad proseso na panagbaliw, ya diad panamegley to et nabubulagtaw so interon kimey. Kaukolan labat ya ipaliwawa, idanet so importansya to, tan mangiter na giya. Insan amin ya panlabas ya aspeto et onaligwas ya maliket, maples, tan matoor. Diad baliktad, no anggapo iya, amin et mankalat, singa saray abulok a sinulid. Tandaan so totontonen ya ag nepeg a biglaan so pan-usad, noag ingen kalkalna; nepeg a walay istrikton limitasyon to, ta nayarin mangitonton aliwan diad sayan pan-gawa ed loob, no iner so kakanaan na bengatla, noag ingen diad saray pan-gawa ed paway. Kanian, anggano wala ray totoon manlapud paway paonlad dalem, say agnanguman a totontonen et nepeg ya mansiansia: onloob nin unona ed dalem tan pasnuken diman so espiritu na sigasig.

Singa simpli labat ya bengatla; balet, no ag natalosan iya, nayarin manirap so sakey ya andi-kakanaan ed abayag a panaon — tan daiset so nagawaan to. Tan saya et lapud mismon naturalesa na gawa na laman. Mas mainomay, tan satan so rason no akin ya manga-akit; balet say gawa ed loob, mairap, tan satan so rason no akin ya man-aayat. Balet say sakey ya onkapet ed inmunan abitla, bilang materyal a bengatla, kalkalna et nagmaliw met a materyal so espiritu to; sirin, ombetel so linawa to, nagmaliw ya mas anawet tan, bilang resulta, mas onarawi ni ed bilay na loob. Kanian, ompatnag ya diad gapo et nayarin isantabi na sakey so panagbilay ed loob, singa anggad panaon na inkamatalin—ya iisipen ton onsabi met so panaon—balet diad saginonor, no manlingaw, naamtaan ton alampasan la so panaon tan, imbes ya akaparaan, nagmaliw ya talagan agto la nayarian. Ag met nepeg ya isantabi so panagbilay ed paway: saya so suporta na panagbilay ed loob, tan nepeg ya mansabay irayan dua. Malinew labat ya say prayoridad et walad inmunan abitla, ta nepeg ya manlingkor so too ed Dios ed espiritu, tan manepeg ya sikatoy sambien ed espiritu tan katuaan (manepeg — Ed.). Nepeg ya manpasakop irayan dua ed balang sakey, unong ed kanya-kanyan kabaloran da, ya anggapoy pamipilit odino pilit ya panagsian.

Sakey a Giya ed Saray Ehersisyo ya Makatulong ed Panamabiskeg na Espiritual tan Fisyikal a Pakayari na Too

Diad onyan paraan, say bilay ya napno na grasya ed dalem, diad espiritu, et mas lalon ompatinggas tan omliwawa. Lapud say sigasig tan inkamaseet na too ya angiter na inkasikato ed Dios, say grasya et manayam ed dalem to tan punuen to na makasantos ya pakayari to, tan lalon onaligwas, odino iyasimilate to ed inkasikato. Balet, ag nayari tan ag nepeg ya ontunda diman. Sikato ya et sakey nin bini, sakey ya pansarayan. Kailangan ya iseguro ya sayan liwawa na bilay et onlabas ni, tan, diad pan-lusot to ed mismon naturalesa na kamarerwa tan laman tan sirin et santifikaren to ra tan iyasimil to ra ed inkasikato, paandien to so aliwan natural ya pasyon ya linma tan ipawil to ra ed malinis tan natural ya estado da—aliwan mansiansian akakulong ed loob to, noag ingen onkalat ed interon pagkatao tayo, ed amin ya abilidad tayo. Balet lapud sarayan pakayari, unong ya abitla ed tagey, et napno na aliwan natural, say Espiritu na Grasya—say sankalinisan ed amin—ya sinmubok ed puso, et ag makaloob ed saraya ya diretso tan tampol, lapud nasasakbongan na karutakan da. Kanian, kaukolan ya mangiletneg na pigaran managtampol ed baetan na Espiritu na Grasya ya manaayam ed loob tayo tan saray pakayari tayo, ya panamegley na saraya et makapanagus Iya ed saratan tan paabigen to ra, singa panamegley na saray panakap ya inyan ed saray sugat. Malinew ya amin irayan paraan a manamegley et, diad sakey a dapag, nepeg ya awiten da so ugali tan kalidad na nanlapud dios odino tawen, tan diad sananey a dapag, nepeg ya mitunosan a maong ed saray pakayari tayo diad natural a kabibilang tan gagala ra; no andi, ag onlabas so grasya ed sikara, tan saray pakayari et ag makaawat na pakaabig manlapud sikara. Saray ontan a paraan et nepeg a singa onia so naturalesa da no nipaakar ed nanlapuan da tan say mismon naturalesa da. Balet, diad sarili da, ag ira nayarin arum no ag saray gawa, ehersisyo, odino kimey, lapud i-aaplika irad saray pakayari, a say manunan katangian da et so mankimey. Kanian, nepeg tayon anapen natan no antoy saray gawa tan ehersisyo ya mismo so Dios, diad Kasulatan To odino diad panamegley na saray bangat na saray santo ya tinumbok ed Sikato, so pinili tan inganggan bilang paraan para ed pakaabig na saray pakayari tayo tan say panagpawil na abalang a kalinisan tan kaperpektoan da. Aliwan mairap ya anapen irayan klase na gawa tan praktis; kaukolan labat ya basaen so pigaran bilay na saray ascetic, tan sikara met lanlamang so manpabidbir. Panag-ayuno, trabaho, panagbantay, inkasolo, panag-arawi ed mundo, panagkontrol ed sarili, panagbasa na Kasulatan tan saray Banal a Ama, panag-simba, mabetbet a kumpisal tan komunyon, saray sipan tan arum niran gawa na debosyon tan maong a gawa — amin ya saraya, no pitiponen, tan no maminsan et mas manuna ed pigaran espisipikon aspeto, et naromog ed ngalngali amin a bilay na saray Banal a Ama. Say terminon pare-pareho ed sikaran amin—'ascetic endeavour'—et nayarin singa makapakebeg, balet nepeg ya nainteres so sakey ed kabaliksan ya ipapabitar to, a sikato so makapaabig a naturalesa to. Itdan tayo labat so balang sakey ed sarayan sagpot tan ehersisyo na dugan lugar to, ya ispesipiko so grado no panon, tan para antoy gagala, ya nepeg ya iyaplika so balang sagpot. Pian mas magmaliw ya epektibo so panag-gawa ed saya, iladawan tayo so dalan na balang sakey ed saray gawa tayo tan, sirin, na interon aktibidad tayo. Balang libre ya gawa, ya manlalapu ed kanonotan tan kalayaan—kanian diad espiritu—et onleksab ed kamarerwa tan, diad panamegley na saray pakayari to—rason, linawa, tan emosyon—et napaparaan para gawaen, tan insan gagawaen na saray pakayari na laman diad espisipikon panaon, lugar, tan diad silong na arum niran paway ya sirkumstansya. Say sakey ya gawan panlabas et kaslakan ya ag napapansin no ag naulit, naimano, odino inakop na arum. Balet, no nagawa iya, magmaliw itan ya pirmian a totontonen, ugali, odino kaugalian, singa la met sakey a ganggan. Say kabuuan na sarayan kaugalian so mamumuo ed espiritu na satan a sosyedad odino sirkulo na totoo ya angipirmi ed sarayan kaugalian. No maong so nanlapuan da, maong met iray ugali tan maong so sosyedad. No mauges so nanlapuan da, mauges met iray ugali tan mauges so sosyedad. Balet ed unor a kaso, siopaman so akaloob ed sayan siklo na saray ugali tan gawi et seguradon aripen da tan, anggano mansasagpot ed panagka-aripen, et manseserbi ed sikara ya anggapoy tepet. Siopaman so manbibilay unong ed saray dalan na mundo et onlelepet ed saray ugali tan espiritu na mundo. Balet anggan saramay onloob ed sayan mundo a walaan na balon pananaw et seguradon napno na espiritu to tan agnabayag et magmaliw a singa saray arum, ta sarayan ugali so mismon elemento ya mangipapabaleg ed loob tayo na espiritu ya makasalanan, mapaliket, tan andi-Diyos, lapud sikara met lanlamang et aliwan arum noag ingen saray pilalek ya nagagawa.

Diad gagala ya linisan tan isubli so sakey a too, say grasya na Dios et unonan mangiiter na nanlapuan ya panlalapuan na amin ya aktibidad to; saya et ituturo to so kanonotan tan malayang linawa to paonla ed Dios, pian say pakaabig et manlapu la man ed sayan nanlapuan, tan diad amin ya biskeg to, diad panamegley na dilin aktibidad to—balang no saya et ingganggan ed sikato o pinaseseg ed loob to—manlapud nanlapuan ya abig la tan asantosan la. Anengneng tayo la nensaman no panon ya sayan panlalapuan et naabig tan napreserba. Natan et natepel la so itepet no anto ran gawa, ya walaan na pakayarin manpaabig unong ed abitla ed tagey, so nepeg ya omagus manlapud satan. Balet, agto iya papayagan so basta-bastan panagdesisyon ed sarayan gawa, noag ingen nepeg ya gawaen iraya ya walaan na malaya tan ag-mapipilitan ya kanonotan tan linawa; ta no andi, agda naiter so ilalon bunga.

Kanian, kayari na panag-asikaso tan panag-alima na sigasig ed interon panloob a kabibilay na sakey a too, nepeg ton amtaen iray gawa ya impa- bilin ed Salita na Dios tan saray insulat na Saray Santo a Ama: unona, para ed saray pakayari na kamarerwa, bilang direktan mangaawat na amin ya igapo ed santuaryo na espiritu; komadua, para ed saray pakayari tan kimey na laman, bilang mangaawat na no antoy onbuek ed loob na kamarerwa; tan diad unor, para ed panag-ugali ed paway, bilang kaslakan a laen na amin ya aktibidad ed loob, odino say arena to tan, diad parehon panaon, say panag-porma to. Amin ya sarayan ehersisyo et nepeg ya igiya ed paraan ya agda papateyen, noag ingen lalon pasnuken so espiritu na sigasig kaiba so amin ya istruktura to ed loob.

Diad kamarerwa et naromog tayo so taloran pakayari: say kanonotan, say kaburyan, tan say puso; odino, unong ed imbaga na Saray Banal a Ama, saray pakayarin rasyonal, apetitibo tan irasibol. Para ed balang sakey ed saraya, saray sagradon asketiko et angiyaplika na espisipikon panag-ehersisyo ya panagtambal, ya kapara da, tan parehon makaawat tan makatulong ed grasya. Saraya et ag kaukolan ya gawaen base ed teorya, noag ingen pilien labat manlapud saray asubok tan apaneknekan lan asketikon gawa, ya mandedetermina no anton ehersisyo so katukoyan na anton abilidad. Kanian:

Para ed kanonotan:

a) Panagbasa tan panagdengel ed Salita na Dios, saray insulat na Saray Santo ya Ama, tan saray bilay na saray santo na Dios.

b) Say pan-aaral tan pan-memorisa na amin a katuaan a nanlapud Dios diad antikey a pakapulongan (katesismo).

c) Panag-anap na simbawa manlapud saray sankakarunongan tan sankatageyan ya opisyal.

d) Pantotongtong tan maaro ya pananimbawa.

Para ed linawa:

a) Mahigpit ya panumpal ed amin ya patakaran na panagkalkalna ya ipepetek natan.

b) Panag-unor ed interon konstitusyon na simbaan.

c) Panag-unor ed ayos na sibil, opisyal, tan pamilya, ta diad panamegley na saya

say linawa na Dios et napapansiansia.

d) Pan-submit ed linawa na Dios nipaakar ed dalan na bilay na sakey a too.

e) Pansumpal ed konsensya diad panggagawa na maong a gawa.

f) Panagtulok ed espiritu ya maseseg ed panumpal na saray sipan.

Nipaakar ed puso:

a) Pambibiang ed saray sagradon serbisyo na simbaan.

(b) Pikakasi, unong ed ingangan na Simbaan, — inagew-agew ya gawaen ed abung.

c) Say pan-usar na Banal a Krus, saray icon tan arum niran sagradon gamit tan bengatla.

d) Panumpal ed saray sagradon ugali ya impaalagey na Simbaan tan lawas ya inganggan to.

Say laman, diad naturalesa to, et malinis. Kanian, kaukolan labat ya ekalen ed saray pankaukolan to so aliwan natural tan pabiskegen ed saray natural ed sikato; odino, diad arum a salita, isubli ed natural a kipapasen to. Niarum ni, nepeg ya magmaliw ya katulongan na kamarerwa, bilang pirmin kaaro to; kanian, maliban ed panpawil ed saray angganan na kalikasan, say panag-asikaso ed saray pankaukolan to et nepeg met ya ituro ed pankaabigan na kamarerwa tan say espiritu. Pian nagawa irayan kakaukolanen, walay espisipikon ehersisyo ya ingganggan para ed balang galaw na laman, bilang paraan parad panag-abig na pisikal ya inkatoo tayo tan parad espiritual ya pankaabigan.

Kaiba dia iray totontonen ya mangibabaga na:

a) Nipaakar ed saray panamdam: say panangiyansakit ed saray panamdam ed pangkalahatan, tan lalo la ed panagdengel tan panag-nengneng (nervous

gawâ);

b) say panangasikaso ed sangi tan dila (muscular);

c) biskeg na laman, diad panamegley na panag-trabaho tan gawa na lima (muscular);

d) panag-in-inon tan panag-ayuno (abdominal);

e) moderasyon ed pan-ugip tan pan-bangon (visceral);

f) kalinisan na laman (visceral).

Diad pangkalahatan, nipaakar ed laman: pansagpot (masel), iritabilidad (nerbyos) tan panagkapoy (atyan).

Ag la kaukolan ya ibaga ya, diad panamegley na sarayan gawa, say laman et kalkalnan ompawil ed natural ya kipapasen to, magmaliw ya mabilay tan mabiskeg (masel), malinew tan malinis (nerbyos), magaán tan malaya, tan napatunayan ya sikato so sankaabigan ya instrumento para ed espiritu tayo tan sakey ya marangal ya templo na Espiritu Santo.

Say paway a parte tayo so daluyan na saray gawa tayo, say pasen na panggagawaan da, tan diad parehon panaon et parehon sengegan tan suporta—say gapoan tan say anggaan da. Nayarin pabayan labat no ag labat ta walay balos ya impluwensya to ed sikatayo. Balet diad katuaan, mangiiter itan na makapanyarin impluwensya tan anggan man-uley ed sikatayo. Kanian, bilang ekspresyon na naturalesa na saray pwersa tayo ed loob odino karakter, no saraya et man-uman, nepeg met ya umanen so mundo tayo ed paway. Say sakop na aktibidad to et kaiba so pamilya, trabaho, tan saray koneksyon ed sosyedad. Kanian, dia so pangipaltong ed amin ya saray totontonen ya manpabigbig:

a) so pan-ekal na saray mauges ya ugali, ya anggapoy eksepsyon;

b) onsublay, linisan so saray koneksyon tan relasyon, itilak so makagunggona tan ekalen so makaderal, tan itetepet so ugali odino paraan na pakikitungo ed saray totoo;

c) ya iyalis odino isubli so panag-asikaso unong ed balon ayos, no wala man;

d) mangiletneg na kaayusan para ed saray gawaen ed pamilya, odino, diad mas malaknab a paraan, i-adapta so abung ed espiritual a bilay.

Kailangan ya gawaen iya ed paraan ya amin ya bengatlan panlabas—kaiba iray gamit, totoo, tan saray bengatla—et mangagawa, singa, na sakey a klase na espiritual ya atmospera ya manpapabulas tan manpapatibay, imbes ya manederal.

Saraya so saray ehersisyo tan espiritual a gawa! Say panag-gawa ed saraya et nepeg ya ag-ontunda; nepeg ya kaiba tayo iraya, singa say bendahe ya walay plaster ed nanduruman parte na laman tayo. Balet say sankaabigan a pasen para ed saraya, no iner nepeg ya ompaway ed sankapureyan, sankaperpektoan tan sankasiketan a porma, et say panag-ayuno — say sankasalbasyonan ya institusyon na Banal a Simbaan, a parad panlinis tan panamabanal ed sikatayo diad panamegley na saray Sakramento. Sayan termino et mankabaliksan na:

1) say panggawa na amin ya espiritual ya ehersisyo ed sankaperpektoan ya porma da, bilang preparasyon ed panangawat na Saray Sakramento;

2) say mismon panangawat ed saray Sakramento na Kumpisal tan Banal a Komunyon na Laman tan Dala nen Kristo.

Sarayaya so gawa ya sakop to so interon too, ya papasesegen to so espiritu, kaluluwa, tan laman. Tatawagen tayo iraya ya saray paraan ya napno na grasya parad panag-alima tan panamabiskeg na espiritual a bilay.

Wala dia ray pigaran pangkabilugan ya komento nipaakar ed amin ya sarayan espiritual a gawa tan praktis. Balang sakey ya ascetic et nepeg ton gawaen so amin ya ontan a gawa tan praktis diad paraan ya espisipikon angkop ed sikato, ta diad sarili da , sikara et singa labat say hilaw a materyales tan balangkas para ed saray totontonen. Saray totontonen et ginawa manlapud saraya — diad pangiyaplika ed saraya ed panaon, lugar, say indibidual, saray sirkumstansya tan arum ni. Saya so nepeg ya gawaen na balang sakey ya ascetic, diad dili to odino diad panangigiya na mentor tan espiritual ya ama to—ya iyaplika iya ed balang ehersisyo, tan insan, manlapud amin ya saraya, manggawa na saksakey ya kompleton orden na espiritual ya ehersisyo, odino gawa na ascetic, ya walaan na lugar tan panaon para ed amin, baleg tan melag. Sayan ayos, singa met ed saray totontonen, ag nayarin naipaliwawa ya maong ed sakey a sinulat a giya, maliban laingen no diad saray pangkabilugan a balikas. Dia, say nayari labat et iladawan so balang ehersisyo tan ipanengneng so gagala to tan saray pangkabilugan a prinsipyo na panangiyaplika ed satan.

Aliwan mairap ya nanengneng no panon ya amin irayan gawa tan ehersisyo et mikonekta ed aktibidad ed loob. Saray mismon totontonen na panag-ugali ed paway, kaiba so inkagawa na laman, so importante para ed pansasalimbeng na panag-ayam ed loob tan espiritual a kamalayan, legan a saray deboton ehersisyo et importante para ed espiritual a biskeg. Kanian, ed espiritual a bilay, saraya et parehon importante a singa say mismon bilay ed loob. Saray Santo ya Ama et tatawagen da iraya ya pisikal odino materyal ya aktibidad, odino say 'aktibon bilay', legan a say panloob ya bilay et tatawagen ya 'kontemplatibon bilay', ontan met ed espiritual tan intelektwal ya aktibidad. Aliwan duga so panagnonot ya say bilay ed loob et makapansarili, anggano say bilay ed paway et ag mitunosan ed satan; singa met ed lingo na siopaman ya manpokus labat ed bilay ed paway, ya nalingwanan to so bilay ed loob unong ed impaliwawa tayo, odino ag to itan asikasoen. Nepeg ya mansabay irayan dua, pian say interon bengatla et nayarin ipaliwawa ya antikey onia: kayari ya nampokus ed loob tan linmoob ed espiritual a kamalayan, pasiglaen so biskeg-bilay, odino espiritual a kaayusan, insan ituloy so disiplina na panagkorte ya impaalagey mo.

Diad parehon panaon, nepeg ya matibay ya tandaan na sakey a too ya saray ehersisyo, gawa na panagkalkalna tan ugali, anggano antoy kakanaan na kaukolan da tan say interon inkabagay da parad panagsalimbeng tan panag-asikaso ed espiritual a bilay tan panagpasubli ed natural a kipapasen na too, anggapoy bukor dan pakayari ya manggawa ed saya—aliwan sikara so mamapalsa ed espiritu tan mamapalinis ed natural a kipapasen na too, noag ingen say grasya na Dios, ya ondadalan ed saraya tan, singa, makaloob, sakey a daluyan paonla ed saray pakayari tayo. Kanian, gawaen iraya a walaan na amin a sigasig, gana, tan panagtepel; balet iyawat so dilin panag-uswag mo ed Katawan, pian diad panamegley na saraya et Sikato met lanlamang so manpatibay ed sikatayo unong ed kabibilang tan kakabatan To. No manggawa ka na espiritual a gawa, agmo itetepel so atensyon tan puso mo ed satan, noagta lampasan mo itan bilang sakey a bengatlan panlabas—lukasan moy sarilim ed grasya a singa sakey a akaparaan a malukong, ya iyawat moy interon sarilim ed Dios. 'Siopaman so makalmo na grasya et nalmo to iya diad panamegley na pananisia tan inkamaseseg,' kuan nen San Gregorio na Sinai, 'tan aliwan diad inkamaseseg labat. Anggano panon so inkamaseseg na gawa tayo, no agtayo iyawat so sarili tayo ed Dios legan tayon manggagawa, agtayo naala so grasya; agto ipaalagey so tuan espiritu ed loob tayo, noag ingen say espiritu na panagpapalalo, ya mangipapaway na sakey a Pariseo.' Say grasya so mismon kamarerwa ra. Tua iraya anggad ed panag-alima tan panag-ingetan da ed panagpaabeba, panagbabawi, takot ed Dios, pankaukolan na tulong na Dios, tan debosyon ed Dios. Say kasibaan tan inkakontento ed sarayan bengatla et sakey a tanda na palson panag-usar ed saraya, odino katangahan.

Saya so interon sunod-sunod na saray positibon gawa ya abitla tayo, odino saray prinsipyo na panagdisiplina ed sarili. Natan et usisaen tayo so balang sakey ed sikara ya bukor, anggano diad pangkalahatan ya paraan.

Saray ehersisyo ya makatulong ed pamaalagey na saray pakayari na kamarerwa unong ed espiritu na Kristyanon bilay

Wala'y taloran abilidad: say isip, say linawa, tan say emosyon. Saray ehersisyo et impartepar unong ed saya. Direktang puntirya ra so panag-asikaso ed sarayan abilidad, balet diad paraan ya ag napapatey so espiritu ed saraya; diad baliktad, lalon napapaliwawa. Say naudi so manseserbi bilang sukat tan panagsiblet ed say una, ya isusupil ed sikato anggad punto na maamot a panagtulok odino sigpot a panag-ontok.

a) Saray ehersisyo ya manpapasimbalo ed kanonotan, kaiba so panpasnok tan panag-alima ed espiritual a bilay

Say Kristianon panag-porma na isip et manlalaknab ed panag-ukit ed satan na amin a katuaan na pananisia a masimoon a maong, pian magmaliw iratan a mismon kabiangan to, odino sikatoy manlalaknab labat ed saratan, pian no mannonot nipaakar ed antokaman, nonoten to odino husgaan to so amin a naamtaan diad panamegley na saratan, tan diad katuaan, ag makapangawa na anggan melag a galaw no anggapo iratan. Tinukoy na Apostol iya bilang 'panangiganggan ed alimbawa na duga ya panagbangat' (2 Tim. 1:13).

Saray gawa o aktibidad ya akapansiansia ed saya et: say panagbasa tan panagdengel ed Salita na Dios, saray insulat na saray Ama na Simbaan, saray bilay na saray masanto ya Ama, pantotongtong, tan pananap na simbawa manlapud saramay sankabalegan so eksperiensia.

Maong so manbasa o ondengel; mas maong ni so pantotongtong; tan say sankamaongan ed amin et say simbawa na saray sankabaleg ya eksperiensya.

Say Salita na Dios so sankabunga-bunga, a tinumbokan na saray insulat na saray Ama tan say bilay na saray santo. Balet, nepeg ya natalosan na sakey a too ya say bilay na saray santo so sankaabigan para ed saray balo ni, say insulat na saray Ama para ed saramay wala la ed pegley na abilidad, tan say Salita na Dios para ed saray ya aperpekto la.

Amin iraya—parehon nanlapuan na katuaan tan paraan na pangala manlapud saratan—et malinew ya ontutulong pian natanem iratan ed isip tan, diad parehon panaon, pian suportaan so espiritu na sigasig. Mabetbet ya sakey labat a teksto so makapapaseseg na espiritu na masulok ni ed sakey agew; wala ray bilay na saray santo ya say panonot labat ed saratan so makapapawil ed alingongo na sigasig; wala ray parte ed saray insulat na Saray Banal ya Ama ya talagan makapaseseg. Kanian, maong ya totontonen:

say pan-kopya ed sarayan pasahes tan iyamot iratan, pian no kapigan nakaukolan, et makapapaseseg na espiritu.

Mabetbet ya ag makatulong so panagpursigi ed loob o paway — mansiansian makatikey so espiritu. Apura kan manbasa na antokaman manlapud inerman. No ag itan makatulong — onla ka ed sakey a too pian mitongtong. Say naudi, no gawaen ya walaan na pananisia, mansasakit ya ag mamunga.

Wala'y duaran klase na panagbasa: say sakey et regular, singa mekanikal, legan a say sakey balet et pinili, ya itutulak na espiritual a pankaukolan tan diad abiso. Anggano ontan, say inmunan klase et wala met so gamit to. Balet, mas angkop iya ed saramay akapirmi la, ya singa la labat manrerepaso imbes ya manaaral.

Importante ed balang sakey a too so walaan na, para ed pantotongtong nipaakar ed espiritual a bengatla, sakey a too ya amta to la so amin ya amta tayo tan ed siopay makapangibaga na makpel na amin ya walad kanonotan to. Mas maong no wala so sakey a ontan a too, odino anggad duara labat. Saray andi-kakanaan a pantotongtong, para labat ed panpalipas na oras, nepeg ya liknaan ed amin a paraan. Nia ray totontonen ed panagbasa: antis a manbasa, nepeg ya ekalen ed kanonotan so amin a bengatla;

— manpakiwas na pilalek ya naamtaan so babasaen; onarap ed Dios diad pikakasi; tumboken so babasaen a maong tan awaten ya amin ed maletey a puso;

— no say sakey a bengatla et agni akasabi ed puso, itunda diman anggad makasabi;

— malinew ya nepeg ya manbasa na mabayag-bayag;

— ontunda la ed panagbasa no say kamarerwa et ag la labay ya napapabulas na babasaen — no ontan, nabulas la. Balet, no walay sakey a parte na teksto ya akapantok ed kamarerwa, nonoten a maong tan ag la manbasa ni.

Say sankaabigan ya oras parad panagbasa na Salita na Dios et diad kabuasan; say Bilay na saray Santo, kayari na ugtoan; tan saray Banal ya Ama, antis ya onugip. Kanian, nayarin makapanbasa na daiset ed balang sakey ed saraya kada agew.

Legan ya gagawaen irayan bengatla, nepeg ya naynay ya tandaan so manunan gagala: say pangipaimprenta na katuaan tan say pangigising na espiritu. No ag-iya nagawa panamegley na panagbasa odino pantotongtong, sirin et saraya et basta labat panagparles na saray panamdam tan panagdengel, tan makalikas ya istoryaan. No saya et gawaen na makabat, sirin saray katuaan et parehon naiimprenta tan mangiiter na inspirasyon, tan say sakey et ontutulong ed samay sakey; balet no say sakey et onlisyas ed dugan paraan, sirin anggapo so nagawaan: saray katuaan et isiksik ed ulo a singa buer, tan say espiritu et onbetel tan onmatgas so puso, magmaliw ya mapangta tan mapangta-taw.

Say panag-ukit na katuaan et aliwan pareho na panagsuri ed saratan. Say kaukolan labat dia et saya: talosan so katuaan tan itepel ed isip anggad magmaliw ya kabiangan na isip—ya anggapoy panagtalaw o limitasyon—say saksakey ya lupa na katuaan.

Kanian, say sankamainomay a paraan pian nagawaan iya et nayarin ituring a singa onia: amin a katuaan et naromog ed katesismo. Kada kabuasan, mangala ka na sakey a katuaan manlapud satan tan talosan mon malinew; itepel mo ed isip mo tan pakanen moy inkasika ed satan anggad kapigan kaukolan na kaluluwam so pakan—sakey agew, duara, odino masulok ni; gawaen mo met so parehas ed sananey, tan ontan-ontan—anggad sampot. Sayan paraan et simpli tan malaknab ya aawaten. No agka makabasa, onkerew ka na sakey a katuaan tan manbilay ka unong ed satan.

Malinew ya say totontonen et para ed amin: itanem iray katuaan ed nonot pian mangiter iray inspirasyon ed sika. Balet, nanduruma iray paraan na pangiyaplika ed saya, tan imposible ya mangiter na saksakey labat ya paraan para ed amin.

Kanian, say panagbasa, panagdengel, tan pantotongtong ya ag mangi-imprenta na katuaan odino mangigagalaw ed espiritu et nepeg ya ituring ya aliwa, ya akalingo manlapud katuaan. Aya so irap na sobran panagbasa lapud puro labat ya kuryosidad, no say sakey et tutumboken to labat so babasaen ed isip to, ya agto papanaboten ed puso odino mangiter na liket ed panlasa to.

Sikato ya so arte na panag-daydream, ya ag manpapatibay tan ag manbabangat, noag ingen manederal, ya lawas mangitonton ed inkasarili. Say interon bengatla, unong ya abitla la, nepeg ya limitan labat ed onggendan: talosan so katuaan tan itepel ed isip mo anggad naliketan na pusom. Simplin imbalikas na saray Santo ya Ama: tandaan, itepel ed isip mo, itan ed arapan na saray matam.

b) Saray ehersisyo para ed panag-porma na linawa tan para ed panangising na espiritu

Say panagporma na linawa et mankabaliksan na panag-ukit ed satan na maong iran ugali, odino birtud: kababaan, kaabebetan, pasensya, panagtepel, panagkontrol ed sarili, panag-anos, kaabigan tan arum ni — pian, no nagmaliw lan kabiangan na linawa odino akapan-alagey ed satan, et singa la magmaliw ya mismon naturalesa to; tan pian, no walay gawaen na linawa, et gawaen to iya diad panamegley na inspirasyon tan diad espiritu da; salanti, pian magmaliw iran manuuley tan man-ari ed saray gawa tayo.

Say ontan a disposisyon na linawa et segurado tan matibay; balet lapud kasumlang iya na makasalanan a disposisyon, say pakaala ed saya et mankaukolan na sagpot tan panagsagpot. Lapud saya, saray gawa a nipaakar ed saya—say —et manunaan ya kontra ed manunan kakapuyan na linawa, a sikato so pansarilin linawa, agpanunor tan ag-pakaanos ed bikking.

Sayan makapoy et naagapan panamegley na pan-submit ed linawa na Dios, kaiba so pan-itakwil ed dili a linawa tan anggan anton arum. Balet, say linawa na Dios et nipatnag ed nanduruman porma na panagtulok ya kaukolan na balang sakey a too. Say sankaunaan tan manunaan a kakailanganen et say panumpal ed saray ganggan odino bilin unong ed dili ya kargamento odino kipapasen; ontumbok so panumpal ed saray totontonen na Simbaan, saray kakailanganen na sibil tan pamilyan ayos, saray kakaukolanen na sirkumstansya ya manlalapu ed probidensyal a linawa, tan saray kakaukolanen na maseseg a espiritu—amin et kaibay panag-isip tan panag-abiso.

Sarayaya amin et pasen para ed saray marakep a gawa, ya akalukas ed balang sakey, tan diad katuaan, ed amin. Kanian, aralen yo labat so sankaabigan ya panggamit ed saraya, tan agyo nalikna so kakulangan na paraan para ed panagporma na linawa.

Para ed saya, linawen mo ed sarilim so amin a klase na marakep a gawa ya posible para ed sika, diad posisyon, rangko, tan sirkumstansyam, legan a nononoten mo no kapigan, panon, anggad iner, tan anto so nayari tan nepeg a gawaen.

No alinawan la so amin ya saya, manggawa ka na pangkabilugan ya balangkas na saray gawa tan say panunurayan da, pian anggapoy gawaen mo ya basta-basta labat, legan ya tandaan mo ya sayan panunurayan et para labat ed pangkabilugan; diad partikular, nayarin umanen unong ed pankaukolan na dalan na saray nagagawa. Gawaen so amin a walaan na rason.

Kanian mas maong ya ilista iray posiblin situasyon tan posiblin gawaen ed inagew-agew.

Saray marunong ed panaggawa na katunongan et ag balot man-unaan ya mangidetermina na antokaman, noag ingen et gagawaen da lawas so antokaman ya ipawit na Dios ed sikara, ta amin a bengatla et nanlapud Dios; diad panamegley na saray sirkumstansya et ipapatnag To so linawa To ed sikatayo.

Balet, amin ya saya et nipaakar labat ed saray gawa. Say panggagawa ed saraya et manggagawan labat ya magmaliw a marunong. Pian makasabi ed panamegley na saraya ed kabaleg, nepeg ya matibay ya itandoro na sakey so espiritu na tuan kabaleg, a sikato so: diad kaabebaan tan takot ed Dios, gawaen so amin a bengatla unong ed linawa na Dios tan para ed gloria na Dios. Siopaman so manggagawa lapud panagmatalek ed sarili, a walaan na kasil na linawa ya ngalngali la kabastosan, para ed pansarilin liket odino pian napaliket so arum, anggano manggagawa na saray matunong a gawa, et papabalegen ed loob da so mauges a espiritu na panag-isip ya matunong ed sarili, kayabangan tan panag-imano.

Legan ya itatandoro so duga ya espiritu, nepeg met ya tandaan so saray ganggan, lalo la so ganggan na inkagagapo tan inkatuloy-tuloy: salanti, naynay ya igapo ed mas melag tan onatagey ed mas atagey, tan insan, no akapangigapo la, ag la ontunda. Diad onyan paraan, naiwasan na sakey so: say kairapan na liknaan ya ag-perpekto, ta say kaperpektoan et ag-nasasabi ya biglaan; wala ni panaon; say kanonotan ya agawa la so amin, ta anggapoy anggaan iray proseso; tan say sobran kompiyansan panggagawa, ya manggagawa na saray bengatlan lampas ed pakayari to.

Say sankatageyan a gagala et say natural a panagbilay na maong a ugali, no kapigan say ganggan et agla narerengel a singa pabigat.

Say sankamaongan ya makasabi ed saya et samay akaawat na grasya ya manbilay a kaiba iray matoor tan aktibo; tan mas lalo ni no sikatoy walad panangasikaso da. Agla nakaukolan ya uliten so gawaen odino itama iray lingo ya agawa lapud ag-inkabidbir odino kakulangan na panag-praktis. Agka manbasa odino mannonot-nonot, unong ed kasabian, noag ingen mananap ka na sakey a matunong a too, tan tampol mon naaralan so takot ed Dios. Ontan met ed amin ya arum a birtud. Balet, maong, no base ed sarili, say ugali tan kipapasen to, so mamili na sakey a birtud ya mas atagey nen say arum tan mankapet ed satan na maong—satan so magmaliw a pundasyon, singa sakey a canvas—tan manlapud ditan et onla ed arum. Saya so linya na tulong ed panaon na inkakapoy—satan so manseserbi a mabiskeg a panonot tan maples a mamapabangon lamet ed determinasyon na sakey a too. Masulok ed amin, say panagkawil so sankaseguroan a dalan, ta mangitonton iya ed Ari.

Balet, saya et para labat ed saray gawa, aliwan ed saray ugali, ya nepeg a walaan na sarili dan panloob ya ayos, ya niletneg ed espiritu, diad sakey a paraan et ag-depende ed kamalayan tan malayang kaburyan, unong ed kaburyan na Katawan. Amin ya santo et bibirbiren da so takot ed Dios bilang gapo to, tan say aro bilang sampot to; ed pegley da, amin ya birtud et nipaalagey ed balang sakey, anggaman aliwan pareho ed balang sakey, noag ingen lawas ya nipaakar ed mapaabebay tan mampapaasir a panagbabawi tan ermen para ed saray kasalanan. Sikara ya so bilay na saray birtud. Say deskripsyon na balang birtud—saray kalidad to, gawa, grado na kaperpektoan, tan saray panag-aliwa—so paksa na saray espisipikon libro tan saray bangat na saray Ama. Aralen so amin ya saya diad panamegley na panagbasa.

Sayan klase na marakep a gawa so direktan mamoporma ed linawa tan mangi-imprenta na saray birtud ed satan, balet diad parehon panaon et mamapansiansia ed espiritu ed lawas a tensyon. Singa say friksyon a mangagawa na petang, ontan met, saray maong a gawa so singa gasolina a mamapabatik ed sigasig. No anggapo iraya, anggan say maong a espiritu et onbetel tan onkapuy. Saya so kaslakan ya nagagawa ed saramay anggapoy gagawaen da, odino saramay ililimita day sarili da ed ag labat panggawa na mauges tan ag-inkahustisya. Andi, nepeg met ya manggawa tan mamili na maong a gawa. Wala balet iramay sobran abala, kanian mansasakit iran tampol tan nabubuyak so isip da. Amin et nepeg ya walay katamtaman.

c) Say Panag-asikaso ed Puso

Say panag-alima ed puso et mankabaliksan na panag-alima ed loob to na pananam ed saray bengatlan sagrado, makadios, tan espiritual, pian no nalemlem ed saratan, singa walad natural ya kipapasen to, a makakanap na samit, , tan liket ed saratan, legan a anggapoy pibabaleg to ed arum nin bengatla, ya anggapoy pananam to tan, diad katuaan, makalikna ni ingen na panagbusol ed saratan. Amin ya espiritual ya aktibidad na sakey a too et mantitipon ed puso: saray katuaan et naiimprenta ed satan, tan saray maong a disposisyon et man-uugat ed loob to, balet say manunaan ya kimey to et say pananam ya adeskribe mi. No nanenengneng na kanonotan so interon istraktura na espiritual a mundo tan saray nanduruman bengatla to, odino no nanduruman maong a gawa so nononoten ed linawa, nepeg a diad amin ya saya et makalikna so puso na samit tan man-iter na petang. Sayan espiritual a liket so unonan tanda na panagbilay lamet na kamarerwa ya pinatey na kasalanan. Kanian, say panag-asikaso ed saya et sakey a baleg a bengatla, anggan diad saray sankaunaan ya parte.

Say gawa ya akaturo ed satan et, diad katuaan, say interon sagradon ministeryo tayo diad amin ya porma to—balanglan publiko, pribado, diad abung o eklesiastiko—tan, masulok ed amin, say espiritu na pikakasi ya manpapabilay ed satan.

Say panagdayew ed Dios—atan, amin ya inagew-agew a serbisyo, kaiba so interon ayos na simbaan, saray icon, kandila, insenso, kanta, basa, tan saray gawa na liturhiya, pati saray serbisyo para ed nanduruman pankaukolan—tan insan say panagdayew ed abung, ya kaiba met iray gamit na simbaan—saray icon ya in-konsagra, sagradon lana, kandila, bendisyon ya danum, say krus, insenso—sayan interon koleksyon na saray sagradon bengatla, ya man-aapekto ed amin ya panamdam—pakanengneng, pandengel, pan-angob, pan-amap, pananam—so sankamakapanyari tan saksakey ya tuan managlinis na saray panamdam ed sakey ya inatey ya kamarerwa. Say kamarerwa et inatey lapud espiritu na mundo, ya akapaliber ed satan panamegley na kasalanan ya manaayam ed loob to. Say interon istruktura na sagradon serbisyo tayo—diad itsura to, kabaliksan to, say pakayari na pananisia, tan lalo la say grasya ya akasalimukok ed loob to—et walaan na ag napipigil a pakayari ya itulak so espiritu na mundo tan, diad pangiliktar ed kamarerwa manlapud mapang-igpit ya impluwensya to, et mamapablin makasinga na malaya, singa ontan, tan nanamen so samit na sayan espiritual a kawayangan. Siopaman ya onloob ed simbaan et onloob ed sakey ya sankailiwan a mundo; naiimpluwensyaan ira na saya tan unong ed satan et nababago ira. Ontan met so nagagawa ed saramay papaliberan day sarili da na saray sagradon bengatla. Say kasansan na saray espiritual ya impresyon et mas maples ya onloob ed dalem na too tan mas maples ya mangitonton ed panagbaliw na puso. Kanian:

1) Nepeg ya gawaen na sakey a too so anggaay nayarian to ya onla ed saray serbisyo ed simbaan, kaslakan et diad Matins, Liturgy tan Vespers. Nepeg ya piliten na sakey a too ya wadia ed satan inagew-agew diad unonan pankanawnawa, anggano maminsan labat ed sanagew, tan no posible, ya ag balot mapapaulyan. Say simbaan tayo et paraiso ed dalin, odino say tawen mismo. Manapura kan onla ed simbaan diad pananisia ya satan so panayaman na Dios, no iner Sikatoy mismo so nansipan ya mas maples ya ondengel ed sikatayo; legan ya walad simbaan, magmaliw kan singa walad arapan na Dios, a walaan na takot tan respeto, ya nepeg mon ipanengneng diad panamegley na mapasyensyan panag-alagey, panag-yuko, tan atensyon ya pibibiang ed interon serbisyo, ya agmo papalibutay isip mo, odino onabuloy ed katamaran odino inkamapabaya.

2) Ag nepeg ya nalingwanan so arum a porma na panagdayew, balanglan pribado, gagawaen ed simbaan odino diad abung, pati say dili mon pikakasi ed abung unong ed interon ayos na Simbaan. Nepeg ya tandaan ya saya et sakey labat ya pandagdag ed serbisyo ed simbaan, tan aliwan kasalat to. Say Apostol, legan ton idadanet ed sikatayo ya agtayo taynanan iray pantitipon tayo, impalinew to ya say interon pakayari na serbisyo et walad serbisyo na pankakasakey (nengnengen so Heb. 10:25).

3) Nepeg ya unoren na sakey so amin ya pista, rito, tan ugali na Simbaan—on, say interon liturhikal ya ayos—tan ipilit so sarili ed saraya ed balang aspeto na bilay, pian naynay ya mansiansia, singa bilang, ed sakey ya espesyal ya atmospera. Mainomay ya gawaen iya. Ontan so istruktura na Simbaan tayo. Basta awaten labat iya a walaan na pananisia.

Balet diad amin, say mangiiter na biskeg ed ministeryo na simbaan et say espiritu na pikakasi. Say pikakasi et parehon sakey a kimey ya sakop to so amin tan sakey a makapanyarin paraan. Diad panamegley to, saray katuaan na pananisia et naiimprenta ed isip, tan say maong a moralidad et diad linawa; balet diad amin, say puso et napapabilay ed saray panangaro to. No walad sikat la, maples ya ontumbok iramay duaran una. Kanian, say panag-asikaso ed pikakasi so nepeg ya unonan igapo, tan ituloy ya tuloy-tuloy tan agnapakesawan, anggad say Katawan et mangiter na pikakasi ed samay manpipikasi.

Say pundasyon na pikakasi et walad mismon gawa na pan-arap ed Dios, ta say pikakasi et say pan-arap na kanonotan tan puso ed Dios, a sikato met so mismon kabaliksan na sayan gawa. Balet diad ag-pantutuno odino kakulangan na dunong, nayarin napatey na sakey so sayan kislap ed loob to. Insan, nepeg ya tampol ya igapo so pigaran gawa, a say gagala to et pian napasnok so espiritu na pikakasi. Maliban ed panggagawa tan pibibiang ed saray sagradon serbisyo, unong ya abitla la, say personal a pikakasi so mas direktan konektado dia, anggan iner tan panon man itan gawaen. Wala'y sakey a totontonen dia: sanayen moy sarilim a manpikasi. Para ed saya:

1) Manpili na iskedyul na pikakasi—para ed labi, kabuasan, tan agew.

2) Gawaen ya antikey nin unona so rutina, pian ag napakesawan so espiritu ya ag sanay ed sayan gawa tan panagsagpot.

3) Balet nepeg ya lawas ya gawaen ya walaan na reverence, sigasig, tan interon atensyon.

4) Kaukolan ed saya so: pan-alagey, pan-yuko, pan-lukob, pan-marka na krus, panagbasa, tan no maminsan et panagkansion.

5) No mas mabetbet mon gawaen iyan klase na pikakasi, mas maong. Saray arum a totoo et gagawaen da ya kada oras: daiset-daiset, balet mas mabetbet.

6) Saray dasal ya ibabalikas et akasulat ed saray libro na dasal. Balet maong so manasanay ed sakey ya partikular a dasal, pian no igapo la, say espiritu et tampol a napasnag.

7) Say totontonen ed panagdasal et simpli: no onggapo kan mandasal, ibagam itan a walaan na takot tan panterter a singa ibabaga ed mismon layag na Dios, a kaiba so tanda na krus, panag-yuko tan panag-ororok, unong ed galaw na espiritu.

8) Say niletneg a totontonen et nepeg ya lanang ya unoren ya anggapoy palya; balet agto saya sasabaten ya mangarum ka ed satan unong ed ibaga na puso.

9) Balang no manbabasa ka o mankakansion na maksil, ed panag-ungol, o diad kareenan—anggapoy pibabalawan, ta asingger so Katawan. Balet no maminsan et mas maong ya gawaen so interon dasal ed sakey a paraan, tan no maminsan et diad sananey.

10) Nepeg ya maninonot a maong so limitasyon na pikakasi. Say maong a pikakasi et samay manampot ed panag-orok ed arapan na Dios, a wala so liknaan a: 'Sika a manbabalan ed amin a bengatla, iliktar mo ak'

11) Wala ray grado na pikakasi. Say unonan grado et say pikakasi na laman, a say manunaan ya kabiangan to et say panagbasa, panagtalindeg tan panag-yuko. Manlalako so kanonotan, anggapoy nalilikna na puso, tan anggapoy pilalek: dia, wala so pasensya, sagpot tan linget. Anggaman ontan, mangikana na anggaan tan manpikasi ka. Saya so aktibon pikakasi. Say komaduan lebel et pikakasi a walaan na atensyon: say kanonotan et nasanay ya mantitipon ed oras na pikakasi tan ed panagbasa na interon pikakasi a walaan na interon kamalayan, ya anggapoy pakadistrak. Say atensyon et mikakasakey ed salita ya akasulat tan mansalita a singa sikatoy dili to. Say komatlon lebel et pikakasi na puso: say puso et napapapetang na atensyon, tan no antoy walad kanonotan et nagmaliw ya liknaan dia. Walay salita na panagbabawi, tan nia so panagbabawi; walay pikakasi, tan nia so liknaan na pankaukolan tan pananabangan. Siopaman so akasabi ed lebel na panaglika et manpipikasi ya anggapoy salita, ta say Dios et Dios na puso. Kanian saya so toktok na panagsanay ed pikakasi — say manalindeg ed pikakasi, ya onggagalaw manlapud sakey a liknaan paonlad sananey. Diad sayan punto, nayarin itunda la so panagbasa, ontan met so panagnonot, tan say pansiansia la labat ed liknaan a kaiba iray kabat a tanda na pikakasi. Say ontan a pikakasi et kalkalna ya onsasabi ed gapo. Diad simbaan o diad abung, walay onseet a liknaan na pikakasi ed sakey a too… Tan nia so kaslakan ya simbawa na saray santo—ag yo paulyan ya ag napansin iya: no walay liknaan, itunda so amin ya arum ya gawa tan mansiansia ed satan. Kuan na Banal ya Agdan: 'Walay anghel ya mibabaga ed sika.' Say atensyon ed sarayan panangipatnag na pikakasi so mamapabaleg ed pikakasi, legan a say ag-pantutuno et manederal ed saya: tan say mismon punto na panag-alima et walad saya.

Anggano panon so panisip na sakey a too ya asabi to la so perpeksyon ed pikakasi, ag nepeg ya ibulos so saray totontonen na pikakasi, noag ingen nepeg ya gawaen itan unong ed ingangan, tan naynay ya igapo ed aktibon pikakasi. Nepeg ya kaiba na sayan panagdasal so panagdasal na kanonotan, tan ontumbok so panagdasal ya manlapud puso. No anggapo iya, nabalang imay ontumbok, tan isipen na sakey a too ya mandadasal, balet diad katuaan et andi.

No say liknaan na pikakasi et onabot ed punto na ag-ontotondan, ditan la onggapo so espiritual a pikakasi, a sakey a regalo na Espiritu Santo, a manpipikasi para ed sikatayo—say sankatageyan ya antas na natatalosan a pikakasi. Balet, kuan da, wala met so pikakasi ya ag nasakop na kanonotan, odino onlabas ed saray anggaan na kamalayan (singa ibabangat nen San Isaac a taga-Siria).

Say 'sankamainomay' ya paraan na pan-asenso ed ag-ontotondan pikakasi et say pan-praktis na Pikakasi nen Jesus tan say pan-itanem ed saya diad loob na sarili. Saray sankakarunongan a totoo ed espiritual a bilay, a nilameten na Dios, so akabiruk ed sayan sakey a simpli balet sankabiskegan a paraan na pampabiskeg ed espiritu ed amin ya espiritual a gawa, ontan met ed interon ascetic a bilay, tan nansiansia ra na detalyadon totontonen nipaakar ed saya ed saray bangat da.

Diad panamegley na saray kimey tan panagsagpot tayo, anapen tayo so panlinis na puso tan say panagpasimbalo na espiritu. Wala'y duaran dalan para ed saya: say aktibon dalan—say kabaliksan to, say panggagawa ed saray gawan panagkorte ya abitla ed tagey—tan say kontemplatibon dalan—say pangiyalis na kanonotan ed Dios. Diad inmunan dalan, say kamarerwa et napapalinis tan aawaten to so Dios; diad komaduan dalan, say Dios, ya nanenengneng, so manpool ed amin ya karutakan tan onla tan manayam ed loob na napalinis a kamarerwa. Diad pangisumay to ed sayan unor, diad Panagdasal nen Jesus, inkuan nen Gregory of Sinai: 'Naabot tayo so Dios diad panamegley na saray gawa tan kimey, odino diad marunong a panawag ed ngaran nen Jesus,' insan to inyarum ya say unonan dalan et mas andukey nen say unor—say unor et mas maples tan mas epektibo. Kanian, say arum et inter da so sankatageyan a lugar ed Panagdasal nen Jesus ed saray espiritual a gawa. Mankakabalang, mamapabiskeg, mamapabilay lamet, tatalonaen to so amin ya kalaban, nanengneng man o andi, tan itatagey to itayo ed Dios. Ontan so inkamabiskeg tan pakayari to! Say ngaran na Katawan a si Jesus et sakey a kayamanan na saray bendisyon, biskeg, tan bilay ed Espiritu.

Kanian, natural labat ya siopaman ya akapanbabawi, odino ginmapon mananap ed Katawan, et nayari tan nepeg ya naikdan, manlapud mismon gapo, na kumpleton instruksyon ed panag-usar na Panagdasal nen Jesus; tan diad panamegley to, nepeg met ya ipakabat ed sikara so amin ya arum a klase na dasal, ta diad onian paraan et mas maples so pakakasil, mas maples so pakala na espiritual a pakatalos, tan makaloob ed kareenan na linawa. Lapud agda amta iya, arum—odino diad katuaan et maslak—et manlilimita labat ed saray pisikal tan mental ya gawa, tan sayan-sayan gastosen da so sagpot tan oras da ya halos anggapoy pansumpalan to.

Sayan gawa et tatawagen ya 'say arte'. Tan simpli labat. Ituloy ya sentrado ed puso so kanonotan tan atensyon, paulit-ulit ya ibaga ya ag-ontonda: 'Katawan Jesu-Cristo, Anak na Dios, kaasian mo ak', ya anggapoy imahe odino itsura, ya manisia ya nanenengneng tan nadngel ka na Katawan.

Pian onaligwas ed saya, nepeg ya mangitalaga na espisipikon oras ed kabuasan odino labi—sankapat na oras, kapalduan oras odino masulok ni, no panon kabayag so nayarian—ya dedikado lambengat ed panagdasal na sayan pikakasi. Saya et nepeg ya gawaen kayari na pikakasi ed kabuasan tan labi, ya akaalagey odino akayurong. Saya so mangipaalagey na pundasyon para ed sayan gawa.

Insan, diad interon agew, piliten mon ibalikas itan kada pigaran minuto, antoy gagawaen mo man.

Say ugali et lalon onseet, tan say pikakasi et singa la bukor ton ibabalikas, antoy man so gagawaen na sakey a too. No mas determinado so sakey a too ed panggagawa to, mas maples ya onaligwas.

Nepeg ya talagan itoon so kanonotan ed puso tan, legan ya gagawaen so pikakasi, medyo itepel so engas, bilang panangipatnag na konsentrasyon ya uusaren ed panggawa ed saya.

Balet say sankaimportantian ya kondisyon et say pananisia ya say Dios et asingger tan ondengel ed sikatayo. Ibaga so pikakasim ed layag na Dios.

Sayan gawa et mangiiter na petang ed espiritu, a tutumboken na liwawa, tan insan say aligores. Balet amin ya saya et no maminsan nagagawaan labat kayari na pigaran taon.

Diad gapo, sayan pikakasi et, diad andukey a panaon, sakey labat ya gawa, singa arum ya aktibidad; insan magmaliw ya bengatla na kanonotan tan, diad kaunoran, onsebel ed puso.

Wala ray panlilingo manlapud duga ya dalan na sayan pikakasi. Kanian, nepeg ya aralen itan manlapud sakey a toon makakaamta. Saray lingo et mas ompapaway no iner so pansesentroan na atensyon na sakey a too—diad ulo o diad puso.

Say walad puso et ligtas. Mas lalo nin ligtas imay akapeteg ed Dios a walaan na baleg a panirap ed balang oras, a walaan na panagsisisi, a manpipikasi para ed kaligtasan manlapud panaglimlim.

Saray Banal ya Ama so angipaliwawa na maong ed sayan gawa. Kanian, say siopaman ya nampisa la ed sayan dalan et nepeg ton basaen iray gawa ra, ya isantabi to la so arum ya amin. Saray sankamaungan ya instruksyon et naromog ed saray gawa nen Hesychius (na Jerusalem — Ed.), ed saray introduksyon nen Elder Basil, tan ed bilay nen Paissius (Say Bilay tan Saray Sinulat na Moldavian Elder Paissius Velichkovsky, a kaiba so panarum na saray introduksyon ed saray libro nen Saints Gregory of Sinai, Philotheus na Sinai, Isichius a Presbiter tan Nilus na Sora, a tinipon na kaaro tan kapara ton ascetic, si Elder Basil na Polyamerul, nipaakar ed espiritual a panag-alwar tan pikakasi. Impalapag na Vvedenskaya Optina Hermitage ed Kozel. Moscow, 1892. (Ed.); manlapud si Gregory na Sinai, Philotheus na Sinai, Theoliptus (Metropolitan na Philadelphia — Ed.), Simeon so Balon Teologo, Nilus na Sora, tan say masanto a monghe Dorotheus (Russian).

Siopaman so magmaliw ya marunong ed saya, kayari ton nilabasan so amin ya insalaysay ed tagey, et sakey a too ya mangagagawa ed Kristianon bilay. Sikatoy maples ya onaligwas ed dilin panaglinis to tan Kristianon kaperpektoan, tan naabot to so labay a kareenan diad pankakasakey ed Dios.

Sarayaya so gawaen para ed saray pakayari na kamarerwa, ya in-akma ed saray galaw na espiritu. Nia et nanenengneng tayo no panon ya balang sakey ed sikara et akatugma ed bilay na espiritu, odino ed espiritual a sensibilidad. Balet ituray da met so panamabiskeg na saray pundasyon a kondisyon para ed panayaman ed loob, a sikara so: saray gawa na kanonotan et mangitonton ed panag-tipon na atensyon, saray gawa na linawa et ed panag-bantay, tan saray gawa na puso et ed panag-maliw a matalino. Say pikakasi, ed parte to, et sakopen to so amin ya saraya tan pagkabkabeyanen to ra; diad katuaan, diad mismon naturalesa to, aliwa itan no ag say dalem ya aktibidad ya adiskribe nen una.

Saray amin ya aktibidad ya ania et para ed panag-alima ed saray pakayari na kamarerwa, unong ed espiritu na balon bilay. Kapada iya na panag-espiritualisa na kamarerwa, odino say panangitaas ed satan diad espiritu tan say pankasakey to ed satan. Diad Panag-alog, nankasakey ira ed panagsusumlang. Diad panagbaliw, napapawil so espiritu, balet say kamarerwa et mansiansia a walaan na maksil a panagsumlang tan panagbusol ed espiritu tan amin a makaspiritual. Sarayayan aktibidad, ya napno na espiritual ya elemento, so mangiyakar ed kamarerwa pian mitunosan ed Espiritu tan mamapansakey ed sikato ed Espiritu. Manlapud saya, malinew no panon ka-importante iraya, tan no panon so kairapan na saramay mangibubukor ed sarili da ed saraya. Sikara met lanlamang so sengegan no akin ya say panag-irap da et anggapoy bunga—manirap ira balet anggapoy nanenengneng dan bunga; insan, magano iran nawalan na ilalo, tan asumpal la so amin.

Balet diad parehon panaon, nepeg ya tandaan ya amin ya bunga ra et manlalapu ed espiritu na sigasig tan pananap. Itdan to na dalan so makapabiskeg ya pakayari na grasya diad panamegley na sarayan gawa tan mangiter na panag-pawil ed kamarerwa. No anggapo itan, amin ya sarayan gawa et andi-karga, ambetel, andi-bilay, tan andi-bunga. Say panagbasa, panag-orok, panagdayew, tan amin ya arum ni et daiset so bunga to no anggapoy espiritual ya linawa ed loob. Saray onian a gawa et nayarin mangitonton ed inkapalastog tan panag-isip ya masusto ka, tan nayarin manmatalek la so sakey ed saraya labat. Kanian, naandi so amin no onsabid kairapan ed sakey a anggapoy Espiritu. Niarum ni, makapakesaw iraya ed dili ra. Balet, say Espiritu et mangiiter na biskeg ed kamarerwa ya ag-onkontento labat ed sarayan gawa tan labay ton lanang ya ompawil ed sikara, .

Kanian, talagan importante, legan ya gagawaen irayan kimey, ya naynay ya tandaan ya say espiritu na bilay et nepeg ya ompepelag ed loob tayo, a walaan na mapaabebay tan manlapud-puson panag-arap ed Dios, say Manangiliktar tayo; tan saya et sankaabigan ya napapabulas tan napapansiansia diad panamegley na pikakasi tan saray debosyonal ya gawa. Nepeg met ya mag-ingat ya ag labat itan so gawaen, ta makapabulas met iraya ed kamarerwa. Kanian nayarin mansiansian espiritual legan ya gagawaen iraya, balet makaderal ed espiritu. Mas posiblin nagawa iya ed panagbasa tan, diad pangkalahatan, ed pikakabat tan panangawat na katuaan.

Panag-asikaso ed laman unong ed espiritu na balon bilay

Say sakey a nikaduman katangian dia et say panagtepel ed laman. Say panagtepel ed laman et mankabaliksan na agpanunor ed antokaman a pilalek, odino ag-gagawa na antokaman para ed liket. Anggan say tagano, o iinumen, o ugip, o galaw, o pakanengneng, o panagdengel, o arum nin liknaan o impresyon et ag nepeg ya awaten a singa sakey a bendisyon, noag ingen a singa labat mandalansay, a singa bengatlan ag importante, ya ag iikdan na atensyon—antes, legan, o kayari—tan lalo la, a walaan na sakey a grado na panagkawes, aliwan unong ed saray pilalek na laman, noag ingen unong ed rason tan maong a gagala. Iter ed laman so kaukolan to diad daiset a panag-ampat ed sarili, tan, kayari ton iter ed gilig, intiron itepel so isip ed kamarerwa. Diad saray sagradon Ama, saya so tatawagen a pananap na panag-inawa na laman—say sankapeligrosoan ed saray sakit tan sakey a kontra ed Dios. Diad saramay agda pipigeren so laman, ag makapambilay so Espiritu na Dios. Tan anggan say no maminsan tan ag-kompleton panangiter ed laman, a nanlapud ag-paninengneng tan katamaran, et mamapabetel ed espiritu. Anto sirin so nibaga ed saramay say laman a liket so nagmaliw lan normal ed sikara? Say panangiter ed laman et singa danum ed apoy para ed espiritu. Say laman so panayaman na amin a pasyon, unong ed bangat nen Cassian (si Juan Cassian a Romano — Ed.) tan unong a napatunayan na siopaman diad eksperiensya; sirin, say pan-kontrol ed satan et singa panpaagay na saray pasyon. Siopaman ya manpapasirayew ed laman anggan ed sankamelagan et ag makapokus ed loob to; sikatoy nalelenep ed saray makapaliket ed laman, kanian sikatoy aliwan pokus tan, bilang resulta, et ambetel. Say kamarerwa ya akakapet ed laman et mikakasakey ed saya; manlapud saya et nagmaliw ya pabigat, natitirad ed dalin, tan ag makapan-nengneng na libre ed espiritual panamegley na kanonotan. Diad baliktad, panon so kalinew na pakanengneng na sakey a nampigil ed laman, panon so kaliket na panag-atras to ed loob, panon so inkamainomay na saray pasyon to, tan, diad pangkalahatan, panon so kapetang na espiritual a bilay ed loob to! No panon a nabubulok iyan paway a too, ontan met so panag-balo na loob a too ed inagew-agew (ikonpara ed 2 Cor. 4:16). Say laman, no onbiskeg, et diad isisibkel na espiritu; tan say espiritu, no onmature, et diad pan-inawa labat na laman. Anggapoy nalmo tayon mainomay a bilay ed saray santo: amin ira et nambilay na mairap, ya walaan na panagtepel, diad inkakapoy, diad inkaderal, tan diad panamatey na laman. Kanian, para ed si Santo Isaac a taga-Siria, say panamatey na laman et ituring a kondisyon na kaligtasan. Say mangiingas ed laman et walad dalan a makapangayayat, makapalning, manloloko, tan palsipikado.

Say laman et nepeg ya kontrolen ed amin ya parte, miyembro, tan kimey to, pian amin ya miyembro to et magmaliw ya instrumento na inkahusto.

Diad saray parte na bilay na laman tayo, say arum et walaan na kaluluwa a singa-ayep, saray sankasinggeran ya instrumento na aktibidad na kaluluwa, legan a say arum balet et puron ayep, instrumento para ed sustansya, nutrisyon, tan panaliguas na ayep. Say una et mas malaya tan mas daiset so pakapigil; say komadua balet et mas akabedber, mas makarni, tan mas magasal.

Kaiba ed saray una et: say panamdam, panagsalita tan panaggalaw; kaiba ed saray komadua et: say panag-alima, ugip, sekswal ya aktibidad tan nanduruman impresyon na panamdam—petang, betel, kalemew tan arum ni.

Kanian, saraya so onsublay a totontonen parad pan-kontrol ed laman:

1. Kontrolaen so panamdam yo, lalo la so pakanengneng tan pandengel; pigilan so galaw yo; kontrolen so dila yo. Siopaman ya agto napigil irayan talo et naromog to so inkasikato ya magulo, maletey tan priso; diad katuaan, ag ira ni ingen walad dalem; ta saraya so dalanan ya lalabsan na kamarerwa manlapud dalem paonlad paway, odino saray bintana ya pawayanan na petang na dalem.

2. Usaren so autoridad mo ed sikara diad mapilit ya pangitonton ed sikara ed saray bengatlan makagunggona natan. Nen saman, sikara et ag napokpokan ya naeerep ed saramay mamapabulas ed sarili tan say manunaan ya pilalek. Natan et nepeg mon itonton ira ed saramay mamapabulas ed espiritu.

3. Sukaten so kanen ya kaukolan na laman—simple tan makapabiskeg—sukaten ed sukat tan timbang, amtaen so kalidad tan oras to, tan man-kontento ka la ed satan. Gawaen met so parehas ed ugip. Itunda so panag-seksuwal diad panamegley na panagpalangit ed laman. Mas importante, itilak so laman ed kipapasen na kapaitan—ambetel, mairap tan arum niran kapara to—pian anggapoy kalemesan.

4. No naisagawa la so amin ya saya, milaban ka ed laman anggad nasupil tan, no nasanay la ed sayan mapaabeb tan mairap a kipapasen, magmaliw ya sakey a mareen a lingkor. Say panagsupil ed laman et diad kaunoran nagawaan. Nepeg ya itan iyan ed isip tan pagpursigian bilang premyo ed saray sagpot na sakey a too. Saray birtud na laman et napapabulaslas diad panamegley na saray pisikal ya gawa: inkibibiig, inkakakumet, panag-ayuno, panagpuyat, panagtrabaho, pasensya ed kairapan, inkalinis, tan inkakastigo.

5. Balet, nepeg ya tandaan ya sayan kaiba et manpasakit tan onlaban ed sikatayo anggad ed lubok. Kuan da: agmo panmatalkan so laman—matila ya. Tan diad oras ya ikainomay mo so inkasika, ya manilaloan ya nasupil mo la, bigla to kan sakopen tan taloen. Say laban kontra ed saya et para ed interon bilay, balet mas mairap ed gapo, insan onle-lewetan, anggad diad sampot et say atensyon labat ed disiplina na sarili so mansiansia, a kaiba so sankamelagan a liknaan na saray pilalek na laman.

6. Para ed sankamatibay ya tagumpay—lalo la ed saray pisikal ya gawa—kaukolan ya unoren so prinsipyo na kalkalna. Nia so pigaran pangkabilugan ya simbawa: unona, itilak so laman ed kipapasen na panag-ayuno ed amin a paraan, ya itutok so amin ya atensyon ed panag-obra ed loob. No saray pasyon et onggapo lan onbaba tan say petang et onggapo lan onbangon ed puso, insan, legan ya ombabaleg so petang ed loob, say pankaukolan na laman et natural ya onbawas tan saray baleg ya gawa na laman et onggapo la a singa gagawaen da lan bukor da.

7. Saray sankaimportantian ya pisikal ya gawa ya manpigil ed laman et: panag-ayuno, panagpuyat, trabaho, tan kalinisan. Say unor ed saraya so sankamaungan ed amin, say sankakailanganan tan say sankaimportantian. Kanian, say kalinisan so sankamalesan ya dalan paonlad Kristyanon kaperpektoan. No anggapo iya, ag makalay sakey a too na ontan a biskeg odino ontan a saray regalo. Nepeg labat ya tandaan ya, maliban ed kalinisan na laman, wala ni kalinisan na kamarerwa, ya nayarin anggapo ed sakey a toon anagpansiansia na kalinisan na laman anggad lubok. Mas importante iya nen say kalinisan na laman. Kanian, anggan saray akasawa, diad sakey a punto, et nayarin onapit ed saray birhen diad panamegley na kalinisan na kamarerwa. Say grasya so ontutulong ed say managkimey ya akatalaga ed Dios. Kanian nanenengneng tayo iray akasalan ya walaan na espiritual a kaperpektoan.

Say Disenyo na Panagbilay ed Paway Unong ed Espiritu na Balon Bilay

Amin a nipaakar ed kaayusan na panagbilay ed paway, unong ed espiritu na balon bilay, et nayarin ideskribe bilang panag-arawi manlapud mundo, odino say pangipaway ed makapamundo ya espiritu manlapud interon dalan na panagbilay tayo ed paway. 'Pinili ta kayo manlapud mundo, ania man, inyarum ko kayo,' kuan na Katawan ed saray Apostoles (Juan 15:19). Ontan met so gagawaen To panamegley na diwinin grasya To ed balang mananisia: Iyarum To so espiritu ra manlapud mundo. Tua, say mismon panagbaliw et nipaakar ed panag-ekal na kanonotan na sakey a too manlapud maatiw a mundo tan pananglukas ed satan parad sananey a mundo—say espiritual. Balet no antoy agawa ed espiritu ya agnanengneng ed gapo et kaukolan ya nasumpal ed bilay diad panamegley na gawa tan magmaliw ya permanentin totontonen. Say manaanap ed Katawan et kaukolan ya onarawi ed mundo.

Say labay ya ibaga na 'say mundo' et amin a bengatlan mapangahas, andi-kakanaan, tan makasalanan, ya linmoob ed pribado, pamilya, tan sosyal a panagbilay tan nagmaliw ya ugali tan totontonen diman. Kanian, say pan-atras ed mundo et aliwan man-batik manlapud pamilya odino sosyedad, noag ingen say pan-abandona ed saray moralidad, ugali, totontonen, gawi, tan saray kerew ya talagan kasumlang ed espiritu nen Kristo, ya an-ugat tan manbabaleg ed loob tayo. Say pagka-sibilian tan say bilay-pamilya et binindisyonan na Dios; sirin, ag nepeg ya itaynan odino pasegsegangen iratan, odino antokaman ya akapansiansia ed suston pankaabigan da. Balet amin ya akaselsel ed saratan ya makapaliket tan mapasion, singa sakey ya panagtubo ya makaderal tan makapangibaliw ed saratan, et nepeg ya pasegsegangen tan iburi. Say panag-ayam ed mundo et mankabaliksan na panag-ipasen ed inkasika ed tuan bilay-pamilya tan panag-mamamayan; balet say amin ya arum et tratuen a singa aliwan kien tayo, singa anggapoy koneksyon tayo. Saray mangusar ed mundo et manggawa a singa agda uusaren (1 Cor. 7:31).

Say rason no akin ya nepeg ya gawaen iya et malinew. Say bengatlan andi-kakanaan tan napno na saray pasyon et seguradon iyalis to met ed saray kamarerwa tayo so parehon bengatla, ya mamapakiwas odino mangiiter na pasyon. Singa say sakey a manaakar ed abay na uling et ontutuling, odino say sakey a man-dikit ed apoy et napapaso, ontan met so sakey a mibibiang ed saray bengatlan pankamundoan et napno na bengatlan mapasyon tan andi-Dios. Kanian, no akasabit la ed mundo, say mampapabawi et ompepelag lamet, tan saray inosente et nadederal. Mapatnag ya ag-iya napaliisan. Tampol ya nabulag so kanonotan; onsabi so panaglingwanan, inkakapoy, inkabihag tan panag-agaw, a tutumboken na sugat ed puso, insan say pasion tan saray resulta to—tan say too et apelag la. Amin ya istorya na korapsyon so manpapatotoo ed saya; singa met ed amin ya nampanisia so manpapatotoo no panon ya ag napaliisan tan kaukolan ya itilak so amin ya saratan, ta tatakasan da so amin ya sarayan ugali a singa man takas ed apoy.

Nipaakar ed no antoy eksakton nepeg ya itaynan tan no panon, mas maong ya mangibangat so eksperiensya nen say Kasulatan tayo.

Say ganggan et onia: nepeg ya itaynan so amin a makapeligro ed balon bilay, a mamapakiwas na pasion, mangiiter na kayangaan tan mamapatey ed espiritu—tan antoy karakel na klase-klase ed amin ya saya! Say pansukat ed saya et say puso na balang sakey a totoo a masimoon a manaanap na kaligtasan ya anggapoy panag-lingo, aliwan para labat ed pampanengneng. Natan, saray teatro, sayawan, tokar, kansion, biahe, pampasyar, pikakabat, anlong, panag-elek, tan anggan saray oras na pan-bangon, pan-ugip, pan-kan tan arum ni—amin et nepeg ya itabi tan umanen. Diad arum a panaon tan lugar, nayarin nai-iba so bengatla. Balet say totontonen et pareho nin siansia: taynanan so makapairap tan makapeligro ed bilay, say mamapatey ed espiritu. Balet anto kasi itan? Para ed sakey a too, nayarin satan et say sankabassitan a bengatla, nayari ni ingen say panakar ed pamilyar a lugar a kaiba so pamilyar a too… 'Amin a bengatla et nayari ed siak, balet aliwan amin a bengatla et makagunggona' (1 Corinto :6).

Manlapud saya, say panangiburi ed mundo et aliwan arum no ag say panlinis ed interon panagbilay ed paway, say pangekal ed amin a mapanpasyon, tan say pansalat ed satan na saray malinis—satan a ag makasbel ed espiritual a bilay noag ingen et ontutulong—ed panagbilay na pamilya, pribadon bilay, tan publikon bilay; pian mangiletneg, diad pangkalahatan, na sakey a padron na panag-gagalaw ed paway diad abung tan diad paway, ed arum a totoo tan diad propesyon; unong ed saray kakaukolanen na espiritu na balon bilay, pian itakda so amin ed panamegley na saray totontonen, mangiletneg na kaayosan diad abung ed amin a paraan, kaayosan ed propesyon, tan kaayosan ed saray kakabat tan pakikitungo no siopa, kapigan, tan panon.

Panon ya gawaen iya? Diad sankaabigan ya nayarian, balet gawaen itan a kaiba so pananimbawa tan panagnonot, diad panangigiya na sakey ya espiritual ya ama odino siopaman ya panmatalkan. Saray arum et gagawaen da iya ya biglaan tan, singa, mas epektibo, legan a saray arum et gagawaen da ya kalkalna. Nepeg ya, manlapud unonan momento, busolen na puso so amin ya makapamundo tan makasalanan tan magmaliw ya arawi ed satan, ya ag-itan pilalek tan ag-manliket ed satan. 'Ag yo aroen so mundo, nitan saray bengatla ed mundo' (1 Juan 2:15). Kayari na sayan panagsian ed loob ed mundo, nayarin ontumbok so panagsian ed paway ya biglaan o kalkalna. Say toon makapoy so espiritu to et agto nasungdoan so andukey ya pibakal, ag onalagey a matibay, onkapoy tan natumba. Lalo la iyan tua ed saramay akapoyan na laman-laman a pilalek, ya nagmaliw a singa komon komaduan naturalesa. Kanian, saray ontan a totoo et kaukolan dan isian so amin a tampol, ya onarawi ed lugar ya panagpansasagid da ed kasalanan. Say sakey a too a mabiskeg so espiritu na sigasig et makapansungdo ed saya, anggano kalkalna; balet ed duaran situasyon, manlapud mismon unonan momento na panagbaliw-loob, talagan importante ya itunda so amin a koneksyon ed makasalanan a mundo tan amin a nipaakar ed mundo, anggad naipaalagey la so saray ugali na balon bilay. Saya et singa panagsalimbeng ed sakey a kapangiyalis a kiew manlapud dagem, a no anggano makapoy labat, et nayarin manpaatagey ed sikato lapud agni masimpit so lamot to.

Say kanonotan ya nayarin manbilay na Kristianon bilay legan ya akakapet ed mundo tan saray bengatlan pangmundo et sakey a maerel tan manlolokon kanonotan. Siopaman so manbilay unong ed saya et anggapoy arum ya naaralan to noag say panag-artisto tan bilay na panag-panggap; kabaliksan to, magmaliw iran Kristiano diad kanonotan da labat, balet aliwan diad katuaan. Diad gapo, deralen to, ed sakey a lima, so impaalagey to ed sananey; kabaliksan to, say atipon legan ya akaarawi ed mundo et nabuyabuyak lamet diad unonan akbo ed satan, tan manlapud saya et direktan onlad opinyon labat. Say abalang ed puso et nayarin mansiansia ni ed nonot tan imahinasyon. Natan, diad panonot tan pan-imahinasyon no panon so dati, nayarin isipen na sakey a too ya talagan wala ni iratan, balet diad katuaan et naandi la, ya angitilak labat na bakat ed nonot. Tan isipen da ya walay kinen da ya, diad katuaan, et anggapo met. Aya so panangukom: manlapud saramay anggapoy wala ed sikara, anggan say iisipen dan wala ed sikara et ekalen met (Lucas 8:18). Tan manlapud simplin opinyon, sakey labat a kundang so paonlad farisaismo. Balet, say atagtagey a farisaismo et makapataktakot a kipapasen. Makapataktakot balet; balet antoy gawaen no tinaynan la so mundo? Makapataktakot labat iya ed paway; diad dalem, say panagtaynan ed mundo et sakey ya iseseb ed paraiso. Seguradon, walay tampol ya ampetang, ermen tan pakaandi: kanian anto? — patibayen moy inkasika ed panamegley na pasensya. Anto so mas mabli: say mundo o say kamarerwa, say panaon o say andi-anggaan? Ipasakbay mo so mas mababa — tan alaen mo so ag nasukat ed antokaman ya basiyan. Balet, nagagawa met ya say maksil a panagpilit na mundo et nalilikna labat ed gapo; kayari to et onlepes, onlepes, tan saramay tinaynan da la so mundo et naiwan la ed kareenan, ta diad mundo et daiset so mangigagalang—itongtong da ni na pigaran panaon, insan da la nalingwanan. Saray tinmaynan ed mundo et singa la inatey. Kanian, ag la kaukolan ya natatakot na maong ed kaugsan na mundo, lapud inkamapangta tan inkasikato to—lapud inaro to so walad natan tan nalilingwanan to so arum. Sakey itan ya palabas: say interes to labat et saramay walad dalem to; no nipaakar ed arum, daiset so pibabalang to.

Kanian, balanglan diad panamegley na saray gawa ya akatutok ed panag-alima na saray abilidad na kamarerwa, odino diad panamegley na panagkontrol na laman ed amin a parte to—lalo la ed saray sankasinggeran ya organo na kamarerwa—odino diad panamegley na panaglinis na panlabas ya ayos na sakey a too, say sakey a too ya manaanap na maong tan manbayag a proteksyon et ingatan to so panloob a pagkatao to. Kayari ton pinabiskeg so inkasikato ed loob diad panamegley na sarayan inmunan espiritual tan mental a gawa ed inkasolo, legan ton kokontrolen so laman, onggagalaw la ed pamilya, sibil o komunal a gawa—ed saray bengatlan malinis tan makapangiliktar, unong ed linawa na Dios—tan diad panamegley na amin na saraya et napapabiskeg so espiritu to, o, no andi man, et ag nadederal.

Wala ni sakey a bengatla ya nayarin makadistrak ed sikato—say ag-ontotondan pakanengneng tan panagdengel ed saray bengatla—arum et materyal, arum et simpli—ya lapud aapektoan da so kamarerwa, et aagagen da itan diad panamegley na panag-kerew na atensyon to tan siran siran na kareenan to. No sarayan lukas et nasaraan met, say kareenan na loob et mansiansian ag naabala. Malinew ya say pinakasiguro tan pinakadesidido ya paraan para ed saya et say panamper ed saray panamdam, balet saya et aliwan posible odino kaukulan para ed amin. Kanian, saray sagradon ama et nampan-isip na sakey a makapangiliktar a tambal: say pagmaliw a bukas ed saray impresyon na saray bengatlan walad paway, balet ag-napa-distract na saraya, noag ingen pian pabiskegen so espiritu. Saya et mankonsisti ed pangiter na espiritual a kabaliksan ed balang bengatla, ed amin a nanenengneng tan nadngel, tan ed pagmaliw a masimoon a niletneg ed kanonotan na sayan espiritual a kabaliksan, kanian no makanengneng na sakey a bengatla, aliwan say mismon bengatla so onapekto ed kanonotan, noag ingen say kabaliksan to. Siopaman so manggawa ya ed amin a nasasagmak to et naynay a manakar a singa walad eskwelaan… Liwawa tan kabilungetan, too tan ayep, bato tan tanaman, abung tan uma — amin a bengatla , angga ed saray sankamelagan a detalye, et magmaliw a leksion ed sikato; kaukolan labat ya interpretaren itan para ed sarili tan magmaliw a malet so panag-awat ed satan. Tan panon a makapangiliktar iya! 'Akin et onaakis ka?' so intepet na saray disipulo ed say maedad, a akanengneng na sakey a marakep tan marangyan a babai. 'On-aakis ak,' so inyebat to, 'lapud inkaderal na saray rasonablin pinalsa na Dios, tan lapud anggapoy ontan a sigasig ko parad kaligtasan na kamarerwak a singa say walad sikato parad inkaderal na laman to…' Say sakey a lakin Kristiano, nen nadngel ton onaakis so asawa to ed lubok, inkuan to: 'Onia so nepeg ya pan-akis na sakey a Kristiano parad saray kasalanan to.'

Saray onia so gawa ya mamoporma ed kaluluwa, laman, tan say panag-ugali tayo ed paway unong ed espiritu na balon bilay, kayari na pabilayen na grasya na Dios so espiritu diad panagbaliw, ya onproprogreso paonlad resolusyon tan saray panata tan say panagselyo da panamegley na Saray Banal a Sakramento. Balet no panon ya say panagpawil ed Dios et diad gapo et delikado no ag-itan sinelyoan na grasya diad panamegley na Saray Sakramento, ontan met, ed amin ya panaon kayari to, say sigasig et mansiansian ag-istable, say inkamaseet et anggapoy pakayari, say linawa et makapoy, tan say bilay et mairap, no ag-sakey a too napasimbalo diad panamegley na Saray Banal a Sakramento na Kumpisal tan Komunyon. Say bilay na Kristiano, ya nanengneng ed panamegley na sigasig, et sakey a bilay na grasya; sirin, say sankamakapanyarin paraan na panangiyopopot, panangipabaleg, tan panangibangon ed saya et say pananap tan panangawat na Divinon grasya. Wala ray espisipikon elemento ya manpapabaleg ed pisikal a bilay tayo; wala met iray elemento ya manpapabaleg ed espiritual a bilay tayo. Sikara ya so Sakramento.

Sikato ya mismo so pananginan tan panangitaas na espiritual a bilay tayo so rason no akin ya inter na Katawan so Sakramento na Laman tan Dala. 'Siak so mabilay a tinapay,' kuan na Katawan; 'say Laman ko et tuan kakanen, tan say Dala ko et tuan iinumen; sirin, siopaman a mangan na sayan tinapay et mabilay ya anggad angga' (Juan 6:51–58). Say espiritual a bilay et resulta na pakikikomunyon ed Katawan; no anggapo Siya tan no arawi ed Siya, anggapoy peteg a bilay tayo. Balet kuan To: 'Siopaman so mangan na Laman ko tan oninum na Dala ko et manaayam ed siak, tan siak met ed sikato …' 'No panon ya mabilay so Ama, ontan met, say mangan ed Siak et mabilay met panamegley na Siak' (Juan 6:56–57): labay ton ibaga, say komunyon ed Katawan et nagagawa panamegley na panangawat ed Laman tan Dala To. Say tuan espiritual a bilay et mabiskeg, aktibo tan mabunga. Balet 'no anggapo Ak,' kuan na Katawan, 'agkayo makagawa na anggan anto'. Siopaman so manayam ed Siak, tan Siak ed sikato, et makapamunga na dakel (Juan 15:5). Manlapud saya, no agyo kanen so Laman na Anak na Too tan inumen so Dala to, et anggapoy bilay yo ed loob yo … siopaman so mangan ed sayan tina et manbilay ya anggad angga (Juan 6:51–53).

Nia so bendisyonan a panlalapuan na pansasalimbeng tan pampapabiskeg na espiritual a bilay tayo! Kanian, manlapu la nen gapo na Kristianismo, saray tuan maseseg ed kabanalan et tinuring da so mabetbet a komunyon bilang sankamaongan a bendisyon. Nen panaon na saray Apostoles, gagawaen iya ed amin a pasen: saray Kristiano et nantultuloy ed pikakasi tan panagpikasal na tinapay, a say kabaliksan to et, mangaawat ira na komunyon. Si Basilio ya Baleg, diad epistola to ed si Cesar, et imbaga to ya makapangiliktar so inagew-agew ya panag-awat ed Laman tan Dala, tan nipaakar ed dilin bilay to et insulat to: 'Mamin-apat kami ya manaawat ed sakey simba.' Tan saya so karaniwan ya pananaw na amin ya santo: ya anggapoy kaligtasan no anggapoy Komunyon, tan anggapoy progreso ed bilay no anggapoy mabetbet ya Komunyon.

Balet say Katawan—say panlalapuan na bilay, ya mangiiter na bilay ed saray mangan ed Sikato—et sikato met so manpool ya apoy. Say mangan na marakep et mangan na bilay, balet say mangan na aliwan marakep et mangan na patey. Anggano sayan patey et ag nanengneng, naynay ya nagagawa ya ag nanenengneng diad espiritu tan puso na sakey a too. Saray manaakop ya ag-manepeg et ompapaway—singa saray baga manlapud apoy odino dutak na balatyang. Nitan so bukel na patey diad loob na laman, odino nagawa itan ditan mismo, singa say agawa ed Simbaan na Corinto, unong ed obserbasyon na Apostol (1 Cor. 29–30). Kanian, nepeg ya onasingger ed Banal a Komunyun a wala so takot tan panterter tan wala so dugan preparasyon.

Sayay preparasyon et manlalaknab ed panlinis na konsensya manlapud saray inatey a gawa. 'Suboken na too so sarili to,' so ibabangat na Apostol, 'tan sirin makakan la na sayan tina tan oninum ed sayan kopa' (1 Cor. 11:28). Say kumpisal, a kaiba so panbusol ed kasalanan tan sipan ya talikdan itan ed amin a paraan, so manggagaway ed espiritu na too a singa sakey a sisidyan a makapangilugan ed ag natalosan a Dios, diad panamegley na grasya To. Say determinasyon tan sipan so pasen no iner so mikakapiulop so Katawan ed sikatayo diad Eukaristiya, ta sikato labat so puro ed sikatayo; say amin a niran arum et maringot. Kanian, anggapoy siopaman a makasabi a manepeg ed dili ton kabibilay; diad Katawan labat, diad panamegley na grasya, ya sikara et nibilang a manepeg lapud panagkumpisal da a walaan na panagsisisi tan say sipan da.

Nayarin isaklang so bengatla ed saya: mankumpisal na marakep, tan magmaliw kan marakep a komunyon. Balet say Kumpisal et sakey met a Sakramento, a mankaukolan na marakep a preparasyon; tan, nilikud ni ed satan, pian nasabi so kaperpektoan to, mankaukolan itan na espisipikon gawa, liknaan, tan disposisyon a ag nayarin magmaliw a perpekto tan napatnag ya amin-amin, noag ingen mankaukolan na panaon tan, diad sakey a paraan, eksklusibon dedikasyon ed saratan. Kanian, naynay ya gagawaen iya unong ed sakey ya maong ya niletneg a ritwal, a wala ray unonan gawa tan ehersisyo pian makaparaan, a manseserbi pian mas lalon natalosan so saray kasalanan na sakey a too, odino pian pabiskegen tan ipanengneng so panbabawi parad saraya, odino pian pabiskegen so determinasyon na panangako. No itipon, saraya so manbubuo ed panaon na panagprepara.

Kanian, ontumbok ya pian naangat tan napabiskeg so bilay na grasya diad panamegley na saray Sakramento, nepeg ya unoren so sakey a panaon na preparasyon a kaiba so amin ya kaukolan to—atan et, so onla ed kumpisal tan, kayari na impanprepara ed sarili ed onyan paraan, so mangawat na Banal a Komunyon ed marakep a paraan. Kanian, nepeg ya unoren so sakey a panaon na preparasyon, odino mas maong ni, so gawaen so ontan a panaon na preparasyon, lapud nipaalagey la iya para ed sikatayo na Banal a Simbaan. Saray apatiran panag-ayuno et impaalagey para ed sayan mismon gagala, pian saramay maseseg ed kabanalan et makapan-ayuno, makapan-kumpisal tan makaawat na Banal a Komunyon legan na saraya. Kanian, nepeg ya gawaen a totontonen ya saramay manaanap na kaperpektoan et man-ayuno na apat a beses ed sakey taon, legan na amin a manunaan a panag-ayuno. Nisulat ya talaga iya ed *Orthodox Confession*. Balet, agto iya sasabaten iramay masigasig ya man-ayuno na mas mabetbet, odino anggan naynay; nitan ag met iya ipapaloob bilang pasen ed saramay, lapud saray sirkumstansya da, et agda nagawaan iya. Sakey labat so kaukolan a gawaen: gawaen so amin a nayarian pian makapan-ayuno na apat a beses ed sakey taon. Para ed saray layko, say apat a beses et sakey a simpli tan katamtaman a bilang tan, unong ed impanengneng na eksperiensya, sakey a baleg a panangiliktar. Saray manggagawa ed saya et ag-ira manunaan ed arum, kanian ag-ira manpasirayew ya alampasan da ra. Balet, napermit so man-ayuno na mamidua legan na Dakel a Kuaresma tan Kuaresma na Pasko—diad gapo tan diad sampot. Saya et magmaliw a kabilangan a anemiran panaon na panag-ayuno.

Say panag-ayuno et nepeg ya ibaan ed abstinensya, odino say duga ya panagtupad ed saray ayuno unong ed saray ganggan na Simbaan. Kabiangan iya na panag-ayuno, balet naiiba ed saya ed mas istrikton panag-ugali to nipaakar ed panag-kan tan pan-ugip, tan lapud naynay ya akasakey ed arum niran makapanyarin gawa, singa saraya: say panangibiig ed saray pansasikep tan gawa ed mundo anggad nayarian; say panagbasa, parad saramay makasarag, ed saray sagradon libro; say regular ya panag-simba ed simbaan parad saray in-utosan ya serbisyo; tan arum ni. Diad kagalapan, sayan panaon et itatalaga lambengat ed saray makapanyari a gawa, a amin et akaturo ed panangiter na panagbabawi tan panagkumpisal diad manepeg a paraan, tan kayari to et makaawat na Banal a Komunyon.

Kanian, malinew ya diad kabuoan to, say Kuaresma et mankabaliksan na panlinis na interon bilay na sakey a too, panagpasimbalo na interon kaayosan to, panag-ituro lamet na saray gagala to, panagpasimbalo na komunyon ed Katawan, tan panagpasimbalo na espiritu tan na interon inkatoo tayo. Saya et singa panaguras na marutak a kawes odino panames ed paliguan kayari na biahe. Say sakey a Kristiano et walad panagbiahe tan, anggano panon ka-alwar, et ag makatakas ed dabok—saray mapasion a kanonotan tan saray mantsa na kasalanan. Anggano antoy kelag na karutakan, singa itan melag a tapok ed mata odino sakey a butil na buer ed relo—ag makakita so mata, ag onandar so relo. Kanian, importante so panlinis ed sarili no maminsan. Agaylay karunong na impangiorganisa ya para ed sikatayo ed Simbaan, tan agaylay makapangiliktar na pansumpa na mabaing ed ontan ya institusyon!

Aya so kabaliksan na panag-ayuno! Sayan paraan na panagparakel, panagpabulaslas, tan panag-alima na bilay ed loob tayo, balet mas importante, sakey ya masimpek a panrepaso ed bilay tayo, saray kakapuyan tayo tan saray sengegan da, tan say pangiletneg na saray paraan pian naiwasan iratan. No saray kasalanan et nabirbir, nibantak manlapud puso diad panamegley na panagsisisi tan panagbusol, tan nausar panamegley na panagkumpisal a kaiba so panagsipan, sirin say sisidero et akaparaan la. Diad Banal a Komunyun, say Katawan et onsasabi tan mikikomunikasyon ed espiritu na saray manepeg, ya nepeg dan nalikna: Agak bukbukor, noag ingen kaibak Ka.

Pananap ed tuloy-tuloy a panag-ayuno

Say panag-ayuno et sakey ya gawa labat, balet say espiritu na panag-ayuno et nepeg ya itagey ed estado na ag-ontotondan aktibidad; tan para ed saya, nepeg ya gawaen so pigaran ehersisyo ya makatulong ya ipatikey ya maong ed loob na sarili.

Lapud say penitensya et sakop to so taloran makasantos ya gawa—panag-ayuno, kumpisal tan Komunyon a Santo—sarayan talo et nepeg ya itagey ed sankatageyan ya tuloy-tuloy, odino ed sankatageyan ya kasikaso. Para ed saya, nepeg ya:

a) Nipaakar ed panag-ayuno

1. Unoren so amin ya manunan panag-ayuno (saray manbayag na pigaran agew — Ed.) odino usaren so panaon na panag-ayuno ed panagpenitensya, a mankabaliksan na panlampas ed simplin panag-ayuno, pian say laman mismo so makalikna na kakulangan, kairapan, tan ag-inkakomportable. Sakey ya espisipikon bilang na agew na panag-ayuno so inreserba para ed panagpenitensya, ya diad satan et itatabi iray ordinaryon aktibidad tan say atensyon et ituturo labat ed panaglinis na konsensya; Legan na panaon na panagpenitensya, mantutuloy so inagew-agew a panagbilay; nabawasan so panag-ayuno, tan say arum ya aktibidad et depende ed sirkumstansya na sakey a too. Say simplin panagpairap ed laman, kaiba so itunda na amin a liket—a manepeg ed panaon na panaglermen—et parehon mamapainawa ed espiritu tan mangagayaga ed panangasi na Dios. Agaylay pakayari na saya a paraan na espiritual a panag-atagey!

2. Panag-ayuno ed saray Mierkoles tan Biernes. No maminsan, mabiskeg ya ipapanonot na saya ed sakey a too ya aliwa iran malaya noagta manbabaklay, ya walad silong na pabigat; pipigilan to so panag-alumbas na laman, mangiiter na kalinisan na kanonotan tan biskeg; singa, no ibaga, say antikey a panagkontrol ed maseseg a kabayo panamegley na bit tan tali.

3. Niarum ni, say boluntaryon panag-ayuno ed arum ya agew met, lalo la no Lunes, unong ed nakaugalian. Wala ray agda kakanen so arum a klase na naakan tan lawas labat so kakanen da et panag-ayuno, legan a say arum et gagawaen da itan kada makalwa ya agew, tan arum ni. Wala'y nanduruman klase na panag-ayuno, tan amin na saraya et makagunggona tan irekomenda unong ed biskeg tan sigasig na sakey a too.

b) Nipaakar ed kumpisal

1. Antokaman a kasalanan ya manpapabelat ed konsensya et nepeg ya tampol ya linisan diad panamegley na panagbabawi, ya ag la manalagar na espisipikon panaon na panag-ayuno. Maong ya ag itan itago ed puso anggan sakey ya agew, tan mas maong ni et anggan sakey oras, ta say kasalanan et itataboy to so grasya, tatakewen to so kasil na linawa tan pikakasi, tan lalon mamapakepkep tan mamapapetang ed puso no mas abayag ya itatago. Balet no ipaway panamegley na panagbabawi, itatilak to so makapakesaw a kabasa na lua.

2. Kada agew, antis ya onugip, nepeg ya mankumpisal so sakey a too ed Katawan ed pribado, ya ditan et ipaarap ed Dios so amin ya makasalanan—ed kanonotan, pilalek, liknaan tan saray makapanyarin panamaseseg, pati say amin ya maringot ed matunong ya gawa—diad espiritu na panagbabawi, bilang samay, anggano singa ginawa ya kontra ed linawa na sakey a too, balet wala ni ingen diad loob tayo tan mamapakarut tan mamapangina ed sikatayo diad arapan na Dios tan diad mismon pakalikna tayo na inkalinis tan inkapetek. No onugip, singa onla so sakey, bilang, ed ontumbok a mundo; say panagkumpisal so manprepara ed sikatayo para ed saya. Legan na pan-ugip, say atipon ed loob na agew et nagmaliw a kabiangan na mismon inkatoo tayo—kaukolan ya linisan, tan say makarut et nepeg ya ibantak a kaiba so panbabawi; kayari to, amin et magmaliw a malinis.

3. Say pan-praktis na kumpisal ed kada bekta, odino, say pan-kumpisal ed Dios a Makakakita na Amin, no kabat labat na sakey a too, kada kanonotan, kada pilalek, liknaan tan biglan gawa ya mauges tan marutak, a walaan na mampapababa a linawa, tan onkerew na pasensia tan biskeg pian naiwasan iratan ed arapen; singa met ed panaglinis na sarili manlapud karutakan ed satan a mismon bekta. Sayan gawa et sankamakaligtas. Singa itan pan-ikuskos na mata legan a manakar ed tapok; mankaukolan na istrikton atensyon na puso. Say sakey a toon akabalkot la so kanonotan to et lanang a maseseg tan masimoon. Diad baliktad, no ipaulyan iray kanonotan tan pilalek ya ag-inlinis na panagsisisi tan panagbabawi, mangiiwan na sugat ed puso. Tan pigara so ag-apansin a sugat, pigara so kairapan! Kanyan, agta makapakelaw no ontumbok so panlemew na espiritu tan say panbagsak? Say sakey a kanonotan et mas mainomay ya onla ed sananey, ya mangiter na pilalek; say sakey a pilalek et onla ed sananey, ya mangitonton ed pan-abobon; tan manlapud ditan et onsabi so panag-aliwa ed loob tan say panbagsak. Balet say toon manbabawi ya ag-ontotonda et tuloy-tuloy ya manlilinis ed sarili to tan lilinisay dalan ed arapan to.

4. Say panangibelyaw na kanonotan—a manaya, say panangibelyaw na antokaman a kaliruan, kalibuan, o balon pakatalos ed kaparan-nonot a too o ed espiritual a ama, pian sikara so makadesisyon tan makapangibiig na kakanaan to tan mangiter na panangukom. Diad onian paraan, naiwasan so panagpatey tan panag-aliwa; naalmon so ugali ya mandesisyon para ed sarili tan, bilang resulta, makasalbar na oras ya no maminsan et nasasayang ed andi-kakanaan ya panagnonot. Manuna ed amin, walay agnontotondan seguridad tan agnayegyeg ya inkamatalek na pananisia, ya akasuldong ed inkamatalek na linawa tan inkamapeget na gawa.

Diad panamegley na sarayan amin ya gawa, say kumpisal et magmaliw ya talagan ag-ontotondá. Say espiritu et mansiansia ed panagpakumbaba na puso, ed kalemew, ed panagpaabeba ed sarili, ed mapikakasim a panag-ororok — tan ontan so panagbilay to. Ed amin a gawa, saya so sankaabigan pian napansiansia so espiritu na sigasig tan say alay abig a panagdayew, ya angga ed para ed arum, amin a gawa ra, para ed sarili ra tan para ed arum, et nansiansia labat ed sakey a bengatla: say manbabawi ed kada momento tan man-akis ed saray kasalanan da.

c) Nipaakar ed Banal a Komunyon

1. Nepeg ya onatendi so sakey ed Misa ed amin ya pankanawnawa tan, legan ya seselebraan itan, manalagey ed mapeget tan maliwawa a pananisia ed sakripisyo na Dios ya iyeyeyag ed satan ya oras. Say Sakramento na Laman tan Dala et diadnon sustansya para ed saray Kristiano tan sakey a sakripisyo. Aliwan amin so mangawat na Komunyon ed Misa, tan aliwan lawas ya aawaten, balet say sakripisyo et iyeyeyag na amin tan para ed amin. Kanian nepeg ya amin et mibiang ed saya. Mibiang ira diad panamegley na pananisia, diad panamegley na masakit a panagsisisi ed saray kasalanan da, tan diad panamegley na mapaabeban panagtulok ed Katawan, ya mangiiter na Sarili To bilang sakripisyo—singa kordero—para ed bilay na mundo. Sakey labat a mabilay a panag-isip ed sayan Sakramento et mabiskeg a mamapabilay lamet tan mamapagalaw ed espiritu. Say pananisia tan panbabawi, lalo la, so lanang ya mangititer na panlinis na saray kasalanan, tan mabetbet so sakey ya sekreton panag-dapo na Katawan ed puso na Kristiano, ya mamapamasamit tan mamapabilay ed saya, singa sakey ya espiritual a komunyon.

Say ontan a panag-dapo et mas masamit ni nen say pulot tan panilan, tan mas makapabiskeg ni nen say amin a espiritual a pampabiskeg. Balet nepeg ya tandaan a saya et interon regalo a nanlapud Dios. No kapigan, ed siopa, tan panon ya iter et akasandagey ed Katawan a Mismo. Nepeg ya awaten na sakey a Kristiano itan a walaan na respeto tan liket tan manliket no iter la, balet ag nepeg ya piliten, odino man-isip na paraan pian nagawa; diad katuaan, mas maong ya ag man-ilalo no nagagawa la o no say nagagawa et talagan satan. Saya et pian naiwasan so panagpasirayew tan pian ag nalingo.

2. No agka makapan-simbaan, agmo paulyan ya ompasa so oras na sagrado tan Diosnong Sakripisyo ya anggapoy pan-ingalaw tan pan-arap ed Dios; no posible, manalagey ka ya manpipikasi tan manlukob ka na pigaran beses. Antokaman ya makapakelaw ed kalikasan so mamapaterter ed amin ya pinalsa: singa bilang say karol, ayegyeg, odino bagyo. Diad oras na Diosnong Sakripisyo ed simbaan, say sankakaskasian tan sankabaleglan a gawa ed dalin tan tawen so nagagawa; balet saya et agnanengneng, espiritual, diad arapan na andi-anggaan a Dios a Trinidad, saray sagradon Anghel, say interon katipon na Simbaan ed Tawen, tan diad arapan na mata na pananisia na amin a manisisikap tan manbibilay ed dalin—agnanengneng, balet peteg a peteg. Kanian say mananisia et ag nepeg ya abuloyan ya labat ya ompasa irayan bekta ya agto iikdan na pansin. Balet no natandaan iratan, sayan mismon panagtanda et mamapaliwawa ed espiritu tan itagey to ya paonla ed Dios, kanian mangaguyor na grasya.

Onia so paraan pian say panag-ayuno et magmaliw ya tuloy-tuloy, pian, kaiba so panagdayew ed loob, et, diad tuloy-tuloy ya biskeg tan pakayari, et suportaan so alingongo na sigasig tan say espiritu na pananap, tan, diad tulong to, et umanen so amin ya espiritual tan pisikal ya gawa bilang paraan na kaligtasan para ed panag-pabalo tan panagpabiskeg na panagkatao tayo ed loob.

Onia so pangkabilugan ya ayos na saray manangigiya ya totontonen. Lapud impangipaalagey ed mismon kabaliksan na bilay, talagan importante iya ed siopaman ya manaanap ed Katawan. Balet diad saya et saray prinsipyo, say espiritu tan say pakayari na saray totontonen labat so nipanengneng: alimbawa, nipaakar ed laman — say panagparusa ed laman ed amin ya gawa na laman; odino nipaakar ed paway a bilay — say panag-arawi ed amin a bengatlan napno na espiritu na saray pasyon, say panangiter na kamarerwa ed amin a biskeg to, tan say panakar ed silong na impluwensya na saray paraan na grasya. Sikara ya so saray manunaan a punto na aktibidad na panagkumbinsi. Nipaakar ed panangiyaplika ed sarayan prinsipyo, lapud nanduruma so kipapasen na balang sakey, nepeg met ya nanduruma, tan diad onyan a kaso et imposible so mangiwanwan na saksakey a totontonen. Alimbawa, pian naabig so kanonotan, nepeg ya itatak ed satan iray Katuwaan na Dios, unong ed pakatalos na Santo ya Simbaan. Saya et nagawaan diad panamegley na panagbasa, panagdengel tan pantotongtong, ya mangala ed Salita na Dios, saray bangat na saray Ama na Simbaan, saray bilay na saray santo tan saray sermon. Kerew na espiritual a ama so pandumaan no anton paraan so sankaabigan para ed balang sakey a too tan no panon itan ya gawaen. Panon man ya nagawaan iya, basta gawaen da la labat. Ta, anggano say asceticism et saksakey a konsepto, ipapanengneng to so inkalaknab a nanduruman porma. Nepeg labat ya tandaan ya say sakey ya espiritual ya ama ya mamapatey ed espiritu na sigasig diad panamegley na nanduruman panangipalubos tan panangibabaliwala, odino say mamapainawa tan mamapakepkep ed saramay onkekepes so pananisia da, et sakey ya managderal na kamarerwa tan managpatey; ta saksakey labat so dalan—mainget tan makapasakit.

Say sankakumpletoan tan sankamatagumpayan a panumpal na amin ya saya et kien na monastisismo. Saya et sakey a paraan na panagbilay ya, diad sankamaungan, sankalinisan, tan sankaperpektoan a porma to, et tutumpalen to ray kakaukolanen na ascesis, diad mismon espiritu. Mairap tan panagpenitensya; lawas ya bubuol na saramay mangigigiya tan saramay gigiyaan; diad mismon naturalesa to et arawi ed mundo ed paway, balet diad mismon naturalesa to et akabidbir ed saray pankaukolan na laman; mangiiter na sankabaleglan a pankanawnawa parad pan-praktis na saray espiritual ya ehersisyo, panagbasa, sagradon panagdayew, pikakasi tan panagtulok; partikular ya akabagay ed aktibon panag-ekal na saray pasyon, kaslakan diad panamegley na ag-panag-ari, inkamatibay, ag-inkapainawa tan panaglingwanan ed sarili, tan espisipiko diad panangigiya na sakey ya espiritual a direktor. Insan, diad atensyonadon monghe, say sakey a pananabangan ed loob para ed Dios et magano lan onbabaleg, para ed sankasikepan a panag-isakripisyo ed sarili tan panag-arawi ed amin a bengatla, para ed mas baleg a pakayari ya manayam ed loob na sarili, tan para ed panagpasnok a maong na espiritu na pikakasi. Kanian, say atensyonadon monghe et magano lan onatagey dia ed kareenan, ed inkasolo na kanonotan, tan onsebel ed sakey a pasen na panag-inawa—diad desierto odino diad selda.

Saray Ganggan parad Panlalaban ed Saray Pasion, odino Saray Prinsipyo na Panagsupak ed Sarili

Say panayam ed deskripsyon ya abitla et sakey a makapanyari tan epektibon paraan na pangekal ed pasion, tan na panlinis tan panagbaliw tayo. Diad panumpal ed saya a walaan na sigpot a kabat tan kawayangan, say sakey a too, diad pangibiig ed pasion, et dadederalen to itan, ya agto itan papakanen odino sasagpotan to, singa walad silong na yoke, diad panamegley na saray ingganggan a totontonen anggad sigpot na biskeg tan aktibidad to. Saray pasyon ya apiger ed onyan paraan et onkapuy, singa say kandila ed silong na malukong. Balet, ag balot nayarin say saksakey labat ya positibon aktibidad so gawaen. Saray totontonen et impaalagey bilang tambal parad saray abilidad ya aderal tan napno na pasyon. Say parehon pakayari ya walad kaugsan et nepeg natan ya ituro ed kamaongan. Kanian, ag napaliisan ya nasabat so kaugsan diad mismon gapo tan diad saray unonan lebel na aktibidad, diad unonan galaw na saray pakayari. No say kamaongan tan kaugsan et ag makapambilay a saniiba, tan no say puron kamaongan—ya anggapoy laok ya kaugsan—so kaukolan ed sikatayo, sirin diad balang gawa et nepeg ya ipaarawi so kaugsan pian makapangigapo tan makagawa na puron kamaongan. Kanian, diad tuloy-tuloy ya koneksyon ed , say direktan, positibon panag-usar na saray pakayari na sakey a too et naynay ya kaiba na sakey ya indirektan sagpot ya akatutok ed pangekal ed mauges tan pasyon ya ombabangon ed loob da—diad arum ya salita, say laban kontra ed saray pasyon tan laman. Say mismon panag-ipaalagey na sarili ed saray agawaan ya adeskribe, tan say panag-ensayo ed saratan, et nagagawaan diad panamegley na laban tan bakbakan, diad panamegley na impanalo kontra ed saray tukso tan panag-engganyo. Siopa kasi so naging ascetic ya man-aayuno ya ag-inlaban ed eges to, odino sakey a peteg a mananisia ya singa ugaw ya ag-inabak so dilin kaburyan tan panangipilit ed sarili? Tan saya et aplikado aliwa labat ed sakey ya aspekto, noag ingen ed interon dalan na positibon aktibidad, manlapud sankasulokan ya nanlapuan to anggad sampot ya parte na panag-atras ed mundo. Wala so laban ed amin a pasen, kanian say deskribin ayos, legan a mamapawil na biskeg tan naturalesa, et diad parehon panaon et say entablado na ag-ontotondan espiritual a guerra. Taloen so aliwan natural ed biskeg, tan onabobon iya ed say natural; paandien tan iburi so mauges—tan nanengneng mo so maong. Say asceticism et ag-ontotondan pananalo.

Say posibilidad, pundasyon tan kondisyon na amin ya pananalo ed loob et say unonan pananalo ed sarili—diad panagbeter na linawa tan diad panangiyawat na sarili ed Dios, kaiba so mapangkontran panangiburi ed amin ya makasalanan. Dia so nianak so ag-panangaro ed pasyon, sanok, tan panangiburi, ya sikato so espiritual a pwersa militar tan sikato labat so mansalat ed interon armada. No anggapo itan, say tagumpay et walad lima la na kalaban ya anggapoy laban; balet no walad sikat, say tagumpay et mabetbet ya iter ed sikat ya anggapoy laban. Manlapud saya et malinew ya singa say sankasulokan ya inkatoo tayo so gapoan na maong ya gawa, ontan met ya sikato so gapoan na bakal, balet diad kasumlang ya direksyon. Say kamalayan tan libre ya kaburyan, say pan-arap ed kamaongan tan say panangaro ed satan, et papateyen to ed panamegley na busol so amin ya kaugsan tan amin ya pasyon—tan, lalo la, say dili. Sikato ya, diad katuaan, so mismon kabaliksan na panagbaliw, say punto na panagbaliw. Kanian, say pakayari ya milalaban ed saray pasyon et say kanonotan met, odino say espiritu, ya kawalaan na kamalayan tan kawayangan—sakey ya espiritu ya susuportaan tan papabiskegen na grasya. Diad panamegley to, unong ya anengneng tayo, say makapaabig a pakayari et onagos ed saray pakayari na isip diad panamegley na saray gawa na birtud; diad panamegley to met, say makapaltog, makaderal a pakayari et onagos ed saray pasyon diad labanan. Tan no baliktaren: no onalagey iray pasyon, direktan ituturok da so isip odino espiritu, a mankabaliksan, say panagpasakop ed kamalayan tan kawayangan. Wala ra ed sankasantuan na dalem a pagkatao tayo, no iner so kalaban, diad panamegley na saray pilalek, et mamapaltog na saray ampetang a pana to manlapud kamarerwa-laman, singa manlapud sakey a panagsalip. Tan no anggad agni nadederal so kamalayan tan kawayangan—say labay ton ibaga, no manalindeg irad dapag na kamaongan—sirin, anggano panon kabiskeg so ataki, say pananalo et kien tayo.

Balet, agto labay ya ibaga na saya ya say interon pakayari na tagumpay et walad sikatayo; ipapatnag to labat so nanlapuan to. Say sentro na laban et say apasimbalo ya espiritu tayo; say pakayarin manalo tan maneral ed saray pilalek et say grasya. Manpapatibay na sakey a bengatla ed loob tayo legan ton gugugaren so sakey—balet lamet, diad panamegley na espiritu, odino say kanonotan tan malayang kaburyan. Say onlalaban a walaan na eyag et iyawat toy inkasikato ed Dios, a manlalamag ed saray kalaban to tan manbusol ed sikara, tan say Dios, diad sikato tan panamegley to, et paandien to ra tan deralen to ra. 'Mabiskeg kayo,' kuan na Katawan, 'tinagumpay ko so mundo' (Juan 16:33). 'Gawaen ko so amin a bengatla diad panamegley nen Kristo a mamapabiskeg ed siak,' so inkuan na Apostol (Fil. 4:13)—singa met, no anggapo Siya, anggapo so nagawaan tayo. Siopaman so manpipirawat a manalo ed dili to et seguradon nabagsak, balang diad mismon pasion a lalabanan to, odino diad sakey a kasalat to. Balet say akisuko ed Dios et makakagamor na tagumpay a singa manlapud anggapo. Saya, lamet, et agto babawien so dilin panlaban na sakey a too, noag ingen ipapanengneng to labat ya, anggano wala ni amin a panlaban, say tagumpay na sakey a too et agbalot magmaliw a dili; tan no walay ontan, saya et lawas manlalapud Dios. Kanian nepeg yon labanan tan pakibatan ed amin a posiblin paraan, balet agkayo ontunda ya iyawat so amin a kairapan yo ed mabilay a Dios, a nansalita na: 'Wala ak a kaibam ed agew na kaugsan—agka natatakot.'

Panon sirin so nepeg ya gawaen na sakey a too natan, odino anto ran paraan so kaslakan ya angay parad panamaseseg ed saray pilalek? Pian naamtaan iya, nepeg ya usisaen tan kabaten na sakey so amin ya kalaban to, pati saray porma ya paka-anengnengan tan paka-gagawaan da; manlapud saya, say naturalesa na bakal kontra ed sikara et magmaliw ya malinew ya bukor to. Say tagumpay ed bakal et baleg so pandedepende to ed malinew ya pakatalos ed interon komposisyon to.

Say progreso tayo ed kaabigan et ag balot malinew, lapud saray pasyon tayo et mabilay ni tan mabiskeg ya susuportaan na natan a mundo—maangin, nanenengneng—tan na saray madilim a pwersa ya mankokontrol ed loob to. Sikara so nanlapuan na saray biglan panagnonot ya ombabangon ed loob tayo kontra ed kaabigan.

Say sakey a too et interon uleyan na saray pasion to anggad agni nabaliw. No nabaliw la, say espiritu, a napno na sigasig, et magmaliw a malinis. Balet, say kamarerwa tan laman et mansiansian sakop na saray pasyon. No onggapo la so panlinis tan panagpaabig da, onkontra tan manrebelde ira ed espiritu ya mangipapakiwas ed sikara, bilang panagsalak ed dilin inkabibilay da. Sarayayan panagrebelde et nagagawa ya manunaan ed panamegley na saray pwersa na laman tan isip tan papairapen da so espiritu unong ed no panon ya nasasakop na satan so sarayan pwersa. Balet wala ray galaw ya diretso ed espiritu. Sikara so singa mapetang ya pana ya ipapaltog na kalaban manlapud saray panag-ambush na laman tan kamarerwa ed samay priso ya akatakas ed panag-ari to. Kanian, anggano wala so parte ed loob tayo ya abalikwas odino kompleto la, saray panagrebelde na kasalanan tan saray pasyon et ompapaway tan nalilikna ed interon pagkatao tayo.

1. Diad laman: say lamot na saraya et say panagpasal na laman, odino say panangiter na liket ed laman, a ditan direktan mikonekta so biskeg na bilay na laman tan say liket na laman. No wala iraya, wala met so malisya, panag-ngalngali, panagpasal na laman, katamaran, pagka-babaing, panaglayas na kanonotan, karibok, panaglingo-lingo, ag-inkakareen, kalaswaan ed amin a bengatla, inkamapang-aliw, andi-kakanaan a tongtong, katudtud, panag-idlip na mata, panag-anap na liket, tan amin a klase na pinalsa ya ginawa pian paliketen so laman ed laman-laman.

2. Diad kamarerwa: a) diad kabatyan na isip — inkamapang-pasiray, panag-ilalo labat ed dilin kakabatan, inkakontrabida, panagrebelde kontra ed kanonotan na Dios, panduaruwa, inkapang-asir (inkapang-arogante — Ed.) tan panagpasirayew, inkamausisa, inkadistrakto na isip, panaglayas na kanonotan; b) ed parte na panag-apetito — pansarilin linawa, agpanunor, panagkasibaan ed pakayari, kalupigan, maseseg a linawa, panagpasirayew, panag-angken, agpankapasalamat, panag-angken, kasakiman; c) ed parte na panag-emota — saray emosyon ya manistorbo ed kareenan tan kalinewan na puso, odino nanduruman klase na liket tan sakit: pasnok, imon, busol, kaugsan, panagbales, panangusga, panag-insulto, panangaro ed gloria, karunongan, inkasikayo, kalungkutan, ermen, kaermenan, ka-desesperasyon, liket, panag-elek, takot, ilalo, ekspektasyon.

Say nanlapuan na amin ya sarayan mental tan pisikal a pasyon et say panangaro ed sarili, ya anggano diad gapo et abalo o atanggian, mabetbet ya ombangon lamet tan, ya akasulok ed anggan anton pasyon, et milalaban ed espiritu. Sayan atilak a sarili, a kaiba so amin a grupo na saray pasyon to, so manbubuo ed say natan et man-aalab-alab a laman a makarnel tan sikatoy mismon samay 'ganggan ed saray membro' ya abitla na Apostol (Roma 7:23), a nanlapuan na lanang a bengatlan kontra ed labay na espiritu. Saray Santo Ran Ama, pian ag napaaliwas so atensyon na Kristyanon espiritual a sundalo, et ginawaan da na paraan ya usisaen so amin a pasyon anggad saray lamot da, pian nipanengneng no anto so nepeg a puntiryaen na sundalo. Para ed saya, atukoy da so talo ed nanlapuan—say sarili: say sensualidad, say kasakiman, tan say kayanggaan—tan insan say limara nin onsusumpal manlapud saraya. Diad saraya labat so impokus da, inilarawan da so pan-usbong da tan impanengneng da so paraan na pibakal ed saratan. Siopaman so mangitunda ed sensual a liket diad panamegley na panag-nega ed sarili, say kasakiman diad panamegley na ag-panag-ala, tan say kapalalo diad panamegley na kababaan, so analo la ed pansarili; ta mas mainomay ya ekalen so ugaw to nen say diad mismon ugaw to. Amin ya saya et nipaakar ed kamarerwa tan laman. Balet anggan say espiritu, no abangon la—odino, mas maong no ibaga, legan ya babangonen—et aliwan libre ed saray kairapan, ya mas delikado ni ta dadalanen da so mismon nanlapuan na bilay tan mabetbet ya ag napapansin, lapud inkamaliis tan inkadalem da. Tan dia, singa met ed kamarerwa tan laman, ya akalaban ed interon kabuoan na espiritual a bilay ed loob et wala so kontra a serye na saray galaw tan estado ya mangitutulak ed satan tan mangibabalang ed satan. Kanian, mabetbet ya nagagawa ya, imbes ya panayaman ed loob tan kalma, et wala so panag-awas manlapud sarili, sakey a panagbatik ed saray panamdam; imbes ya say taloran gawa na panayam ed loob—atensyon, alerto tan kalinisan na kanonotan—wala so panag-aliwa na kanonotan, gulo ed loob, kayabangan, inkakapoy, inkamapaelet, panagpabaya ed sarili, inkabastos, inkamasilib, inkabihag, panangipabor, tan sugat ed puso; imbes ya pakatalos ed espiritual a mundo—wala so panaglingwanan ed Dios, ed patey, ed panangukom, tan ed amin a espiritual.

Lapud say kanonotan—ya nibase ed sarayan panag-inay ed loob—so kabaliksan na espiritu, no onbaba iya, ontan met so onbaba so bilay ya aktibo. Manlapud saya so ombangon, diad lugar na takot ed Dios tan say liknaan na panag-asikaso ed Sikato, so kaandian na takot; diad lugar na panpili tan panangaro ed espiritual, so kaandian na pibabali ed satan; diad lugar na panag-arawi ed amin a bengatla, say panagparaya ed sarili (akin et pasakitan na too so sarili to!); imbes ya liknaan na panbabawi—panmamanhid, pinatibay a puso; imbes ya pananisia ed Katawan—panangidepensa ed sarili; imbes ya sigasig—kainteresan, katamaran, tan kakulangan na alay; tan imbes ya debosyon ed Dios—panagpasasa ed sarili.

No sasalaken da so konsensya odino kawayangan na sakey a too, anggan dinan ed sarayan liknaan et sigpot ya isesebel odino papakikewetan to so nanlapuan na espiritual a bilay tayo tan ikakabil to iya ed graben peligro. Dya la kaukolan so tulong a nanlapud paway. No maminsan, ag balot naamtaan na sakey a too irayan makapang-tukso ya impulso, lapud sikara et kabiangan na sankasulok-sulokan ya kanonotan. Saray emosyonal tan pisikal a pasyon et mas malinew tan magasal, anggaman anggan ed saraya et wala ray anlemlem, singa bilang, say pilalek ed pisikal a kaligenan, pansarili, tan panag-usil. Malinew iraya ed salita, balet mabetbet ya akasalimukok ed gawa.

Nengneng yo so karaklan na saray panagrebelde na kasalanan, ya lawas akaparaan ya paandaren so balon bilay tayo… Say sakey a too et manakar ed dalin na inkatoo to a singa walad maputok a pitek, ya akaparaan ya onselek ed anggan anton oras. No manakar ka, manakar ka na maingat, pian ag makasabid so salam ka ed bato.

Balet, legan a mabilay ed silong na pasen na saray balon totontonen tan ayos, tan kaiba so espiritu ed kimey, sarayan amin ya aliwan duga a galaw et ag komon nansengeg no ag lapud tulong na saray kaabay dan atateng—say mundo tan saray demonyo.

Say mundo et say napatunayan a sakop na saray pasyon, odino saray pasyon ya nagmaliw a malinew ed saray totoo, ugali, tan gawa. No say sakey a too et makapikonekta ed saya ed anggan anton paraan, agto napigilan ya paburen so kaparehas a sugat, odino pasion, ed loob to, lapud say pagkaparehas tan kaparehas a disposisyon da. Kanian, amin a manaayam ed mundo et nadadala ed saraya panamegley na saray pasion a manaayam ed loob da , ya itutulak na saray pankanawnawa tan tukso.

Balet wala ray partikular ya panag-akit ya kabiangan na mundo mismo. Saraya so: say makapangayayat ya itsura to tan say tagumpay to ed amin a bengatla; say makapataktakot ya pakayari to—say liknaan na inkibabayaan tan inkaderal ed pegley na karaklan; tan, ed amin a bengatla, saray balangbang, panag-uyaw, panag-elek, panag-irap, ag-pansin, tan say panirap lapud saray ag-mablin gawa. Kayari na saraya et ontumbok so panag-opres, panag-persekuto, kaugsan, kakulangan, tan amin a klase na ermen.

Tan saray demonyo, bilang nanlapuan na amin a kaugsan, ya aaliberan da ray totoo ed balang pasen kaiba ray karaklan da, ibabangat da ed sikara so amin a klase na kasalanan, ya gagawaen da panamegley na laman, lalo la ed saray panamdam tan satan ya elemento ya panayaman na kamarerwa tan saray demonyo mismo. Kanian balang pasion tan balang makasalan a panagrebelde et nayarin ituring ya nanlapud sikara bilang sengegan. Balet walay sakey a bengatla ed daluyon na kasalanan ya saray demonyo labat so makapangitanem, sakey a bengatla ya anggano antoy inkaderal, singa ag nagawaan na inkatoo: kanian, saray makapasirang-loob a kanonotan—saray panduaruwa, inkamapikakasi, ag-kapan-abig a panagbusol, kaliknaan na kanonotan, nanduruman klase na panaglimbo tan, diad kagalapan, saray maseet tan makaderal a tukso, singa saraya: Ag napokpokan a laman, makapatey tan ag ontundan a pasnok, tan arum ni. Maliban ed sarayan agnanengneng ya pibakal kontra ed saray demonyo, wala met iray ataki manlapud sikara ya nanengneng tan natebek na laman: saraya et nanduruman klase na panagpakita, ya onabot anggad pakayari da ed laman. Pian nakabat so amin ya panagdaya na saray demonyo, makatulong so pambasa ed saray bilay nen Niphon, Spyridon tan arum ni.

Saya so amin a manbabangon kontra ed balon too, diad dalem tan diad paway. Ibabaga na saray maasikaso ya anggapoy anggan sakey a momento so ombabaliw ya anggapoy onggapo na sakey odino sananey ed sarayan galaw; ag-iya napaliisan, ta nanenengneng tayo no panon ya say dalem a too, a maseseg ed kaabigan, et aliberan ed amin a dapag na sakey a grupo na saray kalaban, nalner ed saya a singa diad dayat. Balet, maliban ed pakanengneng ed sayan karaklan na kalaban, pian manalo ed laban, kaukolan met ya amtaen so nanduruman porma na sarayan atake.

Isipen tayo no iner so panag-atension na isip na sakey a too. Akasentro iya ed loob, diad sananey a mundo; diman, walay naiiba ya manbibilay tan manggagaway. Saray kanonotan da et nipaakar ed espiritual a bengatla, tan saray intensyon da et akaturo ed espiritual a gawa. Kabaliksan to, inmekal la ra ed saray makapaliket tan makasalanan. No, diad dugan panaon, naitatalindeg so sakey a sistema na saray totontonen ya makatulong ed panag-usdong na kamaungan, magmaliw ya malinew ya sikara et interon walad sakop na espiritual, masanton liwawa. Saray makasalanan tan makapaliket et inekal la ed kanonotan da tan walad silong na paway na saray totontonen. No maminsan et ompaway ira, insan onatras lamet, balanglan walay maka-imano ed sikara o andi. Ipapaimano da labat so inkasikara ed panakabirbir na loob, ipapanonot da so kiwawala ra, tan say labat a aanapen da et say pakisimpitan, say panonot tan pan-isip nipaakar ed sikara. Kanian, say manunan porma ya pangipapanengneng na kalaban ed loob tayo et say kanonotan. No nagawaan na kalaban ya okupaan so kanonotan tayo na mauges a kanonotan, sikatoy wala lay naganansia to, tan mabetbet ya ibibilang to lay inawa to, lapud say pilalek et nayarin tampol ya onlad satan a kanonotan, tan kasunod na pilalek et say desisyon tan gawa—tan saya et kasalanan tan panagbagsak la. Base ed saya, saray sagradon ama, ya maingat ed sarili da, et tinukoy da so onggendan a porma tan grado na pan-alsa na saray pasyon tan say pakalibot ed satan: say isesep na sakey a kanonotan, say kanonotan mismo, liket, pilalek, pasyon, atraksyon, determinasyon, tan kayari to, say gawa. Diad paraan na impanparungtal da, no maminsan et kalkalna iran ombabaleg, a sunsoran; no maminsan balet, balang sakey et ompapaway a bukor, singa aliwan diad dugan ayos, maliban ed desisyon, a ag balot tampol ya gawa noag ingen naunaan na panagnonot tan say panag-usar na malayang kaburyan: anggad anggapo ni itan, say kalinisan et mansiansian intero tan say konsensya et malinew. Kanian, amin ya gawa ya ononaan ed satan et tatawagen na saksakey a salita: 'isip'—kasin bukor to o wala'y kaibay man-deskribe—sakey ya simplin isip, sakey ya mapasion ya isip, sakey ya malisyan isip; ta ompapaway ed loob tayo bilang sakey ya isip labat, sakey labat ya representasyon na sakey a makasalanan ya bengatla, o bilang pilalek, pananabik, o, diad kaunoran, bilang pasion, bilang sakey ya pananguyon. Amin na saraya et man-aawit tan man-teterter ed kanonotan odino espiritu paonla ed saray mabalangit tan makasalanan, balet aliwa ni iyan mauges, odino kasalanan, anggad ag onabobon so kanonotan ed saraya; nepeg ton milaban ed saraya kada onsempet iraya, anggad naekal to la ra. Say sakop na sayan laban et manlapud panaon ya onlesa so sakey ya kanonotan, pilalek, pasion o atraksyon anggad naandi la ra tan naekal so amin ya bakat da; amin ya totontonen na sayan laban et akaturo ed sayan gagala. Tua ya say mundo et onkikimey ed dili ton paraan, singa met si Satanas, balet say panag-tukso da et onsasabi ed kanonotan tayo diad sakey labat ed sarayan taloran porma, ta say saksakey ya gagala ra et say pankibaten ed loob tayo tan say pangawit ed sikatayo paonla ed sikara. Amin ya panagdaya ra et akaturo ed sayan gagala, kanian diad sayan aspeto, aliwan saray paraan odino gawa ya uusaren da kontra ed sikatayo so importante, noag ingen no anto so puntirya dan paluboken ed loob tayo—atan so importante tan mabli ed bilay tan gawa. Alimbawa, diad panag-persekuto, aliwan say irap na sakey a too so gagala, noag ingen say kanonotan na panag-ungol, kaandian na ilalo, odino panag-abandona ed kamaongan. Kanian, nipaakar ed espiritual a laban, nayarin ibaga ya malinew: anggano iner tan panon ya napapakiwas so kasalanan, ituloy so amin a biskeg tan atensyon ed satan a mismon kasalanan; igapo so laban ed satan tan labanan itan. Sayan ganggan et sankaimportantian: itan so mamansiansia ed too ya akasentro ed sarili to, tan sirin et mabiskeg tan, diad sakey a paraan, ligtas. Kanyan, diad saray insulat na saray Santo ya Ama, amin ya totontonen et akaturo ed saray kanonotan, pasyon, tan pilalek, tan iyaplika ed naturalesa ra; balet, saray sengegan et ag-inbaga, odino no inbaga man, et anggapoy espisipikon importansya ya inter ed saratan nipaakar ed saya, tan mabetbet ya anggapoy pandumaan. Ta para ed mundo, saray demonyo tan say laman so sarag dan mamapakiwas—tan mamapakiwas da—ed parehon pasyon, balet agto itan iteran na nikaduman karakter. Kanian, dia so nepeg ya itutok na interon atensyon na sakey ya ascetic: diad loob, diad sarili ton kanonotan, pilalek, pasyon tan ugali—balet, diad manunaan, diad kanonotan to, ta say puso tan linawa et aliwan singa kabalbaleg so pananguman na isip, legan a saray pasyon tan pilalek et mansasakit ya ompaway ya bukor da balet maslak et nanlapud kanonotan. Kanian, saya so totontonen: puteren so sakey a kanonotan, tan naputot mo met la so amin.

Kayari na saya, mainomay lan manggawa na pangkabilugan ya balangkas na espiritual a pibakal. Maong so impangideskribe ed saya diad *Letters on the Christian Life*. Kuanen tayo itan manlapud diman.

Nipaakar ed saray totontonen na espiritual a pibakal ya manbubuo ed arte-martial na Kristiano, arum et para ed pan-ampet ed saray atake, arum para ed pangitonton ed pibakal ed sankamainomay tan sankamatagumpayan a kasumpalan, tan arum ni para ed sankasiglat a pangisiguro ed saray bunga na tagumpay, odino para ed sankamaples a pangekal ed saray resulta na inkatalo; tan sirin, natural ya nababanga iraya ed taloran kategorya: (a) saray totontonen ya unoren antis na bakal, (b) legan na mismon bakal, tan (c) kayari na bakal.

Antis na bakal, say sakey a mandirigma et nepeg ton gawaen so amin a paraan pian diad panamegley na saray gawa to, napengelan to ray atake, odino nagawaan ton naamtaan iraya diad mismon gapo, odino manparaan ni ingen na dalan para ed tagumpay. Kanian, unona ed amin, nepeg ton limitan so sakop na saray makasalanan ya panamaseseg tan itipon to ra ed sakey a lugar; ta diad onian paraan, aliwa labat ya mas mainomay ed sikato so makabantay ed saray gulo, noag ingen mas malinew met no iner so pangidauloan na saray sagpot to.

1. Say pangkabilugan ya balangkas na sakop na kasalanan et onia: kayari ton itanduro so sarili to ed sentro na bilay—say puso—say kasalanan et onloob ed kamarerwa tan laman diad panamegley na amin ya kimey da, insan onkalat ed amin ya panlabas ya relasyon na sakey a too tan, diad kaunoran, itatapew to so anino to ed amin ya walad kaliber-liber to. Natan, anggano pinaalis ed kaaraleman na puso, mantitilak ni ed kaliber-liber to, mantitilak ya onkikimkim ed samay datin kakanen to; saray lupa, bengatla, tan sirkumstansya et mainomay dan paliknaen lamet so parehon kanonotan tan liknaan ya inikonekta na sakey a too ed sikara legan ton manseserbi ed kasalanan. Say maingat a manlalaban et nepeg to natan ya puteren iyan panagbilay ya nanlapud paway ya para ed kalaban. Para ed saya, nepeg ton: a) ayusen lamet so interon panag-gagalaw to ed paway, ya mangiter ed amin a bengatla ed sikato na balon itsura, balon motibasyon, balon ritmo, tan arum ni, ya mitunosan ed espiritu na balon bilay; b) ayusen so oras to pian anggapoy anggan sakey oras ya anggapoy dugan gagawaen. Antokaman ya bakantin panaon ya anggapoy kaukolan ya gawaen et nepeg ya punuen aliwan anggan anto labat, noag ingen na saray aktibidad ya makatulong ya pateyen so kasalanan tan pabiskegen so espiritu. Naynayarin naeksperiensya na siopaman ed sarili to no panon kabaleg so kaabigan, ed sayan aspeto, na arum a pisikal ya panagpagal—saray mankontra ed saray pilalek ya abitla ed tagey; c) ya kontrolen so saray panamdam, lalo la so mata, layag, tan dila, ya sikara so sankamainomayan ya dalanan na kasalanan manlapud puso paonla ed paway tan manlapud paway paonloob ed puso; d) mangiter na espiritual a kabaliksan ed amin a nasabat—saray bengatla, totoo, tan sirkumstansya—tan, lalo la, punuen so regular a panayaman na saray bengatlan sankamaungan a maka-apekto ed kamarerwa, pian, legan a mabilay ed paway a mundo, singa ka la mabilay ed sakey a klase na Dibinon eskwelaan. Diad pangkalahatan, say interon panagbilay na sakey ed paway et nepeg ya iselsel ed ontan a paraan ya, diad sakey a dapag, agto la kaukolan so espesyal ya atensyon tan iliktar to itayo ed amin a kapagaan parad sarili tayo, tan diad sananey a dapag, aliwa labat ya poprotektaan to itayo manlapud ag-iilaloan ya gulo na kasalanan, noag ingen papakanen tan papabiskegen to met so balon bilay na espiritu ya ombabangon. Diad ontan ya areglo, say kasalanan et sigpot ya napaliberan manlapud paway; ag la makala na sustansya o pakabiskeg manlapud sayan panlalapuan.

2. No, manlapud dalem, say sakey a too et natan et gawaen toy amin a nayarian to pian napansiansia toy inkasikato ed kipapasen ya pinanlapuan to ed saman ya unonan impanalo—atan et, no naynay ton pasibayen iraman a liknaan tan ugali ya pinasibay ed sikato ed saman a panaon—insan say kasalanan et napaliberan met manlapud dalem, tan mansiansia la dia ya anggad angga ya anggapoy suporta o biskeg. Say kasalanan, lapud naekalan na sustansya tan suporta, no ag naderal a tampol, et nepeg ya onkapuy ya onkapuy anggad sigpot ya naandian na biskeg. Kayari na saya, say laban kontra ed kasalanan et malinew ya onbawas tan interon nipaakar la ed laban kontra ed saray kanonotan (ya partikular ya man-interes ya man-gulo ed balon ayos), tan mansasansan labat kontra ed saray pilalek tan panag-uyon, ya say kaukolan labat et man-alwar… Sikara ya mismo irayan duaran alerto ya bantay so nepeg ya naynay ya itandoro na sundalo nen Kristo: say inkamainomay tan say panag-usisa. Say una et akatutok ed loob, say komadua et ed paway; say una et babantayan to ray galaw ya manlalapu ed puso mismo, legan a say komadua et nanenengneng to ray posiblin galaw ya ompaway ed loob to lapud saray impluwensya ya manlalapu ed paway. Say totontonen para ed una et saya: no naekal la so amin a kanonotan manlapud kamarerwa lapud pananemdem ed kiwawala na Dios, talindeg ka ed puerta na puso tan maingat mon bantayan so amin a lulubos tan ompapaway diman; mas lalo la, agmo abuloyan a say liknaan tan pilalek so manuna ed saray gawa mo, ta amin a kaugsan et manlalapu dia. Say totontonen para ed komadua: ed gapo na balang agew, onyurong ka tan nonoten mo so amin ya posiblin pakabat tan sitwasyon, tan amin ya posiblin liknaan tan biglan panag-udyok ya ompaway ed saratan; tan manparaan ka la ed loob mo na saray kaukolan ya depensa kontra ed saratan, pian agka magulo so isip mo odino natumba ka no walay biglan panerel. Niarum ni, pian mas epektibo so gawaen mo no talagan onsabi la so atake, makatulong so pansagpot ed isip antis ni, ya ilagey ed isip mo so sarilim ed nanduruman sirkumstansya, a walaan na nanduruman liknaan tan pilalek, tan dia pian makapangisip na nanduruman paraan pian napansiansia so sarili ed dugan anggaan, tan pian nanengneng no anto so partikular ya akatulong ed sikatayo ed sakey ya situasyon kumpara ed sananey. Say ontan ya inmunan ehersisyo et mamapabaleg na isip na pakilaban, ya mamapasanay ed sakey ya arapan so kalaban ya anggapoy takot tan taloen to ya aliwan mairap, singa, diad panamegley na saray subok tan napatunayan lan paraan. Niarum ni, antis itayon onloob ed bakal, nepeg nin unonan amtaen no kapigan so man-ataki, kapigan so man-depensa, tan kapigan so onatras. Maliban ed katuaan ya say pan-usar na sakey odino sananey a paraan na bakal et mitunosan ed saray lebel na espiritual a pan-aligwas, sankaabigan ed gapo so onatras, odino, say mananap na salimbeng ed silong na proteksyon na Katawan ya ag manlaban. Niarum ni, no naamtaan tayo la ray kalaban tayo diad panamegley na eksperiensya tan inaral tayo ray pan-ataki da, nayari tayon labanan ira ya ag la manbayag; balet, ag tayo nepeg ya ginagala ya paalageyen iray pasyon ed loob tayo, odino mangiyan ed sarili tayo ed saray sirkumstansya ya libre iran onkiwas na amin a biskeg da, pian labat makagawa na pankanawnawa para ed bakal tan tagumpay. Wala ray pigaran maksil ya panag-galaw na emosyon ya nalampasan labat ed panamegley na sakey a paraan odino say sananey. Saray kanonotan et seguradon nepeg ya paandien, balet aliwan naynay ya posible iya ed saray hilig tan pasyon, lalo la ed saramay mapan-laman. Diad anggan dinan ed sarayan duara, nayarin nabalang so pananalo lapud labat ed kakulang na pikakabat. Diad unor, ag nepeg ya onlaban so sakey ya anggapoy sentral tan mananalo ya kanonotan—singa itan, say bandera na pananalo. No panon ya datin asolbar to so isyu ed baetan na maong tan mauges diad pabor na inmunan abitla, ontan met natan, legan na laban kontra ed balang sakey ya makasalanan ya pilalek na kamarerwa, maganggano to kamin gawaen ya mananalo. Diad isabi to, amin ya pulok na saray kalaban, amin ya mauges a kanonotan tan pilalek, so nepeg ya manwaras. Walay pakayari ton mangiter na inspirasyon tan mangitandoro na sakey a too ed tapew na sarili to; sirin, nepeg ya nonoten itan na maslak a nayari tan gawaen ya mabilay a katuaan—pian ipaalagey iyan manangisilew, a mangibuburi ed kabilungetan, ya anggad angga ed kalinawan na kanonotan. Anggapoy makapapaletneg na mas maong a gana ya ekalen so kasalanan nen sayan kanonotan—satan a gana, satan a maples a agus na mabilay a danum ya, man-alon-alon balet ag manbabalikbalik, et mamapawalay ag nanenengneng so amin ya alon a resulta na impangibato na saray bato na tukso.

Diad ontan iran pan-ingat tan totontonen, onla ka, sundalo nen Kristo, a walaan na kompiyansa diad bakal. Niarum ni, anggan legan na mismon bakal, nepeg mon gawaen unong ed saray niletneg a totontonen, pian agka magmaliw a singa saray kalaban ya onsusugod ya anggapoy plano legan dan mandedepensa. Mabetbet, say saksakey ya maayos a gawaen, ya anggapoy sobran panirap, so makapangiter ed sika na tagumpay. No nanengneng mo so isesempet na kalaban—say unonan galaw na pananabik, odino kanonotan, odino pilalek, odino ugali—unona ed amin, apuraen mon kabaten ya saraya et kalaban. Baleg ya lingo, tan sankamundoan, so pangibilang ed amin ya ombabangon ed loob tayo bilang sarili tayon ag napegpeg ya kayarian, ya nepeg tayon depensaan a singa ed panagdepensa tayo ed sarili tayo. Amin a makasalanan et bengatlan sinmabi ed sikatayo; sirin, nepeg ya lanang ya isian ed sarili tayo, ta no andi et walay traidor ed loob tayo. Siopaman a malabay a milaban ed sarili to et nepeg ton pag-isian so sarili to ed samay kalaban a man-aabang ed loob to.

No asian mo lay sarili mo ed sakey a kabat a makasalanan a pilalek tan abidbir mo ya bilang kalaban mo, insan iyakar mo iyan pakatalos ed liknaan mo tan pasnuken mo lamet so panamua ed satan ed pusom. Saya so sankamaongan a paraan na pangekal na kasalanan. Balang makasalanan ya panamaseseg et napapabiskeg ed kamarerwa lapud liknaan na pigaran liket ya nanlapud satan; sirin, no napasnok so panamegley ed satan, lapud naandi so amin ya suporta to, bigla itan ya naandi. Balet, aliwa yan lanang a mainomay, tan aliwa met ya lanang a posible: mainomay ya deralen iray kanonotan panamegley na pasnok; mas mairap ya deralen iray pilalek; balet mas lalon mairap ya deralen iray pasyon, ta sikara met lanlamang so galaw na puso. No ag iya makatulong, tan ag onabobon so kalaban ya mangiter na pananalo ya anggapoy laban, milaban ka na maseet, balet anggapoy kayabangan odino sobran kompiyansa. Say inkababaing et itatapon to so kamarerwa ed kalirongan, ed kipapasen na ag-inkapetang tan inkamabagal, tan, lapud ag-itan mapetang ed sarili to, mainomay ya natumba. Say kayabangan tan panagpasirayew so mismon kalaban ya nepeg ya labanan: siopaman ya abuloyan dan onalagey et atumba la tan inparaan to la so sarili to ed arum nin itumba, ta itonton da so sakey a too ed ag-pan-kiwas tan ag-panan-ingat. No ginmapo la so bakal, ingatan mo so pusom ed amin a bengatla: agmo abuloyan iray ombabangon a pilalek ya onarap ed emosyon mo; salien mo ra ed mismon entrada na kamarerwam tan piliten mon deralen ira diman. Para ed saya, magangganan mangipaalagey ed loob na kamarerwam na saray pananisia ya kasumlang na saramay pinanbasean na makapagonigon a kanonotan. Saray ontan a kasumlang a pananisia et, diad bakal na kanonotan, aliwa labat ya kalasag noag ingen pati saray pana—proprotektaan da so pusom tan tatamaan da so kalaban diad mismon puso to. Manlapu la'd satan, say laban et nipaakar ed say ombabangon a kasalanan ya naynay ya poprotektaan na saray kanonotan tan ideya ya mandedepensa ed satan, legan a say onlalaban et, ed dapag to, deralen to irayan kuta panamegley na saray onsusumlang a kanonotan tan ideya. Say karukey na sayan laban et mandepende ed amayamay a sirkumstansya, ya imposible ya seguradoen. Ag nepeg ya onkapuy o, anggan ed kanonotan, onabay ed anggan daiset ed dapag na kalaban—tan say tagumpay et segurado, ta say makasalanan a pilalek, unong ya abitla tayo la, et anggapoy seguradon panalad to ed loob tayo kanian, natural labat, et magano lan ontunda. No, anggano kayari na sayan masimoon ya pansagpot ya idepensa so inkasika, say kalaban et mantitilak nin siansia ed kamarerwam a singa multo tan ag onabobon, saya et malinew a tandaan ya sikatoy papasesegen na pwersa ya nanlapud paway; kanian sika met et nepeg mon man-arap ed sakey a panlalapuan na tulong a manlapud paway, balang no satan et manlapud dalin o tawen—manmatalek ka ed espiritual a direktor mo tan, diad masimoon a pikakasi, tawagan mo so Katawan, amin a santo, tan lalo la so Anghel a Manangasikaso ed sika. Say debosyon ed Dios et agbalot ag-inabungan. Nepeg ya tandaan, balet, ya sakey a bengatla so pakilaban ed saray kanonotan, sananey so pakilaban ed saray pasyon, tan sananey lamet so pakilaban ed saray pilalek: ta saray kanonotan et mandumaan, saray pilalek et mandumaan, tan saray pasyon et mandumaan. Diad amin ya saya, kaukolan ya usaren so espisipikon paraan, ya nepeg ya unonan naamtaan diad panamegley na panagnonot odino manlapud saray eksperiensya tan bangat na saray asketiko. Balet ag nepeg ya lawas ya onarap ed istrikton panlaban: no maminsan, say simplin panag-irap so mamapaarawi ed kalaban, legan a say panlaban et mamaparakel tan mamapaseseg labat ed sikato. Say kalaban et nepeg ya usilan anggad anggapo lay anggan melag a bakat to; ta no andi, anggan say simplin kanonotan ya atilak ed puso, a singa mauges a bini, et mamunga ed ag-napansin a pan-ikot na kamarerwa paonla ed satan. Legan na mismon bakal, ag nepeg ya manggawa na saray paraan pian napaliisan itan ed arapen. Saray totontonen ya ginawa ed petang na liknaan et lanang ya istrikto, kanian lanang ya kaukolan ya umanen iratan; sirin, saya so mangitonton ed eksperiensya na pakapaltot, ya baleg so peligro to ed espiritual a bakal tan baleg a tukso ed manbabakal.

Asumpal la so bakal. Misalamat ka ed Katawan lapud impangiliktar to ed sika manlapud inkapatalo, balet agka masyadon manliket ed liket na kiliktar; agka manpabaya; agmo abuloyan ya onkapuy so sigasig mo—say kalaban et mabetbet ya mankunwari ya atalo pian, no sika et onabobon ed liknaan na seguridad, mas mainomay to kan atakien na biglaan. Kanian, agmo itilak iray armas mo ed pibabakal, tan agmo nalingwanan iray totontonen na panagsalimbeng ed sarili. Lawas kan magmaliw a mapanbantay tan alerto a mandirigma. Mas maong so onyurong tan usisaen iray samsam: repasuen so interon dalan na pibabakal—say gapo to, say dalan to, tan, diad unor, no antoy nanlapuan to, no antoy lalon amapekder ed satan, tan no antoy amampot ed satan. Saya et singa sakey a klase na buis ya eksektar ed saray atalo, a baleg so itulong to ed saray onsabin pananalo ed sikara; kanian, ed sampot, naala so espiritual a kakabatan tan eksperiensya ed panag-disiplina. Agmo ibaga ed siopaman so pananalo mo—baleg iya a makapapatawag ed kalaban tan makapabawas na biskeg mo. Say kayabangan ya ag napaliisan ed sarayan kipapasen so mangilukas na puerta para ed espiritual a panamabiskeg, tan kayari mon tinalo so sakey ya kalaban et kaukolan mon milaban ed interon grupo da. Balet, no sika so atalo, manbabawi ka, balet agka ontataynan ed Dios, agka masisibeg; apuraen mon palemewen so pusom tan mangitonton ed satan ed panbabawi. Imposible so ag naekalay, balet nayari tan nepeg ya ombangon lamet kayari naekalay. Say sakey ya mabilis ya ombabatik, anggano natumba ed bengatla, mabilis ya ombabangon tan lamet ya onpapaway ed dalan paonla ed kalat to—tumboken so alimbawa to. Say Katawan tayo et singa sakey ya ina ya mangigigiya ed anak to ed lima tan agto itan itataynan, anggano mabetbet ya natitidter tan nabubuwal. Imbes ya onselek ed pasibon kadesperasyon, manpakpel ka para ed saray balon gawaen, ya nanaralan mo ed sayan paka-buwal so leksion na kababaan tan kaalwar, pian agka manakar ed pasen ya madalan tan ag napigilan so paka-buwal. No agmo punasan so kasalanan diad panamegley na matuan panagbabawi, sirin, no makasabid la ed sika, seguradon iguyor to ka paonla ed kaaraleman na dayat na kasalanan. Manalo so kasalanan ed sika, tan kaukolan mo lamet ya onggapo manlapud mismon gapo na laban; balet say Dios labat so makaamta no kasin posible ni itan. Nayari, ed panangiter mo ed kasalanan natan, nalampasan mo lay angganan na panagbabawi; nayari, kayari to man, anggapo lay anggan sakey a katuaan a makapansabog ed pusom; nayari ya anggan say grasya et ag la iter ed sika. Sirin, legan a wadia ka ni, nibilang ka ed saramay apaneknekan para ed andi-anggaan a panirap.

Diad pangkalahatan, nepeg ya tandaan nipaakar ed saray totontonen na sayan laban ya, diad kabaliksan, sikara so aplikasyon labat na interon armas ed saray espisipikon kaso, tan lapud saya, imposible ya iladawan ya amin. Say naturalesa na panlalaban ed loob et ag natalosan tan akasalimukok; saray sirkumstansya ya akapaliber ed satan et sobran nanduruma, tan saray mibakal et nanduruman maong: say sakey a tukso ed sakey a too et anggapoy kabaliksan to ed sananey; say makapasyak ed sakey et ag balot apektuan so sananey. Kanian, talagan imposible so mangiletneg na saksakey a grupo na totontonen para ed amin. Say sankaabigan ya manag-imbento na saray totontonen na sayan laban et balang sakey a too para ed sarili to. Say eksperiensya so mangibangat na amin; kaukolan labat so walaan na masimoon a pilalek a tabaen so sarili. Saray inmunan ascetic et ag-ira nanaral manlapud libro balet sikara so maninindeg bilang alimbawa na saray ananalo. Niarum ni, ag nepeg ya masyadon man-asa ed sarayan totontonen—sikara labat so laman na paway. Say mismon kabaliksan na bengatla et naaralan labat na balang sakey a too diad panamegley na eksperiensya, no sikara la so mismon onggagalaw ed sayan pakilaban. Tan diad sayan gawa, say saksakey ya giya da et say dilin karunungan da tan say panangiter da ed sarili da ed Dios. Say panagbilay na Kristiano ed loob na balang sakey a too et mangipapanonot ed saray daan ya pasen ya akalad dalem na dalin, ya alalon komplikado tan sekreto. No onloob la, say toon susuboken et makaawat na pigaran pangkabilugan ya instruksyon—ya gawaen so saya dia, so satan diman, ya tumboken so ontan ya tanda dia, tan ontan met diman—insan sikatoy ibatikan ya bukor ed kabilungetan, no maminsan et diad makapoy ya liwawa na sakey ya lampara. Amin et akasalalay ed inkamabunlok na kanonotan, katunongan, tan inkaiingat to, tan ed agnanengneng ya panangigiya. Onia met so sekreto ed dalem a bilay na Kristiano. Dia, balang sakey et manbabaklay a bukor, anggano aliber na amayamay a totontonen. Say sanka-ensayoan a liknaan na puso, tan lalo la ray panag-udyok na grasya, so para ed sikato et ag-onuman, ag-makapaliis, tan lawas a kaiba a giya ed laban kontra ed sarili to; amin ya arum et itatilak la.

Onia so dalan na laban kontra ed balang pasion, pilalek, tan kanonotan. Nipaakar ed saray pasion, pilalek, tan kanonotan, pare-pareho iran amin; sirin, ag la kaukolan ya detalyeen so laban kontra ed balang kanonotan. Mangiter kami labat na pigaran obserbasyon:

1. Wala ray malinak tan sankamalinak a kanonotan, tan wala met iray magasal tan sankamagasal. Naynay ya naimano na siopaman so komadua; saray una et ag naimano legan ya walad puso, balet ompaway iraya kayari to—diad panamegley na saray gawa, tan mas lalo ed arum nen say ed sarili. Wala so sakey ya impulso ya ag manmatalek anggan daiset ed dilin kareenan na kanonotan, kaabigan, tan inkalinis, noag ingen lawas ya manduda ed saraya—ya bantayan a maong so daloy na saray nagagawa tan obserbaan no antoy kanonotan so mibibiang tan mangititipon ed saraya, pian manlapud saya et husgaan no antoy talagan walad dalem. Balet, sankaabigan so wala'y sananey ya napanmatalkan ya manag-obserba—say sakey ya sanay ya mata et tampol ton ituro no anto so akaamot ed loob tayo, anggano agtayo itan napapansin. No sasalita tayo nipaakar ed saray sankasulok-sulok ya kanonotan, agtayo labay ya ibaga so espiritual labat: manlalapu iraya ed laman tan kamarerwa. Say kabatbatian ya kalidad da et say ag-inkapansin ed sikara, say inkamot da ed kaaraleman, kanian say sakey a too et iisipen ton malinis so gagawaen to, ya anggapoy laok ya pasion, balet diad katuaan et gagawaen to itan lapud pasion. Say rason na saya et say kalinisan na puso ya agni niletneg, odino, mas maong ni, say ag-inkabirbir ed say natural manlapud say impan-arum. No nagawa ya, sirin saray mapinpino tan sankapinpinoan et magmaliw ya magasal tan sankamagasal, ta sirin say atensyon et onterter lapud eksperiensya tan saray liknaan na puso et nansanay ya mangibaan ed baog tan mauges.

2. Wala ray kanonotan, pilalek, tan emosyon ya onsasabi bilang biglan isabog tan maganggano ya istorbo, tan wala met iramay tuloy-tuloy, ya manbayag na pigaran agew, bulan, tan taon. Saray inmunan klase et maganggano labat, balet ag met nepeg ya ibaliwala; nepeg ya bantayan aliwa labat ya saraya, noag ingen pati say pansusublay da. Say kalaban et singa ontutumbok na sakey a totontonen: ag onggapo a bigla ed sakey a pasyon, noag ingen ed sakey a kanonotan, tan paulit-ulit itan. Sakey a kanonotan a pinapaarawi na pasnok ed unonan pankanawnawa et nayarin mas mainomay ya awaten ed komadua o komatlon pankanawnawa; insan onlesa so sakey a pilalek tan pasyon, tan manlapud ditan, saksakey la labat a kundang so paonla ed pan-abobon tan gawa. Saray tuloy-tuloy a kanonotan et ambelat tan makapatey; diad sikara so manunaan ya pangipapagamit na ngaran ya 'tentasyon'. Say nepeg ya naamtaan nipaakar ed sikara et aliwa iran kabiangan na naturalesa, anggano kabiangan ira ed satan lapud mismon naturalesa da, noag ingen lawas iran manlalapu ed kalaban; ya papayagan ira na Katawan lapud espisyal ya intension, parad panlinis tayo, pian suboken tan patunayan so katapatan, pananisia, inkamatalindeg, tan abilidad tayon man-usisa ed dalem ya too, — sirin, nepeg tayon awiten iratan ya walay kalma, anggano makapasibkel iran maong ed balon puso ya napno na grasya—singa saray panagmura, kaandian na ilalo tan agpanisia; say manunaan et agbalot onabuloy ed saratan ed antokaman ya oras, ag isipen a maong, tan pansiansiaen ya malaya so puso manlapud saratan, ya isian iratan ed sarili tayo tan say kalayaan tayo diad panamegley na kanonotan tan pananisia.

3. Saray kanonotan ya nepeg ya labanan et aliwan lawas mauges; mabetbet ya singa maong tan mabetbet ya neutral. Nipaakar ed saray mauges, wala labat so sakey a totontonen: ya itaboy iratan a tampol; balet, saray neutral et nepeg ya usisaen o rasonan. Kaiba dia so masiadon idadayew ya abilidad ya man-disernir no anton kanonotan so nepeg ya gawaen tan no anton nepeg ya ibaliwala. Anggapoy patakaran ya nayarin itakda para ed saya: paulyan ya balang sakey et manaral para ed sarili to manlapud saray mismon eksperiensya to, ta anggapoy duaran totoo ya parehas, tan say manepeg ed arum et nayarin ag manepeg ed sikatayo. Mas maong ya gawaen so onggendan: no apigapo la so sakey a gawaen, tumboken itan; balet no walay balon ompaway, anggano singa makatunongan, ibaliwala itan. No say sakey a kanonotan et anggapoy mauges ya epekto to, diad sarili to o diad resulta to, anggan ontan et ag nepeg ya tampol ya unoren, noag ingen manalagar na dugan panaon, pian ag magmaliw ya padalos-dalos. Wala ray nanalagar na limaran taon ya agda ginawa so sakey ya kanonotan. Balet, say sankaimportantian ya totontonen et say ag-panmatalek ed dilin kanonotan tan puso, noag ingen say iyawat so balang kanonotan ed espiritual ya giya. Say panlabas ed sayan totontonen et dati la, tan anggad natan, so sengegan na saray baleg ya inkaderal tan panaglinlang.

4. Say mauges a kanonotan et man-tempita, legan a say makapangisilib et manlilimbok. Siopaman so naliliwa na una et ituring ya akasalanan tan atumba, legan a siopaman so naliliwa na komadua et ituring ya walad silong na mahika na panaglimbok. Posible kasin deskribien so amin a klase na panaglimbok diad nanlapuan tan saray ugali da? Sakey ed saray manunaan ya kabibilang da et say kompyansan panag-isip na sakey a too ed sarili to bilang sakey a bengatla ya aliwa met ya sikato, alimbawa: bilang tatawagen ya manbangat ed arum, bilang makapangawa na aliwan-kabaliksan a bilay, tan arum ni. Say nanlapuan da et walad sankasulok-sulokan ya kanonotan: ya 'Walay kakanaan ko, tan aliwan melag labat…' Say toon anggapoy kabaliksan et mangi-isip na bengatla nipaakar ed sarili to. Diad sayan sankasekretoan a pagmamapangta so onsasaklang tan mangibibitag na sakey a too so kalaban. Niarum ni, balang maamot tan mauges ya isip, ya agtayo napapansin, so mangipapansiansia ed sikatayo ed panagkamali; legan ya , iisipen tayo ya gagiyaan tayo na maong tan matoor ya isip. Nipaakar ed saya, nayarin ibaga ya anggapoy sakey a momento ya agtayo walad ilusion; manakar itayo a singa walad pegley na saray multo, ya asilo da itayo ed antokaman a paraan. Saya et lapud say kaugsan et walad dalem ni, agni naandi, legan a say kamaungan et walad tapew labat; kanyan, saray mata tayo et singa akakulong na singaw.

5. Nipaakar ed balang sakey a kanonotan, maong ya man-ipon na impormasyon nipaakar ed saraya ya masakbay; salanti, pian natalosan iraya, saray sengegan na inmu-ugat da, saray resulta da, tan saray paraan pian naekal iraya. Saya so magmaliw ya reserba, ya baleg so kakanaan to diad panaon na kairapan; salanti, no say sakey ya kanonotan et ag napapatey ed panamegley na pasnok tan onggapo lan ondakel, ya man-uudyok tan mankukumbinsi, sirin nepeg ya labanan itan na sakey a bengatlan mankontra ed satan. Balet pian nagawa ya, nepeg ya wala ray akareserba ya kanonotan. Nipaakar ed saya, saray Santo ya Ama et anili na waloran manunan pasyon tan indeskribe da iraya bilang sakey a modelo, ya nayarin usaren na siopaman ya manaanap na giya. Balet, aliwa labat ya saraya so tema na espiritual a pakilaban, noag ingen saray manunaan labat. Kanian, makalmo tayo na saray deskripsyon na arum nin pasyon tan saray totontonen no panon iran arapen ed saray gawa na arum. Say sankayamanan a koleksyon na saraya et naromog ed saray gawa nen Juan Climacus.

6. Wala ray karnalin kanonotan, wala ray mental a kanonotan, tan wala ray espiritual a kanonotan. Malinew ed amin a too ya amin na saraya et nayarin onlesa ed anggan anton oras; balet, natural labat, mas mapansin nin unona iray karnalin kanonotan, legan a saray mental tan espiritual a kanonotan et magmaliw a malinew ed saginonor. Kanian, say laban et nepeg met ya onaligwas odino isalat so pokus to. Nepeg ya naamtaan iya pian, no asakop la so laman, singa bilang, ag la manpabaya ed inkakontento ya nanlapud palson pakalikna na seguridad, ta nayari ka nin siansia ya nataloy panamegley na kamarerwa, tan say akasupil la ed kamarerwa et nayarin napelag ed espiritu. Diad kagalapan, anggad man-iingas so sakey, ag ontunda so laban, anggaman nayarin onkalma, tan no maminsan et mabayag.

7. Kuan nen Santo Doroteo: 'Wala so pasyon ya onkikimey, wala so onlalaban, tan wala so mananaalo.' Say una et saray unaan a kasalanan, say komadua et onggapo lan manlinis ed sarili to, tan say komatlo et asingger la ed kaandian na pasyon. No mas determinado so sakey a onlaban ed saray pasyon, ya agto iraya itulok anggan ed kanonotan, lalo la ed pilalek o liket, o, no nagawa ya, maples ton ekalen iraya ed puso ya anggad saray lamot, ya naynay ton iturong so sarili ed estado na panagbusol, mas maples ya makagamor na kalinisan. No mas mapang-abuloy tan mas mapang-arok so sakey a too ed sarili to, mas onbayag so proseso, a wala ray pansamantalang itunda tan aliwan pantay a pan-uswag. Saya et mandepende ed panangasi ed sarili, odino ed ag-pankapansian ed sarili manlapud pasion: diad singa panangasi ed sarili, papablien na sakey a too so kalaban tan onlaban ed sarili to.

8. Say resulta na sayan laban et kalinisan na kanonotan manlapud saray isip, na puso manlapud saray pasyon, tan na linawa manlapud saray pililikna. No nagawaan iya, say sakey a too et onkiwas ya anggapoy pasyon. Say dalem ton inkatoo et magmaliw a malinis a salming, a mangipapanengneng na saray espiritual a bengatla.

9. Say mental a laban kontra ed saray kanonotan, pilalek, tan pasyon et ag nepeg a magmaliw a saksakey a paraan na panlinis ed sikatayo manlapud saray karutakan tayo, ya isalat tan isalat ed amin ya arum, anggano talagan kaukolan, ag napaliisan, tan mabiskeg so pakayari ton manalo. Nepeg ya kaiba to so aktibon pakilaban kontra ed saray pasyon—say labay ton ibaga, say pangekal, pangerep, tan pangamatey (pangigiling — Ed.) ed sikara—diad panamegley na saray gawa ya kontra ed sikara. Say rason na saya et lapud say pasion et sinmepsep (sinmabong, nampurak — Ed.) ed saray pakayari tayo, tan agawa iya lapud nanggagawa tayo na walaan na pasion. Balang gawan walaan na pasion et angikarga na daiset a pasion ed pakayari to, tan diad pan-ipon na amin ya ontan a gawa, say pakayari tayo et nagmaliw a napno na pasion, singa espongha ya napno na danum odino kawes ya mabangsit. Diad baliktad, pian naekal iyan pasion, nepeg ya gawaen so saray gawan kasumlang na datin abitla, pian diad onyan paraan, balang gawa, legan ya onse-set ed pakayari, et mangi-ekal na katumbas a parte na pasion manlapud satan; tan say karakel na sarayan gawa, no gawaen ya mabetbet tan tuloy-tuloy, et mangi-ekal na amin a pasion. Say ontan a paraan, no duga so pangiyaplika, et makapanyari a maong, kanian saramay manggagawad satan, kayari na pigaran pansasubok, et onggapo iran nalikna so onle-letlet na saray pasyon da, sakey a liknaan na kaeewaan tan kawayangan, tan sakey a liwawa ed loob na kamarerwa da. Say mental a pakilaban labat so mamapaekal ed pasion manlapud kanonotan, balet mabilay ni; asakop labat. Diad baliktad, say kabaliktaran ya gawa so mamapatey ed sayan serpiente ed ulo to. Balet, agto labay ya ibaga na saya ya nayarin itunda so panlalaban na kanonotan legan ya manggagawa. Nepeg ya ag-iya nabulag ed gawa; no andi, nayarin magmaliw ya anggapoy bunga tan nayari ni ingen ya paliknaen, imbes ya pababaen, so pasion, lapud legan ya lalabanan so sakey a pasion, nayarin onalagey so sananey—singa bilang, say kayabangan legan na panag-ayuno. No ag-iya naimano, sirin, anggano antoy sagpot, say gawa et anggapoy bungo to. Say laban na kanonotan, no isabay ed aktibon panag-praktis, et tatamaan to so pasyon manlapud paway tan dalem, ya uubosen to ya singa kabilis na ipapatey na kalaban no napaliberan tan tinalo manlapud arapan tan beneg.

10. Diad sayan aktibon panag-apiger ed sarili, kaukolan ya unoren so sakey ya ayos tan sunsundan; diad panangiletneg ed saya, kaukolan ya ikdan na atensyon so naturalesa na pasion ed pangkalahatan, say dilin ugali, tan say marakep ya kagagawa ya abitla ed seksyon nipaakar ed positibon gawa. Diad unonan pasen, nepeg ya itepel so isip ed saray manunan ya pasion: say panag-inaro ed sarili, say laman, tan say inkasikato — tan, lapud saya, nepeg ya manunaan ya ituro ed sarili so panag-okupa tan panag-irap ed sarili, diad panag-usar na kayarian tan panagderal na saray bengatla, diad panangipailalo tan panangipailarum ed sarili ed arum, odino diad panagpaabeba ed sarili (nengnengen si Barsanuphius). Diad saray santo ya aktibon nampapalinis ed sarili da, saray gawa ya onia so naynay ya manunaan. Diad komaduan lugar et onsunod so manunan pilalek da. Sayan manunan pilalek et ompaway diad bekta na panagbaliw na linawa, legan na pakatalos ed kasalanan na sakey tan panagbabawi. No walay insipan ya ag mankasalanan, sayan pasion so sankabiskegan ya itatago ed isip. Kanian, nepeg ya sikatoy magmaliw ya tampol ya puntirya na panlaban kontra ed kasalanan ya manaayam ed loob tayo. Sasakbongan to so amin ya arum a pasion, singa met ed pangibabangat to ed sikara ed kaliber-liber to, odino manserbi ya sentro para ed sikara. Saray arum a pilalek et ompaway labat no sayan sakey et nairapan tan analoan la, tan napapaarawi (napansibang, nikalat — Ed.) kaiba to. Nepeg ya armasan so sarili kontra ed saya panamegley na amin a biskeg manlapud gapo, lalo la ta mabetbet a wala so baleg a pasnok ed saya, a mangiiter na biskeg a manlaban. Tan ag makapantuloy a pasakopen iray manunan pasyon no ag nin unona ya pasakopen iya. Diad komatlon aspeto, say ayos na marakep a gawa et malinew a bukor. Saya et, unona et nepeg a gawaen so onlaban ed manunaan a pilalek, insan labanan iray lamot a pilalek, tan insan, no nampainawa la ran dua, say marakep a gawa et malaya lan mangitapos ed saray atilak na makapanyarin grupo unong ed pakanengneng to, tan mas lalo la unong ed panangigiya na linawa. Anto man a pasion so ombangon tan manpararamdam, saray gawa et nepeg ya ituro kontra ed satan a mismo a pasion. Saraya so saray kalat na laban, tan nepeg ya ituloy iraya unong ed sakey a kabat a prinsipyo. Niarum ni, legan a nepeg ya unoren so impangisunod ya impaliwawa, say mismon gawa na panlaban et nepeg ya susukaten tan tuloy-tuloy, pian ag onlipat-lipat manlapud sakey a bengatla paonlad sananey a singa sakey a taon aliwan akapokus. Anggapoy magmaliw a tuan bunga, noag ingen say andi-kakanaan a panagpasirayew so onseet. No mas determinado tan matibay so panaggawa na sakey a too, mas onapit ed sampot tan ed kareenan. Nepeg a mansiansia ed ginawa a ginapoan anggad ompaway so bunga, ta say sampot so mangiter na korona ed sagpot… Tan nepeg met a bantayan so antokaman ya ipanengneng na eksperiensya ed manggagawa. Singa onia so panag-usad na saray bengatla: tampol ya kasumpal na punto na panagbaliw et onsabi so aktibon pakilaban kontra ed saray pasyon; manlapud satan odino kaiba to et onsabi so tampol ya pakilaban ed loob; insan, kayari to, et papasesegen tan papabiskegen day balang sakey so sakey: no ombabaleg so pakilaban ed loob, ontan met so pakilaban ed paway; no ombabaleg so pakilaban ed paway, ontan met so pakilaban ed loob; Diad kaunoran, no say duara et magmaliw lan mabiskeg, onlesa ed isip na sakey a too so saray baleg a gawa tan aksyon a say gagala to et say sigpot a pangekal ed saray pasyon, diad pangaputot ed saraya manlapud lamot. Ag nepeg a gawaen na sakey a too so saray baleg a gawa tan aksyon a sikatoy bukor, nitan so mangibangat ed arum a manggawa met na ontan. Nepeg ya onkiwas a kalkalna, ya ondadakep tan onkikibayew kada-kada, pian walay biskeg tan pakayari. No andi, say gawa tayo et magmaliw a singa balon abet ed daan a kawes. Say panawagan ed sakey a gawa et nepeg ya manlapud dalem, singa met no panon ya say sakey a determinado tan makapangabig a tambal et no maminsan et ipapagan ed mansasakit a too panamegley na pananabir na puso to tan say pakalikna to.

11. Say mental tan aktibon pakilaban kontra ed saray sarilin pilalek et mabiskeg la ed dili to, balet say sagpot et mas maples, mas mabunga, tan mas epektibo ya nagagawa no walay mangigiya ed sika. No bukor, ag lawas nabirbir so kalaban ed bakal na kanonotan, tan ag met lawas makapanggawa kontra ed sikato tan mamantini na sigasig tan determinasyon ed panggagawa; tan, say sankaimportantian, ed anggan dinan ed sarayan duara, ag makapanggawa na saksakey a plano odino unonan balangkas a pangigiya ed interon pakilaban. Talagan imposible ya nagawaan iya ya bukor. Kailangan ya walay sakey ya mananengneng ed say natan tan say arapen tayo manlapud paway. Kanian, say panag-tiwala ed sakey ya espiritual a giya et nepeg ya ikonsidera bilang sankamaungan tan sankadesisibon paraan na panag-paaligwas na sarili. Usaren to so parehon metodo ed sikatayo tan diad loob tayo—aktibo, mental a laban—balet, say sankaimportantian, unong ed dili ton panag-husga, plano, tan malinew a pakatalos ed gagala, say dalan, tan say sanga na dalan. Kanian, sikayo ran manpipirawat tan manaanap na panlinis, mananap kayo tan manpakpakaasi ed Katawan na sakey a manangigiya a singa ama; no naromog yo la, ibaga yo ed sikato so amin nipaakar ed sikayo a amta yo tan nanenengneng yo ed loob yo. Insan, iyawat yon intero so sarili yo ed sikato, diad loob tan diad paway—iyawat yon singa materyales ya agni aproceso, pian makapangipaalagey ed satan na abung para ed Katawan, sakey a balon too. No agawa mo la iya, ibaliwala mo la so amin a pampapaga ed sarilim tan man-anap ka ya anggapoy kapagaan ed silong na payak na Ama. Pabayan mon itonton ka to no iner tan panon so labay to; pabayan mon gawaen mo so antokaman, kapiganman tan inerman so labay to. Diad dapag tayo, utang tayo ed sikato so andi-duaruan panagtulok—andi-panagnonot, manmatalek, tan malabay—tan say sigpot ya pananglukas na konsensya tayo ed sikato, odino say panangibunyag na saray kanonotan, pilalek, gana, gawa, tan salita tayo—amin ya gagawaen tayo tan amin ya nagagawa ed sikatayo. Saya so mangiter ed sikato na pankanawnawa ya nanengneng to no iner tayo akatalindeg tan say kipapasen na panag-ilikna tayo ed loob, tan mangiiter met ed sikato na basiyan, unong ed satan, pian mangiter na simbawa ed sikatayo tan mangikdan na gawaen. Say panangibelyaw na kanonotan tayo tan say panagtulok ed ama tayo so manunaan ya managderal (managsapsap — Ed.) na saray pilalek na laman tan saray managalo ed demonyo. Kada walay rebelasyon ya ginawa tan say ingganggan ed satan ya pankanawnawa et ginawa, singa itan panlinis na sugat tan panangisalat na bendahe. Satan et apuradon panagtambal! Say nampalukas et ibuburi to so amin ya maringgis tan, diad panamegley na panagtulok, et naawat to so malinis: balon suplay, makapabangon a sustansya, malinis a katas—singa say mangala na panpalosok insan maong a naakan. Balet say sankaimportantian, say mismon lamot na saray pasyon et naputot ed loob da, atan et: say sarili, say 'Siak'. Say mangidadaulo ed laban kontra ed sarili et sikatoy mismo so onlaban, tan ed onyan paraan, legan ya say ' ' et onkikimey kontra ed 'sarili', sikatoy singa to met papasesegen. Balet, diad panangiwanwan na sakey a giya, say 'Siak' tayo et sigpot ya naandi ed linawa to manlapud unonan bekta; tan lapud satan, amin ya pasyon et naandi so pangipasen da tan onsublay ya ompaway tan onkiwas ya anggapoy ayos, diad kalirongan; balet anggan dia, amin ya kalistuan da et nalistoan tan nagmaliw ya anggapoy epekto lapud prangka. Diad kagalapan, saya so makapanyarin paraan na panamaseseg ed saray pasyon tan maples ya pakagamor na inkalinis. Amin ya eksperiensya na saray santo so mangituturo ed sayan direksyon; tan dakel so ag-nabibilang ya alimbawa… Nepeg met ya tandaan ya no mas maples, kayari na panagbaliw-loob, ya makalmo tan makapili na espiritual ya giya, mas maong. Say sigasig et mabilay tan akaparaan ed antokaman, tan antoy ag nagawaan na sakey a makabat a giya ed saya, lalo la no say pansarilin-loob—ya mangiiter na inkamatalker, ag-panmatalek, inkakontra, tan say pilalek a man-apiger—et agni akapangagamot… Say siopaman ya walaan na sarayan ugali, kayari ton mamili na lider, nepeg nin unonan naabig manlapud saraya pian makala ed lugar to bilang maong ya anak, ya sarag ya turuan. Sakey ya kamalasan no say kamarerwa et nasanay ya manggawa na amin unong ed dili ton pakatalos tan linawa.

12. Diad kaunoran, say sankatageyan a panaglinis, no panon, na interon inkatoo tayo—say panaglinis to a singa diad apoy—et gagawaen na Katawan a Mismo. Partikularmente: manlapud paway—diad panamegley na saray ermen; manlapud dalem—diad panamegley na saray lua. Ag nayarin ibaga ya saraya et ompapaway labat diad sampot, tan ag-ira ninman nansumpal antis na satan. Andi, onggapo iraya manlapud mismon gapo, tan kaiba day too ed porma na nanduruman problema tan sakit na linawa; tan no mas onbaleg so too, mas onlalon onseet iraya. Balet onia so paraan na Katawan ed pangiyarum to ed sikami, ya itutulot tan, singa, babendisyonan to so ordinaryon daloy na saray agawa ed paway tan dalem para ed pankaabigan tayo. Balet, no manasingger lay sampot, Siya et sinadya To ran i-areglo (itama — Ed.), mangiter na lua, tan mangiter na ermen — no maminsan et manabay, odino sunsoran, no maminsan et say sakey so una, insan say sakey, tan anggan say sakey a klase et diad sakey a too, tan say sananey et diad sananey. Say ermen et apoy; say lua et danum. Saya so binyag ed danum tan apoy. Impaliwawa nen Santo Isaac a taga-Siria ya saya et singa impangibangon ed krus, odino say unor a panagpako ed krus na paway a too. Sayan bekta, unong ed kuan da, so sankatakam-takam, a singa samay alikna nen Abraham nen inyalay to so anak to bilang sakripisyo: kabilungetan ed kanonotan, makapagonigon a pasakit ed puso, say ilaloan a pasnok manlapud tagey, tan say impierno ya manaalagar ed leksab; nanenengneng na sakey a too so inkasikato ya manpupirdiy, akabitin ed bangin. Manlapud dia, arum so ompaway a mananalo, legan a say arum et nababalang tan ompapawil, pian labat lamet ya onkalab ed sayan palandey. Saray akalabas ed sayan lebel, a sinmegep ed tawen, et aliwa la ran para ed dalin noagta para la ed tawen; sikara so itatagey na Espiritu na Dios tan itatagey to, singa saray gulong ed bisyon nen Ezequiel. Say Dios so manggagawa ed loob da. Say kipapasen da et ag naabot na kanonotan. Naamtaan labat iya panamegley na eksperiensia; kanyan saramay akalabas la ed saya et agda itan ibabaga; ta anggapoy maong ya nagawaan to, tan nayari ni ingen ya makapairap.

Onia so nagagawa ed sampot. Anggad ed satan a panaon, kaiba iray arum a paraan, say tuloy-tuloy a ermen tan kairapan—ya in-areglo na Dios—tan say espiritu na panagbabawi, ya inter To, so nepeg ya naeksperiensya bilang sankamakapanyarin paraan na panaglinis. Diad pakayari to, kapara itan na sakey ya espiritual a giya, tan no anggapoy ontan a giya, nayari ton saksakey ya salatan itan—tan diad tua et ontan so gagawaen to—diad sakey a mananisia ya mapaabeba. Ta diad ontan a kaso, say Dios a Mismo so Giya, tan Sikato, ya anggapoy duwa-duwa, et mas makabat nen say too. Detalyadon inilarawan nen San Isaias a taga-Siria so kalkalna a paraan no panon a gagayaten na Katawan so papanlinisan a lalon onloob ed saray manlinis a ermen, tan no panon Ton papalabien ed loob to so espiritu na panagbabawi. Say kaukolan labat ed sikatayo et say pananisia ed panangasikaso To tan say maliket tan masimoon a panangawat ed amin a ibaki To. Say kakulangan na saya so mangekal ed pakayari na panaglinis na saray makapasinagem ya agawa, ya mangamper ed satan ya ondateng ed saray puso tayo tan say sankalaleman a kabiangan na inkasikayo. Saya et nipaakar ed saray ermen. Nipaakar ed panagsisi, kaiba ed saya so maingat ya pan-usisa ed saray kasalanan tan espiritual ya kaguluan na sakey a too, diad panamegley na pan-obserba ed sarili tan pikakabat ed no antoy nagagawa ed loob tayo, ya tutumboken na mabetbet ya panagkumpisal, a kaiba so matuan panagsisi tan aralem ya ermen. No anggapoy panlabas a kairapan, mairap para ed sakey a too ya labanan so inkapangta tan inkapangta ed sarili; tan no anggapoy lua na panbabawi, panon ya naekal na sakey so panloob a kasarili na Farisaikon panag-isip ya matunong? (Diad saray insulat nen Santo Isaac a taga-Siria, say panlabas a kairapan, lua tan panbabawi et idadayew ed amin a gawa to). Tinuring na Apostol ya sakey ya manliloko ed asawa to so siopaman ya anggapoy unaan. Lapud saraya et aliwan walad pakayari tayo noag ingen walad lima na Dios, anggano man-alangan itayo ya onkerew ed saraya lapud kakulangan na talek ed sarili tayon biskeg tan agtayo amta no nasungdoan tayo iraya, nepeg ya agtayo balot balewalaen so komadua ed antokaman ya paraan. Say komadua et maslak ya walad pakayari tayo, tan anggapoy isesebel ed panagdasal para ed saya. Kanian, panamegley na amin a paraan tan say amin a kakabatan yo, piliten yo so anggaay nayarian yo ya paabebaan so inkasikayo ed arapan na Dios diad panagbabawi, ya ondadapo ed arapan To tan onkekerew na panangasi. No nanengneng To so sagpot yo, iter To ed sikayo so ag-ontotondan panagbabawi tan, no kaukolan, say amayamay a lua, ya panamegley na satan et say lupa na kamarerwa yo et diad kaunoran et nasabongan tan magmaliw ya malinis a maong. Say inawa et ag nepeg ya mangitonton ed panagkompiyansa ed sarili tan panagpasirayew, noag ingen ed takot ya ompan imbatik ka la na Katawan bilang agla nakaukolan, tan sirin, ed sankabalgan ya sigasig para ed panagbabawi ya manlapud puso, ya naynay a sakripisyo ya makapaliket ed Dios. On, nayarin ibaga ya anggano anggapoy ipapanengneng yon panamegmeg ed paway, nepeg yon manermen ed loob, ta say Dios, singa to kayo tatawagen ed saya. Diad balangbang, parad saramay manlalamlamit ed paway, say Katawan a Mismo so mangibabaki na saray konsolasyon—saray bekta na alay-abig a liket ya mamapalingo ed sakey na saray ermen to tan mamapaabig ed saray sugat to, kanian ag la nayarin manlalamit. Nayarin walay lua odino andi: say interon bengatla et walad panlalamit ed arapan na Dios nipaakar ed sarili ran karutakan.

Saraya so amin a paraan no panon ya naekal iray pasyon ed loob tayo—diad panamegley na sarili tayon panag-isip, diad panamegley na panangigiya na saray espiritual a lider, odino diad panamegley na Katawan a mismo. Naibaga la ya no anggapoy panloob a pakibakal na isip, say panloob a pakibakal et ag makapanyari; ontan met so nepeg ya ibaga ed pakibakal diad panangigiya, ontan met ed probidensyal a panaglinis. Kanian, say panlalaban ed loob et nepeg ya ag-ontotondá tan ag-onkurong. No bukor to, aliwan ontan so biskeg to, balet no anggapo itan, amin ya arum et anggapoy epekto tan anggapoy kakanaan. Saray manggagawa tan saray maniirap, saray onaakis tan saray ontutumbok, et aderal tan mantutuloy ya nadederal lapud kakulangan na panlalaban ed loob odino panagbantay na kanonotan. No nonoten tayo met so imbaga nen unaan nipaakar ed positibon panag-gagalaw ed loob—a sikato so gagala tan panlalapuan na biskeg para ed positibon panag-gagalaw ed paway—sirin, say interon kabaliksan na panag-gagalaw ed loob et nipanengneng ed amin a biskeg to, tan magmaliw a malinew ed amin a too a sikato so panlalapuan, pundasyon, tan gagala na amin a panag-disiplina na sarili. Amin ya aktibidad tayo et nayarin isumaryo ed onggendan a pormula: tiponen ed loob mo, paliknaen so espiritual a kamalayan tan say mabilay ya aktibidad, tan ed sayan panagnonot, tumboken so ingangan ya gawaen ed paway diad panangigiya na sakey ya espiritual a direktor odino say Divinon Probisyon; balet ed parehon panaon, diad istrikto tan masimoon ya atensyon, obserbaan tan bantayan so amin ya ombabangon ed loob. No maminsan ya onbangon so maseseg a panagrebelde, paandien tan deralen itan, diad kanonotan tan diad gawa, legan ya ag lilingwanan ya papatuboen ed loob na sakey a espiritu ya mapakumbaba tan manluluksa ed saray kasalanan to.

Amin ya atensyon na sakey ya ascetic et nepeg ya akasentro dia, pian, legan ya mankikimey, ag-iya nadisturbo tan singa akabalkot odino akasiklor so awak na kanonotan to. Say panakar a walaan na ontan ya panag-ayam tan panag-bantay ed loob et panakar a matalino, tan say bangat nipaakar ed saya et say bangat na katalinoan. Natan et malinew la no akin ya amin ya ascetic et tinuring da so birtud na sobriety bilang sankapanguloan ed saray birtud na ascetic tan inisip da ya saramay anggapoy satan et anggapoy bunga. Kanian, nepeg ya itandoro ya maong. Naistorya la, balet satan et gapo ni labat. Tinalakay itan diman pian ipanengneng ya say gawa na panagtepel tan disiplina ed sarili et nepeg ya manlapud loob labat, odino, mas maong ni, ya nepeg ya gawaen itan kayari nin unonan ipatibay so sarili ed loob. Natan et pilien tayo so parehon gapoan para ed pan-angat tayo, ta diman so kalat, legan a say paway et sakey labat a paraan. Kabaliksan to, nepeg tayon ipanengneng so manunan panag-uyon na espiritu ya manisisikap paonla ed Dios, saray kondisyon para ed maples a panasingger ed Sikato, tan say kipapasen na sakey a too ya asingger ed Sikato—odino, mas maong ni, say makapansumpal ya ontan—ta say panasingger mismo et nanlapud Dios.

Saray Unonan Akerang Parad Panagbilay a Komyunon ed Dios

No naipasen to la so inkasikato ed loob, ituturo to so amin a biskeg na pananabangan to ed gawa na panlinis ed inkasikato manlapud karutakan tan saray pasyon, ed panangiliktar ed saray pakayari to tan panamabiskeg ed saraya diad gawa a makapaliket ed Dios. Sayan gawa so mangaala ed amin ya atensyon to, amin ya sagpot to tan amin ya oras to. Legan dan nasasanay ed sayan gawa tan, diad parehon panaon, mangiiter na ayos tan organisasyon ed loob dan estado, natural ya mas lalon onlingaw ira ed loob da, tiponen so sarili da ed loob, tan iyepes so pundasyon para ed manbayag a presensya ed loob da. Saya so gagala na inmunan espiritual a laban: so onloob ed sarili. Diad parehon panaon ya onggapo so sakey a too ya ipatibay so inkasikato ed loob na inkasikato, say manunan gagala—ya nepeg ton anapen tan datin singa akasalimukok ed beneg na amayamay a gawaen—et kalkalna ya ompapaway ed sikato. Balet natural labat, legan ya onaalayo so sakey a too ed sakop na saray pilalek na laman, ya arapen so manunan gagala tan pananabangan na espiritu tayo, pian onlawak so sakop ya pinan-gagawaan na interon panagsagpot. Sayan gagala tan pilalek et say panag-uyon ed Dios bilang sankatageyan a kamaongan. Nagawa labat no narasanan na sakey a too so samit na bilay ed Dios odino natamakan to no panon so kamaongan na Dios; sirin, ag itan biglan nagagawa. Diad gapo, manpabelat so takot ed sakey a too: manlilingkor ira bilang aripen, lapud katungkulan, lapud pakalikna na obligasyon ya abidbir da nen panaon na panagbangon da. Insan onlepes so takot tan, anggano ag-itan naandi ya intero, isalat to so inkalimgas na panag-obra para ed Katawan, ed sakey a pakalikna na liket ed satan. Say panangipatnag na saya et say unonan panagkibang na kamarerwa paonla ed Dios, say pakanengneng ed maliwawa ton gagala. No ompaway la iyan panag-uyon, onggapo itan a manbüyag a bukor to diad parehon ayos na inkianak to. Balet, ag nepeg a basta laen labat ya anggapoy gagawaen; andi, nepeg a manggawa na sakey a paraan pian napasimbalo so maples a panagbüyag na sayan panag-uyon. Para ed saya, singa dati, say manunaan ya pokus et diad panloob ya positibon gawa; balet amin ya gawa ya akabase ed panloob—no gawaen iraya ya ag onlilingo manlapud loob—et makatulong ed sayan pananabuy, mamapabaleg tan mamapabiskeg ed saya, legan ya iilaloan so amin ed Dios tan ituturo so amin ed gloria na Dios. Nepeg ya saya so espiritu ya manbaseyan na amin a sarayan gawa; no andi, mansiansia iran anggapoy bunga tan, mas importante, ag naawit na sakey a too so karga to no anggapo iyan biskeg na loob ya intanem ed sikato. Kanian, saray abitlan sagpot et makapangiter na panag-asir ed Dios, balet nepeg ya ituro iraya ed sayan gagala panamegley na sakey a partikular a disposisyon na loob, ya nepeg ya itultuloy na sakey a too legan ton gagawaen iraya.

Say isasaka na kanonotan paonla ed Dios, odino say panag-uyon paonla ed Sikato, et napo-forma legan ya napapabiskeg so saray panloob ya aktibidad na sakey a too. Man-uugat iya ed sikara a singa bukel tan ombabaleg ya singa met ed dalin. Kanian, legan ya papasalien iyan panloob a bilay pian mas maples ya onalagey so panag-uyon paonla ed Dios, nepeg ya:

1. Ipasanay so kanonotan a manakar ed arapan na Dios. Pansagpotan na sakey a too ya anggapoy-tonda ya nanengneng to so Dios, singa walad kawanan to, tan onatagey ed pakatalos ya sikatoy nenengnengen na Dios. Say pansasanay ed saya so puerta paonla ed Dios, say panlukas na tawen para ed kanonotan.

2. Gawaen so amin para ed gloria na Dios tan, ed amin a bengatla—balangew man o diad loob—anggapoy arum a nonoten noag sayan gloria: nepeg a sikato so sukat na saray gagawaen tan itatak so tatak to ed saratan.

3. Gawaen so amin diad pikakabat ed linawa na Dios, manakar ed satan a linawa, unoren itan ed amin a bengatla, tan iyawat so inkasikato ed satan na intero'n puso. Say panaggawa unong ed linawa na Dios et sakopen to so amin a manlalapu ed sakey a too, legan a say panangiyawat ed satan et sakopen to so amin a nagagawa ed sakey a too. Anto man so gawaen mo, piliten mon amtaen no anto so labay na Dios ed sika ed satan a gawa; anto man so onsabi ed sika, awaten mo ya nanlapud lima na Katawan. Sakey a too, sakey a bengatla, sakey a nagawa, liket, ermen—awaten mo ran amin a walaan na liket; manpasakop ka ed amin a maliket, mareen, tan walaan na panliliket, anggano wala ni antoy kairapan.

Diad panamegley na sarayan espiritual a gawa, say kanonotan et lalon onliwawa ed Dios tan onalagey ed pakanengneng ed Dios—onsanay ya manayam ed pakanengneng ed Dios a kaiba so Anggapoy-anggaan a Kaperpektoan To. Sayan pakanengneng et maslak ya iter legan na mapikakasim ya panag-alagey ed arapan na Dios tan onbabaleg diad parehon mapikakasim ya panag-alagey ed arapan na Dios. Sikato so gapo na pan-asenso para ed mabilay a pankakasakey ed Dios.

Kaiba na pakanengneng ed Dios, onalagey tan napepetek so marespeton panagdayew ed Dios ed espiritu, no, ed sakey a panag-eyag a manlapud puso ed Dios, say sakey a too et onyurong ed arapan To ed panagpaabeba, bilang sakey a pinalsa—aliwan kaiba so masakit a noag ingen kaiba so pakatalos ya sikatoy inawat, inaro, tan pinan-kaasian.

Bilang resulta, onalagey so agnapokpokan a pananabik ed dalem tan say liknaan na pananggalaw paonla ed Dios.

Say panagsagpot paonla ed Dios so kalat. Balet diad gapo, saya et walad porma labat na sakey ya intensyon, sakey ya pilalek. Nepeg ya gawaen ya peteg tan mabilay, singa sakey ya natural ya atraksyon—masamit, malabay, tan ag napokpokan. Sayan klase labat na atraksyon so mangipapanengneng ya walad dugan lugar tayo, ya aawaten itayo na Dios, tan paonla tayo ed Sikato. No say balatyang et naeerel na magnet, kabaliksan to et walay pwersa na magnet ya onkikimey ed sikato; ontan met ed espiritual a kabaliksan: diad satan labat magmaliw a malinew ya say Dios et tatagpuen to tayo, no walay sayan mabilay a pananabangan—no say espiritu, ya lalampasan to so amin ya arum, et biglan onarap ed Dios, ya alikmok ed panagdayew. Diad gapo, agni nagagawa ya—say sakey a maseseg a too et interon akapokus ed sarili to, anggano para ed Dios; balet sayan panagnonot ed Dios et diad isip labat. Agni inter na Katawan so pananam To ed sikara, tan ag met ni sarag na too, lapud maringot ira. Manseserbi ira

Say Dios, no ibaga, ya anggapoy tuan liket. Insan, legan ya napapalinis tan nababago so puso, onggapo ton nalikna so samit na bilay ya makapaliket ed Dios, ya lalakaren to itan ya walaan na panangaro tan pilalek—magmaliw itan ya panlalapuan na liket to. Say kaluluwa et onggapo ya onarawi ed amin a bengatla, singa say betel, tan nabibitla ed Dios, a mangipapetang ed sikato. Say gapo na sayan panagbitla et walad espiritu, a manpipirawat ed grasya na Dios. Diad panamegley na saray panamaseseg tan panangigiya to, sikatoy onbabaleg diad loob na nitalaga ya ayos, a panamegley na saya et napapabulaslas anggano ag amta na kaluluwa so nagagawa. Saray tanda na sayan inkianak et: sakey a boluntaryo, mareen, tan anggapoy irap a panayam ed dalem na linawa ed arapan na Dios, a kaiba so liknaan na panrespeto, panamabli, liket, tan saray kapara to. Nen saman, pinilit na espiritu so sarili to ya onloob ed dalem na linawa, balet natan et ipapasdek to so sarili to tan mansiansia diman ya anggad kapiganman. Makakaliket so panayam to ya bukor a kaiba so Dios, ya arawi ed arum, odino ag manpapansin ed antokaman ya walad paway. Naanap to ed loob to so Panarian na Dios, a sikato so kareenan tan liket ed Espiritu Santo (Roma 14:17). Say ontan ya panag-lusob ed loob, odino panag-lusob ed Dios, et tatawagen ya kareenan na kanonotan odino panag-awit ed Dios. Nayarin maganggano labat, balet nepeg ya gawaen ya permanentin, ta ditan so kalat. Wala so Dios ed loob tayo no say espiritu tayo et talagan walad Dios, ta aliwa yan komunyon na kanonotan, noagta sakey a mabilay tan mareen ya panagkalner ed Dios, ya akapiger ed amin ya arum. Singa say sinag na agew ya mangibabalang ed tedter na danum, ontan met so Ginoo ya mangibabalang ed espiritu diad panamegley na panag-dikit to ed saya. 'Tan inyalagey ak na espiritu,' kuan na propeta (Ezek. 3:12). Dakerakel ed saray santo so naynay ya walad rapture ed arapan na Dios, legan a say arum et tinagalan na Espiritu ed antikey a panaon, balet mabetbet. Onia so panumpisa, pan-mature, tan pan-perpekto na ontan ya atraksyon, odino pan-loob ed Dios, diad panamegley na grasya na Dios ed saramay masimoon, matuan, tan maseet ya manaanap ed Dios.

Say manunaan a kondisyon para ed saya et say panlinis na puso pian naawat so Dios a mangagayaga ed sikatayo ed Sikato: 'say malinis so puso et makanengneng na Dios' (Mateo 5:8). Kanian, amin ya ascetic a gawa, ehersisyo, tan gawa ya abitla la et sakey a kaukolan tan ag napaparaan a preparasyon para ed saya. Balet, nepeg ya gawaen iraya amin ed dugan paraan, tan partikularmente ya walay saya a gagala ed isip. Say manunaan ya bengatla dia et say panangasikaso ed puso: say panag-ipon na maseseg ya espiritu et walad dalem; say kondisyon para ed inkabiskeg na saray espiritual ya sagpot, ehersisyo, tan gawa et manlapud dalem so nanlapuan da; say tagumpay ed laban et manlapud dalem labat; say sankaabigan ya paraan pian patuboen so pananabik ed Dios et manlapud dalem. Kanian, say trabaho ed dalem so sentral ya nanlapuan na espiritual, tuan-Kristianon bilay. Lapud saya, ituring na saray Banal a Ama ya sikatoy saksakey tan bukor a dalan paonlad kaperpektoan. 'Maging matunong tan mapagmatyag kayo; manbantay tan manpikasi,' kuan na Katawan (1 Ped. 5:8; Mar. 14:38). Say katunongan, odino say panagbantay ed puso, so manunaan a gawaen. Para ed saray Banal a Ama, amin a bengatla et akaturo ed saya: amin a bengatla et walad puso, ta no antoy walad puso et satan so ompapaway ed gawa.

Say desisibon akerang ed pan-asenso paonlad Dios, say mismon balitang na pakikikayarian ed Dios, et say interon panangiter na sarili ed Sikato, ya kayari to et Sikato la so manggagalaw, tan aliwan say too. Iner so kawalaan na amin a biskeg, odino anto so aanapen tayo? Komunyon ed Dios—atan, say panayaman na Dios ed loob tayo tan say gapo To ya manakar ed loob tayo, singa akasulot ed espiritu tayo, ya mankokontrol ed sikatayo panamegley na kanonotan, linawa, tan liknaan To, pian say pilalek tan gawa tayo et magmaliw a kimey To, pian Sikato so manggagawa ed amin a bengatla, tan magmaliw itayon instrumento To, odino saray onkikimey panamegley To, diad saray kanonotan, pilalek, liknaan, salita tan gawa tayo. Saya so aanapen na Katawan, say Manangasikaso na amin, ta Sikato labat so manggagawa na amin a bengatla ed saray pinalsa panamegley na saray pinalsa met lanlamang. Say espiritu ya akatalos la ed inkasikato et nepeg ton anapen so parehon bengatla.

Say kondisyon para ed sayan panayaman na Dios ed loob tayo tan para ed Panarian To, odino say panangawat ed inkamakapanyarin-amin To, et say panangibaliwala ed dilin kawayangan na sakey a pinalsa. Say sakey a malayang pinalsa, diad mismon naturalesa tan kabaliksan to, et onkikimey unong ed dilin linawa to, balet ag nepeg a ontan so nagawa. Diad Panarian na Dios, ag nepeg ya walay siopaman ya onkikimey ed sarili ton kabibilang, noag ingen say Dios so nepeg ya onkimey ed amin a bengatla; tan ag iya nagawa legan ya manaalagey so kawayangan ed sarili ton kanepegan—ta itatapwat tan ibuburi to so pakayari na Dios. Tan diad satan labat so pansumpal na sayan matalker ya isusumpa ed pakayari na Dios, no say kawayangan tayo—odino say makasarili tan mapang-gulo tayon gawa—et onabeba ed arapan To, no say sakey a totoo et mangibelyak na matibay a pikakasi ed loob to: 'Sika, O Katawan, gawaen mo ed siak so labay mo, ta siak et bulag tan makapoy.'

Diad sayan mismon bekta so onloob so pakayari na Dios ed espiritu na too tan igapo to so sankakumpletoan a kimey to. Kanian, say kondisyon para ed panayaman na Dios ed loob tayo et say matibay a panangisuko na sarili tayo ed Sikato.

Say pan-isuko na sarili ed Dios so sankalaleman tan sankasekretoan ya gawa na espiritu tayo, biglaan, singa amin a bengatla, balet ag nagagawa ed sakey a bekta, noagta kalkalna ya onbabaleg, balanglan ed andukey o antikey a panaon, depende ed kakabatan tan kaalwar na Kristiano ya manggagawa ed saya. Say gapo to et walad unonan gawa na panagbaliw, ta diman so manbabawi, legan na mankakasal, et lanang ya ibabaga to: 'Paliisan ko so mauges tan gawaen ko so maong; Sika labat, O Katawan, agmo ak pabayaan ed maabig a tulong Mo.' Diad sayan panagnonot, onloob ed dalan na panagkalkal ed sarili tan maseseg ya mankikimey ed satan, diad ilalo ya makaawat na tulong na Dios. Balet malinew ya dia et say maseseg to so manguuna, legan ya say gawa na Dios et ontutumbok. Nakaukolan iya parehon lapud panagnonot na manumpisa tan lapud plano na Dios. Say balo et labay ton manlingkor para ed Katawan, ya manserbi ed Sikato—kanian sikatoy mantratrabaho. Saya so mangiiter ed sikato na kompiyansa tan, singa, say kasil na linawa ya onarap ed Dios. Balet malinew ya ag nepeg ya mansiansia ya ontan labat. Importante ya say sakey a too et tumboken to so panangigiya na Dios, ya itabi to so dili ton maseseg ya panagkusa. Kanian, ag nepeg ya mansiansia so sakey a too ed inmunan estado na kanonotan to, noag ingen, ya agto papaandian itan a parehon sigasig, nepeg ton isumleng so inkasikato ed Dios, iyepes so inkasikato ed silong na Panangigiya To, tan aralen ton tumboken iray panangitulak tan panangigiya To. Saya et pinasinag ya ag direkta nen imbaga ed si Pedro: 'Nen kalangweran mo, sika so mansasali ed sarili mo tan onla ka no iner so labay mo; balet no makalakal ka la, iyunat mo ray lima mo, tan saksakey so mansali ed sika tan mangitonton ed sika no iner so agmo labay ya laen' (Juan 21:18). Diad gapo, say sakey a too et maseseg a manlapud dili ton linawa, insan to ibaga: 'Katawan, Sika labat so makaamta ed dalan na saray nagawa; isagana so kaligtasan ko. 'Onla ak, anggano akabedber, iner man so pangitonton mo ed siak.' Saya so mismon gawa na matibay a debosyon ed Dios. Say unonan klase na aktibidad et talagan makapangidayew tan marakep—aniamay bungay iter to! Kanian nayarin ikapet to so sakey ed sarili to ya anggad angga. Balet nepeg ya man-alwar so sakey ed saya, ta singa labat panagpagal ed maalat a dalin: dakel a buer tan bato, balet anggapoy bilay. Nepeg ya pansagpotan na sakey a too, kayari ton tinaynan itan, ya onabante ed debosyon ed Dios. Tua, ed sakey a paraan, nayarin ombaleg itan ya bukor to legan ya mantutuloy so inmunan aktibidad; balet, nepeg ya bantayan tan pasesegen so pan-aligwas to, odino, mas maong ni, awaten so napoporma tan nagagawa la. Diad katuaan, anggan ontan, ' '—say Dios so manggagawa, ta no anggapo Siya et anggapo tayo; balet ibaga na too: 'Pinilik, ginustok, nansagpot ak, tan tinmulong so Dios.' Say linawa tan say pililikna, pati saray sagpot, et maong met a gawa tan, sirin, nanlapud Dios; balet say too, diad pegley na saray irap tan sagpot to, et iisipen to ya say dili ton biskeg so walad satan. Kanian, say panloob a panagbaliw manlapud sigasig paonlad masimoon a debosyon ed Dios et aliwan arum noag ingen say rebelasyon tan panangipatnag ed kanonotan tayo na gawa na Dios ed loob tayo, odino diad panag-gawa na kaligtasan tan panaglinis tayo. Say maseseg a too et napapaimano to ya diad panamegley na mabetbet a pakapaltot anggano gagawaen to so amin a nayarian to, diad panamegley na ag-iilaloan tan baleg a tagumpay ya nagawaan ya anggapoy baleg a pansasagpot, tan diad panamegley na saray lingo tan pakakadapo—lalo la saray manserbi ya leksion—singa saraya et panag-arawi ed grasya. Amin na saraya so mangitonton ed sakey a too ed pakatalos tan pananisia ya sikatoy anggapo labat, legan a say amin et Dios tan say makapanyarin grasya To. Saya so unor a lebel na proseso na preparasyon para ed debosyon ed Dios. Nagawa labat iya no say sakey a too et makatalos la ya sikatoy anggapo labat. Diad dapag to, nayarin gawaen na sakey a too so onggendan: usisaen iray agawa tan sirkumstansya legan iran nagagawa, pian nanengneng so pakayari na Dios ed loob da; aralen a maong, a walaan na mapekder a pananisia, so kondisyon na pangipetek ed kasalanan, anggad sikatoy onyawag: 'Diad panamegley na sarayan mismon subok, iliktar mo ak'; say pakanengneng ed ag-nabibilang a karaklan na kalaban, say panag-alumbat na dalan, say kabilungetan ed arapan na mata, say ag-nabibilang a simpangan na dalan, say ag-napatalos na saray ganggan na Dios. Sarayayan preparasyon na kanonotan et makakala na partikular a biskeg manlapud aktibon gawa, a singa saraya: say panag-iter na interon kayamanan na sakey a too, say panangiyawat na sarili ed panag-uyaw na amin a too (bilang sakey a sagradon maati), say panag-isolasi, tan say bilay na sakey a hermit. Sarayaya so ontan iran baleg a pananguman ed bilay ya, kayari da, anggapo lay arum a laen a napalingoan noag say Dios. Amin a sarayan totoo et itatalak da so sarili da ya diretso ed lima na Dios tan aawaten ira na Sikato. Nipaakar ed saya, say tulong na sakey ya espiritual a giya et ag napresyohan, no sikato, ya ag nanenengneng na gagiyaen to, et ikarga to ed ontan iran sirkumstansya ya say ag nanenengneng a tulong labat na Dios so makapangiliktar ed sikato. Inkuan na saray Antigo ya Ama: nepeg ya naikdan na korona iray nobis. Sayan liknaan na ka-andi-kakanaan na sarili tan pan-isuko ed Dios et sankaabigan ya napapaseseg na ag-ontotondan ermen tan, lalo la, na saray nikadkaduman krus ya ibabaki na Dios, ya abitla tayo ed tagey.

Say toon angisuko ed inkasikato ed Dios, odino say nibilang a manepeg ed sayan regalo, et onggapo lan igalaw na Dios tan manayam ed Sikato. Say kawayangan et ag naderal, noag ingen mantutuloy ya wala, ta say panangisuko ed inkasikato et aliwan pinal tan sigurado ya gawa, noag ingen sakey ya tuloy-tuloy ya paulit-ulit. Say sakey a too et iyarap toy inkasikato ed arapan na Dios, tan say Dios et awaten To tan onkiwas ed loob to, odino diad panamegley na saray pakayari to. Diad saya so walay tuan, diosnon bilay na espiritu tayo. Say siopaman ya iyawat toy inkasikato ed lima na Dios et makaawat manlapud Dios tan onkiwas panamegley na naawat to. Saya et sakey a mabilay a pankakasakey, bilay ed loob na Dios, tan say pagmaliw a manalig ed Sikato ed interon pagkatao: diad kanonotan, puso, tan linawa. Nagagawa iya panamegley na panangiyawat ed inkasikato. Balet legan ya kalkalna ya ombabaleg so panangiyawat ed sarili, tan diad katuaan bilang itutuloy na satan a sankaunaan ya gawa, ontan met so nepeg ya onatagey iyan panangawat ed Dios tan say panayam ed Sikato. Onia so katuaan; onatagey ed dili to. Anggaman ontan, diad dapag tayo met, nepeg ya walay bengatlan ontulong odino mamapeles ed panagbabaleg to. Say sakop na pakikikayarian ed Dios, say lugar ya pambubuoan tan pan-gagawaan to, et say marunong ya espiritual a pikakasi… Say manpipikasi et manaayam ed Dios kanian sikatoy sigpot ya akaparaan tan sarag to met ya say Dios et manaayam ed sikato. Balet sayan pikakasi et aliwan singa labat panagpakikasi; sakey iyan espesyal ya espiritual ya gawa, aliwan maslak ya igigiya noag ingen et dugaruga ya ombabaleg ya ag napapansin, pareho ed samay gigiyaan tan ed samay mangigigiya. Diad saya, nayarin ibaga, narumog so sankatageyan a anggaan na saray totontonen na asceticism (nengnengen si Simeon the Theologian). Ta no sayan pikakasi et naitatakder tan akompirma la, say Dios et magmaliw a sakey ed espiritu tayo. Tan saray totontonen et nipaakar labat ed gapo to; balet say nagagawa ed loob to legan ya napepetek et akasalimukok, magmaliw ya agnanengneng, singa si Moises ed beneg na lurem.

Say mabilay a pakikikomunyon ed Dios et nagagawa ed sakey a kipapasen na kareenan a mangitonton ed dispassion

Siopaman a say sarayan ag-boluntaryon panagkibit na linawa tan sayan panag-awit paonla ed Dios so ginmapo lan onalagey ed sikato, tan lalo la siopaman a say sigpot a panangiyawat na sarili ed Dios tan say ag-ontotondan pikakasi so ginmapo lan onggagana ed sikato, et akaparaan tan sarag to lay onloob ed kareenan. Saksakey labat a too a singa saya so mabiskeg a maong a makapansungdo ed sayan gawa tan magmaliw a matalona ed saya. Imposible ya mansiansia so ontan a too ed sakey a panayaman a pampubliko tan kaiba iray arum a totoo.

Antoy amakiwas ed si Arsenius a Baleg ya taynanan to ray totoo? Saya so panag-guyod ed loob paonla ed Dios. "Inar-aro ta ka," kuan to, "balet agko nayarin mila ed Dios tan ed totoo." "Say tuan too na kareenan," kuan nen Juan Climacus, "ya agto labay ya naekalan na samit na Dios, et onarawi ed amin a totoo—ya anggapoy busol ed sikara—a singa met ed kasikep na panasingger na arum ed sikara."

Kuan tayo so kaukolan a parte nipaakar ed konsepto na kareenan manlapud koma-27 a Salita na *Say Alaran*:

"Wala so panag-erel ed paway, no say sakey a too, kayari ton sikatoy inmekal ed amin, et manbilay ya bukor; tan wala met so panag-erel ed dalem, no say sakey a too et manayam ed espiritu ya bukor a kaiba so Dios, aliwan panamegley na sagpot noag ingen libre, singa say pan-ingas na pagew tan say pan-nengneng na mata. Mansusublayan ira, balet say una et ag nayarin manbilay no anggapoy komadua. Kanian, say tuan too na kareenan et sikato , ya, bilang sakey ya ag-laman a pinalsa, et pansasagpotan ton pansiansiaen so kamarerwa to diad loob na saray ketegan na panayaman na laman to. Paburen ya say selda na too na kareenan et salimbengan toy laman to, tan paburen ya sayan laman et kargaan to ed loob to so templo na kanonotan."

Say kareenan et ag nagustoan na sakey a too ya agni nanamitan so samit na Dios; ontan met, say sakey a too ya agni analo ed saray pasyon et agto nanamitan iyan samit. Say sakey a naliligliwa na espiritual a pasyon tan manpipilit a makagamor na kareenan et singa sakey a linmogsaw manlapud bapor paonlad kalaleman tan iisipen ton makasabi ya ligtas ed gilig diad panamegley na sakey a tabla.

Ag komon saray mainomay a mainit so ulo tan mapangta, mapagkunwari tan mapang-gilit, mangasirang man-anengneng anggan sakey a pasilip ed kareenan, pian ag ira napelag ed kalirongan na kanonotan.

Say akatila ed samit na Dios et mansisigap ya man-erel, pian sikatoy napano na satan ya ag napupuso, ya anggapoy balatbat, tan ag-ontunda ya manpasnok ed loob to na apoy ed apoy, sigasig ed sigasig, tan pilalek ed pilalek. Kanian, 'say mareen et say dalin a larawan na sakey ya anghel; diad makapoy na pananabik, diad sinulat na inkamasipet, inkaliktar to so pikakasi to manlapud katamaran tan inkapabaya… Say mareen et sikatoy onyawag a walaan na espiritual a sigasig: "Akabaraan so pusok, O Dios! (Salmo 56:8). Say mansasalita et sikatoy mangibabaga na: 'Onugip ak, balet say pusok et akabangun' (Kansion na Saray Kansion 5:2)."

Kanian, say saksakey ya kimey na samay man-iirap et say pakaiba ed saksakey a Katawan, a kaibay mitotongtong ya arapan-arapan, singa saray paborito na ari ya mansasalita ed layag to. Sayan kimey na puso et babantayan tan poprotektaan na sakey ni—say panamantini na kalinewan na kanonotan. Say kaayos na kanonotan tan say agnalabasan a kanonotan nipaakar ed Dios so manbubuo ed mismon kabaliksan na kareenan tan, mas ni, say kaandian na kapagaan. Manayam ed atagey, manbantay ka—no labat amtam so paraan—tan nanengneng mo no panon, kapigan, nanlapud iner, pigara, tan antoy klase na matatakew ya labay dan onloob tan manakew na saray bungkol na ubas. No napakesaw iyan manbabantay, ombangon tan manpikasi, insan onyurong lamet tan gawaen to lamet so inmunan kimey to ya walaan na balon biskeg.

Saray mangaaro ed bendisyonan a kareenan et dadalanen da so kimey na saray espiritual a pakayari tan aligen da so panagbilay da. Ag ira balot makuntento, ed ando tan ando, ed panangidayew ed Manamalsa; ontan met, samay sinmegep ed tawen na kareenan et ag balot makuntento ed panagkansion na saray dayew ed Manamalsa.

Balet anggapo so dasal ya anggapoy katamaran odino say pan-imano na malinak a puso so nagawaan no ag nin unona naipuesto so perpekton kaandian na kapagaan ed puso. Ag nayarin makabat so onlabas ed unonan duaran lebel no ag ni naala so unor, singa met ag makabasa so sakey a too no ag to ni naaralan so alpabeto. 'Sakey a buek so makapansiblet ed mata, tan sakey a melag a kapagaan so maneral ed kareenan.' Siopaman so manpipirawat ya iyarap so malinis a kanonotan ed Dios balet manpapadistrak ed sarili to ed saray kapagaan et singa samay matibay a binalkot so sali to balet pilit nin manakar a maples. Kanian, say tuan kareenan et onggapo ed pan-isuko na sarili ed Dios tan say aralem a pananisia ed puso ed panangasikaso To ed sikatayo.

Saray totoon akapansakey ed kareenan pian manliket ed panangaro na Dios, pian paepelen so paka-irap da ed sayan panangaro, ya aawiten na kayamis to, so totoon totoo na kareenan. Saray ontan a totoo, no praktisen da so kareenan a walaan na panagnonot, magano dan nanamen so saray bunga to, a sikara so: malinak a kanonotan, malinis a panagnonot, panag-angat ed Katawan, pikakasi ya agnapapnek, agnapapnek a panagbantay, naynay a lua, tan arum ni.

Kanian, sakey ya pananabik ed loob para ed masamit ya panag-alagey ed arapan na Dios so mangiguyor ed sakey a too ed kareenan; say dalan paonla ed satan et apasalan na panaglinis manlapud saray pilalek diad panamegley na amin ya espiritual a pibakal ya mangipapabiskeg ed kamaongan ed loob tayo tan mangipapakesaw ed kaugsan; say tampol ya puerta to et say panangiyawat ed sarili ed Dios diad maliket a panagtiwala; say kabaliksan to et sakey ya ag-naayegyeg, mapikakasik a panag-alagey ed arapan na Dios a say kanonotan et walad puso, a manlapud satan et onsisindi so apoy ed tapew na apoy.

Say panpool na espiritu lapud panag-dampot na Dios so diad kaunoran et mamapalinis ed sakey a too tan mangi-angat ed sikato ed estado na kaandian na pasion. Diad sayan apoy, say naturalesa tayo et natunaw lamet, singa say ag-nilinis a metal diad panagtunawan, tan ompaway ya manliliwawa na tawen a kalinisan, a manggagawan panayaman a akaparaan para ed Dios.

Kanian, diad dalan na pambilay a pankakasakey ed Dios, walay ag napaliisan a kareenan—no ag manayam ed kabat a porma na maseet a bilay, et lanang bilang sakey a kipapasen ya say espiritu, ya atipon ed loob tan apalalem na apoy na Espiritu na Dios, et atagey ed kalinisan a singa saray serapim tan sakey a panpool para ed Dios tan diad loob na Dios.

Sayan apoy et man-uugat ed bekta na panagbaliw tan onggapo lan onkiwas no, unong ed sipan da, say sakey a too et onggapo la ed kimey; balet saya et inmunan petang, no maminsan et ompapaway, no maminsan et onkikipot. Onkikimey iya ed interon proseso na panaglinis na puso; ta no andi, ag naeerasan na too irayan kimey. Balet agto ni nayarian ya ipatnag so interon pakayari to ed satan a panaon, lapud betel na saray pasyon ya wala ni ed loob na too. Ipatnag to so interon pakayari to no saray pasyon et akapankalma la. Say unonan petang et singa panagpool na ambasa tan ambasa a kiew, legan a say komadua et singa panagpool na parehon kiew no naumom la na apoy tan akaloob la ed mismon laman to. No mangusar na sananey a panangikumpara, say unonan petang et singa samay naromog ed danum a walay yelo ya agni natunaw: walad man so petang, balet ag onbukal so danum tan ag onbukal anggad ag natunaw so yelo. Balet, no natunaw la so yelo, say petang, a manlalaknab ed interon danum, et lalon mamapetang ed satan a mas masiglat; bilan resulta, manbukal so danum ed tapew na , tan napasimbalo. Onia so singa-singa na komaduan klase na petang. Saray duaran sampot ya alimbawa na ugali na apoy so mangipapanengneng ed pan-andar na espiritual a panagpool ed saray sampot ya parte na Kristianon kaperpektoan, ya mangitonton ed perpekton inkasimbalo tan kaandiay pasyon.

"Say sustansya na saray pasyon, legan ya uubosen na Diosnon apoy, et napupoolan; tan no sayan sustansya et naekal tan say kamarerwa et napasimbalo, ontan met so pampanaw na saray pasyon."

Nia so kabaliksan na dispassion, unong ya insulat ed *Ladder* ed Salita 29: 'Say dispassion et say panag-oli na kamarerwa antis na panag-oli na laman.'

Say panag-oli na kamarerwa et nepeg ya natalosan bilang say panag-arawi manlapud daan a naturalesa, a sikato so panaon ya onmu-mu so balon too, ya anggapoy antokaman a nanlapud daan a too ed sikato, unong ya nisulat: 'Mangiter ak ed sikayo na balon puso, tan mangikarga ak na balon espiritu ed loob yo' (Ezek. 36:26) (nengnengen si Isaac a taga-Syria).

Sayan kompleto balet lawas ya ondadakel a kaperpektoan na saramay aperpekto ed Katawan so mamapasantos ed kanonotan tan itatagey to itan manlapud materyal a mundo ya mabetbet ya itatagey manlapud bilay ed laman diad ekstasi paonlad tawen, pian nanengneng so bision.

Impanengneng na Apostol so dispassion nen insulat to: 'Wala ed sikatayo so kanonotan nen Kristo' (1 Cor. 2:16). Impanengneng met na saman ya Syrian ascetic so dispassion, ya nankuraw: 'Urasan mo ak na daluyon na grasya Mo!' (San Efren).

Lapud agto panlilikna na pasion ed amin ya bengatlan mamapakiwas tan mamapabaleg ed saray pasion, sikatoy nagmaliw ya andi-liknaan kanian anggapoy epekto ed sikato na saraya, anggano walad arapan na saray mata to. Saya et lapud sikatoy interon akapikasakey ed Dios. Onloob ed bordel—tan aliwa labat ya anggapoy naliliknan panamaseseg na laman, noagta iturong to met so pampam ed malinis tan ascetic a bilay.

Siopaman so nibilang a manepeg ed sayan kipapasen, legan a wadia ni ed mundo, akasulot na mortal a laman, so magmaliw a templo na mabilay a Dios, a mangigigiya tan mangibabangat ed sikato ed amin a salita, gawa, tan kanonotan to; tan sikato, lapud panamegley na panagsilew na kanonotan, natatalosan to so linawa na Katawan, singa makadengel na sakey a boses, tan, lapud mas atagey nen say amin a bangat na too, inkuan to: 'Kapigan ak ya onla tan onarap ed arapan na Dios?' (Salmo 41:3), ta agko la natitiis iray gawa na sarilik a pilalek, noag ingen aanapen ko imay andi-anggaan a kamaongan ya inter Mo ed siak antis ak ya akabuyak ed karuksan. Balet, akin et dakel ni so ibagak! Say andi-pasyon et ag manbibilay parad dili ton linawa, noagta si Kristo so manbibilay ed sikato (Gal. 2:20), unong ya nisulat: 'Akibakal ak ed maong a bakal, tinapos ko so karera, iningat ko so pananisia' (2 Tim. 4:7).

Say inkamawalay-interes so makalnan palasyo na Ari a Tawen. Kanian, diad kaunoran, say pakikikayarian ed Dios tan pankakasakey ed Dios—say sankatageyan a gagala na pananap na espiritu na too—no say too et walad Dios, tan say Dios et walad sikato. Diad kaunoran, asumpal so linawa na Katawan tan say pikasi To, ya unong ed inkaiyan To ed Ama tan say Ama ed Sikato, ontan met so balang sakey a mananisia ya magmaliw a saksakey ed Sikato (Juan 17:21). Say makaparelaks a panangiseguro To et asumpal la: 'Siopaman so manunot ed Salita To, aroen na Ama, tan Siak tan say Ama et onsabi kami ed sikato tan manayam kami ed sikato' (Juan 14:23). Say apostolikon depinisyon na saramay inatey la ed saray pilalek na laman et nasusumpal, a sikato may bilay da et akaamot a kaiba nen Kristo ed Dios (ikonpará ed Col. 3:3). Saray ontan a totoo et templo na Dios (1 Cor. 3:16), tan say Espiritu na Dios et manaayam ed sikara (Rom. 8:9).

Saray akasabi ed saya et saray mistiko na Dios, tan say kipapasen da et pareho ed saray Apostoles, ta nadidiskubre da met so linawa na Dios ed amin a bengatla, singa ra makadengel na sakey a boses, tan, lapud perpekton impankasakey da na kanonotan da ed Dios, sikara et sekreto ya ibabangat na Dios na saray Salita To. Sayan estado et akabirbiran na apoy na aro, ya diad saya et matpel dan ibabaga: 'Siopa so mangisiyan ed sikatayo?' (Roma 8:35). Tan say aro so mangiiter na propesiya, say sengegan na saray milagro, say kalaleman na liwawa, say panlalapuan na diosnon apoy, ya no mas onagos, mas onpepelag so paka-irap na samay manaanap ed saya.

Lapud sayan estado et bunga na kareenan, no gawaen ya walaan na panag-isip, aliwan amin ya mankareen et paburen na Dios ya mankareen lawas. Saray totoon, diad panamegley na kareenan, so makaala na dispassion tan diad ontan et magmaliw ya manepeg ed sankatapatan a pakikikayarian ed Dios tan say panayaman na Banal, et iturong manlapud ditan ed panaglingkor ed saray manaanap na kaligtasan, tan lilingkoren da ra diad panangiter na liwawa, panangigiya, tan panggawa na saray milagro. Tan si Antonio a Baleg, singa met ed si Juan ed desierto, walay boses ya nansalita ed sikato legan na kareenan to, ya tinatawag to ed saray kimey na panangigiya ed arum ed dalan na kaligtasan—tan saray bunga na saray kimey to et amta na amin. Ontan met so agawa ed dakel niran arum.

Anggapoy amta tayo ya estado ed dalin ya mas atagey nen say sayan apostoliko. Dia met so pansumpalan na pananap tayo ed ayos na bilay ya makapaliket ed Dios.